LỜI MỞ ĐẦU
Nhân văn là giá trị phổ quát, là tổ hợp các yếu tố chân - thiện - mỹ,
là hiện thân của thiên hướng vươn lên và hoàn thiện không ngừng của
chính con người. Vì vậy nhân văn bao giờ cũng là lý tưởng và mục tiêu
mà loài người hằng vươn tới, nó tồn tại, phát triển và ngày càng thể
hiện sức sống mãnh liệt của mình trong suốt tiến trình phát triển xã hội.
Khát vọng nhân văn ở con người, dù là phương Đông hay phương Tây,
cũng đều cháy bỏng và lớn lao. Ở đâu có điều kiện thuận lợi thì ở đó tư
tưởng nhân văn nảy nở và phát triển. Việt Nam với lịch sử dựng nước
và giữ nước hào hùng, gây dựng truyền thống yêu nước và đạo lý làm
người của mình, là mảnh đất ươm sẵn những hạt giống nhân văn, để từ
đó bừng lên những mầm xanh tư tưởng nhân văn .
Hồ Chí Minh, một thiên tài như được đúc kết từ tinh hoa truyền
thống nhân văn của dân tộc Việt Nam; dù khi Người bôn ba khắp năm
châu bốn biển để tìm đường cứu nước cứu dân, được sống trong nhiều
nền văn minh của các dân tộc khác nhau, được tiếp xúc với những tư
tưởng vĩ đại của C. Mác, Ph. Ăng-ghen và V.I. Lênin, tới tận phút cuối
cùng của cuộc đời, tư tưởng nhân văn của người càng ngời sáng hơn,
trở thành lý luận, thành hiện thực vững chắc.
1
Đối với thanh niên chúng ta hiện nay, việc học tập và nghiên cứu tư
tưởng Hồ Chí Minh là rất cần thiết. Tiếp thu những giá trị văn hoá mà
Người để lại, từ đó dần hoàn thiện mình hơn, phát huy được bản chất
tốt đẹp, ý chí vươn lên vốn có trong mỗi con người. Nhất là trong công
cuộc đổi mới và mở cửa đất nước trong điêu kiện hiện nay, việc phát
huy được những giá trị nhân văn trong mỗi con người càng trở nên cần
thiết hơn bao giờ hết. Có như vậy chúng ta mới có thể là những chủ
nhân tương lai của đất nước như lời Bác dạy với khát khao đưa đất
nước đi lên hoà nhập với cộng đồng quốc tế nhưng vẫn giữ vững được
những giá trị nhân văn truyền thống cao đẹp của dân tộc từ nghìn xưa

dân tộc, từng quốc gia khắp năm châu. Cuộc cách mạng mà người theo
đuổi là cuộc đấu tranh giai cấp, lật đổ giai cấp bóc lột, giải phóng giai
cấp bị bóc lột, đưa loài người tiến đến một xã hội tốt đẹp. Tư tưởng Hồ
Chí Minh vì thế có tầm giai cấp quốc tế, tầm nhân loại.
Hồ Chí Minh tiếp thu một cách sâu sắc lý tưởng cộng sản chủ nghĩa,
lấy nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản để thực hiện lý tưởng nhân văn cụ
thể của con người: xoá bỏ xã hội cũ thối nát và phản nhân đạo để xây
dựng một xã hội mới mà ở đó, người với người là đồng chí, bạn bè, anh
em, sống hoà bình, hợp tác, hữu nghị trong thế giới đại đồng. Chính vì
vậy khi Quốc tế II phân hóa thành nhiều khuynh hướng khác nhau,
Người đã chọn Quốc tế III, vì nó đề ra mục tiêu đúng với tư tưởng của
Người là chống phong kiến, đế quốc, giải phóng dân tộc, mà thực chất
là giải quyết vấn đề dân tộc và thuộc địa - vấn đề bức xúc nhất, bản chất
nhất của cách mạng thế giới lúc bấy giờ.
4
Giải quyết vấn đề dân tộc và thuộc địa, theo Hồ Chí Minh không
phải là nhiệm vụ cuối cùng, mà là khâu đột phá để tiến tới giải quyết
vấn đề cách mạng thế giới. Giải phóng từng dân tộc là điều kiện cho
việc giải phóng tất cả các dân tộc thuộc địa; giải phóng giai cấp vô sản
là để đi đến xã hội cộng sản chủ nghĩa. Mục tiêu đó quán xuyến toàn bộ
sự nghiệp cách mạng của Người. Đó cũng là nền tảng cho tinh thần
đoàn kết giữa các dân tộc toàn nhân loại trên cơ sở chủ nghĩa yêu nước
và chủ nghĩa Quốc tế chân chính. Giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội
và giải phóng con người, theo Người, cũng chỉ mới là tiền đề để thực
hiện mục tiêu thiêng liêng nhất của con người là phát triển toàn bộ bản
chất người với mọi phẩm chất tốt đẹp, với mọi tiềm năng và năng lực
sáng tạo cũng như khả năng hưởng thụ cao các giá trị văn hoá do chính
mình sáng tạo ra.
Chính với quyết tâm thực hiện lý tưởng nhân văn đó, Hồ Chí Minh
có một thái độ hết sức khoan dung, độ lượng, một tinh thần đoàn kết,

tình thương yêu cho dân tộc Việt Nam. Khi trở thành lãnh tụ của nước
Việt Nam dân chủ cộng hoà , Người không màng danh lợi cá nhân, suốt
đời chăm lo cho hạnh phúc của nhân dân, cho sự trường tồn của dân tộc
và sự phát triển của đất nước. Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh bao
quát toàn bộ cách mạng Việt Nam là giải phóng dân tộc, đem lại độc
lập tự do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân. Tư tưởng đó được kết
tinh thành một tuyên ngôn bất hủ không chỉ đối với nhân dân Việt Nam
mà còn đối với toàn thể loài người tiến bộ: Không có gì quý hơn độc
lập, tự do.
Để thực hiện lý tưởng nhân văn đó, Hồ Chí Minh đã vạch ra con
đường đúng đắn cho cách mạng Việt Nam là “ Độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội”. Giải phóng dân tộc là mục tiêu số một khi đất
nước còn nô lệ. Vì vậy ham muốn tột bậc của Người là “làm sao cho
nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do”. Độc lập,
tự do trở thành bản chất cao quý trong tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh,
trở thành ngọn cờ chiến đấu và mục tiêu suốt đời hi sinh cống hiến của
Người. Bởi vì đó là điều kiện tiên quyết đem lại hạnh phúc và tiến bộ
cho nhân dân Việt Nam.
7
Lý tưởng nhân văn đó được Hồ Chí Minh biến thành mục tiêu của
cách mạng Việt Nam là xây dựng xã hội mới- xã hội xã hội chủ nghĩa.
Với sức mạnh khoa học của chủ nghĩa Mac- Lênin, với niềm tin sắt đá
vào tương lai và ý chí quyết tâm của người cộng sản, Người đã lãnh đạo
nhân dân Việt Nam lam nên những chiến công hiển hách. Tư tưởng
nhân văn Hồ Chí Minh thấm sâu trong đường lối của Đảng, trở thành
ngọn cờ hướng dẫn nhân dân ta làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ
năm 1954 chấn động địa cầu và đại thắnng mùa xuân 1975 thần thánh.
Đất nước giành được độc lập, dân tộc giành được tự do,nhiệm vụ
trọng tâm của dân tộc Việt Nam là xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đó là lô-
gích tất yếu của lý thuyết phát triển theo hướng nhân văn, vì chủ nghĩa

dục, đức dục và trí dục.
9
Một điểm đáng được lưu ý là, tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh có
tính vượt thời đại, đó là sự tuyệt đối tin tưởng vào thắng lợi ngày mai,
lo cho tương lai của đất nước. Trong chiến tranh ác liệt, vận mệnh đất
nước lâm nguy, nhưng với nhãn quan duy vật biện chứng, Hồ Chí Minh
đã thấy trước thắng lợi tất yếu của cách mạng Việt Nam. Người luôn
nghĩ tới và đặt kế hoạch cho sự phát triển tương lai của đất nước. Người
có kế hoạch đào tạo nhân tài cho đất nước, kể cả đào tạo ở nước ngoài.
Trong hoàn cảnh đời sống vật chất còn rất nhiều khó khăn, Người vẫn
quan tâm xây dựng đời sống văn hoá, phát triển khoa học kỹ thuật. Đặc
biệt, Người rất quan tâm tới xây dựng và phát triển đời sống tinh thần
của nhân dân. Theo Người, giá trị thiêng liêng nhất, cao quý nhất và
trường tồn nhất của con người chính là giá trị tinh thần. Càng lùi xa
chiến tranh, lùi xa đời sống vật chất khó khăn, thiếu thốn của quá khứ,
chúng ta càng thấy tư tưởng đó của Người là đúng đắn và sẽ mãi giữ
nguyên giá trị.
II. VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG NHÂN VĂN CỦA HỒ CHÍ
MINH TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY
Tư tưởng cộng sản chủ nghĩa đã giúp Hồ Chí Minh nâng những yêu
cầu có tính nhân bản lên tầm cao hơn, đó là tính nhân văn thực thụ.
Tính nhân văn ở đây không còn bị giới hạn trong khuôn khổ giải quyết
vấn đề vị trí của con người, giải thoát con người khỏi kiếp ngựa trâu do
10
chế độ nô lệ trói buộc, mà là giải quyết vấn đề xây dựng vị thế con
người trong xã hội mới. Tư tưởng của Người lúc này không chỉ là xoá
bỏ tình trạng tha hoá, đưa con người về đúng vị trí của mình, mà còn là
phát huy mọi tiềm năng của con người để xây dựng mội cuộc sống mới.
Muốn vậy, trước hết phải thực hiện tư tưởng nhân văn tư sản là tự do,
bình đẳng và bác ái. Sau đó, từng bước thực hiện lý tưởng nhân văn

trường với bồi dưỡng tại chức và rèn luyện thử thách trong hoạt động
thực tiễn ở địa phương, cơ sở.

Trong bố trí, sử dụng cán bộ công chức, phải thật sự công tâm và
chặt chẽ. Những người tài cao đức tốt, có uy tín cao trong nhân dân cần
phải được bố trí, đề bạt với cương vị tương xứng. Những người dù tài
12
giỏi đến đâu, nhưng có biểu hiện suy thoái về đạo đức, bị nhân dân oán
ghét thì kiên quyết xử lý. Đồng thời chăm lo đời sống vật chất, tinh thần
cho cán bộ, công chức nhà nước để họ chuyên tâm với công việc, hết
lòng hết sức với dân.
Đảng, Nhà nước và các đoàn thể nhân dân cần phải có quyết tâm
cao, nhận thức thống nhất, giải pháp đồng bộ trong cuộc đấu tranh
phòng ngừa và chống tham nhũng. Kịp thời bổ sung hoàn thiện các cơ
chế, quy định về quản lý kinh tế - tài chính, quản lý tài sản công, ngân
sách nhà nước và các quỹ do nhân dân đóng góp. Một mặt xác định rõ
chế độ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, đề cao sự gương mẫu, chủ
động và kiên quyết đấu tranh phòng chống tham nhũng của người đứng
đầu các địa phương, cơ quan, đơn vị. Mặt khác có cơ chế khuyến khích
và bảo vệ những người tích cực đấu tranh, xây dựng thiết chế để nhân
dân tham gia giám sát, phát hiện, đấu tranh phòng chống tham nhũng.
Biểu dương và nhân rộng những gương cần, kiệm, liêm, chính, có chính
sách tôn vinh những người có tài năng, tâm huyết, có đóng góp xứng
đáng trong sự ngiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa.
Trong tình hình mới hiện nay, với xu hướng mở rộng hợp tác để
cùng phát triển trên toàn cầu diễn ra hết sức mạnh mẽ. Cộng với sự tiến
13
bộ ngày một vượt bậc của các thành tựu khoa học và công nghệ. Nhà
nước ta cần chú trọng đến công tác giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ.

tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, để giáo viên có căn cứ thực hiện. Tiếp đến
là việc tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên các
môn thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, trang bị cho họ những hiểu biết
cần thiết cho tiến hành giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh theo đặc trưng
môn học.
Làm được như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ thật sự thẩm thấu
trong nhận thức và trong tâm hồn của học sinh phổ thông, đặt nền móng
cho việc nâng cao lập trường chính trị của thế hệ trẻ Việt Nam trước
15
yêu cầu giáo dục giá trị nhân cách đáp ứng sự nghiệp xây dựng đất
nước. KẾT LUẬN

Thật hiếm thấy ở một vị lãnh đạo quốc gia nào mà phần quan tâm
đến con người , đến nhân dân lại được đặt trên tầm lớn lao, sâu sắc
nhưng hết sức cụ thể, thiết thực như ở Hồ Chí Minh. Có thể nói, tính
nhân văn cao cả trong tư tưởng Hồ Chí Minh là dặt hạnh phúc nhân dân
lên trên hết. Ở Hồ CHí Minh, nhân dân không phải là khái niệm chung
mơ hồ mà là cộng đồng Việt Nam, là đồng bào, là từng con người, từng
cán bộ, từng cuộc đời, từng hoàn cảnh cụ thể. Cho đến lúc đi xa, Người
chỉ nghĩ đến sự đoàn kết toàn dân, sự phát triển và tiến bộ của Đảng,
của toàn dân tộc; Người vẫn dành muôn vàn tình thương yêu cho mọi
người.
16
Có thể khái quát, tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh là triết lý nhân
văn Hồ Chí Minh. Trong thực tế, Hồ CHí Minh không trình bày tư
tưởng nhân văn của mình bằng một học thuyết với một hệ thống các
khái niệm, phạm trù như một triết lý kinh viện. Triết lý nhân văn Hồ