Tiểu luận triết học
MỤC LỤC
Nguyễn Thị Minh Nguyệt KD BĐS 49
1
Tiểu luận triết học
LỜI MỞ ĐẦU
Lý luận hình thái kinh tế - xã hội là lý luận cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch
sử do C. Mác xây dựng lên. Nó có vị trí quan trọng trong triết học Mác. Lý luận
đóđãđược thừa nhận là lý luận khoa học và là phương pháp luận cơ bản trong việc
nghiên cứu lĩnh vực xã hội. Lý luận đó giúp chúng ta nghiên cứu một cách đứng
đắn và khoa học sự vận hành của xã hội trong giai đoạn phát triển nhất định cũng
như tiến trình vận động lịch sử chung của xã hội loài người.
Song, ngày nay. Đứng trước sự sụp đổ của các nước xã hội chủ nghĩa Đông
Âu, lý luận đó đang được phê phán từ nhiều phía. Nhiều ý kiến cho rằng lý luận,
hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác đã lỗi thời trong thời đại ngày nay cần
phải thay thế nó bằng một lý luận khác. Chính vì vậy làm rõ thực chất lý luận hình
thái kinh tế - xã hội, giá trị khoa học và tính thời đại của nóđang là một đòi hỏi cấp
thiết .
Về thực tiễn, Việt Nam đang tiến hành sự nghiệp Công nghiệp hoá _ Hiện đại
hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Công cuộc đó đang đặt ra hàng loạt vấn đề
đòi hỏi các nhà khoa học trên các lĩnh vực khác nhau phải tập trung nghiên cứu giải
quyết trên cơ sở làm rõ giá trị khoa học của lý luận hình thái kinh tế - xã hội và việc
vận dụng lý luận đó vào sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoáở nước ta. Chính
vì những lý do trên, em chọn đề tài: “Vai trò của lí luận hình thái kinh tế xã hội
đối với sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay”.
Do trình độ có hạn, nên không tránh khỏi khiếm khuyết trong việc nghiên cứu.
Em rất mong được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để bài viết của em
được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn.
I. LÝ LUẬN HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
1. Khái niệm
Nguyễn Thị Minh Nguyệt KD BĐS 49

Nguyễn Thị Minh Nguyệt KD BĐS 49
3
Tiểu luận triết học
C. Mac viết : “Tôi coi sự phát triển của những hình thái kinh tế – xã hội là
một quá trình lịch sử tự nhiên ”.
Các mặt cơ bản hợp thành một hình thái kinh tế – xã hội: lực lượng sản xuất
quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng không tách rời nhau, mà liên hệ biện
chứng với nhau hình thành nên những quy luật phổ biến của xã hội. Đó là quy luật
về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản
xuất, quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng và các quy luật xã hội
khác. Chính do tác động của quy luật khách quan đó, mà các hình thái kinh tế – xã
hội vận động và phát triển thay thế nhau từ thấp lên cao trong lịch sử như một quá
trình lịch sử tự nhiên không phụ thuộc vào ý trí, nguyện vọng chủ quan của con
người.
b) Giá trị khoa học của học thuyết hình thái kinh tế-xã hội
Sự ra đời học thuyết hình thái kinh tế – xã hội đãđưa lại cho khoa học xã hội một
phương pháp nghiên cứu thực sự khoa học.
Học thuyếtđó chỉ ra : sản xuất vật chất là cơ sở của đời sống xã hội, phương thức
sản xuất quyết định các mặt của đời sống xã hội. Học thuyết đó cũng chỉ ra: xã hội
không phải là sự kết hợp một cách ngẫu nhiên, máy móc giữa các cá nhân, mà là
một cơ thể sống sinh động,các mặt thống nhất chặt chẽvới nhau, tác động qua lai
lẫn nhau.
II. SỰNGHIỆPCÔNGNGHIỆPHOÁ - HIỆNĐẠIHOÁỞVIỆTNAM
1.Khái niệm
Hội nghị ban chấp hành trung ương lần thứ VII khoá VI vàđại hội đại biểu toàn
quốc thứ VII Đảng cộng sản Việt Nam xác định: “Công nghiệp hoá là quá trình
chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất và kinh doanh ,dịch vụ và
quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công
Nguyễn Thị Minh Nguyệt KD BĐS 49
4

Tiểu luận triết học
Xã Hội Chủ Nghĩa muốn tồn tại và phát triển cũng cần phải có một nền kinh
tế tăng trưởng, phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chếđộ công
hữu về tư liệu sản xuất. Cơ sở vật chất kĩ thuật của Chủ nghĩa xã hội cần phải xây
dựng trên cơ sở thành tựu mới nhất, tiên tiến nhất của khoa học và công nghệ. Cơ
sở kĩ thuật đó phải tạo ra năng suất lao động xã hội cao. CNH-HĐH chính là quá
trình tạo ra nền tảng cơ sở cho nền kinh tế quốc dân.
c) CNH-HĐH là lựa chọn phù hợp với nước ta hiện nay
Việt Nam đi lên Chủ Nghĩa Xã Hội từ một nước nông nghiệp lạc hậu, cơ sở
vật chất kĩ thuật thấp kém, trình độ lực lượng sản xuất chưa phát triển, quan hệ sản
xuất Xã Hội Chủ Nghĩa mới được thiết lập chưa được hoàn thiện. Vì vây, quá trình
CNH-HĐH sẽ xây dựng cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân. Mỗi bước tiến của
quá trình công nghiệp hoá là một bước tăng cường cơ sở vật chất cho Chủ Nghĩa
Xã Hội, làm phát triển mạnh lực lượng sản xuất, góp phần hoàn thiện quan hệ sản
xuất Xã Hôi Chủ Nghĩa.
d) CNH-HĐH ở Việt Nam hiện nay phù hợp với xu hướng thời đại
Trong thời đại ngày nay với hàng loạt nhiệm vụđặt ra cho mỗi nước như là:
xoáđói giảm nghèo, cải thiện đời sống nhân dân, giải quyết các vấn đề về thiên tai...
Vì vậy, mọi quốc gia phải tập trung mọi nguồn lưc để giải quyết các vấn đề trên.
Một lựa chọn cho các nước phát triển là phải xây dựng thành công sự nghiệp CNH-
HĐH.
Xu hướng khu vực hoá, toàn cầu hoá nền kinh tếđang phát triển mạnh mẽ
trên cơ sở khoa học công nghệ cũng phát triển nhanh chóng. Những điều kiện
thuận lợi và khó khăn, khách quan và chủ quan, tạo ra nhiều cơ hội mới nhưng
không ít những khó khăn, thử thách đối với nền kinh tế thế giới nói chung và Việt
Nam nói riêng. Vì vậy, chúng ta phải chủđộng nắm lấy thời cơ, phát huy thuận lợi
đểđẩy nhanh quá trình CNH-HĐH tạo ra thế và lực vượt qua khó khăn, đẩy lùi
nguy cơ tụt hậu đưa kinh tế tăng trưởng và phát triển bền vững.
3. Vai trò của sự nghiệp công nghiệp hoá-hiện đại hoáở Viêt Nam
Nguyễn Thị Minh Nguyệt KD BĐS 49

7