BỘ CÔNG THƯƠNG
TỔNG CÔNG TY GIẤY VIỆT NAM
VIỆN NGHIÊN CỨU CÂY NGUYÊN LIỆU GIẤY BÁO CÁO KẾT QUẢ ĐỀ TÀI
CẤP BỘ NĂM 2009
TÊN ĐỀ TÀI:
NGHIÊN CỨU CƠ SỞ XÁC ĐỊNH
CHU KỲ KINH DOANH RỪNG TRỒNG BẠCH ĐÀN MÔ, HOM
LÀM NGUYÊN LIỆU GIẤY
Cơ quan chủ quản: BỘ CÔNG THƯƠNG Cơ quan chủ trì: VIỆN NGHIÊN CỨU
CÂY NGUYÊN LIỆU GIẤY
ca loài thc vt này (Ha Vnh Tùng, Phm Trng Nhân).
Ti vùng nguyên liu giy Trung tâm, B
ch àn ã c trng kho
nghim loài và xut x t khong nhng nm 1980, kt qu nghiên cu ã
xác nh Bch àn urophylla xut x Lewotobi và Egon thích hp cho trng
rng vùng này. Sau khi xác nh c loài và xut x thích hp, công tác ci
thin ging ã c tip tc nhm a ra các ging Bch àn có nng sut
cao. Kt qu sau nhiu n
m nghiên cu, n nay, vùng Trung tâm ã có c
b ging Bch àn khá phong phú phc v trng rng sn xut vi khong
hn 10 ging, bao gm các ging sn xut và ging tin b k thut (Hunh
c Nhân, Nguyn Quang c, Nguyn S Hung, Nguyn c Th, 2007).
Trng rng thâm canh trong nhng nm qua ã a nng sut rng ca
B
ch àn lên cao là mt iu áng khích l và t hào vi tt c nhng ngi
làm công tác trng rng, nht là vi nhng ngi trng rng nguyên liu giy. 2
giúp các nhà qun lý, các nhà sn xut giy nói riêng và nhng ngi s
dng sn phm rng nói chung có c nhng tiên lng úng n và cn
thit trong vic s dng các cây nguyên liu, ng thi quá trình sn xut
kinh doanh din ra m bo hiu qu và tit kim, cn phi có nhng nghiên
cu c th ánh giá tng th v nng sut rng, gi
ng, thành phn bt giy
ca các ging cây nguyên liu ang c trng rng hin nay.
Khác vi các ngành sn xut khác, sn xut lâm nghip có chu k dài
(thng là hàng chc n hàng trm nm). Vì vy, vic xác nh chu k sn
xut nó là c s ht sc quan trng cho công tác kinh doanh rng vì ch khi
Phú Th và Vnh Phúc, cách th ô Hà Ni 100 km v phía Tây Bc; có to
a lý 21
o
00’ n 22
o
25’ v Bc và 104
o
20’ n 105
o
40’ kinh ông.
- V a hình, ây là vùng chuyn tip gia vùng núi cao phía Tây Bc
và vùng ng bng Bc B, bao gm a hình i, núi thp và núi trung bình.
a hình chia ct mnh, dc cc b ln, thung lng sâu to thành các kiu
a hình khác nhau: Vùng núi thp, vùng núi trung bình, vùng i
- V a cht, theo tài liu a cht min Bc Vit Nam ca Tng cc
a cht, có th xác nh c n
n a cht - á m to nên nn t c bn ch yu
là các loi trm tích c, gm các loi á Phin thch sét màu hng và màu
xám xen ln các loi á Sa thch mn nh Cát kt, Si kt và mt s loi á
vôi.
1.3.2. Đối tượng nghiên cứu
i tng nghiên cu ca tài là các ging Bch àn urophylla trng
thun loài
ã c chn to và sn xut bng công ngh mô, hom.
n nay, s lng các ging Bch àn ã c công nhn áp dng
cho sn xut khá nhiu trong vùng, nhng do cn phi có thêm thi gian
hoàn thin các nghiên cu ng dng nh: kho nghiêm m rng, hoàn thin
công ngh nhân ging… nên rng trng vào thi im hin ti ch yu t hai
ging PN2 và U6. C
n c vào thc t trng rng ca hai ging hin nay tài
+ Nm th nht 3 ln,
+ Nm th hai 2 ln
+ Nm th ba 1 ln.
1.3.3. Giới hạn nghiên cứu
Theo Tng Công ty giy Vit Nam, Bch àn c trng tp trung
phía Nam vùng nguyên liu giy Trung tâm. c im chung ca khu vc 5
này ch yu là vùng i bát úp, có cao trung bình t 50 - 200 m, dc
bình quân di 15
o
. t ch yu thuc nhóm F
s
(Feralit vàng phát trin
trên á Sét, Cui kt); t tng mng, xu, nghèo dinh dng, thoái hoá nng,
có nhiu á ong, á sn to thành lp t trai cng rt khó canh tác. Lng
ma bình quân t 1.600 - 1.700 mm, nhit bình quân nm t 23 - 24
o
C.
Các n v kinh doanh rng trng in hình ti khu vc này có Công ty lâm
nghip Tam Thanh và Công ty lâm nghip Lp Thch vi din tích rng trng
Bch àn chim trên 90% tng din tích t lâm nghip.
T nm 2000 - 2004 rng trng Bch àn ca các c s sn xut ch
yu là hai ging PN2 và U6, vic ánh giá sinh trng rng trng Bch àn
ti khu vc này s góp ph
n tích cc vào kinh doanh rng ni ây. T thc t
và yêu cu ó, a im nghiên cu c tài gii hn trong các din tích
rng trng Bch àn ca Công ty lâm nghip Tam Thanh và Công ty lâm
các o khác phía ông qun o Inonesia, v 8 - 10
0
Nam. Khi dn
ging loài cây này ra ngoài vùng phân b t nhiên, thy chúng c bit thích
hp vi vùng v thp, có khí hu nhit i và cn nhit i m, hi m.
Theo Eldridge (1993) các chng trình chn ging ã bt u nhiu
nc và tp trung cho nhiu loài cây mc nhanh khác nhau, trong ó có Bch
àn. Braxin ã chn cây tri và xây dng vn ging các loài E.maculata t
nm 1952; M bt
u vi loài E. robusta vào nm 1966. T nm 1970 -
1973, Úc ã tuyn chn c 160 cây tri cho loài E.regnans và 170 cây tri
có thân hình thng p và ta cành t nhiên tt vi loài E. grandis.
Kt qu th nghim Dongmen - Trung Quc cho thy E.urophylla
cho sn lng tng i cao, Rng c bón phân, sau 4 nm có th t 78
m3/ha. Dongmen và các vùng ph cn có iu kin lp a tng t vi vùng
nguyên liu gi
y Trung tâm (Simson, 1989). Nhit bình quân nm ây
21,3
0
C, lng ma bình quân nm 1213 mm, cao bình quân 150m và nm
trong vùng v tuyn 22
0
17
’
- 22
0
30’.
Nguyn Luyn (1993), Các nghiên cu c tin hành ti các nc
Camerun, Congo, Madagascar, các th nghim cho thy E.urophylla có sc
sng mnh, c bit có nhng xut x sau 3 nm ã cho sn lng 33m-
i vi vùng nguyên liu giy Trung tâm,
áp ng trng rng vi
quy mô ln, nhiu ging Bch àn ã c nghiên cu chn to cùng vi vic
ng dng công ngh nhân ging bng mô hom n nay nhiu ging ã cho
nng sut cao và ã c B NN&PTNT công nhn là ging quc gia hay
ging tin b k thut nh PN2, PN14, PN3d, PN47, PN46, PN21. 8
Mt s công trình nghiên cu in hình có liên quan:
- Tui khai thác rng trng Bch àn làm nguyên liu giy, Trn Hu
Hu - Tp chí LN 10/1994. Tác gi ã cp n cây Bch àn E.camal làm
nguyên liu giy ng Nai t tui 1 n tui 8, qua kt qu nghiên cu cho
thy v tng trng ch nhanh trong 3 nm u và khai thác Bch àn tui 3
và tui 4 cho s
n lng bt giy cao nht.
- Nghiên cu nh hng ca tui cây nguyên liu giy Bch àn và
keo tai tng ti t trng g và kích thc x si, Báo cáo tng kt tài cp
B Công nghip, Nguyn Thành Trung, Vin công nghip giy - xenluylo, Hà
Ni 12/2000.
- Theo dõi tình hình sinh trng và phát trin rng trng Bch àn
Eucalyptus urophylla t cây mô, hom (Hoàng Ngc Hi, Cn Vn Th, 2003).
-
iu tra ánh giá rng trng nguyên liu giy ti các lâm trng vùng
Trung tâm Bc b giai on 2000 - 2004 (Vin nghiên cu cây nguyên liu
giy, 2006).
- Xác nh chu k khai thác ti u v kinh t ca rng keo lá tràm làm
nguyên liu giy lâm trng Mã à và Tr An, tnh ng Nai, Phm Thanh
Bình và Nguyn Th Thanh Huyn, tp chí NN&PTNT s 5/2002.
tích cng thy iu ó. Cây rng sinh trng bình thng, khi tui tng
lên thì lng tng trng hàng nm cng tng dn. n mt tui nào ó lng
tng trng hàng nm t giá tr cc i và sau ó gim dn. Lng tng
trng bình quân cng bin i tng t, song trong giai on u nó tng
trng chm hn, th
i gian cc i mun hn so vi lng tng trng hàng
nm. Ti thi im lng tng trng bình quân t cc i, tr s ca lng
tng trng bình quân và lng tng trng hàng nm bng nhau hoc xp x 10
bng nhau. Nu ti im ó tin hành khai thác ta s thu c s lng g
bình quân cao nht.
Thành thc s lng là ch tiêu phn ánh mc li dng t rng, sc
sn xut ca cây rng. Nó là c s xác nh chu k kinh doanh rng và có
ý ngha nhiu i vi rng sn xut g nh, g ci.
Hình 01: Quy luật bi
ến đổi của lượng tăng trưởng thường xuyên
hàng năm và lượng tăng trưởng bình quân về thể tích.
- ánh giá các ch tiêu thành phn hóa hc g
Phân tích hàm lng bt giy t cp tui 5 - 8 cho dòng Bch àn U6
Cn c vào thành phn bt giy (Xenluylo, lignin…) theo tng cp tui
xác nh tui nào ca Bch àn mô, hom cho lng bt giy cao, sau ó
ánh giá quan h gia thành ph
n bt giy vi các cp tui.
B rng si: µm Phng pháp Kajaani FS-100
- ánh giá hiu qu kinh t
V d toán chi phí, thu nhp cho 1 ha rng trng Bch àn trong phm
vi nghiên cu ca tài, trên góc kinh doanh thun tuý c hiu là kt
qu cui cùng trong sn xut kinh doanh. D toán ó biu hin mi quan h
gia kt qu thu c trong quá trình hot ng sn xut so vi chi phí v lao
ng sng và lao ng vt hoá. ánh giá hiu qu c
a vn u t.
- Xác nh chu k kinh doanh rng trng Bch àn mô, hom làm
nguyên liu giy da trên c s kt qu iu tra sinh trng, chi phí u t và
kt qu phân tích thành phn hóa hc g theo các cp tui 5 - 8:
2.1.3. Phương pháp thu thập số liệu
- Sinh trng v ng kính (D
1.3
) ca Bch àn t tui 5 -tui 8, s
dng thc dây o chu vi
- Sinh trng v chiu cao (H
vn
) ca bch àn t tui 5 - tui 8, s dng
máy o chiu cao chuyên dng. 12
- iu tra phân tích t
Ti mi a im nghiên cu chúng tôi ào 4 phu din t. Tng s
phu din là 8. Các mu t ly xong c bo qun, a v Trng i hc
Lâm Nghip phân tích. (Theo giáo trình t Trng i hc Lâm nghip).
- Phân tích thành phn hóa hc g
Tính toán các c trng mu:
- Trung bình mu:
∑
=
=
n
i
i
X
n
X
1
1
- Sai tiêu chun mu:
()
2
1
1
1
∑
=
−
−
±=
n
i
i
XX
n
3,1
mfHDV
c
Π
=
V
c
: Th tích trung bình ca cây
2
3,1
D
: ng kính trung bình ca cây
H
: Chiu cao trung bình ca cây
f : Hình s t nhiên (= 0,5)
π
: 3,14
- Tính tr lng g cho mt ha rng trng .
VnM ×=
Trong ó: M : là tr lng ca mt ha rng trng 14
n : là s cây trong mt ha rng trng
V : là th tích cây bình quân
- Lng tng trng bình quân nm:
M
Nesle.
+ Xác nh hàm lng K
2
O theo phng pháp c vi thuc th
Na
3
Co(N0)
6
.
- Phân tích thành phn hóa hc g
Các mu g sau khi thu thp c bo qun trong túi nilon và c a
v trng i hc lâm nghip Xuân Mai, Chng M, Hà Ni phân tích.
- Xác nh v hiu qu kinh t rng trng Bch àn mô, hom có th
c thc hin theo phng pháp th và bng biu, biu din quan h gia
t l gia tng tr lng g
(giá tr g rng) vi tui rng. Sau ó a giá tr
lãi sut ngân hàng. im giao nhau gia ng biu din t l tng tr lng 15
g theo tui rng vi lãi sut chiu xung trc hoành (tui rng A nm) cho
bit chu k khai thác rng hay tui khai thác rng Bch àn mô, hom làm
nguyên liu giy có li nht v kinh t. Hoc phân tích hiu qu kinh t rng
trng theo các ch tiêu kinh t NPV, IRR, BCR theo tui.
- Phng pháp tính toán hiu qu kinh t
+ Giá tr hin ti thc (NPV): Ch tiêu này c tính bng giá tr hin
ti c
a tt c các thu nhp tr i giá tr hin ti ca tt c chi phí trong chu k
sn xut kinh doanh.
án nào có NPV ln nht thì c la chn.
+ T l thu nhp trên chi phí (BCR): T l thu nhp trên chi phí là
thng s gi
a toàn b thu nhp so vi toàn b các chi phí sau khi ã chit
khu a v gía tr hin ti.
Công thc tính theo John E.Gunter nh sau:
t
n
t
t
r
Ct
r
Bt
BCR
)1(
)1(
0
+
+
=
∑
=
16
Ch tiêu này phn ánh v mt cht lng u t, tc là cho bit c
2.2. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
2.2.1. Đánh giá sinh trưởng Bạch đàn từ tuổi 5 - 8
Chiu cao và ng kính là ch tiêu quan trng phn ánh sinh trng
ca cây rng có ý ngha quyt nh n tr lng rng trng.
ánh giá sinh trng rng trng bch àn ca khu vc nghiên cu,
tài ã ti
n hành iu tra theo các cp tui, kt qu sinh trng c tp hp
trong các ph lc 01; 02; 03; 04. T ó ta có bng 01 là bng tng hp v
sinh trng và nng sut rng trng Bch àn theo các tui 5 -8.
17
Bảng 01: Năng suất bình quân rừng trồng Bạch đàn 5 - 8 tuổi
A
Mt
còn li
TLS
(%)
Hvn
(m)
D
1.3
(cm)
V/c
k thut tng hp tác ng vào rng t khâu to cây con, làm t trng rng,
chm sóc, bo v rng nhm nâng cao s lng và cht lng lâm phn ng
thi cng c thêm tim nng ca rng nâng cao sc sn xut ca rng.
T bng 01: Qua kt qu iu tra v sinh trng Bch àn khu vc
nghiên c
u cho thy hai ging Bch àn PN2 và U6 sinh trng bình quân
tng i bng nhau theo các cp tui iu này c th hin qua các ch tiêu
sinh trng ng kính, chiu cao và tr lng rng trng. Nhng trong thc
t sn xut và kt qu iu tra ã cho thy trong cùng mt ging trng cùng
iu kin lp a hay khác lp a cng có bin ng khá l
n v sinh trng
cng nh nng sut ca rng trng c 4 cp tui. C th nng sut rng bin
ng nh sau: ti tui 5 = 43,1 - 146,7 m
3
/ha, tui 6 = 50,2 - 162,5 m
3
/ha, tui
7 = 61,9 - 181,5 m
3
/ha, tui 8 = 80,6 - 242,3 m
3
/ha (ph lc 01, 02, 03, 04).
Nh vy, s bin ng v nng sut rng trng ti mt lp a và các lp a
khác nhau là rt ln, nguyên nhân là do: Ging, t ai nhng trong ó ni
bt nht là nh hng ca iu kin t ai. 18
3
/ha/nm và thp nht tui 5 = 80,3 m
3
/ha, tng trng bình quân 16,1
m
3
/ha/nm. Nh nhng t thc t kt qu iu tra theo các cp tui, nng sut
rng trng bin ng khá ln nhiu lô rng, c th tui 5 có lô rng nng
sut cao nht t n 29,3 m
3
/ha/nm, tui 6 = 27,1 m
3
/ha/nm, tui 7 = 25,9
m
3
/ha/nm và tui 8 = 30,3 m
3
/ha/nm.
V tng trng bình quân và tng trng hàng nm v tr lng rng
trng Bch àn theo các cp tui c th hin qua s liu bng 01 và biu
02. 19 Hình 02: Tăng trưởng bình quân và tăng trưởng thường xuyên
Hình 03: Tăng trưởng thường xuyên và tăng trưởng bình quân
hàng năm về thể tích Bạch đàn mô, hom vùng Trung tâm
Bình quân trên toàn vùng nguyên liu giy Trung tâm, tng trng
thng xuyên và tng trng bình quân hàng nm v th tích thân cây u
giao nhau tui 7 (im giao nhau ch tui thành thc s lng). Chng t ti
tui 7 rng trng bng cây mô, hom trong vùng nguyên liu giy ã t n
tui khai thác.
2.2.2. Kết quả phân tích đất
Các yu t thuc v t bao gm: loi t, dày tng t là mt
trong nhng yt t quan trng ca iu kin lp a, nó là không gian phân b
h r ca cây trng, là kho cha các cht dinh dng cung cp cho cây.
dày tng t phn ánh quá trình phong hóa ca nn vt cht (á m và khoáng
cht). Vì vy,
ánh giá nh hng loi t, dày tng t n sinh trng
ca rng trng là mt trong nhng c s xác nh iu kin lp a thích
hp trng rng.
Kt qu bng 02 cho thy: t ai trong vùng nghiên cu là t
feralit màu vàng nht phát trin trên 2 nn á m phin thch sét, cui kt có
thành phn c gii sét pha th
t và tht nh. t rt chua (pH
kcl
<4), hàm lng
+
P
2
O
5
K
2
ON P
5
O
5
K
2
O >0.01
mm
<0.01
mm
dày
tng t
(cm)
T l
á ln
(%)
Loi t
1 LT1 2,60 4,1 3,11 1,30 4,59 0,201 0,046 0,34 24,07 44,74 50 - 100 30
Feratlit màu vàng
nht, á m Cui kt
2 LT2 2,71 3,9 2,07 0,52 5,52 0,106 0,035 0,38 31,85 45,50 50 - 100 30
Feratlit màu vàng
trng còn th hin ngay trong cùng mt loi t.
t ai ã nh hng n sinh trng ca rng thông qua hai yu t
chính là loi t và thành phn c gii. Thông thng, ngun gc á m khác
nhau s dn n các tính cht khác nhau c
a t, trong ó có c dinh dng
và thành phn c gii. Nhìn chung t ai khu vc nghiên cu c ánh giá
thuc loi t chua và nghèo dinh dng ã hn ch rt nhiu n kh nng
sinh trng ca Bch àn.
2.2.3. Kết quả phân tích thành phần hóa học gỗ
tài tin hành phân tích 4 mu g ca dòng Bch àn U6 theo tng
cp tui (t tui 5 n tu
i 8)
Bảng 03: Kết quả phân tích thành phần hóa học gỗ Bạch đàn U6
Tui cây (năm)
TT Ch tiêu th nghim
5 6 7 8
Phng pháp
1 Hàm lng Xenluylo: %
44,9 45,5 46,9 47,1 ASTM D 1103
2 Hàm lng Lignin: %
30,0 28,8 26,5 26,2 ASTM D 1106
3 Hàm lng Pentozan: %
12,2 13,8 14,5 15,3 TAPPI T 19/T223
4 Hàm lng các cht tan
trong Axeton: %
2,5 2,9 3,0 3,2 TAPPT 280
5 Hàm lng tro: %
0,90 0,87 0,67 0,56 ASTM D 1102
Chiu dài si: µm
933 940 942 950 Kajaani FS-100
Tui
Hàm lng 24
2.2.4. Dự toán chi phí và thu nhập cho 1 ha trồng rừng
a). Chi phí cho 1 ha rng trng Bch àn t nm 5 - 8
Vic xác nh chi phí u t cho 1 ha rng trng Bch àn là xác nh
chi phí trng, chm sóc và bo v rng t nm th 1 m nm th 8. Cn c
vào nh mc, h s thit k trng rng và cn c vào các s liu và tài liu
thu thp c t
thc t sn xut kinh doanh ca hai Công ty lâm nghip Lp
Thch và Tam Thanh.
T nhng cn c trên, chúng tôi xây dng các bng tng hp chi phí
trng, chm sóc và qun lý bo v cho 1 ha trng rng Bch àn bng cây mô,
hom t nm th 1 n nm th 8 thì khai thác trng. Kt qu u t chi phí
th hin bng 04 :
Bảng 04: Chi phí trồng, chăm sóc và quản lý bảo vệ 1 ha B
ạch đàn
TT Hng mc Tui 5 Tui 6 Tui 7 Tui 8
1 Trng rng
3,410,247 3,410,247 3,410,247 3,410,247
2 Chm sóc nm 1
2,407,299 2,407,299 2,407,299 2,407,299
3 Chm sóc nm 2
2,359,261 2,359,261 2,359,261 2,359,261
4 Chm sóc nm 3
1,811,484 1,811,484 1,811,484 1,811,484