Luận văn
Đề tài: “ Vận dụng kỹ thuật
WebQuest vào dạy chương
“Động lực học chất điểm”
vật lý 10 THPT "
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

1

MỤC LỤC
Trang
MỤC LỤC 1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài 5
2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài 7
3. Giả thuyết khoa học 7
4. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 8
5. Đối tượng và phạm vị nghiên cứu 8
6. Phương pháp nghiên cứu 8
PHẦN NỘI DUNG
Chương I: Cơ sở lí luận của việc vận dụng kĩ thuật WebQuest vào dạy
học vật lý
1.1. Giới thiệu về WebQuest 9
1.1.1. Khái niệm WebQuest 9
1.1.2. Lịch sử của WebQuest 11

2.1.1. Khái niệm quán tính 24
2.1.2. Các định luật về chuyển động 25
2.1.2.1. Định luật I Newton 25
2.1.2.2. Định luật II Newton 27
2.1.2.3. Định luật III Newton 28
2.1.3. Khái niệm lực và khối lượng 29
2.1.3.1. Khái niệm lực 29
2.1.3.2. Khối lượng 30
2.1.4. Các lực cơ học 31
2.1.4.1. Lực hấp dẫn 31
2.1.4.2. Lực đàn hồi 33
2.1.4.3. Lực ma sát 34
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

3

2.1.5. Bài tập động lực học 35
2.1.6. Thí nghiệm động lực học 36
2.2. Thiết kế WebQuest chương “Động lực học chất điểm” Vật lý 10 nâng
cao THPT 36
2.2.1. Các bước thiết kế WebQuest 36
2.2.1.1. Xác định cấu trúc bài giảng 36
2.2.1.2. Khởi động chương trình Notepad 37
2.2.1.3. Nhập nội dung bài giảng 37
2.2.1.4. Chèn hình ảnh, đồ họa, âm thanh, các đoạn phim thí nghiệm 38
2.2.1.5. Xây dựng các hoạt động nhận thức cho học sinh 40
2.2.1.6. Khả năng liên kết 40
2.2.1.7. Kiểm tra đánh giá kiến thức của học sinh 41
2.2.1.8. Hoàn thiện bài giảng 41
2.2.1.9. Kiểm tra lại WebQuest 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83
PHỤ LỤC
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

5

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, khi mà quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh
tế quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ, muốn chiếm lĩnh tri thức đòi hỏi con người
phải tự chủ, sáng tạo và tư duy khoa học. Trước tình hình đó đã đặt ra cho nền
giáo dục nước ta phải có những đổi mới căn bản, toàn diện và đồng bộ, vươn
tới ngang tầm với sự phát triển chung trên thế giới và trong khu vực. Trong
đó, đổi mới phương pháp dạy học là yếu tố quan trọng, cần thiết nhằm đáp
ứng yêu cầu trên.
Phát triển giáo dục là chìa khóa, là đòn bẩy để tạo nên sự phát triển
nhanh chóng và bền vững của đất nước trong thời gian sắp tới và lâu dài về

+ Học sinh có điều kiện mở rộng kiến thức ngoài chương trình, không
chỉ giới hạn bởi giáo trình hay bài giảng của giáo viên
- Nhược điểm của tự học là
+ Cần phải có quỹ thời gian rộng
+ Tốc độ dạy học chậm
+ Học sinh khi phải làm việc với các tài liệu mới, khó, phức tạp, hoặc
không có tính sư phạm dễ nản, buông xuôi
+ Khó áp dụng đối với học sinh chưa được rèn luyện nhiều kĩ năng làm
việc với sách hay kĩ năng tự học
+ Để phương pháp này có hiệu quả cần phải có tài liệu đầy đủ, rõ ràng và
có sự hướng dẫn của giáo viên lưu ý học sinh vào các nội dung trọng điểm, cơ
bản của tài liệu.[10]
Do đó, việc nghiên cứu đưa ra một giải pháp khắc phục và nhằm giúp
các em có thể vận dụng việc tự học ở trên mạng Internet là rất thiết thực nhằm
đổi mới phương pháp dạy học từng môn học theo đúng yêu cầu đặt ra. Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

7

Trong chương trình vật lý phổ thông, có một số kiến thức, khái niệm,
hiện tượng khá trừu tượng học sinh gặp nhiều khó khăn khi phải tìm hiểu bản
chất của hiện tượng đó. Việc dạy học nội dung các lực cơ học gặp phải nhiều
khó khăn do học sinh khó có thể hình dung hiện tượng. Tuy nhiên, với những
ưu thế về khả năng đồ họa, mô phỏng mà các phương tiện dạy học hiện đại
đem lại sẽ hỗ trợ và khắc phục những khó khăn trên. Qua các bài giảng dưới
dạng Web, giáo viên có thể phát huy tác dụng tất cả các giác quan của học
sinh trong quá trình truyền thụ kiến thức, làm cho học sinh nhận biết được các
quan hệ giữa các hiện tượng, tái hiện những khái niệm, quy luật làm cơ sở

lý 10 nâng cao THPT.
- Thực nghiệm sư phạm.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động dạy học chương “Động lực học chất
điểm” Vật lý 10 nâng cao THPT với sự hỗ trợ của WebQuest.
- Phạm vi nghiên cứu: Ứng dụng của WebQuest trong dạy học chương
“Động lực học chất điểm” Vật lý 10 nâng cao THPT.
6. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
+ Nghiên cứu các tài liệu về tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh
trong dạy học vật lý ở trường phổ thông.
+ Nghiên cứu SGK và các tài liệu về phương pháp giảng dạy vật lý cần
cho việc xây dựng tiến trình dạy học.
+ Tham khảo các tài liệu về ngôn ngữ và các công cụ đơn giản hỗ trợ
cho việc thiết kế WebQuest.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Sử dụng các ngôn ngữ và công cụ hỗ trợ đơn giản để thiết kế WebQuest
dạy học vật lý được cụ thể hóa trong dạy học phần từ trường.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
+ Tiến hành thực nghiệm đối chứng ở trường phổ thông để đánh giá hiệu
quả của tiến trình dạy học và các giải pháp sư phạm đã đề ra.
+ Ứng dụng toán học thống kê để xử lý số liệu và trình bày kết quả thực
nghiệm sư phạm.
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

9

PHẦN NỘI DUNG
Chương I: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG KĨ THUẬT
WEBQUEST VÀO DẠY HỌC VẬT LÝ

WebQuest cũng là bản thân đơn vị nội dung dạy học được xây dựng để
sử dụng phương pháp này, và là trang WebQuest được đưa lên mạng. Khi gọi
WebQuest là một phương pháp dạy học, cần hiểu đó là một phương pháp
phức hợp, trong đó có thể sử dụng những phương pháp cụ thể khác nhau. Với
tư cách là một phương pháp dạy học, có thể định nghĩa WebQuest như sau:
WebQuest là một phương pháp dạy học mới, được xây dựng trên cơ sở
phương tiện dạy học mới là công nghệ thông tin và Internet. Trong tiếng Việt
chưa có cách dịch hoặc dùng thuật ngữ thống nhất cho khái niệm này. Trong
tiếng Anh, Web ở đây nghĩa là mạng, Quest nghĩa là tìm kiếm, khám phá.
Dựa trên thuật ngữ và bản chất của khái niệm có thể gọi WebQuest là phương
pháp “khám phá trên mạng”. WebQuest là một dạng đặc biệt của dạy học sử
dụng truy cập mạng Internet.
WebQuest là một phương pháp dạy học, trong đó học sinh tự lực thực
hiện trong nhóm một nhiệm vụ về một chủ đề phức hợp, gắn với tình huống
thực tiễn. Những thông tin cơ bản về chủ đề được truy cập từ những trang liên
kết (Internet links) do giáo viên chọn lọc từ trước. Việc học tập theo định
hướng nghiên cứu và khám phá, kết quả học tập được học sinh trình bày và
đánh giá.
WebQuest có thể chia thành các WebQuest lớn và các WebQuest nhỏ:
- WebQuest lớn: xử lý một vần đề phức tạp trong một thời gian dài (ví
dụ cho đến một tháng), có thể coi như một dự án dạy học.
- WebQuest nhỏ: trong một vài tiết học (ví dụ 2 đến 4 tiết), học sinh xử
lý một đề tài chuyên môn bằng cách tìm kiếm thông tin và xử lý chúng cho
bài trình bày, tức là các thông tin chưa được sắp xếp sẽ được lập cấu trúc theo
các tiêu chí và kết hợp vào kiến thức đã có trước của các em.
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

11
WebQuest có thể được sử dụng ở tất cả các loại hình trường học. Điều
kiện cơ bản là học sinh phải có kỹ năng đọc cơ bản và có thể tiếp thu, xử lý

sau toàn bộ WebQuest xoay quanh vấn đề này.
1.1.3.2. Nhiệm vụ (Task)
Mô tả ngắn gọn, rõ ràng các kết quả mà học sinh phải đạt được:
- Vấn đề đưa ra phải được giải quyết
- Sản phẩm phải được thiết kế hoàn tất
- Các nhiệm vụ phức tạp phải nghiên cứu
- Các ý kiến, nhận xét của cá nhân học sinh
- Các bảng tổng kết
- Các kết quả mang tính sáng tạo
- Các nhiệm vụ yêu cầu học sinh phải biết xử lý và diễn đạt lại thông tin
- Liệt kê tên các phần mềm sử dụng (nếu bắt buộc), không liệt kê các
bước thực hiện (sẽ nêu ở trong phần tiến trình).

Có nhiều dạng nhiệm vụ trong WebQuest. Dodge phân biệt những loại
nhiệm vụ sau:

Dạng nhiệm vụ

Giải thích
Tái hiện thông
tin (bài tập
tường thuật)
Học sinh tìm kiếm những thông tin, và xử lý để trả lời các
câu hỏi riêng rẽ và chứng tỏ rằng họ hiểu những thông tin
đó. Kết quả tìm kiếm thông tin sẽ được trình bày theo cách
đa phương tiện (ví dụ bằng chương trình PowerPoint) hoặc
thông qua các áp phích, các bài viết ngắn, Nếu chỉ là “cắt
dán thông tin” không xử lý các thông tin đã tìm được như
tóm tắt, hệ thống hóa thì không phải WebQuest.
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

kế)
Học sinh phải tạo ra một sản phẩm hoặc phác thảo kế hoạch
cho một dự định. Những mục đích và hướng dẫn chỉ đạo sẽ
được miêu tả trong đề bài.

Lập ra các sản
phẩm sáng tạo
(bài tập sáng
tạo)
Nhiệm vụ của người học là chuyển đổi những thông tin đã
xử lý thành một sản phẩm sáng tạo, ví dụ một bức tranh,
một tiết mục kịch, một tác phẩm châm biếm, một tấm áp
phích, một trò chơi, một nhật ký mô phỏng hoặc một bài
hát.
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

14
Lập đề xuất
thống nhất
(nhiệm vụ tạo
lập sự đồng
thuận)
Những đề tài nhất định sẽ được thảo luận theo cách tranh
luận. Mọi người sẽ ủng hộ các quan điểm khác nhau trên cơ
sở các hệ thống giá trị khác nhau, các hình dung khác nhau
về những điều kiện và hiện tượng nhất định, dẫn đến sự
phát triển một đề xuất chung cho một nhóm thính giả cụ thể
(có thực hoặc mô phỏng).
Thuyết phục
những người


15
Đề ra quyết
định (bài tập
quyết định)
Để có thể đưa ra quyết định, phải có thông tin về nội dung
cụ thể và phát triển các tiêu chuẩn làm cơ sở cho sự quyết
định.
Các tiêu chuẩn làm cơ sở cho sự quyết định có thể được cho
trước, hoặc người học phải phát triển các tiêu chuẩn của
chính mình
Điều tra và
nghiên cứu
(bài tập khoa
học)
Học sinh tiến hành một nhiệm vụ nghiên cứu thông qua
điều tra hay các PP nghiên cứu khác. Ở kiểu bài tập này cần
tìm ra một nhiệm vụ với mức độ khó khăn phù hợp.
Khi giải bài tập cần lưu ý các bước sau :
- Lập ra các giả thiết
- Kiểm tra các giả thiết dựa trên các dữ liệu từ những
nguồn lựa chọn.

1.1.3.3. Tiến trình (Process)
Nêu các bước cần thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ ở trên.
Phần này viết dành cho học sinh đọc. Tuy nhiên nên viết rõ ràng, chi tiết
phần này để giáo viên khác có thể đọc, theo dõi được tiến trình của bài học và
vận dụng vào bài giảng của mình.
Ví dụ: 1. Trước tiên, các em chia thành từng nhóm 3 người
2. Sau đó, mỗi em chọn lấy một phần của mình


17
Xác định
nhiệm vụ
Học sinh được giao các nhiệm vụ cụ thể. Cần có sự thảo
luận với Học sinh để Học sinh hiểu nhiệm vụ, xác định được
mục tiêu riêng, cũng như có những bổ sung, điều chỉnh cần
thiết. Tính phức tạp của nhiệm vụ phụ thuộc vào đề tài và
trước tiên là vào nhóm đối tượng. Thông thường, các nhiệm
vụ sẽ được xử lý trong các nhóm.
Hướng dẫn
nguồn thông tin

GV hướng dẫn nguồn thông tin để xử lý nhiệm vụ, chủ
yếu là những trang trong mạng internet đã được GV lựa
chọn và liên kết, ngoài ra còn có những chỉ dẫn về các tài
liệu khác.
Thực hiện
Học sinh thực hiện nhiệm vụ trong nhóm. GV đóng vai
trò tư vấn.
Trong trang WebQuest có những chỉ dẫn, cung cấp cho
người học những trợ giúp hành động, những hỗ trợ cụ thể để
giải quyết nhiệm vụ.
Trình bày
Học sinh trình bày các kết quả của nhóm trước lớp, sử
dụng PowerPoint hoặc tài liệu văn bản, có thể đưa lên mạng.

Đánh giá
Đánh giá kết quả, tài liệu, phương pháp và hành vi học
tập trong WebQuest. Có thể sử dụng các biên bản đã ghi

công việc hoàn thành được nhanh chóng và chính xác thì đòi hỏi các thành
viên trong nhóm phải biết cách hợp tác làm việc với nhau.
- Phát triển tư duy phê phán: với tài liệu tìm được qua xử lí và báo cáo,
các nhóm còn lại sẽ tìm cách khai thác vấn đề được trình bày, tìm ra cái cần
lĩnh hội đồng thời đóng góp ý kiến cho nhóm trình bày về những ưu và nhược
điểm mà họ đạt được.
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

19
- Phát triển tư duy sáng tạo: việc thu thập thông tin rất cần thiết nhưng
việc chọn lọc thông tin để đưa ra thảo luận còn cần thiết hơn. Trong quá trình
báo cáo, báo cáo viên phải biết cách dẫn dắt sao cho người nghe nhận thức
được trọng tâm phần mình trình bày.
- Học tập liên môn: giúp cho người muốn tìm kiếm thông tin học hỏi
thêm được nhiều kiến thức, không chỉ kiến thức cần tìm mà còn có nhiều kiến
thức về các nội dung khác như đời sống, lịch sử
- Gây hứng thú cho người học: WebQuest giúp tìm kiếm thông tin một
cách chính xác và nhanh nhất, không làm nhiễu thông tin. Do đó, người học
có thể tìm được ngay thông tin cần thiết, giúp người học không nản lòng, kích
thích được hứng thú tìm tòi cái mới
- Hướng đến việc đa dạng hóa học tập và trình bày: WebQuest yêu cầu
người học không chỉ biết và hiểu về kiến thức tìm được mà còn yêu cầu người
học phải tìm cách trình bày sao cho những người khác nghe cũng phải hiểu.
1.3. Thiết kế WebQuest
WebQuest được thiết kế theo các bước chọn và giới thiệu chủ đề, tìm
nguồn tài liệu học tập, xác định mục đích, xác định nhiệm vụ, thiết kế tiến
trình, trình bày trang Web, thực hiện WebQuest, đánh giá, sửa chữa.
1.3.1. Chọn và giới thiệu chủ đề
Chủ đề cần phải có mối liên kết rõ ràng với những nội dung được xác
định trong chương trình dạy học. Chủ đề có thể là một vấn đề quan trọng

- Cần xác định một cách rõ ràng những mục tiêu, yêu cầu đạt được trong
việc thực hiện WebQuest.
- Các yêu cầu cần phù hợp với học sinh và có thể đạt được.
1.3.4. Xác định nhiệm vụ
Để đạt được mục đích của hoạt động học tập, học sinh cần phải giải quyết
một nhiệm vụ hoặc một vấn đề có ý nghĩa và vừa sức. Vấn đề hoặc nhiệm vụ
phải cụ thể hóa đề tài đã được giới thiệu. Nhiệm vụ học tập cho các nhóm là
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

21
thành phần trung tâm của WebQuest. Nhiệm vụ định hướng cho hoạt động của
học sinh, cần tránh những nhiệm vụ theo kiểu ôn tập, tái hiện thuần túy.
Như vậy, xuất phát từ một vấn đề chung cần phải phát biểu những nhiệm
vụ riêng một cách ngắn gọn và rõ ràng. Nhiệm vụ cần phong phú về yêu cầu,
về phương tiện có thể áp dụng, các dạng làm bài. Thông thường, chủ đề được
chia thành các tiểu chủ đề nhỏ hơn để từ đó xác định nhiệm vụ cho các nhóm
khác nhau. Các nhóm cũng có thể có nhiệm vụ giải quyết vấn đề từ những góc
độ tiếp cận khác nhau.
1.3.5. Thiết kế tiến trình
Sau khi đã xác định nhiệm vụ của các nhóm học sinh, cần thiết kế tiến
trình thực hiện WebQuest. Trong đó đưa ra những chỉ dẫn, hỗ trợ cho quá
trình làm việc của học sinh. Tiến trình thực hiện WebQuest gồm các giai đoạn
chính là: nhập đề, xác định nhiệm vụ, hướng dẫn nguồn thông tin, thực hiện,
trình bày, đánh giá.
1.3.6. Trình bày trang Web
Các nội dung đã được chuẩn bị trên đây, bây giờ cần sử dụng để trình
bày WebQuest. Để lập ra trang WebQuest, không đòi hỏi những kiến thức về
lập trình và cũng không cần các công cụ phức tạp để thiết lập các trang
HTML. Về cơ bản chỉ cần lập luận WebQuest, ví dụ trong chương trình Word
và nhớ trong thư mục HTML, không phải như thư mục DOC. Có thể sử dụng

- Hiện nay, việc dạy học thông qua WebQuest chưa thực sự phát triển.
Do đó, cùng với việc hình thành ý tưởng thiết kế WebQuest, ta phải đề cập
đến một số điểm cần lưu ý và những hạn chế cần khắc phục khi sử dụng
WebQuest.
Vận dụng kỹ thuật WebQuest vào dạy chương “Động lực học chất điểm” vật lý 10 THPT

23
Chương II: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG WEBQUEST VÀO DẠY HỌC
CHƯƠNG “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÝ 10 THPT

2.1. Đặc điểm của chương “Động lực học chất điểm” Vật lý 10 nâng
cao THPT
Trong phần động học, để giải quyết bài toán cơ bản của cơ học, chúng ta
đã lần lượt giải quyết các mắt xích khác nhau: hệ quy chiếu, vận tốc, gia tốc
và cuối cùng là đi đến thiết lập phương trình chuyển động. Nhưng làm thế nào
để xác định được gia tốc? Sự xuất hiện của gia tốc tuân theo những quy luật
nào của tự nhiên? Phần cơ học nghiên cứu nguyên nhân của các chuyển động
gọi là động lực học. Nội dung cơ bản của phần động lực học là các định luật
về chuyển động, các khái niệm cơ bản: lực và khối lượng, các định luật riêng
cho từng loại lực trong cơ học và phương pháp động lực học.
Khác với sách giáo khoa của nhiều nước, sách giáo khoa của chúng ta coi
các định luật của Newton như là các nguyên lý lớn. Những nguyên lý này làm
nền tảng cho việc tìm kiếm các định luật vật lý khác cũng như cho việc xây
dựng và phát triển cơ học. Với quan niệm đó, sách giáo khoa trình bày ba định
luật dưới dạng tiền đề chứ không phải bằng con đường quy nạp thực nghiệm.
Lực và khối lượng là hai khái niệm rất cơ bản mà Newton đã sử dụng
để khái quát hóa và định lượng những kết quả quan sát về hiện tượng tương
tác giữa các vật cũng như về sự chuyển động của chúng. Hai khái niệm này
được hình thành trong mối liên hệ chặt chẽ với ba định luật Newton. Xét về
mặt logic, không thể hình thành khái niệm lực mà không cần đến khái niệm

như nhau các vật thể khác nhau sẽ đòi hỏi thời gian không như nhau để biến
đổi vận tốc, tức là thu được gia tốc khác nhau.
Chính vì tính chất hai nghĩa của quán tính nên làm cho các chuyên gia
rất khó khăn khi trình bày khái niệm này trong sách giáo khoa vật lý phổ
thông. Trong khó khăn đó, có ý tưởng muốn kết hợp cả hai cách lí giải này
bằng cách cho rằng “quán tính là xu hướng của vật thể bảo toàn vận tốc của