Phong cách lãnh đạo trong tâm lý học

(Tamly) - Phong cách lãnh đạo là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến
hiệu quả quản lý, đến tập hợp và thu hút những người thừa hành
trong quá trình thực hiện các mục tiêu của tổ chức. Do vậy, nghiên cứu
những vấn đề lý luận cơ bản về phong cách lãnh đạo là nhiệm vụ cần
thiết của tâm lý học quản lý ở nước ta hiện nay.
1. Khái niệm phong cách lãnh đạo

Trong tâm lý học nước ngoài đã có một số nghiên cứu về phong
cách lãnh đạo, đặc biệt là nghiên cứu của các nhà tâm lý học Xô viết:
A.L. Xvenxinsky, P.X. Xakurop, A.L. Zurapnop, V.Ph. Rupakhin…, của
tâm lý học phương Tây trong đó nổi trội là K. Lewin.

Đã có một số định nghĩa về phong cách lãnh đạo, điểm chung của
các định nghĩa này là đều xem phong cách lãnh đạo là hệ thống các
phương pháp mà người lãnh đạo sử dụng trong hoạt động quản lý của
mình để tác động đến những người thừa hành.

Phân tích các định nghĩa về phong cách lãnh đạo chúng ta có thể
đi đến khái niệm chung như sau : Phong cách lãnh đạo là hệ thống các
phương pháp được người lãnh đạo sử dụng để tác động đến những ng-
ười dưới quyền.

Việc tìm hiểu phong cách lãnh đạo trước hết cần xem xét vấn đề
về chức năng và cấu trúc của nó. Chức năng chung của phong cách
lãnh đạo thể hiện khả năng thích ứng của người lãnh đạo với những
điều kiện đặc thù của hoạt động quản lý. Chức năng này được xem xét
như là sự thống nhất giữa hai chức năng thành phần :

Chức năng thứ nhất – sự thích ứng của hoạt động quản lý đối với

a) Đặc điểm của phong cách này là công việc quản lý do một ng-
ười lãnh đạo chịu trách nhiệm. Chính anh ta là người đa ra quyết định,
điều chỉnh và kiểm tra hoạt động của tổ chức. Việc khen thưởng, kỷ
luật mang tính chủ quan, mệnh lệnh đưa ra không theo một hệ thống.

b) Chất lượng của quyết định quản lý phụ thuộc vào thông tin mà
người lãnh đạo thu nhận được, phụ thuộc vào năng lực phân tích thông
tin của anh ta. Quyết định thường ngắn gọn, rõ ràng. Việc ra quyết
định quản lý phụ thuộc vào uy tín và năng lực thuyết phục của người
lãnh đạo.

Phong cách lãnh đạo dân chủ

Phong cách lãnh đạo dân chủ còn được gọi là phong cách lãnh đạo
tập thể, phong cách lãnh đạo bạn bè, thân mật.

Một số đặc điểm cơ bản của phong cách lãnh đạo dân chủ :

a) Phong cách này dựa trên sự trao đổi rộng rãi, tích cực của ng-
ười lãnh đạo và các thành viên trong tổ chức. Phạm vi và mức độ của
sự trao đổi tuỳ thuộc vào tính chất, yêu cầy của việc ra quyết định
quản lý. Quyết định được thông qua tại cuộc họp chung của tổ chức
hoặc dựa trên sự bàn bạc, trao đổi, trên các thông tin do các thành
viên đưa ra, người lãnh đạo sẽ ra quyết định quản lý.

b) Phong cách này làm tăng thêm việc tiếp nhận thông tin từ phía
các thành viên của nhóm, làm bớt căng thẳng trong quá trình ra quyết
định. Phong cách quản lý này cũng làm nảy sinh nhiều khó khăn. Cho
nên đòi hỏi người lãnh đạo phải có những phẩm chất như : Khả năng
hiểu biết con người, kỹ thuật điều khiển các cuộc họp, biết chuẩn bị


3) Phong cách lãnh đạo mang tính tham gia - Người lãnh đạo cần
thu hút được những ý tưởng và đề xuất của những người dưới quyền,
mời họ tham gia vào những quyết định của tổ chức khi những quyết
định này liên quan trực tiếp đến lợi ích của họ.

4) Phong cách lãnh đạo mang tính định hướng hành động - Người
lãnh đạo cần đưa ra các mục tiêu của tổ chức, làm cho cấp dưới hiểu rõ
những mục tiêu này, tầm quan trọng của những sáng kiến của cấp dưới
trong thực hiện nhiệm vụ, khuyến khích họ đạt được mục đích ở mức độ
cao.

2.3. Công tác quản lý ngày nay đã trở nên phức tạp hơn, người lãnh
đạo không chỉ cần có phẩm chất đạo đức và trí tuệ hiểu biết tốt thông
tin, biết quyết định và kiểm tra mà phải có thêm nhiều phẩm chất mới
để phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện đòi hỏi của xã hội:

1) Phong cách lãnh đạo quyết đoán

Đây là một hình thức cụ thể của phong cách lãnh đạo độc đoán.
Đây là phong cách quản lý mà người lãnh đạo quyết định các vấn đề
một cách nhanh chóng, dứt khoát, mạnh bạo và không do dự. Thuật
ngữ “quyết đoán” được dùng với ý nghĩa tích cực nhiều hơn, trong khi
đó thuật ngữ “độc đoán” thường khiến người ta liên tưởng đến khía
cạnh tiêu cực của vấn đề.

2) Phong cách lãnh đạo ôn hoà, trung dung

Đây là một dạng của phong cách lãnh đạo dân chủ. Nếu phong
cách lãnh đạo dân chủ dựa vào trí tuệ, thông tin đông đảo của các

biết "thích nghi" và biết sử dụng các vai khác nhau trong tình huống
cần thiết./.