MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .......................................................................................................... 2
Chương 1: Khái quát chung về công ty mẹ-công ty con ........................................ 4
1. Khái niệm về tập đoàn kinh tế. ........................................................................ 4
1. 2.Khái niệm về công ty mẹ-công ty con ..................................................... 5
1.3. Đặc điểm của mô hình công ty mẹ-công ty con: .................................... 5
1.4. Sự liên kết của công ty mẹ-công ty con . ................................................. 6
1
1
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày nay, các tập đoàn kinh tế có khả năng tác động đến nền kinh tế toàn
cầu không còn xa lạ nữa. Nhiều tập đoàn có ảnh hưởng mạnh có thể làm thay
đổi khuynh hướng sản xuất và tiêu dùng của thế giới, đánh bạt mọi đối thủ và
thu được lợi nhuận khổng lồ. Rõ ràng, sự hình thành và phát triển của tập đoàn
kinh tế mạnh là chiến lược quan trọng không chỉ đối với các doanh nghiệp mà
còn đối với cả quốc gia. Chính vì vậy, mà dần dần việc ra đời của các thành
phần kinh tế đã trở thành xu hướng tự nhiên trên thế giới, mang tính tất yếu như
toàn cầu hoá vậy.
Là một nước đang chuẩn bị vào sân chơi toàn cầu, Việt Nam cũng hi vọng
hình thành nên những tập đoàn kinh tế có đủ sức cạnh tranh ở tầm quốc tế. Các
quyết định của chính phủ hình thành các tổng công ty 90, 91 nhằm tổ chức lại hệ
thống các liên hiệp xí nghiệp và thí điểm thành lập các tổng công ty theo mô
hình tập đoàn kinh doanh với mục tiêu là thúc đẩy tích tụ tập trung, nâng cao
khả năng cạnh tranh, đồng thời thực hiện chủ trương xoá bỏ chế độ chủ quản,
cấp hành chính chủ quản và sự phân biệt đối xử của nhà nước với doanh nghiệp
nhà nước. Khi các tổng công ty ra đời, các nhà quản lý kinh tế hi vọng đây là
những “quả đấm thép” của nền kinh tế Việt Nam, có khả năng cạnh tranh ngang
ngửa với tập đoàn kinh tế thế giới. Nhưng, trải qua hơn 12 năm hình thành và
phát triển “quả đấm thép” vẫn chưa thấy xuất hiện, thêm vào đó mô hình tổng

Nguyễn Thu Thuỷ. Trong quá trình nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng
nhưng do kiến thức còn hạn chế nên không thể tránh khỏi có nhiều sai sót. Rất
mong được thầy cô góp ý, chỉnh sửa để cho đề tài thêm hoàn chỉnh.
Em xin chân thành cảm ơn!

3
3
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
Chương 1: Khái quát chung về công ty mẹ-công ty con
1. Khái niệm về tập đoàn kinh tế.
Tập đoàn kinh tế là một cơ cấu tổ chức có quy mô lớn do nhiều công ty có
tính chất sở hữu và lĩnh vực kinh doanh đa dạng liên kết lại nhằm tăng cường
khả năng tích tụ, tập trung các nguồn lực như vốn, lao động, công nghệ… để
tăng khả năng cạnh tranh trên các thị trường trong và ngoài nước. Các công ty
thành viên có thể hoạt động độc lập nhưng phải chịu sự chi phối của công ty mẹ
đối với nguồn lực ban đầu và chiến lược phát triển chung.
tuỳ theo cách thức thành lập mà tập đoàn có thể có tư cách pháp nhân hoặc
không. Trong trường hợp được hình thành từ quá trình sáp nhập các công ty
thành một thể thống nhất thì tập đoàn hoạt động như một pháp nhân kinh tế.
Ngựơc lại, nếu tập đoàn được hình thành do các công ty kí thoả thuận liên kết
với nhau, đặc biệt là ở các liên kết mà trong đó các thành viên độc lập trong hoạt
động kinh doanh của mình thì nó không cần có tư cách pháp nhân. Trong trường
hợp này tập đoàn là một hình thức tổ chức kinh tế mà tuỳ theo hình thức liên kết
mà nó có các tên gọi khác nhau.
* Đặc điểm của tập đoàn kinh tế:
♦ Do đã đạt được sự tích tụ cao, quy mô về vốn của các tập đoàn kinh
tế nhìn chung là rất lớn. Nguồn vốn của tập đoàn thường được tạo ra
thông qua các hình thức như nhà nước cấp vốn, tích luỹ từ lợi nhuận
kinh doanh, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, đầu tư nước ngoài, sát
nhập các công ty hoặc đi vay. Nhờ ưu thế về vốn, các tập đoàn có khả

con hoạt động, nghĩa là đồng thời với việc chi phối hoạt động kinh doanh của
các công ty khác thông qua sở hữu cổ phần của công ty đó, công ty mẹ còn có
hoạt động sản xuất kinh doanh riêng của mình.
-subsidiaries company là công ty nhận vốn để tổ chức sản xuất kinh
doanh, nhưng vẫn có thể tham gia vào đầu tư vào các công ty khác. Quan hệ
giữa công ty mẹ và công ty con là sự chi phối của công ty đầu tư vốn vào hoạt
động sản xuất kinh doanh của công ty con nhờ góp vốn vào công ty con.
1.3. Đặc điểm của mô hình công ty mẹ-công ty con:
Về thực chất, công ty mẹ-con là một dạng tập đoàn kinh tế với các đặc
điểm:
 Là một tổ hợp sản xuất kinh doanh đa dạng đa sở hữu.
 Là một tổ hợp lấy liên doanh góp vốn, hoặc sở hữu chung vốn làm nhân
tố quyết định sự liên kết của công ty cổ phần.
 Là một tổ chức kinh doanh bao gồm nhiều doanh nghiệp nhưng có một
doanh nghiệp giữ vai trò chi phối, chỉ huy thống nhất đó là công ty mẹ.
 Là một tổ chức kinh tế năng động: từ tổ chức ban đầu, liên kết có thể mở
rộng ra với quy mô ngày càng lớn, sự hoạt động đa ngành, đa lĩnh vực
thậm chí đa quốc gia (thông qua việc liên kết, sáp nhập hoặc thôn tính).
5
5
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
 Là một tổ chức kinh tế mang tính xã hội hoá ngày càng cao, thu lợi nhuận
ngày càng nhiều, một tổ chức kinh doanh đạt hiệu quả và tiết kiệm kinh tế
cao, một tổ chức phát triển bền vững.
1.4. Sự liên kết của công ty mẹ-công ty con .
Trong thực tế, có rất nhiều dạng liên kết trong mô hình tập đoàn, nhưng
vẫn có loại liên kết phổ biến là liên kết ngang, liên kết dọc và liên kết đa ngành
đa lĩnh vực.
1.4.1 Trong mối liên kết ngang có các dạng:
 Liên kết giữa doanh nghiệp cùng ngành.

1.4.2.Trong mối liên kết dọc có các dạng:
 Liên kết giữa các Doanh nghiệp khác nhau nhưng có liên kết chặt chẽ về
công nghệ, tạo thành một liên hợp sản xuất-kinh doanh-thương mại hoàn
chỉnh.
 Công ty mẹ là công ty có tiềm lực mạnh nhất, nắm giữ các bộ phận then
chốt nhất trong dây chuyền công nghệ, đồng thời thực hiện chức năng
quản lý, điều phối và định hướng chung cho cả tập đoàn.
Công ty mẹ sản xuất ô tô sẽ đầu tư công nghệ vào các công ty con, yêu cầu các
công ty con sản xuất các bộ phận, linh kiện điện tử… cho mình. Từ đó, công ty
mẹ sẽ lắp ráp thành một chiếc ô tô hoàn chỉnh.
1.4.3. Còn trong mối liên kết hỗn hợp đa ngành, đa lĩnh vực có các dạng.
 Liên kết các doanh nghịêp trong nhiều ngành, nghề và lĩnh vực, có mối
quan hệ chặt chẽ về tài chính.
 Công ty mẹ không nhất thiết trực tiếp sản xuất kinh doanh mà chủ yếu
làm nhiệm vụ đầu tư, kinh doanh vốn, điều tiết, phối hợp kinh doanh
bằng chiến lược, kế hoạch phát triển kinh doanh, thống nhất.
7
Cty mẹ
sx ô tô
Sx
linh
kiện 1
Sx
linh
kiện 2
Sx
linh
kiện 3
7
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON

C
Cty
E
Cty
D
Cty
F
Công ty
mẹ
8
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
1.5.Trong các mối quan hệ của công ty mẹ-công ty con công ty mẹ có
thể là:
♦ Công ty mẹ quyền lực : Công ty mẹ xây dựng chiến lược kinh doanh và
tiếp thị, phát triển sản phẩm, huy động và phân bổ đầu tư, quan hệ đối
ngoại. đào tạo nhân lực. Ngoài ra, công ty mẹ còn có nhiệm vụ kiểm soát
một mạng lưới các công ty con, công ty cháu theo dạng hình chóp (cấp 1,
cấp 2, cấp3).
♦ Công ty mẹ sở hữu vốn: Sử dụng cơ chế góp vốn của công ty mẹ vào
công ty con để hoàn thiện tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh của công
ty con. Ở đây, công ty mẹ dùng quyền sở hữu để quyết định về cơ cấu tổ
chức quản lý, quyết định dự án đầu tư, giám sát đánh giá hoạt động sản
xuất kinh doanh của công ty con. Tuy nhiên, các công ty con vẫn có tư
cách pháp nhân, hoạt động sản xuất kinh doanh độc lập.
♦ Công ty mẹ công nghệ : Công ty mẹ đóng vai trò là trung tâm nghiên cứu
ứng dụng công nghệ hiện đại, các công ty con có chức năng ứng dụng các
kết quả nghiên cứu đó.
♦ Công ty mẹ thị trường : Công ty mẹ bao tiêu hết sản phẩm của công ty
con, thu nhận sản phẩm và bán sản phẩm dưới thương hiệu của công ty
mẹ. Công ty con chỉ tập trung vào quá trình sản xuất.

mà chưa phải là quan hệ kinh tế chặt chẽ, cùng có trách nhiệm và cùng phân
chia quyền lợi, nên sức mạnh kinh tế tổng hợp của DNNN nói chung và của
Tcty nói riêng là chưa cao, quan hệ sở hữu trong các công ty chưa được xác lập
rõ ràng. Đây là những nguyên nhân chủ yếu gây ra những vướng mắc mà các
công ty nhà nước gặp phải trong quá trình hoạt động, đặc biệt là về động lực
kinh tế của các đơn vị thành viên. Quan hệ liên kết và giám sát như vậy là rất
khác với quan hệ công ty mẹ-công ty con, được dựa trên cơ sở vốn đầu tư vốn
và chi phối lẫn nhau hoặc rất khác với tập đoàn kinh tế trên thế giới.
Quản trị các công ty có nhiều bất cập, đầu mối chủ sở hữu không được
xác định rõ ràng, phân tán và chồng chéo trong việc thực hiện các quyền của chủ
sở hữu nhà nước,...dẫn tới hiệu lực quản trị doanh nghiệp kém. Chủ sở hữu nhà
nước không có được phương thức giám sát công ty một cách hữu hiệu, trong khi
đó công tác kiểm tra đánh giá của chủ sở hữu với công ty bị buông lỏng. Đó là
nguyên nhân gây ra tình trạng thất thoát lãng phí tài sản, và nguồn lực đầu tư
của nhà nước đầu tư cho các công ty quản lý mà không xác định được trách
nhiệm của các cá nhân và tổ chức có liên quan. Thậm chí, ở nhiều vụ việc tiêu
cực tham nhũng,lãng phí tài sản nhà nứơc tại một số công ty trong thời gian qua,
các cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước chhỉ nắm được thông tin sau khi các
vụ việc đã bị cơ quan pháp luật phanh phui.
Tổ chức quản lý và giám sát trong nội bộ công ty chưa tách bạch rõ một
số quyền và trách nhiệm giữa cấp quản lý và điều hành doanh nghiệp. Vì vậy,
quan hệ quản lý, chỉ đạo, điều hành giữa hội đồng quản trị, Tổng giám đốc và bộ
máy điều hành chưa rõ, gây lúng túng, thậm chí mâu thuẫn trong hoạt động. tại
nhiều công ty, hội đồng quản trị chưa thực hiện được nhiệm vụ vốn có của cơ
quan quản lý trong tổ chức kinh tế, thậm chí được coi là cấp trung gian giữa
10
10
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
tổng giám đốc và cấp trên, mọi quyền của hội đồng quản trị chỉ bao quát chung
chung.

trong điều kiện nguồn vốn về thực chất vẫn là sở hữu tư nhân. Sự xuất hiện của
công ty mẹ-công ty con là sản phẩm của quy luật tích tụ TBCN. Các công ty tư
nhân khi mới ra đời có quy mô nhỏ bé, số lượng sản phẩm sản xuất ra không
nhiều, chủng loại nghèo nàn, mối liên hệ kinh tế đơn nhất.Nhưng quy luật thị
11
11
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
trường, quy luật cạnh tranh với mục đích lợi nhuận tối đa đòi hỏi các công ty
phải không ngừng mở rộng quy mô, mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ…
Để làm được điều đó phải có nguồn vốn lớn. Sự tích tụ tư bản và do đó cũng là
quá trình tích tụ sản xuất là tất yếu. Nhưng việc mở rộng quy mô chỉ chỉ dựa vào
tích tụ thì quá chậm chạp. Do đó, việc tập trung nhiều công ty dưới các hình
thức mới như công ty cổ phần và công ty mẹ-công ty con là rất cần thiết.
Mặt khác, xét thực trạng của nền kinh tề nước ta, có 96% trong tổng số
200.000 doanh nghiệp( kể cả doanh nghiệp nhà nước) là các doanh nghiệp vừa
và nhỏ. Các doanh nghiệp này dù có vốn nhỏ, song có lợi thế là năng động, tạo
nhiều việc làm, tạo nhiều sản phẩm và đặc biệt là phù hợp với nền kinh tế của
nước ta. Nhưng có những lĩnh vực đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam có quy mô
lớn mới có thể tồn tại và cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài. Ví
dụ như than, dầu khí, điện, thép, than…Đó là tất yếu kinh tế. Một nền kinh tế
cần có tất cả các doanh nghiệp nhỏ và những tập đoàn lớn. Cho nên, cần phải
xây dựng những tập đoàn kinh tế lớn, đa sở hữu để tạo lực lượng chủ lực trên
những lĩnh vực then chốt, đảm bảo cân đối vĩ mô và cạnh tranh của nền kinh tế.
Mặt khác, sự kết hợp của công ty mẹ-công ty con khiến cho các nhà đầu tư tư
nhân có thể đầu tư vào các công ty con. Các công ty con lại được quyền như là
một cánh tay vươn dài của công ty mẹ về thu hút vốn, chuyên môn quản lý, thị
trường, phạm vi hoạt động và lĩnh vực hoạt động, vừa như cái vòi để thu lợi
nhuận cho công ty mẹ.
2.4 Sử dụng mô hình công ty mẹ-công ty con là phương thức tốt nhất để
đảm bảo tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế trong thời kỳ quá độ

 Ba là, mô hình công ty mẹ -công ty con còn tác động vào sự phân chia thu
nhập của người lao động tham gia vào hoạt động trong tổ hợp công ty
này theo định hướng XHCN. Với sự tác động từ công ty mẹ -công ty này
thuộc sở hữu nhà nước , các công ty con, dù là công ty tư nhân (nhưng
vẫn còn sở hữu nhà nước) sẽ có sự phân chia thu nhập đáp ứng được yêu
cầu của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN đặt ra.
2.5 Mô hình công ty mẹ - công ty con sẽ phát huy được tính tự chủ, sáng
tạo của từng thành viên trong tập đoàn từ công ty mẹ đến công ty con, hạn
chế sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty trong tập đoàn, do đó
tạo ra sức mạnh của tập đoàn. Công ty mẹ, một mặt tự chủ xây dựng chiến lược
phát triển của mình và của toàn bộ hệ thống, lựa chọn các hình thức đầu tư, trực
tiếp tác nghiệp kinh doanh, mặt khác, đầu tư vốn vào các công ty con và thông
qua đó chỉ đạo hoạt động của công ty con qua HĐQT theo định hướng phát triển
của công ty mẹ . Các công ty con đều là các công ty có tư cách pháp nhân , tự
chủ hoạt động kinh doanh theo định hướng chiến lược của công ty mẹ , thu hút
vốn từ bên ngoài, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động kinh tế của mình. Như
vậy công ty mẹ và các công ty con đều được tự chủ , sáng tạo trong hoạt động.
Tuy công ty mẹ không can thiệp trực tiếp vào hoạt động của công ty con nhưng
vẫn hỗ trợ các công ty con về thị trường, về công nghệ, về uy tín thương hiệu ,
về tín dụng , về cán bộ…do đó, tạo nên sức mạnh của cả tập đoàn. Như vậy so
13
13
MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ_ CÔNG TY CON
vưói mô hình tổng công ty, mô hình công ty mẹ- công ty con mạnh hơn và hiệu
quả hơn.
2.6 Mô hình công ty mẹ -công ty con, về bản chất, là một tập đoàn kinh tế
mà trong đó cốt lõi là sự liên kết của các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành,
nhiều thành phần kinh tế bằng cổ phần hoá. Hình thức tập đoàn kinh tế sẽ khắc
phục được tình trạng thiếu vốn ở các doanh nghiệp nhỏ lẻ, cho phép các công ty
thành viên sử dụng nguồn vốn lớn của tập đoàn để đầu tư với hiệu quả cao nhất