TÌNH HÌNH TÔN GIÁO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHO VIỆC XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM.
1. QUAN ĐIỂM MACXIT VỀ TÔN GIÁO TÍN NGƯỠNG.
C.Mác khẳng định con người sáng tạo ra tín ngưỡng, tôn giáo chứ không phải chỉ sáng tạo
ra biểu tượng của tín ngưỡng tôn giáo. Như các nhà duy vật trước Mác đã thừa nhận, tín
ngưỡng tôn giáo về bản chất là sản phẩm của con người sống trong những điều kiện kinh tế
- xã hội, chính trị, văn hoá cụ thể nào đó. Tín ngưỡng tôn giáo thuộc đời sống tinh thần của
xã hội, phản ánh tồn tại xã hội và chịu sự quy định của tồn tại xã hội. Chính con người đã
thần thánh hoá, khoác cho thần thành những sức mạnh siêu nhiên.
Vì vậy Mác cho rằng, cần phải xuất phát từ con người tỏng hành động hiện thực của họ mà
chúng ta mô tả sự phát triển của những phản ánh tư tưởng của quá trình ấy [33, 37-38].
VI.Lênin đã gọi toàn bộ những nguyên nhân và điều kiện tất yếu làm nẩy sinh niềm tin tôn
giáo là những nguồn gốc của tôn giáo. Nguồn gốc đó bao gồm: Nguồn gốc xã hội, nguồn
gốc nhận thức, và nguồn gốc tâm lý.
1.1. Nguồn gốc xã hội của tôn giáo:
Tôn giáo học Macxit cho rằng sự bất lực của con người trong cuộc đấu tranh với tự nhiên
là một nguồn gốc xã hội của tôn giáo. Như chúng ta biết, mối quan hệ giữa con người với
tự nhiên được thực hiện và thông qua những phương tiện và công cụ lao động mà con
người có.
Những phương tiện công cụ kém phát triển bao nhiều thì con người càng yếu đuối bấy
nhiêu trước tự nhiên, và những lực lượng tự nhiên càng thống trị con người bấy nhiêu.
Như vậy không phải bản thân giới tự nhiên sinh ra tôn giáo, mà là mối quan hệ đặc thù của
con người với giới tự nhiên, do trình dodọ sản xuất quy định. Đây chính là nguồn gốc xã
hội của tôn giáo. Nguồn gốc xã hội của tôn giáo bao hàm cả mối quan hệ con người với
con người, trong đó có hai yếu tố giữ vai trò quyết định là tính tự phát của sự phát triển xã
hội và ách áp bức giai cấp cùng chế dodọ người bóc lột người.
Khi nêu lên đặc trưng của nguồn gốc xã hội của tôn giáo trong xã hội tư bản, V.I.Lênin
viết “Sự sợ hãi trước thế lực mù quáng của tư bản, mù quáng vì quần chúng nhân dân
không thể đoán trước được nó, là thế lực bất cứ lúc nào trong đời sống của người vô sản,
tiểu chủ cũng đe doạ đem lại cho họ sự phá sản đột ngột bất ngờ, ngẫu nhiên, làm cho họ

cực mà những tình cảm tích cực. Không chỉ những tình cảm mà còn có cả những mong
muốn ước vọng, nhu cầu khắc phục những tình cảm tiêu cực muốn được đền bù hư ảo.
Nghiên cứu nguồn gốc tâm lý tôn giáo có ý nghĩa thực tiễn to lớn nó cắt nghĩa vì sao trong
dk của chủ nghĩa xã hội, khi những nguồn gốc chủ yếu của tôn giáo đã được khắc phục về
căn bản, thậm chí có nơi có lúc còn phát triển và tôn giáo vẫn đang tồn tại. Nghiên cứu tâm
lý tôn giáo giúp hiểu rõ hơn điều này.
1.2. CHỨC NĂNG CỦA TÔN GIÁO.
Chủ nghĩa Mác cho rằng tôn giáo là một hiện tượng xã hội, nguồn gốc của nó là ở trong
những điều kiện tồn tại vật chất của xã hội. Trong những giai đoạn phát triển xã hội nhất
định, sự bất lực của con người trước sức mạnh tự nhiên và xã hội đã nảy sinh ra nhu cầu
khắc phục những mâu thuẫn thực tế trong ý thức, trong tưởng tượng nhu cầu đền bù sự hạn
chế của các mối quan hệ hiện thực, quan hệ trần gian, ở thế giới bên kia, thế giới siêu trần
gian vì thế chức năng đền bù hư ảo là chức năng chủ yếu và đặc thù của tôn giáo. Ngoài ra
còn có các chức năng khác.
1.2.1. Chức năng đền bù hư ảo.
Luận điểm nổi tiếng của Mác: “Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân” đã làm nổi bật chức
năng đền bù hư ảo của tôn giáo giống như thuốc phienẹ, tôn giáo đã tạo ra cái vẻ bề ngoài
của sự làm nhẹ, tạm thời nỗi đau khổ của con người, an ủi cho những mất mát, những thiếu
hụt hiện thực của đời sống con người, đồng thời gây ra những tác động có hại đối với con
người khi tạo ra cho họ nhu cầu thường xuyên tách khỏi hiện thực, tiêm nhiễm cho họ
những quan niệm phản khoa học.
Trong những điều kiện lịch sử cụ thể, tôn giáo cũng có thể là chỗ dựa tinh thanà cho những
ước muốn chân chính của quần chúng bị áp bức, phục vụ cho lợi ích của họ. Nhưng ở đây
nó vẫn không mất chức năng đền bù hư ảo, chức năng thuốc phiện. Vì hạt nhân cơ bản của
tôn giáo là niềm tin vào cái siêu nhiên luon gây tác động kìm hãm đối với tính tích cực của
quần chúng, chuyển hướng niềm tin và sự nỗ lực của họ vào con đường hư ảo.
Chính vì vậy V.I.Lênin đã nhấn mạnh “Tôn giáo là thuốc phiện đối với nhân dân - câu nói
của Mác là hòn đá tảng của toàn bộ của chủ nghĩa Mác trong vấn đề tôn giáo” [18.511].
Cũng cần nhấn mạnh rằng chức năng đền bù hư ảo không chỉ là chức năng chủ yếu và đặc
thù mà còn là chức năng phổ biến của tôn giáo, ở đâu có tôn giáo thì ở đó có chức năng

quá trình vận động phát triển của một dân tộc - một quốc gia và thế giới.
Sự giải quyết tận gốc vấn đề tôn giáo cần xây dựng xã hội mới, con người mới, một xã hội
tiến bộ với con người có đầy đủ tri thức.
Người chỉ rõ “tô ngiáo không hề đối lập với chủ nghĩa xã hội”. Vấn đề là phải có chính
sách động viên thu hút đồng bào theo tôn giáo hoà nhập cuộc sống ích đạo lợi đời. Nhà
nước chăm lo chu đáo tới nhu cầu của đồng bào theo đạo. “Phần xác no ấm, phần hồn
thong dong”. Phải tổ chức cho đồng bào theo tôn giáo tham gia tích cực hoạt động sản xuất
và công cuộc đấu tranh cải tạo xã hội, sinh hoạt tôn giáo không cản trở tới sản xuất mà
ngược lại động viên nhân dân sản xuất tích cực hơn hiệu quả hơn.
1.3.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về tín ngưỡng, tôn giáo và sự vận dụng sáng tạo chủ
nghĩa Mác - Lênin vào môi trường lịch sử và văn hoá của Việt Nam.
Hồ Chí Minh là sự kết tinh những tinh hoa tốt đẹp nhất của truyền thống và của bản sắc
dân tộc Việt Nam. Bản tính nhân văn Á Đông - từ cội nguồn đã ăn sâu trong dòng huyết
thống của người.
Hun đúc ý chí quyết tâm cứu dân cứu nước - “Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Người
đến với chủ nghĩa Mác - Lênin như một tất yếu của lịch sử, cái tinh tuý triết lý phương
Đôgn tiềm tàng trong nội lực của người như được khai mở, hoà kết cùng khoa học duy vật
lịch sử và duy vật biện chứng như một phương tiện vạn năng. Người đưa cách mạng Việt
Nam mở ra chân trời tươi sáng, tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành một phần trên cơ sở nền
tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, ngược lại cũng bổ xung và hoàn thiện học thuyết Mác - Lênin
đối với cách mạng Việt Nam và các nước Châu Á.
1.3.3. Tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, một nhận thức mới chủ nghĩa Mác - Lênin
về lực lượng cách mạng.
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra lực lượng chính của cách mạng là liên minh giai cấp giữa
công nhân với nông dân. Nhưng với đặc didểm ở các nước phương Đông, xử lý đúng mối
quan hệ giữa dân tộc, tôn giáo có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Người thấy có sức mạnh
tiềm ẩn cần tôn trọng đúng mực, bởi không phải vô lý mà tôn giáo tồn tại qua hàng ngàn
năm.
Số lượng người theo tôn giáo chiếm tỷ lệ khá cao và có xu hướng gia tăng, đặc biệt tu tại
gia. Tôn giáo phương Đông ăn sâu vào phong tục Việt Nam. Những người theo tôn giáo

mọi thành công, phải đoàn kết chặt chẽ trong Đảng, phải đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc
tế.