TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
KHOA KHOA HỌC SỰ SỐNG
BÀI BÁO CÁO
HÌNH THÁI CẤU TẠO THÍCH NGHI CỦA THỰC
VẬT Ở MÔI TRƯỜNG ĐẤT LẦY NGẬP MẶN
Hình thái cấu tạo thích nghi của thực vật ở
môi trường đất
lầy ngập mặn
1. Mở đầu
2. Đặc điểm của đất lầy ngập mặn
3. Những đặc điểm thích nghi của thực vật ở môi trường đất lầy ngập
mặn
3.1. Những đặc điểm thích nghi của rễ
3.2. Những đặc điểm thích nghi của thân
3.3. Những đặc điểm thích nghi của lá
3.4. Sự thích nghi sinh sản – hiện tượng sinh con trên cây mẹ
4. Kết luận
I. Mở đầu
• Hệ sinh thái rừng ngập mặn phổ biến ở các vùng nhiệt đới và á
nhiệt đới, chúng sống trên đất lầy ven biển, cửa sông hoặc rạch;
chịu tác động trực tiếp của thủy triều. Rừng gồm những cây thân
gỗ, thân bụi và thân cỏ thuộc nhiều họ khác nhau, nhưng có một
số đặc điểm thích nghi về hình thái cấu tạo, sinh lí sinh thái
tương đồng khi sống trong môi trường bùn lầy ngập mặn, thiếu
oxy và chịu nhiều tác động của sóng gió vùng triều.
• Rao (1986) cho rằng rừng ngập mặn là vùng chuyển tiếp giữa
môi trường biển và đất liền. Tác động của các nhân tố khí hậu,
thủy văn, địa hình và các điều kiện lý, hóa, sinh học khác của
môi trường đã ảnh hưởng đến sự tồn tại và phân bố của rừng.
• Các loài cây ngập mặn có khả năng thích nghi với biên
độ muối lớn. Vì vậy chúng phân bố khá rộng. Nhưng khả

: nồng độ ô nhiễm hữu cơ
ph BOD
5(mg/l)
Visinh
(
MPN/100ml)
Dầu (
mg/l
)
2004 6.55 4.5 26000 0.76
2005 6.74 4.8 34000 0.55
2006 6.8 4.2 42000 0.85
2007 6.67 4.4 23000 0.54
- Đặc điểm về lớp không khí phía trên vùng
đất ngập mặn mang đặc điểm vi khí hậu:
nhiệt độ tại khu vực thực vật ngập mặn và
đầm lầy mặn lần lượt ở mức thấp hơn và
cao hơn so với khu vực xung quanh.
III. Những đặc điểm thích nghi của thực
vật ở môi trường đất lầy ngập mặn
1. Những đặc điểm thích nghi của rễ
2. Những đặc điểm thích nghi của thân
3. Những đặc điểm thích nghi của lá
4. Sự thích nghi sinh sản – hiện tượng sinh
con trên cây mẹ
1. Những đặc điểm thích nghi của rễ
1.1. Những đặc điểm thích nghi của rễ trên mặt
đất của cây ngập mặn
1.2. Những đặc điểm thích nghi của rễ dưới mặt đất
của cây ngập mặn

rộng hơn là đâm sâu.
* Cấu tạo của các rễ trên mặt đất có nhiều đặc trưng
thú vị.
- Ở rễ thở của cây Bần, Mắm mọc nhô lên từ các rễ
nằm ngang dưới mặt đất. Trên bề mặt rễ có khoảng
5-10 lỗ vỏ/cm
2
, có chứa diệp lục tăng cường quang
hợp cho cây.
Rễ thở ở cây bần
- Mô mềm vỏ rễ có nhiều khoảng gian bào kích
thước vừa hay lớn chứa khí.
Các khoảng trống chứa khí ở phần vỏ rễ thở cây Bần
- Các tế bào mô cứng nằm rải rác, tăng
cường độ bền cho rễ, đặc biệt nội bì của
rễ Mắm hóa gỗ cứng làm thành vòng hay
đám. Phần trụ có nhiều mạch gỗ kích
thước nhỏ nằm xen với các sợi gỗ và mô
mềm gỗ.
- Cấu tạo rễ chống ở cây Đước cũng có nhiều lỗ vỏ lớn. Số
lượng rễ chống càng tăng khi cây mọc càng xa bờ. Các
rễ này mọc từ gốc thân hoặc từ cành gần gốc.
Rễ Đước rất nhiều, mọc từ thân,cành gần gốc
• Sato (1988) cho rằng hình cong parabol của rễ chống là
sự kết hợp của các lực của thành phần ngang, sự sinh
trưởng của rễ, thành phần thẳng đứng và gia tốc của
trọng lực.
• Theo Phan Nguyên Hồng (1970), Tulyathorn (1989) đã
khẳng định cấu tạo chủ yếu của rễ chống ở Đước thích
nghi với việc chống đỡ. Ngoài ra với sự có mặt của

nhưng không cho muối đi qua. Vì vậy dịch mô ở rễ
rất loãng nhưng ngược lại nồng độ chất tan ở lá
rất cao. Vì thế cây có thể hút nước dễ dàng.
- Trong rễ có nhiều tế
bào chứa tanin (tế
bào tiết), gặp ở hầu
hết các loài cây ngập
mặn.
Tuyến tiết muối
2. Những đặc điểm thích nghi của thân
• Các cây thân gỗ rừng ngập mặn
thường cao lớn, điển hình ở các rừng
ngập mặn miền Nam Việt Nam
• Trên thân thường có nhiều lỗ vỏ lớn
có thể thấy rõ bằng mắt thường

Trích đoạn Một hình thức thích nghi của hiện tượng sinh sản ở nhiều cây RNM là sự sinh con trên cây mẹ (Viviparity) như ở các cây thuộc họ

---