SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC


Quản lý giáo dục 
Phương pháp dạy học bộ môn: Sinh học 
Phương pháp giáo dục 
Lĩnh vực khác: 

Có đính kèm:
 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác

1. Họ và tên: Phan Thị Quỳnh Tâm
2. Ngày tháng năm sinh: 04-10-1973
3. Nam, nữ: nữ
4. Địa chỉ: 5/M5, khu phố 1, Long Bình Tân, Biên Hòa, Đồng Nai
5. Điện thoại: 0613950650 (CQ)/ ĐTDĐ:01639608088
6. Fax: E-mail:
7. Chức vụ: Giáo viên
8. Đơn vị công tác: Trường THPT Nam Hà
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại học
- Năm nhận bằng: 1997
- Chuyên ngành đào tạo: Sinh học
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn Sinh học
Số năm có kinh nghiệm: 13
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
“Lồng ghép giáo dục giới tính vào môn sinh học lớp 10”
Qua nhiều năm giảng dạy môn sinh ở cấp THPT, tôi nhận thấy tổ chức học
sinh thảo luận nhóm nhằm phát huy tính tích cực của học sinh qua bài ôn tập
chương I lớp 11 (SGK cơ bản) mang lại hiệu quả rất cao. Do đó tôi chọn nội
dung đề tài này giới thiệu với các bạn đồng nghiệp tham khảo.
I. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA
ĐỀ TÀI
1. Thuận lợi
- Đây là bài ôn tập nên nội dung trả lời các câu hỏi thảo luận không có
sẵn trong các mục như những bài học bình thường khác. Do đó bắt buộc học
sinh phải tự liên hệ kiến thức đã học trong các bài trước, góp nhặt, tư duy, suy
luận xâu chuỗi kiến thức có liên quan với nhau mới có được câu trả lời cho
nhóm. Hơn nữa sau bài ôn tập này là có tiết kiểm tra giữa học kì I nên một số
học sinh thường ngày hay lười biếng, ỉ lại vào các bạn khác thì trong giờ ôn tập
này các em lại tự mình tích cực hoạt động học hỏi, ôn lại kiến thức để chuẩn bị
làm bài kiểm tra sắp tới. Do đó dạy bài ôn tập chương I lớp 11 (SGK cơ bản)
bằng phương pháp thảo luận nhóm nhằm phát huy tính tích cực của học sinh
mang lại hiệu quả rất cao.
- Giáo viên xác định kiến thức, kĩ năng mà học sinh cần biết cần hiểu,
học sinh tiếp cận kiến thức như thế nào và vận dụng kiến thức ra sao. Giáo viên
là người hướng dẫn và tạo điều kiện cho học sinh tìm tòi kiến thức và đánh giá
mức độ nhận thức kiến thức của học sinh chính xác hơn.
- Học sinh sẽ chủ động tích cực tự nghiên cứu, sáng tạo và đề xuất những
ý tưởng mới trong việc tìm kiến thức cho mình, cùng cộng tác giúp đỡ và thi đua
với nhau trong nhóm, lớp. Học sinh tự đánh giá kết quả lẫn nhau và tự đánh giá
kiến thức của chính mình.
2. Khó khăn
Bài ôn tập chương 1 SGK lớp 11 cơ bản có khối lượng kiến thức khá
nhiều, nên các thầy cô luôn có tâm lý sợ thiếu thời gian khi tổ chức thảo luận
nhóm.
II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI

tổng hợp và hoạt động nhóm.
3. Thái độ:
- HS hiểu nguồn gốc chung của sinh giới dưới gốc độ chuyển hóa vật chất và
năng lượng . Sự thích nghi đa dạng ngày càng hoàn thiện hơn đối với môi
trường sống. Vận dụng lí thuyết vào thực tiễn đời sống và sản xuất.
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1.Chuẩn bị của giáo viên:
- Các hình 22.1, 22.2, 22.3 và các hình khác liên quan.
- Phim động về vận chuyển chất trong cây, về hệ tuần hoàn…
- Đèn chiếu Projecter (dạy bằng ứng dụng công nghệ thông tin).
- Phiếu học tập và nội dung thảo luận cho từng nhóm.
- Chia nhóm học sinh và phân công hoàn thành ôn tập chương I theo nội
dung giáo viên qui định ở tiết trước:
+ Chia lớp thành 6 nhóm
+ Yêu cầu học sinh viết nội dung đã giao ra giấy rô ki để trình bày ở lớp.
Nếu các em soạn được giáo án điện tử để trình bày càng tốt.
Phân công nội dung cho từng nhóm như sau:
Nhóm 1:
Câu 1: Hình 22.1 thể hiện một số quá trình xảy ra trong cây. Hãy chỉ rõ quá
trình gì xảy ra trong cấu trúc đặc hiệu nào và ở đâu? Hãy viết trả lời các ý từ a
đến e trong SGK.
Câu 2: Nêu các mối quan hệ dinh dưỡng ở thực vật?
Nhóm 2:
Câu 1: Điền các chất cần thiết vào vị trí có dấu hỏi trong hình 22.2

Cơ quan trao đ
ổi khí? + ?
? + ?
QUANG
H
ỢP

HÔ HẤP

? + ?

?

Hình thức trao đổi khí
Nhóm 4:
So sánh sự vận chuyển chất trong cơ thể động vật và thực vật.
Vấn đề Động vật Thực vật
Hệ thống vận chuyển

Động lực vận chuyển Nhóm 5:
Quan sát hình 22.3 và trả lời các câu hỏi sau:

HS trả lời:
Chuyển hoá vật chất và năng lượng ở thực vật gồm 3 quá trình cơ bản:
- Trao đổi nước và các ion khoáng
- Quang hợp
- Hô hấp
GV: Quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng ở động vật bao gồm những
quá trình cơ bản nào?
HS trả lời: Tiêu hoá, hô hấp, tuần hoàn và bài tiết.
GV: Gọi từng nhóm lên trình bày nội dung ôn tập. Qui định thời gian cho mỗi
nhóm 3- 4 phút.
HS: Cử đại diện lên trình bày.
GV:Gọi các học sinh khác nhận xét, bổ sung và đặt câu hỏi cho nhóm bạn nếu
thấy cần thiết.
Mỗi nhóm đặt 1 câu hỏi và giải đáp trong vòng 1 phút. Nếu nhóm bạn không trả
lời được thì nhóm đặt câu hỏi trả lời luôn. Sau đó giáo viên hoàn thiện kiến thức
bằng cách giảng giải và chiếu đáp án cho HS xem kèm theo hình minh hoạ.

ĐÁP ÁN

A. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT
I.MỐI QUAN HỆ DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
Đáp án nhóm 1:
Chiếu hình 22.1
Câu 1: Dựa trên hình 22.1 thể hiện một số quá trình xảy ra trong cây. Hãy chỉ
rõ quá trình gì xảy ra trong cấu trúc đặc hiệu nào và ở đâu. Các quá trình xảy
ra trong cây:
a. CO
2
khuyếch tán qua khí khổng vào lá.
b. Quang hợp trong lục lạp ở lá B. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT
II. TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT
Chiếu các hình tiêu hoá nội bào trùng đế giày, tiêu hoá trong túi tiêu hoá
ở thuỷ tức và tiêu hoá trong ống tiêu hoá ở người.
Điều dấu  vào bảng 22 về cá quá trình tiêu hoá cơ học và hoá học ở động
vật đơn bào, động vật có túi tiêu hoá và ống tiêu hoá.
Quá trình tiêu
hoá
Tiêu hoá ở động
vật đơn bào
Tiêu hoá ở động
vật có túi tiêu hoá
Tiêu hoá ở động
vật có ống tiêu hoá
Tiêu hoá cơ học


Tiêu hoá hoá h
ọc








- Tất cả các bộ phận có khả năng trao
đổi khí
- Chủ yếu khí khổng ở lá và lỗ vỏ (bì
CO
2
+ H
2
O
O
2
+ GLUCÔZƠ

QUANG HỢP
HÔ HẤP

ADP+ Pi
ATP

khổng) ở thân cây.
Hình th
ức
trao đổi khíCh
ỉ lấy O
2

th
ải CO

máu (động mạch, tĩnh
mạch và mao mạch)
-Hệ thống vận chuyển dòng mạch gỗ là
mạch gỗ
-Hệ thống vận chuyển dòng mạch rây là
mạch rây.
Động lực
vận
chuyển
Động lực vận chuyển
máu đi đến các cơ quan
là sự co bóp của tim.
Tim co bóp tạo ra áp lực
đẩy máu đi trong vòng
tuần hoàn.
-Động lực vận chuyển dòng mạch gỗ là
áp suất rễ, thoát hơi nước ở lá và lực liên
kết giữa các phân tử nước với nhau và
giữa phân tử nước với mạch gỗ.
-Động lực vận chuyển dòng mạch rây là
chênh lệch áp suất thẩu thấu giữa cơ
quan cho(lá) và cơ quan nhận (rễ, hạt,
quả )

Đáp án nhóm 5:
Chiếu hình động 22.3
Câu 1: Động vật tiếp nhận chất dinh dưỡng (có trong thức ăn), ôxi; thải các chất
sinh ra từ quá trình chuyển hoá (nước tiểu, mồ hôi, CO
2
)


- Sơ đồ chuyển hoá vật chất và năng lượng trong sinh giới.
Bộ phận tiếp nhận
Bộ phận điều khiển Bộ phận thực hiện

Mặt trời

Quang năng

Quang hợp ở cây xanh
Hô hấp nội bào Hoạt động sống cần năng lượng Môi trường 4. Củng cố và đánh giá:
a. Củng cố :
 Trả lời câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 1: Nước được vận chuyển ở thân chủ yếu:
a/ Qua mạch rây theo chiều từ trên xuống.
b/ Từ mạch gỗ sang mạch rây.
c/ Từ mạch rây sang mạch gỗ.
d/ Qua mạch gỗ.

2

c/ Lấy O
2
thải CO
2

d/ Lấy O
2
và CO
2
thải N
2

Câu 5: Vì sao phổi của thú có hiệu quả trao đổi khí ưu thế hơn ở phổi của bò sát
lưỡng cư?
a/ Vì phổi thú có cấu trúc phức tạp hơn.
b/ Vì phổi thú có kích thươc lớn hơn.
c/ Vì phổi thú có khối lượng lớn hơn.
d/ Vì phổi thú có nhiều phế nang, diện tích bề mặt trao đổi khí lớn.
Câu 6: Vì sao động vật có phổi không hô hấp dưới nước được?
a/ Vì nước tràn vào đường dẫn khí cản trở lưu thông khí nên không hô hấp
được.
b/ Vì phổi không hấp thu được O
2
trong nước.
c/ Vì phổi không thải được CO
2
trong nước.
c/ Vì cấu tạo phổi không phù hợp với việc hô hấp trong nước.

Số học sinh đạt đ
i
ểm số 2

3

4

5

6

7

8

9

10
Đối
chứng

91

0

2


13

8

1

Tỉ lệ phần trăm
Nhóm

T
ổng
số học
sinh
Tỉ lệ

h
ọc sinh đạt điểm
số2

3

4

5

6

Thực
nghiệm92

0%

1%

8%

14%

30%

23%

14%

9%

1%

Qua kết quả thực nghiệm cho thấy: Học sinh ở các lớp thực nghiệm trả lời
các câu hỏi kiểm tra tốt hơn lớp đối chứng. Điều đó chứng tỏ học sinh lớp thực
nghiệm hiểu bài hơn lớp đối chứng.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Để áp dụng các hoạt động giảng dạy như tôi đã trình bày ở trên thành
công cần lưu ý các vấn đề sau:


NGƯỜI THỰC HIỆN
Phan Thị Quỳnh Tâm MỤC LỤC

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ……………………………….trang 2
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN………… trang 2
1. Thuận lợi ……………………………………………trang 2
2. Khó khăn ……………………………………………trang 3
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI………………………………… trang 3

Năm học: 2010-2911
–––––––––––––––––
Tên sáng kiến kinh nghiệm: “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh qua
bài ôn tập chương I ( Sinh học 11 cơ bản)”.
Họ và tên tác giả: Phan Thị Quỳnh Tâm Đơn vị (Tổ):Sinh-KTN
Lĩnh vực:
Quản lý giáo dục  Phương pháp dạy học bộ môn: Sinh học 
Phương pháp giáo dục  Lĩnh vực khác: 
1. Tính mới
- Có giải pháp hoàn toàn mới 
- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có 
BM04-NXĐGSKKN
2. Hiệu quả
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao

- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp
dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao 
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao 
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp
dụng tại đơn vị có hiệu quả 
3. Khả năng áp dụng
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối,
chính sách: Tốt  Khá  Đạt 
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ
thực hiện và dễ đi vào cuộc sống: Tốt  Khá  Đạt

- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt
hiệu quả trong phạm vi rộng: Tốt  Khá  Đạt 

XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

; 10C
8
, 10C
9
, 10C
10
, 10C
11

- Dạy bồi dưỡng học sinh giỏi Máy tính cầm tay môn Sinh.
II. Thành tích đạt được trong các năm qua:
- Chấp hành tốt chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước, những
qui định của ngành và nhà trường.
- Tích cực học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, hoàn
thành tốt các nhiệm vụ được giao.
- Thực hiện tốt và đầy đủ các qui định về chuyên môn, đảm bảo ngày
giờ công , hoàn thành điểm số đúng thời hạn qui định.
- Tích cực tham gia các hoạt động Đoàn thể trong nhà trường.
- Dạy bồi dưỡng học sinh giỏi giải toán bằng máy tính cầm tay môn
Sinh đạt 1 giải ba và 2 giải khuyến khích.
III. Kết quả khen thưởng :
- Lao động tiên tiến nhiều năm liền
Năm học 2008-2009 theo Quyết định số: 642/QĐ.GD-ĐT ngày 23-07-
2009.
Năm học 2009-2010 theo Quyết định số: 519/QĐ.GD-ĐT ngày 31-05-
2010.
- Chiến sĩ thi đua cơ sở
Năm học 2010-2011 theo Quyết định số: 465/QĐ.GD-ĐT ngày
28/06/2011.
Của Giám đốc sở Giáo dục – Đào tạo tỉnh Đồng Nai