ỨNG DỤNG CHẾ PHẨM NẤM XANH Metarhizium anisopliae TRONG
PHÒNG TRỪ RẦY NÂU HẠI LÚA TẠI TỈNH SÓC TRĂNG
Trịnh Thị Xuân, Trần Văn Hai và Bùi Xuân Hùng Trường Đại học CầN thơ
Đặng Thị Cúc và Huỳnh Thanh.Bình Chi cục Bảo vệ Thực vật Tỉnh Sóc Trăng
1. GIỚI THIỆU
Nấm côn trùng được phát hiện cách đây hơn 150 năm và hiện nay có khoảng hơn
700 loài đã được xác định và mô tả (Kunimi, 2004). Tiềm năng của các loại nấm côn trùng
là rất lớn, người ta đã dùng để phòng trừ dịch hại do côn trùng gây ra đặc biệt là nhóm côn
trùng thuộc bộ Lepidoptera và Coleoptera.
Tại Malaysia, nấm xanh Metarhizium anisopliae đã được nghiên cứu để phòng trừ
mối đất đạt hiệu quả 64,75% sau 14 ngày. Tại Philippines, đã nghiên cứu sử dụng nấm
xanh để diệt rầy nâu hại lúa đạt hiệu lực 60% sau 10 ngày. Tại Úc, năm 1991 Milner đã
nghiên cứu nấm Metarhizium anisopliae để phòng trừ bọ hung hại mía đạt hiệu quả 68%.
Tại Nhật Bản, năm 1988 một số nhà khoa học đã sử dụng nấm xanh để phòng trừ dòi hại rễ
củ cải đạt hiệu quả trên 70%, sau 10 ngày (Phạm Thị Thùy, 2004).
Ở nước ta, bước đầu cũng nghiên cứu các loại nấm ký sinh côn trùng để phòng trừ
sâu hại. Điển hình như ở Hưng Yên, năm 1993 đã sử dụng nấm xanh để phòng trừ sâu đo
chỉ sau 7 – 10 ngày hiệu quả khoảng 70 – 89%. Tại Tiền Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu đã sử
dụng Metarhizium anisopliae để phòng trừ rầy nâu, bọ xít, sâu cắn gié bọ cánh cứng hại
dừa đạt hiệu quả cao. Tại Cần Thơ, từ năm 2005-2007 đã sử dụng nấm Metarhizium
anisopliae để phòng trị sâu ăn tạp, rầy mềm đạt hiệu quả khá cao trên 70% sau 7-12 ngày
(Trần Văn Hai et al., 2006).
Vào cuối năm 2006, khi dịch rầy nâu bùng phát khắp nơi tại Đồng Bằng Sông Cửu
Long, gây ra bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá đã làm giảm thiệt hại đến năng xuất đáng kể của
người dân trồng lúa, dịch rầy nâu bùng phát một phần do người dân lạm dụng thuốc bảo vệ
thực vật và sử dụng không theo nguyên tắc “4 đúng”. Vì vậy, trong thời gian qua Tổ
Phòng trừ Sinh học của Bộ môn Bảo vệ Thực vật Trường Đại học Cần Thơ đã được Dự án
Nâng cao Chất lượng Cây trồng Vật nuôi của Tỉnh Sóc Trăng hỗ trợ kinh phí, và kết hợp
với Chi cục Bảo Vệ Thực Vật Sóc Trăng đã cải tiến và đưa ra quy trình sản xuất chế phẩm
nấm xanh từ gạo do chính nông dân sản xuất để phun xịt phòng trị rầy nâu (RN) gây hại
lúa. Với diện tích phun xịt hơn 500 ha đã giảm mật số đáng kể của rầy nâu trên ruộng lúa,

vào mỗi bọc nylon 500g. Tiến hành đem hấp thanh trùng trong 1 giờ 30 phút (tính từ lúc
nước sôi). Sau đó cấy vào mỗi bọc nylon 1/6 dĩa pêtri nấm nguồn. Mỗi ngày lắc môi
trường ít nhất một lần để tạo sự thông thoáng cho nấm dễ phát triển. Sau khi cấy nấm
khoảng 10 đến 14 ngày thì mật số bào tử đạt từ 4,6 đến 11,7x10
9
bào tử/g chế phẩm, với
lượng bào tử trên người dân có thể đem sử dụng.
* Cách sử dụng chế phẩm:
+ Sau khi cấy nấm, quan sát vài ngày sau thấy hạt gạo nhỏ dần và có nấm xanh bao
phủ hết hạt gạo (khoảng 10-14 ngày) thì đem phun chế phẩm trên đồng ruộng.
+ Thời điểm phun: khi thấy rầy cám tuổi 1-2 xuất hiện thì tiến hành phun xịt, phun
lại lần hai khi thấy rầy cám trở lại. Nếu cần phun thêm lần 3.
+ Liều lượng sử dụng: 5 bọc/ha (bọc 0,5kg), mỗi bọc pha cho 4 bình 16 lít, khi cho
thuốc vào bình pha thêm 5cc chất bám dính.
+ Thời gian phun: phun vào lúc chiều mát.
+ Cách phun: phun chậm và kỹ vào gốc lúa.
2.2 Tổ chức xây dựng mô hình điểm và chuyển giao quy trình kỹ thuật
a. Địa điểm triển khai: huyện Mỹ Xuyên, Long Phú, Kế Sách, Ngã Năm,Thạnh Trị,
Châu Thành. Thực hiện Đông xuân sớm và ĐX chính vụ.
b. Kế hoạch triển khai thực hiện: 01 điểm/huyện, diện tích phun thuốc sinh học 20
ha (phun 2lần). Thành phần tham gia: trực tiếp cấy nấm (cán bộ kỹ thuật và nông dân đã
qua lớp tập huấn); 15 nông dân tham gia đóng gói sản phẩm.
c. Đánh giá hiệu quả sử dụng nấm Metarhizium anisopliae trên đồng ruộng
- Thử nghiệm đánh giá hiệu lực của chế phẩm nấm xanh (công thức Henderson -
Tilton): được thực hiện ở vụ Đông Xuân sớm tại huyện Long Phú và Đông Xuân chính vụ
tại huyện Ngã Năm. Thử nghiệm được bố trí 2 nghiệm thức, không lập lại, diện tích mỗi ô
là 1000 m
2
.
Nghiệm thức 1: Phun nấm xanh do nông dân sản xuất.

Diễn biến mật số rầy nâu trên ruộng
Nghiệm thức
Phun lần 1 Phun lần 2 Phun lần 3
TKP 7NSP 14NSP TKP 7NSP TKP 7NSP 14NSP
Nấm xanh 1560 850 3450 3450 5243 5243 894 231
Đối chứng 1080 970 2130 2130 6140 6140 4161 960
Qua kết quả của 2 thí nghiệm trên cho thấy có sự khác biệt rất rõ, vụ Đông Xuân sớm
do áp lực rầy không cao và không có hiện tượng rầy di trú nên chỉ cần phun nấm xanh 1 lần.
Tuy nhiên, vụ Đông Xuân chính vụ xuống giống tháng 12/2009 có hiện tượng rầy di trú kết
hợp rầy tại chổ ở giai đoạn 14 ngày sau khi phun lần 1 (lúa 45 ngày sau sạ, trên giống ST5),
nên đã tiến hành phun tiếp tục lần 2 và 3 để tạo nguồn nấm ký sinh. Hiệu lực của thuốc
được ghi nhận ở 7 ngày sau phun lần 3 đạt 74,8%.
3.3 Đánh giá hiệu quả của nấm xanh kiểm soát rầy nâu trên diện rộng

Qua số liệu ghi nhận được từ các mô hình phun nấm xanh cho thấy, để hạn chế rầy
nâu hiệu quả có thể phun 2 lần/vụ và phun thật sớm (phun ngay ở lứa đầu tiên giúp tạo
Diễn biến mật số rầy nâu trên ruộng ở các thời điểm trước khi
phun, 7, 14, 21, 28 ngày sau phun nấm xanh
Ruộng phun nấm xanh
Ruộng phun nấm
(phun 1-2 lần/vụ)
Ruộng phun hóa học
(phun 1- 4 lần/vụ)
nguồn nấm trên đồng ruộng), sau đó tiếp tục theo dõi diễn biến mật số rầy nâu để có biện
pháp xử lý kịp thời. đầu tiên lúa 20 ngày tuổi mật số > 10.000 con /m
2
).

Hầu hết các ruộng phun nấm xanh đều có mật số nấm xanh cao hơn ruộng không
phun. Mật số nấm xanh hiện diện trên ruộng phun nấm cao nhất là 640 con/m