1

1/ Lý do ch tài
 lâu các hc thuyt kinh t tn ti nghch và có mi liên
h sâu sc vi nhau. Mng phái cho r nh kinh
doanh hoàn toàn là da trên lý trí và hoàn toàn không ph thuc vào tâm lý. Tuy nhiên,
bên cng phái cho rng tâm lý ng rt nhin quynh
cu bng chng cho th b lch lc v tâm lý và
  lo ngi m tin, s bin
ng ca tâm tru yu t có th 
bing trong nn kinh tc cu t t nhiên khác.
Bài nghiên cu này ca chúng tôi tp trung phân tích nhng ca các yu
t t c bit là chu k mu t mùa. T lâu
u bng chng cho thy các yu t t nhiên  và tâm trí con
i, t y, ch  chính ca
bài nghiên cu này là xem xét v ng ca chu k mu t mùa lên
t sut sinh li chng khoán. Bài nghiên cu ca chúng tôi s u tâm lý
c ng bi 2 yu t là chu k mu ng ri lon theo mùa
( Seasonal Affective Disorders- SAD). Vi chu k mu xem liu
chu k m ó n
t sut sinh li trong thi k  nào. Bên cnh s ng
bi chu k mu c
ng bi hiu ng ri lon theo mùa (SAD) bao gm các yu t 
i gian chiu sáng và nhng yu t khác. Vào nhng thi
          
 sut sinh li chng khoán th ng s bin  nào
 ng bi nhng yu t t nhiên trên.
 tài khá mi m c nghiên cu nhiu ti Vit Nam,
vt kt lun chc chn nào v mi liên h gia các yu t t 
2


t
= (Giá m ca- a.

4/ Ni dung nghiên cu :
Chúng tôi nghiên cu da trên 2 bài nghiên cc v ng chu k m
hiu ng ri lon t sut sinh li chng khóan. Bài th nh

th 
2003.
Bài nghiên cu ca chúng tôi ch yu phân tích v nhng ng ca chu k mn
u ng sinh hy triu máu, nh sinh hc
ng thi chính nhng hiu ng sinh h to ra nhng phn ng khác nhau
i vi hành vi tài chính c xut hin nhng hing tâm lý mà
thi ri ro, tâm lý quá t 
m ca chúng tôi, ki có th di t sut sinh li
chng khoán trên th ng.
Sau khi phân tích nhng yu t trên, chúng tôi s thc hin vic kinh nhng kt qu
trên ti Vi xem xét rng ti Vit Nam liu có xy ra hin ng chu k mt
 nh và hiu ng ri lon theo mùa(SAD)   n t sut sinh li chng
khoán hay không.
Mu s liu cho vic kinh hiu ng my t 2 sàn chng khoán
ca Vit Nam là HOSE và HNX vi thi gian t ng thi s liu
cho vic kinh ng cc ly t tng cc thng kê vi các s liu
 che ph ca mây, và mt s yu t mùa khác.
c hin hi quy và kinh cho hai mô hình trên, chúng tôi t lun
và cung cp mt s lng thm nhy cm ca th
 t ng quy
4

 tài:

DANH MC CÁC BNG
 31
-
-Index. 32
=7. 44
4:. 56

--2012 57

--2012. 66
-
-2012. 74 7

DANH M
-Index 34
-Index 35
-Index 36
-
Index 37
-
HNX  Index 38
-
 Index 39
 Index 40
 Index 41
 Index 42
.2.1. -Index 46

Index 72
.1. 
-2009-2012 76
.2. 
-Index2009-2012 77 9
MC LC
LU 1
PHN 1: GII THIU CHUNG 3
1. Tng quan: 3
2. B cc bài nghiên cu: 3
PHN 2: CÁC LÝ THUYT V CHU K M 5
HIU NG RI LON THEO MÙA 5
1. Các m c  hiu ng mu ng ri lon theo mùa: 5
2. Gii thích các n tâm lý thông qua nhng bng chng sinh hc: . 5
3. Các kt lun t các bài nghiên c ng chu k m
và hiu ng ri lon theo mùa (SAD) lên t sut sinh li chng khoán: 8
PHU 25
1. i vi nghiên cu v ng ca chu k m 25
2. i vi nghiên cu hiu ng ri lon theo mùa 28
PHN 4: KT QU THC NGHIM TI VIT NAM 30
1. D li: 31
1.1. : 31
1.1.1.  Index: 34
1.1.2.  Index: 37

hoàn toàn là da trên lý trí và hoàn toàn không ph thuc vào tâm lý. Tuy nhiên, bên
cng phái cho rng tâm lý ng rt nhin quynh ca
u bng chng cho th b lch lc v tâm lý và hành vi
  lo ngi m tin, s bing
ca tâm tru yu t có th n
ng trong nn kinh tc cu t t 
Bài nghiên cu này ca chúng tôi tp trung phân tích nhng ng ca các yu
t t c bit là chu k mu t mùa. T lâu
u bng chng cho thy các yu t t nhiên  và tâm trí con
i, t Hirshleifer và Shumway (2001)
thy rng t sut sinh li ca chng ngày nng.
u này có th c gii thích là do ánh nng mt tri gây ra hành vi lc quan cho nhà
u ca Kamstra, Kramer, và Levi (2y t sut sinh
li ca ch     n t ng chiu sáng ban ngày trong sut
i thích ca Kamstra, Kramer, và Levi, vic thiu ánh sáng mt tri gây ra
trm cm vi ri ro, n giá tr ca chng khoán. Xem
xét các bng chng trong Hirshleifer và Shumway (2001) và Kamstra, Kramer, và Levi
(2001) ta thy rng có kh u t ngoi sinh ph bin khác có nh
n giá chng khoán theo nhng cách có h thng. Theo truyn thng và s tn ti
ca nim tin v ng ca chu k mi vu tra nh
ng ca chu k m sut sinh li ca chng khoán có v c tin
t ng phát trin này. Ví d, nòn gây ra trm cm và bi quan,
chúng tôi hy vng t sut sinh lp vì ác cm ri ro cao
hay vì nhiu d báo bi quan ca dòng tin ch
2

Chính vì vy, ch  chính ca bài nghiên cu này là xem xét v nng ca
chu k mu ng ri lon theo mùa (SAD) lên t sut sinh li chng khoán.
Vi chu k mu xem liu chu k mn
 n t sut sinh li trong thi k 

gia các bin gi chu k mn hiu ng ri lon theo mùa, bin khng và
các bin yu t t n t sut sinh li ngày, mc bing trong ngày và
logarit ca mc bing trong ngày. T sut sinh li ngày chúng tôi tính theo nhiu
cách khác nhau và tính thêm yu t T+3 ca th ng chng khoán Vit Nam.
Khi quy nh c      ng bi yu t tâm lý, quy  
u qu tn da vào bài nghiên cu này
 u vào nhng thm nhy c t 
nhng quynh chính xá
2. B cc bài nghiên cu:
Bài nghiên cu ca chúng tôi gm 5 phn. Phn tip theo chúng tôi s khái quát
v nhng kt qu  n xét t mt s bài nghiên cu
g ng chu k mu t t nhiên u ng ri lon
i, t ng ca h qua các
triu chi ri ro, triu chng quá t  
ng ci là quy ng thi cht
s kt qu nghiên cu thc nghin 3 ca bài, nhóm s
4

 a chn s liu nghiên cu. Phn 4 nhóm
s n các kt qu nh v ng ca chu k mu ng ri
lon theo mùa ti Vit Nam. Cui cùng s là phn kt lun vi mt s khuyn ngh cho
i nhng thm nhy cm ca th ng tht
s ng phát tri tài danh cho nhng ai mun nghiên c v này.

5

PHN 2: CÁC LÝ THUYT V CHU K MT TRG VÀ
HIU NG RI LON THEO MÙA
1. m c v hiu ng mu ng ri lon theo mùa:
Nim tin rn ca mn tâm tr






 


 - hypothalamus - 






Theo Are investor moonstruck (2006)
u nim tin ph bin rng chu k mnh
i. C thi ta tin rng hành vi bng ci
ng ri lon tâm
thn, bo lc và hành vi lch lc khác. Nim tin này xut phát t thi Hy Lp và Rome
7

c i, kéo dài qua sut nhn nay, nim tin này vn còn
c tìm thy trong nhi ca nó
t nhân t quan trng trong nhiu hong ni bt ci
trong mt thi gian dài. Các nghi l c tính th phù hp vi
n chính xác cch da trên chu k mi
giáo, Do Thái, và lch Trung Qun ngày nay, nhiu ngày l ph bi
Phc sinh (Easter) và L t Qua (Passover) vc tính theo thi gian ca chu
k m ck returns(Ilia D. Dichev , Troy D.

vào hing âm lu thú v là, trong nhnh nhân tâm thn, t
l n 74% (Agus, 1973). Vance (1995). Danzl (1987) tìm thy bng chng
khi phòng cp cu tin rng các chu k mt
nn bnh nhân. Các gii thích khoa h xut ch yu là cho
hiu ng ca mi vi não: thiu ng, nhing thy triu,
thi tit, t tính và phân cc ca ánh sáng m
Szpir n  
phases and stock returns(Kathy Yuan , Lu Zheng, Qiaoqiao Zhu - Journal of Empirical
Finance 13 (2006) 1  23)).
3. Các kt lun t các bài nghiên c ng chu k m
hiu ng ri lon theo mùa (SAD) lên t sut sinh li chng khoán:

3.1. Lunar cycle effects in stock returns (Tháng 8-2001)
Tác gi tìm thy hiu ng mng mnh m lên t sut sinh li ca
chng khoán. C th, t sut sinh li tr
t sut sinh l y mô hình
này cho tt c các ch s chng khoán chính ca M 
tt c các ch s chng khoán chính ca 24 quc li,
tác gi thy không có bng chy ho quan trng ca
9

hiu ng m bing ca t sut sinh li và khng giao dch. Bng
chng này thì phù hp vi nim tin ph bin rng các chu k mn
hành vi ci.
Tác gi bu tra vi mt cái nhìn toàn din nht có th v ng ca
hiu ng m sut sinh li ca chng khoán M. Tác gi thy rng t sut
sinh li ca ch so v
tròn. Mô hình này tn ti cho tt c các ch s chng khoán ln ca M theo toàn b lch
s ca các t sut sinh li hin có, bao gm c ch s trung bình công nghip Dow Jones
(1896-1999), S & P 500(1928-2000), NYSE-AMEX (1962-2000), và Nasdaq (1973-

quyn chn). Vì nhn thc t sut sinh li ca chng khoán phc nhng
i bt ng trong k vng, cho nên mt kh  u tra là liu nhng
i trong d báo c
trong thng chng b sung này s u bit
ca chúng ta v m và nguyên nhân ca hiu ng m
Cui cùng, bng chng v hiu ng m t sut sinh li ca chng khoán
thì khác vi các kt lun trong tâm lý hc và y hc. S ng thun trong các tài liu này
là không có mi quan h   y gia các chu k m  a con
i. Tuy nhiên, hu ht các nghiên cu tra v hành vi lch lc và khá cc
 da trên các mu hn ch-t vài chn mp cn
này có th dn kt qu ng kê thp, c bit là nng ca chu k
mi là có tn tc li, bng chng
trong bài nghiên cu này da trên ch s giá chng khoán, tng hng xuyên quyt
nh cng khon thi gian khác nhau, t hàng chc
 khác bit trong các kt qu cho thy rng có th có hiu qu nu
nghiên cu các cách tip cn m nh mt liên kt gia các chu k m
hành vi ci. Ví d, bng chng trong nghiên cu này cho thy rng mi
i k ng chng này có
11

th c s d thit k các thí nghim có ki i có
th d  la chu k m
3.2. Are investors moonstruck? Lunar phases and stock returns (Kathy Yuan ,
Lu Zheng, Qiaoqiao Zhu - Journal of Empirical Finance 13 (2006) 1  23)
Bài nghiên cu tra mi quan h gin m sut
sinh li ca chng khoán th ng trên 48 quc gia. Các kt qu cho thy rng t sut
sinh li ca chng khoán trong nh
nhn ln ca s khác bit trong t sut sinh ln 5% mi
a trên phân tích ca hai danh mu: mt tính theo trung bình và
mt tính theo trng s. S khác bit trong t sut sinh li không phi là do nhng thay

quc gia thuc G-c phát tric th ng mi n
u chng thi s i trong h s t sut sinh
li gia các quc gia v t  s t sut sinh li
chng khoán ca mc.
Khi tt c các quc xem xét trong phân tích, mt mi quan h 
thc tìm thy gia các tu sut sinh li ca chng khoán cho c
c tính 15 ngày và 7 ngày. Trung bình, t sut sinh li ca chng khoán trong thi k
ng 5% m
i vc tính 15 ngày. S dc tính 7 ngày, t sut sinh li ca chng khoán trong
thi k khong 4% mn
c c tính v y khi nhóm quc gia có nh
ng bt bi     c xem xét. Khi các quc gia có nh
ng bt bic xem xét, hiu ng mng
tr nên mt quan sát thú v  ln ca hiu ng m
các quc gia có th ng mi ni thì li  n.
13

 nghiên cu mi quan h gia hiu ng mý c
tác gi xem xét liu hiu ng m sut sinh li ca chng khoán có liên quan
n quy mô cht
nh ca cá nhân so vi t chc, vì quyn s hu ca t chc i vi các chng khoán
vn hóa lt vi vi chng khoán M, tác gi tìm thy bng chng
cho thy hiu ng mng khoán vn hóa nh thì rõ r
so vi NYSE-AMEX và các chng khoán vn hóa ln. Chính vì vy, bng chng cho
thy hiu ng mnh m  yc xây dng bi các chng khoán s
hu bi cá nhân. Phát hin này thì phù hp vm cho rn mt
n tâm tr.
 hi   i quan h gi  n m  ng chng
khoán, tác gi u tra lin mn khng giao dch
chng khoán và bi ng ca t sut sinh li hay không. Không có bng chng nào

sut sinh li hàng ngày ca chng khoán bng cách s dng mt mô hình t hi quy hai
  (two-regime autoregressivemodel) vi s ci tin GARCH (1,1). Thay vì ch
kim tra trung bình t sut sinh li hàng ngày, s tranh lun s c m rng theo ba
ng: trung bình t sut sinh li hàng ngày, s a các t sut sinh li hàng
ngày liên tip nhau , và bing GARCH.
Trong nghiên cu này, tác gi thit l  c chu k     cho
I
f
biu th cho thi k 
n
biu th cho th s rng t sut
sinh li hàng ngày ca chng khoán{R
t
} theo mô hình chui th

15

 thun tin, ch s ph '1' biu th cho thi k  s ph '2' biu
th  u ki
I
cn thu kin | 
I
|<1.
u kinh là:

Tham s 
ij
u kin 0  
ij
 1 và 0  