Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
Đề tài :
MỘT VÀI VẤN ĐỀ VỀ VIỆC GIẢNG DẠY PHẦN PHÁP LUẬT TRONG BỘ MÔN GIÁO
DỤC CÔNG DÂN LỚP 12
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận.
Trong bộ môn Giáo dục công dân lớp 12 có phần giáo dục pháp luật cho học sinh rất
quan trọng đây là phần giáo dục pháp luật có tính hệ thống nhất trong trường THPT cung
cấp cho người học những kiến thức pháp luật căn bản và bổ ích giúp cho học sinh có được
sự hiểu biết nhất đònh về các văn bản pháp luật hiện hành để vận dụng vào thực tiễn cuộc
cuộc sống.
Với phạm vi của đề tài này tôi chỉ đưa ra một vài kinh nghiệm nhỏ trong quá trình
giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GDCD 12 nhăm nâng cao chất lượng dạy và học
pháp luật để học sinh nắm được các kiến thức căn bản và có ý thức sống và làm việc theo
Hiến pháp và pháp luật.
2. Cơ sở thực tiễn.
Cùng với sự phát triễn kinh tế xã hội sau những năm Đảng và nhà nước ta tiến hành
đổi mới toàn diện công cuộc xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghóa xã
hội. Trong đó việc ban hành các văn bản pháp luật và đưa vào thực hiện trong cuộc sống là
sự đòi hỏi vô cùng cấp thiết nhất là khi chung ta đã chuyển từ cơ chế kinh tế “Tập trung,
quan liêu, bao cấp” sang cơ chế thò trường có sự đònh hướng xã hội chủ nghóa thì việc quản lí
của nhà nước không thể can thiệp trực tiếp vào quá trình sản xuất kinh doanh mà cần quản
lí vó mô. Để làm được điều này thì nhà nước ta cần phải có công cụ hữu hiệu đó chính là
pháp luật.
Mặt khác như chúng ta đã biết kiến thức pháp luật bản thân nó vốn khó và khô khan
nên là khó khăn không nhỏ trong quá trình truyền đạt của giáo viên. Học sinh rất ngại phải
học các tiết học pháp luật. Từ đó đòi hỏi bản thân tôi phải suy nghó và tìm ra những phương
pháp, biện pháp phù hợp nhằm kích thích sự hứng thú học tập của học sinh nhằm mục đích
cuối cùng là nâng cao chất lượng hai mặt giáo dục.
Trong những năm vừa qua, tình hình vi phạm pháp luật có chiều hướng ra tăng, tỉ lệ
thanh thiếu niên phạm pháp ngày càng cao. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình hình này

3. Áp dụng tình huống pháp luật và một số yêu cầu khi áp dụng tình huống pháp luật trong
giảng dạy phần pháp luật.
Một biện pháp rất quan trọng cho việc dạy pháp luật thành công là vận dụng các tình
huống pháp luật vào trong bài dạy vì đây là một phương pháp dạy học có hiệu quả cao
chính là phương pháp dạy học nêu vấn đề. Khi áp dụng các bài tập tình huống sẽ gây cho
học sinh rất nhiều hứng thú và có vấn đề để học sinh động não và gây ra sự tranh luận trong
học sinh cuốn hút học sinh vào bài học một cách tự nhiên. Muốn làm tốt được điều này thì
trước hết giáo viên cần phải biết chọn lọc các bài tập tình huống phù hợp cho từng bài dạy,
từng đơn vò kiến thức, muốn có một tình huống pháp luật hay và tốt cần đạt một số yêu cầu
sau :
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang
Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
- Tình huống pháp luật phải ngắn gọn không rườm rà về chi tiết gây rối cho học sinh
làm mất đi hiệu quả của tình huống.
- Tình huống pháp luật phải mang tính thực tiễn cao nếu là những vấn đề những vụ án
đang mang tính thời sự được các phương tiện thông tin đại chúng đề cập càng tốt, như khi
dạy bài luật hình sự giáo viên có thể sử dụng tình huống từ vụ án PU18 làm tình huống
xuyên suốt bài học.
- Tình huống pháp luật phải có vấn đề, khi cần thiết có thể gây ra sự hiểu nhầm cho
học sinh lúc ban đầu càng có hiệu quả vì lúc này trong học sinh sẽ xuất hiện nhiều ý kiến
khác nhau thậm chí trái ngược nhau sẽ mang lại hiệu quả cao trong việc nêu vấn đề.
Để sử dụng bài tập tình huống pháp luật có hiệu quả một yêu cầu về phía giáo viên
phải luôn theo dõi tình hình thời sự, các vụ án, các vấn đề mới và từ cơ sở đó suy nghó tìm
tòi và sáng tạo ra các tình huống pháp luật có hiệu quả. Mặt khác khi có tình huống rồi thì
giáo viên phải làm công tác sử dụng tình huống như thế nào và sử dụng bằng cách nào cho
hiệu quả cao nhất. Có thể sử dụng để nêu vấn đề và rút ra kết luận về kiến thức cơ bản,
cũng có thể là dùng tình huống để làm bài tập lớn cũng cố nội dung bài học. Do đó giáo
viên có thể chuẩn bò bài tập tình huống trên khổ giấy lớn với chữ viết lớn như là một đồ
dùng trực quan hoặc là phô tô phát cho học sinh nghiên cứu như là một tài liệu học tập.
Một bài tập tình huống phải có hai phần, phần dẫn chuyện và phần câu hỏi do đó giáo

nghỉ phép năm hoặc nghỉ về việc riêng được người sử dụng lao động cho phép. Anh Cường
được Giám đốc cho phép nghỉ việc riêng 5 ngày và chính trong thời gian đó, Giám đốc đã
đơn phương chấm dứt hợp đồng vô thời hạn. Quyết đònh này của Giám đốc xí nghiệp M vi
phạm quy đònh của Bộ luật lao động.
2. Nếu không nhất trí với quyết đònh của giám đốc xí nghiệp M thì anh Cường và Ban
chấp hành công đoàn cơ sở có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo trình tự do
pháp luật quy đònh.
Đối với trường hợp bò đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật, người lao
động có hai cách để bảo vệ quyền lợi của mình:
- Yêu cầu hội đồng hoà giải lao động cơ sở giải quyết, nếu hoà giải không thành thì
tiếp tục yêu cầu Toà án nhân dân cấp huyện xét xử.
- Yêu cầu toà án nhân dân cấp huyện xét xử mà không cần qua hoà giải ở cấp cơ sở
(theo điều 166 Bộ luật lao động)
Thời hạn yêu cầu giải quyết tranh chấp trong trường hợp này là một năm kể từ ngày mỗi
bên cho rằng quyền lợi của mình bò vi phạm ( Điều 167 BLLĐ).
Trong bài tập này giáo vien có thể chuẩn bò cho học sinh phần tình huống và câu hỏi
riêng và phát cho học sinh ngay đầu bài học để áp dụng phương pháp nêu vấn đề. Phần đáp
án sau khi đã giảng hết bài học dùng cho việc cũng cố kiến thức để học và cũng là tài liệu
quan trọng cho học sinh học bài và làm bài tập trong sách giáo khoa. Làm cho việc học của
học sinh bớt đi sự nhàm chán của các điều luật.
CHƯƠNG II. VẬN DỤNG CỤ THỂ VÀO MỘT TIẾT DẠY
Sau đây tôi xin được cụ thể bằng một tiết dạy có sự vận dụng các tình huống pháp luật
trong việc giảng dạy pháp luật, nên lưu ý khi vận dụng các tình huống tôi sẽ trình bày các
tình huống 1, 2, 3 cụ thể tương ứng ở phần phụ lục 1, 2, 3
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang
Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
BÀI 14 : LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH ( 2 tiết)
Tiết 1 : (Giảng phần I, II, III của bài)
I . MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
1.Về kiến thức

ĐÌNH
1. Khái niệm hôn nhân
( Sgk tr.105)
- - Hôn nhân bắt đầu bằng sự kiện pháp lí là kết
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang
Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
Gv cho Hs trả lời và giải thích
Câu hỏi : Vậy các thành viên trong gia đình có
quan hệ như thế nào?
Trả lời : có quan hệ nhân thân và quan hệ tài
sản(đã học ở bài 11)
Câu hỏi : Chế độ hôn nhân và gia đình nước ta
có những nguyên tắc nào?
Gv : cho học sinh trả lời, kết luận và giới thiệu
những nguyên tắc này được quy đònh ở điều 2
Luật HN và GĐ.
GV phân tích các nguyên tắc này để học sinh
thấy được những nguyên tắc đó nhằm xây dựng
một chế độ hôn nhân và gđ tiến bộ, hạnh phúc.
GV trở về bài tập tình huống 1 ( Phụ lục 1 )
Hỏi : Vậy Huyến và Hồng có được phép kết hôn
không? Vì sao?
Gv cho học sinh trả lời để dẫn dắt vào điều kiện
được kết hôn.
Giáo viên nhấn mạnh đây là độ tuỏi tối thiểu.
Hỏi: Tại sao nhà nước lại khuyến khích như
vây?
Trả lời : - Nhằm thực hiện tốt chính sách kế
hoạch hoá gia đình.
- Ở độ tuổi này nam, nữ đã phát triển hoàn

Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
Gv sử dụng tình huống pháp luật 3 ( phụ lục 3)
Để vào vấn đề.
Hỏi : Vậy muốn đăng ký kết hôn thì phải làm
thế nào?
GV cho Hs trả lời và Gv kết luận, phân tích
giảng giải thêm.
Vâïy khi vợ chồng đã li hôn muốn quay lại chung
sống với nhau có được không? Vì sao?
Trả lời : Khi đã li hôn vợ chồng muốn quay lại
chung sống với nhau thì cũng phải làm thủ tục
đăng ký kết hôn.
Giáo viên sử dụng câu hỏi 2 Tình huống pháp
luật 1 ( Phụ lục 1) để vào vấn đề.
Câu hỏi : Thế nào là kết hôn trái pháp luật?
Câu hỏi : Vậy giải quyết kết hôn trái pháp luật
như thế nào? Ai có quyền giải quyết?
con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế
với con riêng của chồng.
- Những người cùng giới tính.
* Ý nghóa : Đảm bảo hôn nhan tiến bộ, hạnh
phúc, sức khoẻ nòi giống, đạo đức xã hội, hôn
nhân lành mạnh.
3. Thủ tục kết hôn
-Nam nữ tự nguyện đến UBND cấp xã để đăng
ký kết hôn nếu xétb thấy đủ điều kiện thì
UBND cấp giấy chứng nhận kết hôn.
4. Xử lí kết hôn trái pháp luật.
Khái niệm kết hôn trái pháp luật :
(Sgk trang 108)

sau :
Lớp 12 A5 Tổng số học sinh kiểm tra : 50
Trong đó :
Đạt điểm giỏi : 20 HS, tỉ lệ : 40%
Đạt điểm khá : 15 HS, tỉ lệ : 30%
Đạt điểm TB : 15 HS, tỉ lệ : 30%
Không có học sinh bò điểm yếu
Lớp 12A6 Tổng số học sinh dự kiểm tra 49
Trong đó : Đạt điểm giỏi : 10 HS, tỉ lệ :20,4%
Đạt điểm khá : 12 HS, tỉ lệ :24,5%
Đạt điểm TB : 20 HS, tỉ lệ :40,8%
Điểm yếu : 7 HS, tỉ lệ :14,3%
- Như vậy là khi áp dụng phương pháp mới thì chất lượng giáo dục tăng lên rõ rệt.
Học sinh tích cực làm việc và chủ động trong tiếp nhận kiến thức không con thụ động như
trước.
2. Bài học kinh nghiệm
- Giáo viên cần kết hợp nhiều dạng tình huống pháp luật khác nhau, nhưng cần chú
trọng cho dạng tình huống có vấn đề. Tình huống pháp luật có nhiều loại khác nhau, mỗi
loại có những đặc điểm riêng nhưng lại có quan hệ với nhau tạo thành hệ thống. Vì vậy việc
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang
Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
phân loại tình huống pháp luật thích hợp với đặc trưng, nội dung và hình thức tổ chức dạy
học là yêu cầu quan trọng nhất.
- Giáo viên cần quán triệt nguyên tắc : Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn công tác giáo
dục nói chung, mon giáo dục công dân nói riêng nói riêng nằm phát huy tính tích cực, chủ
động, thông minh, sáng tạo của học sinh trong học tập là một yêu cầøu để khắc phục nhận
thức không đúng về việc dạy và học bộ GD CD trong trường THPT.
- Giáo viên cần xây dựng hệ thống tình huống pháp luật ngay từ đầu năm học để có
kế hoạch vận dụng cụ thể tránh tình trạng bò động không cần thiết và có như vậy mới sử
dụng tốt được.

phải làm gì để được tự do đi lấy chồng?
ĐÁP ÁN
1.Hồng chưa đủ tuổi kết hôn nên việc UBND xã T cấp giấy chứng nhận kết hôn là
trái với quy đònh tại Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình : “Nam từ 20 tuổi trở lên, nữ từ 18
tuổi trở lên mới được đăng ký kết hôn”. Cho nên hôn nhân giữa Hồng và Huyến trái Pháp
Luật.
2. Căn cứ vào Điều 5 và Điều 9 của luật Hôn nhân và gia đình thì hôn nhân của Hồng
và Huyến là trái pháp luật không được pháp luật thừa nhận. Do đó gia đình Huyến không
được ngăn cản Hồng đi xây dựng hạnh phúc.
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang
Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
Căn cứ vào phân tích trên, Hồng có quyền xây dựng hạnh phúc mới, nhưng theo quy đònh
của pháp luật thì trước khi đăng ký kết hôn với người yêu mới, Hồng phải yêu cầu toà án
nhân dân huỷ kết hôn trái pháp luật trước đây của Huyến và Hồng theo Điều 15 Luật hôn
nhân và Gia đình.

PHỤ LỤC SỐ 2.
TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT 2
Anh Thi và chò Hạnh lấy nhau có đăng ký kết hôn và có một con chung. Do điều kiện
kinh tế khó khăn, chò Hạnh đi lao động hợp tác ở nước ngoài. Thấy anh Thi một mình chăm
sóc cháu bé quá vất vã, chò Kim (hàng xóm) thường sang giúp đỡ và rồi họ chung sống với
nhau như vợ chồng. Chò Hạnh về nước nhưng anh Thi và chò Kim vẫn tiếp tục quan hệ với
nhau.
Câu hỏi :
1. Quan hệ giữa anh Thi và chò Kim có vi phạm pháp Luật không?
2. Chò Hạnh phải làm gì để bảo vệ gia đình?
ĐÁP ÁN
1.Quan hệ giữa anh Thi và chò Kim là trái pháp luật, vi phạm điều 4 luật hôn nhân và
gia đình : “Cấm người đang có vợ, có chồng kết hôn hoặc chung sống với người khác như vợ
chồng. Anh Thi có thể bò truy cứu trách nhiệm hình sự vì theo điều 147 Bộ luật Hình sự về

Câu 2 : Điều kiện được kết hôn là?
A. Nam nữ từ 18 tuổi trở lên
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang
Một vài vấn đề về việc giảng dạy phần pháp luật trong bộ môn GD CD lớp 12
B. Nam từ 20 tuổi, nữ từ 18 tuổi và được gia đình đồng ý
C. Nam từ 20 tuổi, nữ từ 18 tuổi và do nam nữ tự nguyện quyết đònh
D. Nam từ 20 tuổi nữ từ 17 tuổi trở lên
Đáp án : C
Câu 3 : Cơ quân có thẩm quyền cấp giấy đăng ký kết hôn là?
A. Thôn, bản
B. UBND xã, phường thò trấn
C. Cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh Sự quán Việt Nam Ở nước ngoài.
D. Đáp án B và C đúng
Đáp án : D
Câu 4 : Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết kết hôn trái pháp Luật?
A. UBND cấp xã, phường, thò trấn
B. Toà án nhân dân
C. UBND huyện
D. Tất cả các cơ quan trên
Đáp án : B
Câu 5 : Đáp án nào đúng nhất trong các đáp án sau
A. Vợ chồng đã li hôn thì nhà nước cấm không cho quay lại
B. Vợ chồng đã li hôn thì nhà nước cho phép quay lại chung sống với nhau vô điều kiện
và hôn nhân vẫn có hiệu lực pháp lý
C. Vợ chồng đã li hôn thì nhà nước cho phép quay lại chung sống với nhau nhưng phải
làm thủ tục đăng ký kết hôn lại
D. Vợ chồng đã li hôn quay lại chung sống với nhau nhưng phải làm thủ tục đăng ký kết
hôn lại và do Toà án cấp vì đây là trường hợp đặc biệt
Đáp án : C
Trònh Thế Mạnh Giáo viên trường THPT K’Bang