BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
KHOA NGÂN HÀNG
Đề tài: Chiến lược quyền chọn
GVHD: Ths. Phan Chung Thủy
Tp.HCM, ngày tháng năm 2014
−−−−−−
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
MỤC LỤC
2
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
I. Tổng quát quyền chọn
1. Khái niệm quyền chọn, quyền chọn tiền tệ
Hợp đồng quyền chọn là một công cụ tài chính phái sinh, có giá trị dựa trên giá trị của tài sản tài
chính gốc. Một hợp đồng cho phép người nắm giữ nó được phép mua (nếu là quyền chọn mua –
Call option) hoặc được bán (nếu là quyền chọn bán – Put option) một khối lượng hàng hóa cơ
sở nhất định tại một mức giá nhất định và tại một khoảng thời gian xác định (quyền chọn kiểu
Mỹ) hoặc điểm thời gian xác định (quyền chọn kiểu châu Âu).
Một điều quan trọng là người nắm giữ quyền chọn có thể thực hiện hoặc không thực hiện hợp
đồng. Vì vậy khi rủi ro xảy ra, thị trường không theo đúng hướng dự đoán của người nắm giữ
quyền chọn thì lỗ lãi được tối thiểu hóa chỉ ở mức giá của hợp đồng quyền chọn.
Các hàng hóa cơ sở này có thể là: cổ phiếu, chỉ số cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số trái phiếu, thương
phẩm,vàng, ngoại tệ…
Quyền chọn tiền tệ là một hợp đồng quyền chọn với tài sản cở sở là các loại tiền tệ,trong đó cho
phép người nắm giữ quyền chọn tiền tệ được quyền mua hoặc bán một lượng ngoại tệ nhất định
theo một tỷ giá thỏa thuận trong một khoảng thời gian xác định.
Một hợp đồng quyền chọn bao gồm các điểm chính sau:
* Loại quyền chọn
* Tên hàng hoá
* Khối lượng giao dịch
3.2Quyền chọn bán (Put Options)
Hợp đồng này ngược với Call option. Put Option là kiểu quyền chọn cho phép người mua hợp
đồng có quyền được bán một loại tài sản cơ sở nhất định tại một mức giá xác định trước trong một
thời hạn nhất định.
Trong giao dịch này có hai phía: người mua quyền chọn bán, hay còn được gọi là người nắm giữ
quyền chọn và người bán quyền chọn bán. Người mua quyền chọn bán phải trả cho người bán
quyền chọn bán một khoản phí giao dịch. Người nắm giữ quyền chọn bán (Put option holder) sẽ
4
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
quyết định thực hiện quyền của mình khi thấy có lợi nhuận và người bán quyền chọn bán có nghĩa
vụ phải mua tài sản đó từ người nắm giữ quyền chọn bán. Trong trường hợp cảm thấy không có
lợi vì lý do nào đó (giá trên thị trường tăng ) người nắm giữ quyền chọn có thể không thực hiện
quyền (hủy hợp đồng).
Trong trường hợp này, người mua quyền mong rằng giá tài sản sẽ hạ trong tương lai, và do đó họ
có thể mua ở giá thấp và bán ở giá cao hơn để kiếm lợi nhuận. Khi đó nếu người mua quyền quyết
định thực thi quyền bán (Exercise the option), người bán quyền buộc phải mua số tài sản đó.
Ngược lại, người bán quyền (người có nghĩa vụ mua tài sản khi đến hạn nếu người mua quyền
yêu cầu) sẽ thu lợi khi giá tài sản cơ sở tăng, đứng, hoặc giảm ít hơn khoản phí hợp đồng nhận
được.
Lợi nhuận và rủi ro trong hợp đồng Option:
Đối với vị thế mua
Một trong những lợi ích của việc mua quyền chọn là sự lời lỗ không cân xứng. Mua quyền chọn
mua tạo lợi nhuận tiềm năng không giới hạn nếu giá tài sản cơ sở tăng trong khi khoảng lỗ do rủi
ro giá tài sản cơ sở rớt xuống chỉ giới hạn trong khoảng phí quyền chọn đã trả trước.
Tương tự, mua quyền chọn bán sẽ mang lại lợi nhuận không giới hạn nếu giá tài sản rớt
xuống trong khi khoản tổn thất tối đa khi giá tài sản tăng chỉ bằng phần phí quyền chọn
ban đầu. Kết quả không cân xứng này mang đặc tính của bảo hiểm, là lý do mà ta phải trả
tiền khi mua quyền chọn được gọi là phí quyền chọn.
Đối với người mua, hợp đồng Option cho một đòn bẩy tài chính với rủi ro có thể ước tính
khoán, vàng, lãi suất…và có những lo ngại về sự biến động của giá cả hàng hóa, tỉ giá, lãi suất…
làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh, lợi ích của họ. Thông thường, họ tham gia thị
trường với tư cách là những người mua các quyền chọn để bảo hiểm các rủi ro về sự biền động
của giá cả, tỉ giá, lãi suất…Họ sẵn sàng bỏ ra một khoản phí cho hợp đồng quyền chọn để đổi lấy
một mức tỉ giá, giá cả, lãi suất cố định.
Các nhà đầu tư, đầu cơ : Là các cá nhân, các tổ chức tài chính và phi tài chính, tham gia vào thị
trường với mục đích đầu cơ vào sự chênh lệch tỉ giá, giá cả, lãi suất … họ thường dựa vào các
công cụ phân tích kỹ thuật để đưa ra các dự đoán về xu hướng tỉ giá, giá cả, lãi suất …Từ đó, thực
hiện mua bán các quyền chọn thích hợp để thu lợi nhuận.
Các tổ chức tài chính trung gian : Bao gồm các ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư, công ty
chứng khoán…Ngoài mục đích tham gia vào thị trường cũng với tư cách là các nhà đầu tư hoặc
những người có nhu cầu về bảo hiểm rủi ro. Ở các nước phát triển, nơi mà các giao dịch quyền
chọn hầu như chỉ diễn ra trên các sàn giao dịch tập trung, với tư cách là các thành viên của sở giao
dịch quyền chọn, họ đóng vai trò như một nhà môi giới các giao dịch quyền chọn trên thị trường,
chỉ một số ít các tổ chức tài chính lớn như các tập đoàn tài chính khổng lồ mới có khả năng tự
đứng ra phát hành quyền chọn cho thị trường.
Đối với Việt Nam chúng ta, nơi mà một sàn giao dịch quyền chọn tập trung vẫn chưa hình thành,
các tổ chức tài chính (ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán…) thường tự đứng ra phát
hành quyền chọn khi có nhu cầu từ khách hàng, hoặc đóng vai trò như một trung gian tài chính
cung cấp các hợp đồng quyền chọn cho khách hàng từ các nhà phát hành quyền chọn chính thức ở
trong nước và nước ngoài để thu một khoản phí dịch vụ.
7
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
5. Các yếu tố ảnh hưởng đến giá quyền chọn cổ phiếu
Có 6 yếu tố tác động đến giá quyền chọn cổ phiếu:
1. Giá cổ phiếu ở thời điểm hiện tại
2. Giá thực hiện
3. Khoảng thời gian từ thời điểm hiện tại cho đến khi đáo hạn quyền
4. Độ bất ổn của giá cổ phiếu
5. Lãi suất phi rủi ro
thì giá của quyền chọn mua sẽ tăng và nếu giá thực hiện tăng thì giá của quyền chọn mua sẽ giảm.
Với một quyền chọn bán, lợi nhuận thu về nếu quyền chọn được thực hiện sẽ bằng khoảng lớn
hơn của giá thực hiện so với giá cổ phiếu. Như thế giá quyền chọn bán sẽ tăng nếu như giá thực
hiện tăng và giảm nếu như giá cổ phiếu tăng.
Thời gian đến lúc đáo hạn
Yếu tố này có tác động rõ ràng hơn đến quyền chọn kiểu Mỹ (cả mua và bán), nếu như thời gian
còn lại cho đến lúc đáo hạn càng dài thì giá của quyền chọn sẽ càng cao. Xét với hai quyền chọn
giống nhau về cá yếu tố khác ngoại trừ thời gian cho đến ngày đáo hạn. Người sở hữu quyền chọn
có thời gian dài hơn rõ ràng có nhiều thời gian để lựa chọn thực hiện quyền hơn người sở hữu
quyền chọn ngắn hơn.
Với quyền chọn kiểu Châu Âu, thời gian đến ngày đáo hạn không thực sự có ảnh hưởng đến giá
quyền chọn do cả 2 quyền nói trên đều chỉ có thể thực hiện ở thời cùng một thời điểm là ngày đáo
hạn. Thậm chí trong nhiều trường hợp quyền chọn ngắn hơn có thể có giá cao hơn, chẳng hạn như
hai quyền chọn mua có chung mọi đặc tính, một quyền sẽ đáo hạn trong 1 tháng nữa, quyền còn
lại đáo hạn trong 2 tháng. Nếu cổ phiếu có trả cổ tức và thời điểm thanh toán là 6 tuần nữa, thì do
tác động của việc trả cổ tức, quyền chọn đáo hạn trong 1 tháng hơn sẽ có giá cao hơn.
Độ bất ổn
Định nghĩa chính xác về độ bất ổn sẽ được giới thiệu trong phần mô hình Black-Scholes, ở đây có
thể hiểu đơn giản nhất độ bất ổn là một thước đo mức độ không chắc chắn của bản thân nhà đầu
tư vào biến động trong tương lai của giá cổ phiếu. Độ bất ổn càng cao thì khả năng giá cổ phiếu
có thể lên rất cao hoặc xuống rất thấp cũng tăng cao. Người sở hữu cổ phiếu có thể coi hai xu
hướng này “triệt tiêu” lẫn nhau và không quá lo lắng. Tuy nhiên người sở hữu quyền mua hay
quyền bán thì không như vậy. Người sở hữu quyền mua sẽ có lợi nếu như giá cổ phiếu tăng lên
nhưng họ chỉ phải chịu rủi ro có giới hạn nếu giá giảm, mức lỗ cao nhất họ phải chịu chính bằng
giá của quyền mua. Với người sở hữu quyền bán, họ sẽ có lợi nếu như giá của cổ phiếu giảm
9
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
mạnh và họ chỉ phải chịu rủi ro có giới hạn nếu giá tăng, lỗ cao nhất phải chịu cũng chính là giá
của quyền mua. Vì lý do này, giá của quyền chọn mua và quyền chọn bán sẽ tăng cao nếu như độ
bất ổn của cổ phiếu tăng.
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
Giá thực hiện
Trong giao dịch quyền chọn tiền tệ, thì tỷ giá áp dụng gọi là giá thực hiện. trong các hợp đồng
quyền chọn tiền tệ các giá thực hiện trong các hợp đồng quyền chọn, ngoài yếu tố cung cầu, còn
phụ thuộc vào mức phí quyền chọn là cao hay thấp, do đó nó có thể cao hơn hoặc thấp hơn đáng
kể so với tỷ giá giao ngay hay giao kỳ hạn. Điều này có nghĩa là giá thực hiện có thể là bất cứ như
thế nào nếu như người mua muốn; bởi vì giá thực hiện và phí quyền chọn mà người mua phải trả
cho người bán luôn có mối quan hệ với nhau. Do đó, người bán sẵn sàng chấp nhận mọi giá thực
hiện mà người mua đề nghị và đưa ra mức phí quyền chọn tương ứng.
II. Chiến lược quyền chọn
1. Quyền chọn mua
Ví dụ: Hiện tại bạn cần mua một lượng vàng để ba tháng sau bạn trả cho người nhà như đã hứa.
Thị trường vàng lên xuống thất thường trong khi bạn chưa có đủ tiền để thanh toán theo giá vàng
trên thị trường là 40 triệu đồng/lượng. Bạn lo ngại giá vàng có thể lên cao đến 45 triệu đồng.
Ngân hàng A chấp nhận bán cho bạn 1 lượng vàng giá 40 triệu bất kỳ lúc nào từ đầy cho đến ba
tháng sau. Để có được lời hứa của ngân hàng A, bạn phải trả phí (còn gọi là Option premium) cho
ngân hàng là 500 ngàn đồng.
Nếu giá vàng ngoài thị trường lên cao hơn 40 triệu đồng bao nhiêu đi chăng nữa trong vòng ba
tháng tới, bạn vẫn có quyền mua vàng giá 40 triệu đồng từ ngân hàng A.
Ngân hàng A chính là người bán quyền chọn mua (hay còn gọi sell hoặc write a call
option).
Bạn chính là người mua quyền chọn mua (hay còn gọi buy hoặc long a call option).
Trong vòng ba tháng, bất kỳ lúc nào bạn muốn mua vàng giá 40 triệu đồng, ngân hàng A đều phải
thực hiện hợp đồng. Nhưng nếu giá vàng giảm dưới 40 triệu đồng, bạn sẽ không bị bắt buộc phải
thực hiện hợp đồng và bạn sẽ chọn mua vàng trên thị trường để giảm chi phí.
Với hợp đồng quyền chọn mua (call option), thị trường sẽ cho phép bạn thực hiện các giao dịch
sau:
1. Mua quyền chọn mua (buy/long a call option).
2. Bán quyền chọn mua (write/sell a call option).
1.1 Mua hợp đồng quyền chọn mua (Long call option)
Khi bạn mua một hợp đồng Call Option thì với trường hợp giá không giao động hay giảm nhẹ hay
giảm mạnh, bạn sẽ bị lỗ có hạn chính là mức phí Option mà bạn phải trả do bạn không thực hiện
quyền. Có thể nhìn rõ qua 3 đồ thị sau, phần ô vuông chính là mức phí bạn phải trả và cũng là
thua lỗ của bạn.
Giá không giao động
14
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
Giá dao động mạnh
Giá dao động nhẹ
Tóm lại,
Hướng thay đổi của giá Kết quả
Tăng mạnh Tối đa hóa lợi nhuận
Tăng nhẹ Tối thiểu hóa thua lỗ
Không giao động Lỗ có hạn phần phí Option
Giảm nhẹ Lỗ có hạn phần phí Opion
Giảm mạnh Lỗ có hạn phần phí Option
1.2Bán hợp đồng quyền chọn mua (short call option)
Một nhà kinh doanh quyền chọn thực hiện bán một quyền chọn mua mà không đồng thời sở hữu
cổ phiếu thì được gọi là bán một quyền chọn mua không được phòng ngừa. Vị thế này là một
chiến lược rủi ro cao với khả năng bị lỗ không giới hạn. Người bán quyền chọn mua không phòng
ngừa có trách nhiệm bán cổ phiếu mà hiện tại không sở hữu cho người mua quyền chọn mua theo
yêu cầu của người mua. Vì vậy, người bán có thể phải mua cổ phiếu với một mức giá không thuận
lợi. Do đó,bán một quyền chọn mua không được phòng ngừa là một lĩnh vực ưu tiên chỉ được
thực hiện bởi một số ít nhà kinh doanh có đủ vốn tương ứng với rủi ro. Các công ty môi giới cũng
gặp phải rủi ro khi giải quyết khoản lỗ đối với trung tâm thanh toán nên công ty môi giới thường
15
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
đồng ý xử lí giao dịch đối với khách hàng tốt nhất và giàu có nhất. Các nhà kinh doanh sở hữu tư
cách thành viên trên sàn giao dịch hay các định chế có rủi ro tín dụng thấp trên thị trường OTC ít
bị hạn chế hơn và có thể bán quyền chọn mua không được phòng ngừa dễ dàng hơn, nhưng vì rủi
thì chúng ta sẽ bị lỗ vô hạn trên hợp đồng này. Mỗi một điểm tăng thêm so với giá hoà vốn của
hợp đồng sẽ khiến chúng ta mất thêm tiền. Chúng ta có thể thấy điều này qua đồ thị sau:
17
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
• Với trường hợp giá tăng nhẹ:
Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn mua và giá của tài sản hay cặp đồng tiền tăng nhẹ thì
chúng ta sẽ bị giảm mức lợi nhuận trên hợp đồng này. Mỗi một điểm tăng thêm so với giá thực
hiện của hợp đồng sẽ làm lợi nhuận của chúng ta mất thêm tiền. Chúng ta có thể thấy điều này
qua đồ thị sau:
• Với trường hợp giá không giao động:
Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn mua và giá của tài sản hay cặp đồng tiền không giao
động thì có nghĩa là chúng ta đang tối đa hoá mức lời có hạn chính là phần phí option nhận được
trên hợp đồng này. Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn mua nghĩa là chúng ta được nhận
trước một khoản phí và do giá không biến động khiến giá chưa qua điểm hòa vốn thì người mua
hợp đồng quyền chọn mua sẽ không thực hiện quyền. Do đó, chúng ta sẽ giữ được mức lợi nhuận
của mình. Chúng ta có thể thấy được điều đó qua đồ thị sau:
• Với trường hợp giá giảm nhẹ:
Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn mua và giá của tài sản hay cặp đồng tiền giảm nhẹ thì
có nghĩa là chúng ta đang tối đa hoá mức lời có hạn là phần phí Option nhận được trên hợp đồng
này. Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn mua nghĩa là chúng ta được nhận trước một
khoản phí và do giá giảm nhẹ thì người mua hợp đồng quyền chọn mua sẽ không thực hiện quyền.
18
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
Do đó chúng ta sẽ giữ được mức lợi nhuận của mình. Chúng ta có thể thấy được điều đó qua đồ
thị sau:
• Với trường hợp giá giảm mạnh:
Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn mua và giá của tài sản hay cặp đồng tiền không giao
động hay giảm nhẹ hay giảm mạnh thì có nghĩa là chúng ta đang tối đa hoá mức lời có hạn chính
là phần phí Option nhận được trên hợp đồng này. Khi chúng ta bán một hợp đồng quyền chọn
mua nghĩa là chúng ta được nhận trước một khoản phí và do giá không biến động hoặc giảm nhẹ
Giá tăng mạnh
20
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
Giá tăng nhẹ
Giá không biến động
Với trường hợp giá xuống nhẹ :
Khi bạn mua một hợp đồng Put option thì khi giá xuống
yếu, không vượt qua được mức giá hoà vốn( là mức giá có tính phần phí option bạn phải trả) bạn
chỉ có thể tối thiểu hoá thua lỗ của mình. Có thể nhìn rõ qua đồ thị sau, phần ô vuông là khi giá
xuống nhưng không đủ mang lại lợi nhuận
Với trường hợp giá giảm mạnh :
Khi bạn mua một hợp đồng Put option thì khi giá xuống mạnh, bạn sẽ có được lợi nhuận rất
nhiều. Mỗi một điểm tính từ mốc giá hoà vốn giảm thêm sẽ mang thêm lợi nhuận cho bạn. Có thể
nhìn rõ qua đồ thị sau:
21
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
Tóm lại,
Hướng thay đổi của giá Kết quả
Tăng mạnh Lỗ có hạn phần phí Option
Tăng nhẹ Lỗ có hạn phần phí Option
Không dao động Lỗ có hạn phần phí Option
Giảm nhẹ Tối thiểu hóa thua lỗ
Giảm mạnh Tối đa hóa lợi nhuận
Trong bất cứ trường hợp nào, mua một quyền chọn bán là một chiến lược phù hợp nếu dự đoán thị
trường sẽ giảm giá, mức lỗ được giới hạn và lợi nhuận tiềm năng cũng khá cao. Hơn nữa, việc
thực hiện một giao dịch quyền chọn bán sẽ dễ dàng hơn bán khống. Quyền chọn bán không cần
phải được mua khi giá đang trong tình trạng tăng lên và số tiền phải trả cho quyền chọn bán thấp
hơn nhiều so với khoản ký quỹ bán khống. quyền chọn bán có mức lỗ giới hạn trong khi bán
khống có mức lỗ không giới hạn.
2.2Bán hợp đồng quyền chọn bán (Short put option)
bạn sẽ tối đa hoá được mức lời có hạn là phần phí Option bạn nhận được trên hợp đồng này. Khi
bạn bán một hợp đồng Put option nghĩa là bạn được nhận trước một khoản phí và do giá không
biến động khiến giá chưa qua mức hoà vốn người mua hợp đồng put option sẽ không thực hiện
quyền do đó thì bạn sẽ giữ được mức lợi nhuận của mình. Bạn có thể thấy điều đó qua đồ thị sau:
24
CHIẾN LƯỢC QUYỀN CHỌN NHÓM 1 NGÂN HÀNG KHỐI 2 K37
Với trường hợp giá giảm nhẹ:
Khi bạn bán một hợp đồng put option và giá của tài sản hay cặp đồng tiền giảm nhẹ thì bạn sẽ bị
giảm mức lợi nhuận trên hợp đồng này. Mỗi một điểm giảm thêm so với giá thực hiện của hợp
đồng sẽ làm lợi nhuận của bạn mất thêm. Bạn có thể thấy điều này qua đồ thị sau:
Với trường hợp giá giảm mạnh:
Khi bạn bán một hợp đồng Put option và giá của tài sản hay cặp đồng tiền giảm mạnh thì bạn sẽ bị
lỗ vô hạn trên hợp đồng này. Mỗi một điểm giảm thêm so với giá hoà vốn của hợp đồng sẽ khiến
bạn mất thêm tiền. Bạn có thể thấy điều này qua đồ thị sau:
Tóm lại,
Hướng thay đổi của giá Kết quả
Tăng mạnh Lãi có hạn phần phí Option
Tăng nhẹ Lãi có hạn phần phí Option
Không giao động Lãi có hạn phần phí Option
Giảm nhẹ Tối thiểu hóa mức lỗ
Giảm mạnh Lỗ vô hạn
25
Copyright: Tài liệu đại học ©