NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN
TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NCKH
CỦA SINH VIÊN TẠI VIỆT NAM
Sinh viên Việt Nam năng động, sáng tạo, chủ động trong học tập và
nghiên cứu khoa học, với mong muốn áp dụng những công trình khoa học của
mình vào ứng dụng trong thực tế. Nghiên cứu khoa học là một hoạt động vô
cùng cần thiết đối với sinh viên nói riêng và toàn xã hội nói chung. Đó là một
trong những hoạt động hữu ích nhằm giúp sinh viên làm rõ lý thuyết được học
trên giảng đường, nhanh chóng tiếp cận với những vấn đề từ nóng bỏng nhất
đến cố hữu nhất. Thông qua nghiên cứu khoa học, sinh viên có cơ hội tiếp cận
và vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học để giải quyết một số vấn đề
của khoa học và thực tiễn, tiếp cận với những kiến thức mới; bày tỏ suy nghĩ,
quan điểm đối với những vấn đề mình thực sự quan tâm cũng như ước mơ hay
hoài bão của mình; rèn luyện khả năng tư duy, phát huy tính sáng tạo, năng
động thông qua sự định hướng và hướng dẫn của các giảng viên.
Hiện nay, số lượng và chất lượng các đề tài nghiên cứu khoa học của
sinh viên ngày càng tăng, đòi hỏi công tác chú trọng đến việc nâng cao chất
lượng nghiên cứu khoa học một cách toàn diện, tránh tình trạng các đề tài kém
chất lượng và không có khả năng ứng dụng vào thực tế. Giúp sinh viên tránh
khỏi những sai sót, tìm ra biện pháp giải quyết khó khăn và hoàn thành quá
trình nghiên cứu khoa học với hiệu quả cao nhất.
Hiện nay, hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên có một số thuận
lợi và khó khăn như sau:
Thuận lợi:
Do tuổi đời còn rất trẻ nên sinh viên rất ham học hỏi, tìm tòi, khám phá
cái mới. Với sự năng động, linh hoạt cũng như nhạy bén của tuổi trẻ, sinh viên
nắm bắt rất nhanh các nhu cầu của xã hội để từ đó đưa ra các giải pháp đáp ứng
các nhu cầu đó.
PHẠM THỊ THANH HOA
1
Sinh viên có sự sáng tạo cao cộng với chất táo bạo sẵn có. Sự táo bạo
nghiên cứu khoa học và giúp hiện thực hóa những đề tài thành công của sinh
viên. Góp phần cải tạo tình hình kinh tế - xã hội, tăng thêm động lực cho những
sinh viên nghiên cứu khoa học.
PHẠM THỊ THANH HOA
2
Việc đẩy mạnh giao lưu nghiên cứu trong nội bộ các trường, giữa các
trường, khoa là các hội thảo chuyên môn được tổ chức định kỳ cho mọi thành
phần (giảng viên, sinh viên, những người quan tâm) – nội dung là việc báo cáo
các hướng nghiên cứu, kết quả nghiên cứu, dự án nghiên cứu, chia sẻ thông tin
hay trao đổi bình luận các bài báo khoa học mà báo cáo viên có thể là bất cứ ai.
Nó cũng là cơ hội cho sinh viên tích lũy kinh nghiệm và phương pháp nghiên
cứu từ những người đi trước, cũng như tham gia vào các dự án nghiên cứu do
giảng viên thực hiện.
Ngoài nâng cao chất lượng đào tạo cho không sinh, bên cạnh các tiêu
chí về chất lượng nghiên cứu, bao gồm rèn luyện kỹ năng thực nghiệm, kỹ
năng mềm, mở rộng kiến thức môn học, thái độ làm việc, khả năng phát hiện
vấn đề thực tiễn, tiếp cận công nghệ mới, thực tập nghiên cứu… Sinh viên
được tiếp cận thiết bị công nghệ cao trong nghiên cứu khoa học, quan sát,
nghiên cứu và thực hành dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cán bộ nghiên cứu, có
điều kiện được làm việc trong những môi trường thực tế, tiếp xúc với nhiều
tình huống thực và làm việc độc lập với kỹ năng thành thạo.
Khó khăn:
Hiện nay, sinh viên vẫn còn thiếu nhiều kinh nghiệm trong việc thực
hiện một công trình nghiên cứu khoa học. Phần lớn sinh viên đều chưa từng
thực hiện đề tài, trong đó, một bộ phận sinh viên thích làm những đề tài lớn mà
chưa hiểu rằng những đề tài nhỏ rất phù hợp với điều kiện của sinh viên và có
tính thực tế cao. Các thầy/cô từ gợi ý nội dung đề tài, đề cương, nội dung từng
chương, mục nhưng sinh viên vẫn chưa có sự chủ động trong việc thực hiện
một công trình nghiên cứu khoa học từ đầu đến cuối.
Sinh viên không có nhiều thời gian dành cho hoạt động nghiên cứu
thu đều được đóng bìa cứng xếp vào tủ kính. Chính vì thế, trình độ của sinh
viên nghiên cứu không được nâng cao, những đề tài không mang lại hiệu quả
gây lãng phí thời gian và tiền bạc.
Hiện nay, nguồn kinh phí dành cho sinh viên để thực hiện các đề tài
nghiên cứu khoa học là khá eo hẹp, thậm chí một số sinh viên phải tự bỏ tiền
túi ra để thực hiện các đề tài nghiên cứu mà chi phí cho hoạt động nghiên cứu
là rất lớn. Mặt khác, hầu hết sinh viên vẫn là những đối tượng nhận chu cấp từ
gia đình. Chính vì thế, công tác nghiên cứu khoa học gặp khá nhiều vấn đề khó
khăn, thậm chí còn bị bỏ dở giữa chừng.
Cơ sở vật còn thiếu, chưa đồng bộ và hiện đại. Nhiều trang thiết bị đã
được nhà trường quan tâm đầu tư và cải thiện đáng kể trong nhưng vẫn chưa
được khai thác có hiệu quả. Sinh viên không có nhiều cơ hội tiếp cận với
những thiết bị công nghệ cao, đắt tiền hoặc vận hành phức tạp. Việc tìm tài
liệu cũng là một khó khăn không nhỏ bởi đa số sinh viên không có điều kiện
tiếp cận với nhiều tài liệu khác nhau. Những khó khăn về nguồn lực tài chính,
PHẠM THỊ THANH HOA
4
sự thiếu kinh nghiệm trong việc tổng hợp, phân tích những kiến thức có được
cũng là những vấn đề đối với sinh viên khi tham gia nghiên cứu khoa học.
Việc đánh giá các kết quả tìm được trong các nghiên cứu của sinh viên
vẫn còn bị coi nhẹ. Một số sinh viên thực hiện những nghiên cứu hoàn chỉnh
với kết quả thực sự có ý nghĩa khoa học và thực tiễn nhưng kết quả không cao
hoặc không được coi trọng, ứng dụng, gây tâm lý chán nản trong quá trình
phát triển những đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên hay trong những lần
thực hiện đề tài tiếp theo.
Một số biện pháp khắc phục:
Tăng cường các hoạt động tuyên truyền lợi ích của việc nghiên cứu
khoa học đối với sinh viên và có những khích lệ thích đáng để khuyến khích
sinh viên theo đuổi đến cùng việc nghiên cứu khoa học của mình. Đưa ra
những chính sách khuyến khích đối với những sinh viên có kết quả xuất sắc.
những kỹ năng khác được nâng cao. Mở những cuộc thi nhằm tạo tính cạnh
tranh, thi đua trong sinh viên về nghiên cứu khoa học.
Khi đánh giá tình hình nghiên cứu khoa học trong sinh viên, cần đánh
giá chính xác chất lượng của hoạt động nghiên cứu khoa học, hay khả năng
của sinh viên trong việc hình thành các ý tưởng và triển khai (một phần hay
toàn bộ) quá trình nghiên cứu một các khoa học, tính ứng dụng của những đề
tài nghiên cứu khoa học vào trong thực tế.
PHẠM THỊ THANH HOA
6