Những điểm mới của Basel 3 và liên hệ đối với Việt Nam
10:18-08/03/2011
Sau cuộc họp ngày 12/9/2010 của Ủy ban Giám sát ngân hàng Basel, các thành viên đã đạt
được thỏa thuận về những chuẩn mới trong Basel 3. Trong phạm vi bài viết này, xin nêu
những điểm mới cơ bản nhất trong Basel 3, lộ trình dự kiến áp dụng do BIS đưa ra và liên
hệ đối với Việt Nam trong việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế.
1. Những điểm mới cơ bản của Basel 3
Theo bài phát biểu của Ông Stefan Walter, Tổng thư ký Ủy ban Basel trong hội
thảo lần thứ năm về Giám sát và quản lý rủi ro tại Basel, Basel 3 có những điểm
mới hết sức cơ bản sau:
Thứ nhất, nâng cao chất lượng vốn. Trước hết, Basel 3 sẽ giúp nâng cao chất
lượng vốn của các ngân hàng một cách đáng kể. Đây là đặc điểm chính của
Basel 3. Theo BIS, nội dung của định nghĩa về vốn rất quan trọng và cần phải
được định nghĩa đầy đủ trước khi xác định mức vốn phù hợp. Chất lượng vốn tốt
hơn đồng nghĩa với việc khả năng bù đắp các khoản lỗ tốt hơn, điều này giúp
cho ngân hàng “khỏe” hơn, do đó có khả năng chống đỡ tốt hơn trong thời kì khó
khăn.
Theo quy định này, vốn cổ phần thông thường được quy định chặt chẽ hơn.
Theo quy định hiện tại, những tài sản có chất lượng kém sẽ phải khấu trừ vào
vốn (vốn cấp 1 + vốn cấp 2). Theo Basel 3, việc khấu trừ sẽ nghiêm ngặt
hơn,khấu trừ thẳng vào vốn cổ phần thông thường. Hơn nữa, định nghĩa vốn
cấp 1 cũng quy định chặt chẽ hơn bao gồm vốn thường và các công cụ tài chính
có chất lượng theo những tiêu chuẩn chặt chẽ.
Thứ hai, yêu cầu các ngân hàng bổ sung thêm vốn. Theo quan điểm của Basel,
chất lượng vốn tốt hơn vẫn chưa đủ. Rút kinh nghiệm từ bài học của cuộc khủng
hoảng tài chính, Ủy ban Basel cho rằng khu vực ngân hàng cần nhiều vốn hơn
nữa. Do đó, những tiêu chuẩn về hạn mức tối thiểu về vốn của các ngân hàng sẽ
tăng mạnh trong những năm tới. Theo quy định này, các ngân hàng phải duy trì
mức vốn phù hợp trên mức vốn tối thiểu tùy vào mức độ rủi ro, mô hình kinh
doanh, điều kiện kinh tế. Khả năng đưa ra các quy định chặt chẽ về vốn của cơ
quan giám sát quốc gia sẽ là yếu tố quan trọng trong các nguyên tắc của Basel

có tính thanh khoản cao và có chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu chi trả trong
những trường hợp khó khăn. Thực tế, việc quản lý rủi ro thanh khoản rất khác
nhau tại từng quốc gia. Ủy ban Basel sẽ sử dụng nhiều quy trình báo cáo để
theo dõi các tỷ lệ trong quá trình chuyển đổi để đảm bảo các tiêu chuẩn được
tính toán như dự kiến.
2. Lộ trình áp dụng Basel 3
Basel 3 với những quy định mới về khái niệm và các tiêu chuẩn tối thiểu cao hơn
cùng với phương pháp giám sát an toàn vĩ mô là sự thay đổi lịch sử trong quy
định về hoạt động ngân hàng. Ủy ban Basel cùng các nhà lãnh đạo của các
nước G20 đã thống nhất rằng cuộc cải tổ này sẽ được triển khai sao cho không
ảnh hưởng tới tốc độ phục hồi kinh tế của các nước. Ngoài ra, sẽ cần có thời
gian để đưa những tiêu chuẩn quốc tế mới vào những quy định riêng của các
quốc gia. Theo tinh thần như vậy, BIS đã đưa ra một lộ trình để thực hiện bất
đầu từ tháng 1/2013 và hoàn thành vào cuối năm 2018.
Lộ trình cụ thể:
-Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 8% vẫn được giữ nguyên.
-Tỷ lệ an toàn vốn cấp 1 tối thiểu được bắt đầu áp dụng vào 1/1/2013 với mức
4,5%, và phải đạt được mức 6% trước 1/1/2019.
-Tỷ lệ an toàn vốn cổ phần thường tối thiểu cũng được bắt đầu áp dụng từ
1/1/2013 với mức 3,5%, và phải đạt được mức 4,5% trước 1/1/2019.
-Tỷ lệ dự phòng bảo toàn vốn được bắt đầu tính từ 01/01/2016 với mức 0,625%,
và hoàn thành mức 2,5% trước 1/1/2019.
-Lộ trình loại bỏ các khoản giảm trừ khỏi vốn cấp 1 được áp dụng từ 1/1/2014
với mức 20%, và đến trước 1/1/2019 sẽ loại bỏ được 100%.
-Tỷ lệ đòn bẩy được thử nghiệm áp dụng trong khoảng thời gian từ 1/1/2013 đến
31/12/2016 với tỷ lệ 3%.
3. Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế tại Việt Nam
Hiện nay, khi các ngân hàng trên thế giới đã đề cập tới việc áp dụng chuẩn mực
Basel 3 thì các ngân hàng ở Việt Nam vẫn chưa chính thức đề cập tới việc áp
dụng một chuẩn mực nào của Basel. Mặc dù các quy định trong những năm gần