Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
LỜI NÓI ĐẦU
Trong những năm cuối của thế kỷ XX, nền kinh tế Trung Quốc trỗi dậy mạnh
mẽ, là hiện tượng nổi bật nhất, thu hút nhiều sự chú ý nhất ở khu vực Châu Á -
Thái Bình Dương và trên toàn thế giới. Sau hơn 20 năm (1979-2003) thực hiện cải
cách mở cửa, bộ mặt kinh tế xã hội Trung Quốc đã biến đổi sâu sắc.Về nhiều mặt,
Trung Quốc đang chiếm những vị trí đáng kể trong nền kinh tế thế giới, đứng hàng
đầu về tốc độ tăng trưởng với một thực lực kinh tế không nhỏ. Đặc biệt là trong
lĩnh vực ngoại thương, trải qua gần một phần tư thế kỷ, ngoại thương Trung Quốc
đã thu được nhiều thành tựu rực rỡ: từ chỗ xếp hàng thứ 32 trên thế giới về xuất
nhập khẩu (năm 1978) đến nay Trung Quốc đã là cường quốc ngoại thương lớn thứ
5 trên thế giới với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lên tới 620,8 tỷ USD năm 2002
(tăng gấp 30 lần so với năm 1978). Hơn thế nữa, vị thế và ảnh hưởng của Trung
Quốc trong thương mại quốc tế ngày càng được nâng cao, ngoại thương Trung
Quốc đang đứng trước những cơ hội mới để phát triển tốt đẹp hơn, đặc biệt là sau
sự kiện Trung Quốc đã trở thành thành viên thứ 143 của Tổ chức thương mại thế
giới ngay vào năm đầu tiên của thế kỷ XXI.
Việt Nam là nước láng giềng có nhiều điểm tương đồng về điều kiện tự nhiên,
dân cư, chế độ chính trị xã hội và cả về kinh tế với Trung Quốc. Cũng giống như
Trung Quốc, Việt Nam đang tiến hành đổi mới đất nước, hướng tới việc xây dựng
nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, Việt Nam tiến
hành mở cửa, đổi mới đất nước sau Trung Quốc 8 năm và cho đến nay thì những
1
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
thành tựu kinh tế, thành tựu phát triển ngoại thương vẫn còn là khiêm tốn so với
những thành quả to lớn của nước bạn và còn chưa xứng với tiềm năng của chính
Việt Nam. Vì vậy, để thành công hơn nữa trong công cuộc phát triển ngoại thương
Việt Nam thì việc tham khảo bài học kinh nghiệm của Trung Quốc là rất cần thiết.
Với lý do trên, em xin được mạnh dạn nghiên cứu vấn đề “Một số gợi ý đối
với hoạt động ngoại thương Việt Nam từ bài học kinh nghiệm của Trung
Quốc”. Bản khóa luận này chủ yếu đi sâu vào phân tích các bài học kinh nghiệm
Trung Quốc là một đất nước có diện tích rộng lớn nằm ở nửa phía Bắc của
Đông bán cầu, phía Đông Nam của đại lục Á-Âu, phía Đông của Châu Á và phía
Tây Thái Bình Dương, có đường biên giới đất liền dài khoảng 22.000 km tiếp giáp
với 15 quốc gia, có vùng biển rộng lớn với tuyến bờ biển dài và rất nhiều đảo,
3
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
đường biên giới trên biển dài khoảng 18.000 km. Diện tích Trung Quốc là 960 vạn
km
2
, là nước lớn nhất Châu Á, thứ 3 trên thế giới về diện tích lãnh thổ [22].
Với vị trí địa lý rất thuận lợi cùng với diện tích đất đai rộng lớn đã tạo ra cho
Trung Quốc những điều kiện dễ dàng phát triển mối quan hệ kinh tế, đặc biệt là
quan hệ mậu dịch với các nước và khu vực lớn ở Châu Âu, Châu Mỹ cũng như
Đông Nam Á, Australia và Trung Á.
Địa hình Trung Quốc rất đa dạng bao gồm đồng bằng, gò đồi, cao nguyên,
bồn địa, sơn địa, hoang mạc, sa mạc xen kẽ nhau, chủ yếu là địa hình đồi núi,
chiếm 70% diện tích đất đai trong đó gần 1/3 ở độ cao trên 300m, diện tích đất
trồng trọt chỉ khoảng 100 triệu ha, độ phì nhiêu khá cao.
Điều kiện khí hậu rất ưu việt nhưng tương đối khác nhau giữa các vùng, trải
rộng từ Nam tới Bắc là các vùng khí hậu khác nhau: vượt nhiệt đới, nhiệt đới, á
nhiệt đới, noãn ôn đới, hàn nhiệt đới. Lượng mưa dồi dào, bình quân hàng năm ở
Trung Quốc là 629mm. Điều kiện nhiệt độ và lượng nước phân phối hợp lý tạo ra
điều kiện cho việc phát triển nông nghiệp, như nghề trồng lúa, trồng bông, các loại
hoa quả và nghề cá.
Trung Quốc là nước có nguồn tài nguyên thiên nhiên tương đối phong phú,
trong đó lượng tài nguyên nước đứng thứ nhất thế giới. Nguồn tài nguyên năng
lượng cũng rất lớn, trữ lượng than thăm dò được là 700 tỷ tấn, đứng thứ nhất thế
giới. Sản lượng dầu thô đứng thứ năm thế giới. Tài nguyên khoáng sản của Trung
Quốc tương đối toàn diện và đồng bộ, 150 loại khoáng sản được sử dụng trên thế
giới đều được phát hiện ở Trung Quốc, trong đó trữ lượng thăm dò được của hơn
5
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
đã lãnh đạo Cách mạng Trung Quốc đi vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế
đất nước. Trong giai đoạn đầu của công cuộc xây dựng kinh tế đất nước, do nhiều
nguyên nhân chủ quan và khách quan, Trung Quốc đã có nhiều va vấp, thất bại.
Hội nghị Trung ương 3 khóa 11 Đảng cộng sản Trung Quốc (1978) đã đề ra
đường lối cải cách mở cửa “Một trung tâm, hai điểm cơ bản” (xây dựng kinh tế là
trung tâm, 2 điểm cơ bản là kiên trì cải cách mở cửa và kiên trì 4 nguyên tắc: Con
đường xã hội chủ nghĩa, chuyên chính dân chủ nhân dân, sự lãnh đạo của Đảng, tư
tưởng Mao Trạch Đông). Đặng Tiểu Bình đã đưa ra lý luận “Xây dựng xã hội chủ
nghĩa mang màu sắc Trung Quốc” với nội dung cơ bản là “Giải phóng tư tưởng,
thực sự cầu thị” tức là đi theo chủ nghĩa Mác nhưng phải xuất phát từ thực tế Trung
Quốc. Từ đó đến nay, Trung Quốc luôn luôn kiên trì công cuộc cải cách mở cửa,
xây dựng chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc, đưa đất nước chuyển sang
một thời đại mới.
Nhìn chung, tình hình chính trị-xã hội Trung Quốc trong những năm gần đây
ổn định, tuy trong nước và quốc tế có nhiều biến động nhưng Đảng cộng sản Trung
Quốc vẫn giữ vững được quyền lãnh đạo. Nội bộ ban lãnh đạo đã quán triệt quan
điểm xuất phát từ đại cục, tập trung mọi nguồn lực để phát triển kinh tế. Bên cạnh
đó, về chính trị-xã hội, Trung Quốc cũng còn nổi cộm 2 vấn đề lớn, đó là: 1- Tệ
tham nhũng, buôn lậu, vấn đề việc làm, chênh lệch giàu nghèo; 2- Trung Quốc
đang bước vào giai đoạn quyết định của cải cách, thời kỳ then chốt của phát triển ,
có những biến đổi sâu sắc, đan xen về thành phần kinh tế, lợi ích kinh tế, lối sống,
hình thức tổ chức xã hội đặc biệt là sự thay đổi về kết cấu giai tầng, tỷ lệ nòng
6
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
cốt (giai cấp công nhân và nông dân) trong Đảng cộng sản Trung Quốc cũng đã
thay đổi, đòi hỏi phải đổi mới công tác chính trị tư tưởng và công tác xây dựng
Đảng.
4. Kinh tế Trung Quốc sau hơn 20 năm cải cách mở cửa
Bước sang thế kỷ 21, năm 2001 được đánh dấu bằng sự kiện lớn, việc Trung
Quốc chính thức trở thành thành viên thứ 143 của WTO (vào ngày 11 tháng 11)
sau 15 năm nỗ lực và cố gắng là một bước tiến lớn của nền kinh tế Trung Quốc
theo hướng nhất thể hoá kinh tế toàn cầu. Sự kiện này cũng đã mở ra những cơ hội
và thách thức mới đối với nền kinh tế Trung Quốc. Trong bức tranh ảm đạm của
nền kinh tế thế giới 2001, mặc dù tăng trưởng xuất khẩu chững lại do bị ảnh hưởng
của sự suy giảm kinh tế Mỹ, Nhật Bản và thế giới song Trung Quốc vẫn duy trì
được mục tiêu tăng trưởng. Theo đánh giá của IMF, năm 2001, GDP của Trung
Quốc đạt 9593,3 NDT tương đương khoảng 1100 tỷ USD, tăng 7,3%, thấp hơn so
với mức kế hoạch đề ra (7,5%).
Năm 2002, GDP của Trung Quốc lần đầu tiên phá mốc 10 nghìn tỷ NDT, đạt
10.239,8 tỷ NDT tương đương 1278 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng là 8% [36].
8
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
Nhìn chung, trong nhiều năm gần đây Trung Quốc là nước có tốc độ tăng
trưởng kinh tế cao nhất thế giới và trong vòng 10 năm tới Trung Quốc có thể vẫn
giữ được tốc độ tăng trưởng này.
Bảng 1: So sánh tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc và thế giới
Năm Trung Quốc Thế giới
1999 7,1% 2,8%
2000 7,5% 4,7%
2001 7,3% 2,2%
2002 8,0% 2,8%
2003(dự
đoán)
8,6% 3,4%
Nguồn: Đánh giá của IMF và WB, Kinh tế Việt Nam & Thế giới các số 2000-
2001, 2001-2002,2002-2003 ( Chuyên san ra hằng năm của Thời báo Kinh tế Việt
Nam)
Tăng trưởng kinh tế nhanh kéo theo thu nhập bình quân đầu người dân Trung
cường phát triển các mặt hàng có hàm lượng kỹ thuật cao như điện tử, vi tính, ô tô,
công nghệ viễn thông…
Vào giai đoạn chuyển giao thế kỷ, Trung Quốc đã trở thành trung tâm sản xuất
hàng công nghiệp của thế giới, từ các ngành có hàm lượng lao động cao như dệt
10
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
may, giày dép đến các ngành dùng nhiều tư bản và công nghệ cao. Thực tế, Trung
Quốc đã trở thành nước có sản lượng công nghiệp lớn thứ 4 trên thế giới, chỉ
sau có Mỹ, Nhật Bản và Đức.
Hiện nay, Trung Quốc đã chiếm trên 20% sản lượng thế giới trong các ngành
đồ điện gia dụng cao cấp như đầu máy video, DVD, máy điều hoà không khí, tivi
màu… Trong ngành điện thoại di động và máy tính cá nhân, Trung Quốc cũng sản
xuất trên 10% sản lượng thế giới [25].
* Về nông nghiệp
Với dân số 1,3 tỷ người - đông nhất trên thế giới - vấn đề lương thực luôn
luôn đứng ở vị trí được coi trọng hàng đầu đối với người dân Trung Quốc. Cuộc cải
cách do Đặng Tiểu Bình lãnh đạo, bên cạnh chủ trương thúc đẩy phát triển công
nghiệp, dịch vụ, cũng hết sức quan tâm chú trọng tới phát triển nông nghiệp, từng
bước hiện đại hóa ngành nông nghiệp. Từ một đất nước nghèo đói, lượng lương
thực thực phẩm trong nước không đủ để đáp ứng nhu cầu trong nước, phải thường
xuyên nhập khẩu lương thực thực phẩm với khối lượng lớn, sau hơn 20 năm, bộ
mặt nông nghiệp Trung Quốc đã có nhiều thay đổi đáng kể. Tổng giá trị sản lượng
nông lâm ngư nghiệp và chăn nuôi của Trung Quốc năm 1997, sau khi trừ đi nhân
tố giá cả, tăng 3,4 lần so với 1978, bình quân mỗi năm tăng 6,6%. Năm 1997,
Trung Quốc đã vươn lên đứng đầu thế giới về sản lượng nhiều loại sản phẩm như
ngũ cốc (444 triệu tấn), bông (4,6 triệu tấn), hạt có dầu (9,6 triệu tấn), thịt (41,2
triệu tấn) [7]. Trong năm 2000, sản lượng lương thực Trung Quốc đạt 500 triệu tấn
[22]. Năm 2002, GDP nông nghiệp là 1488,3 tỷ NDT, tổng sản lượng lương thực
11
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
Qua hơn 20 năm cải cách, đất nước Trung Quốc đã trải qua nhiều thăng trầm,
chuyển biến, nền kinh tế Trung Quốc vừa phải đối mặt với những khó khăn, thách
thức nhưng cũng gặt hái được rất nhiều thành tựu. Sự phát triển kỳ diệu của Trung
Quốc là nhờ đâu nếu không phải từ sự nỗ lực hết mình của người dân Trung Quốc
trong công cuộc xây dựng đất nước với mục tiêu đưa Trung Quốc từng bước hội
nhập với kinh tế thế giới, từng bước trở thành một cường quốc kinh tế lớn mạnh.
Chắc chắn rằng trong những năm tới đây, Trung Quốc sẽ vẫn còn tiếp tục phát
triển, nền kinh tế sẽ ngày càng hội nhập, trở thành bộ phận quan trọng của nền kinh
tế thế giới.
Nền kinh tế Trung Quốc trong hơn 20 năm qua phát triển rất sôi động, nhưng
đặc biệt là trong lĩnh vực ngoại thương thì những chuyển biến lại càng diễn ra
nhanh hơn, mạnh hơn. Có thể nói ngoại thương là “đầu tàu” trong phát triển kinh
tế Trung Quốc trong giai đoạn cải cách mở cửa hiện nay. Trong lĩnh vực này,
Trung Quốc đã có những bước tiến thành công, gặt hái nhiều thành tựu. Tuy nhiên
để làm được điều đó thì ngoại thương Trung Quốc đã phải trải qua nhiều giai
13
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
đoạn phát triển, vừa làm vừa rút kinh nghiệm mới dần dần đi vào đúng quỹ đạo
phát triển.
II. CẢI CÁCH HOẠT ĐỘNG NGOẠI THƯƠNG TRUNG QUỐC QUA CÁC
GIAI ĐOẠN
* Sự cần thiết phải cải cách mở cửa ngoại thương Trung Quốc
Trước khi thực hiện cải cách mở cửa nền kinh tế vào cuối năm 1978, Trung
Quốc đã có những quan hệ kinh tế với nhiều nước trên thế giới nhưng quy mô nhỏ,
phạm vi hẹp. Các quan hệ đã chỉ dừng lại ở một nền ngoại thương kém phát triển
và một ít viện trợ nhằm mục tiêu chính trị. Những hoạt động thông thường như vay
nợ, nhận đầu tư từ nước ngoài, tổ chức du lịch đều không đáng kể. Chính sách bế
quan tỏa cảng vốn có trong lịch sử vẫn là xu thế cơ bản trong các quan hệ kinh tế
đối ngoại của Trung Quốc. Điều này khiến cho Trung Quốc không tận dụng được
những thành quả khoa học kỹ thuật tiên tiến trên thế giới. Nó cũng khiến cho mọi
sức sản xuất trực tiếp, trí tuệ đóng vai trò trọng tâm tạo ra những hiệu quả kinh tế
gấp nhiều lần trước kia. Con người không những tác động đến đối tượng sản xuất
mà còn có khả năng tạo ra cả đối tượng sản xuất, những năng lượng mới, những vật
15
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
liệu mới. Công nghệ mới, lao động chất xám đã làm cho năng suất lao động phát
triển lên đến mức vô cùng to lớn, thúc đẩy nhanh quá trình quốc tế hóa sản xuất.
Nền kinh tế quốc gia đã vượt ra ngoài phạm vi một nước để tham gia vào sự phân
công lao động quốc tế. Đó là xu thế phát triển của thế giới.
Sự phát triển với tốc độ cao của một số nước Châu Á-Thái Bình Dương cũng
là một sức ép góp phần thúc đẩy Trung Quốc mở cửa. Tất cả các nước NICs và các
nước ASEAN do nhận thấy xu thế toàn cầu hóa của nền sản xuất, cho nên đã điều
hướng sản xuất của mình chuyển từ chỗ thay thế nhập khẩu sang chỗ hướng về
xuất khẩu, tham gia mạnh mẽ vào nền thương mại thế giới. Rõ ràng là họ đã trước
sau thoát khỏi tình trạng đóng cửa, vươn mạnh ra bên ngoài, khắc phục tư tưởng sợ
phụ thuộc vào nước ngoài, Chính điều này đã làm cho các nước này có tốc độ tăng
trưởng đáng ngạc nhiên, đặc biệt là Nam Triều Tiên có tốc độ tăng trưởng về xuất
khẩu trong những năm 60 và 70 là 35% và 27%, trong khi đó thì thương mại thế
giới chỉ tăng tương ứng có 9% và 7%. Vào những năm 70 tỷ lệ xuất nhập khẩu đối
với GDP của Nam Triều Tiên và Đài Loan là 34% và 50% [15].
Tình hình này buộc Trung Quốc phải xem lại mình và buộc Trung Quốc phải
cải cách ngoại thương nếu không muốn tụt hậu hơn nữa so với các nước trong khu
vực. Do đó vấn đề cấp thiết và tiên quyết của Trung Quốc trong chiến lược phát
triển ngoại thương là phải tăng cường khôi phục và thúc đẩy toàn bộ hệ thống mậu
dịch đối ngoại phát triển sống động, tạo điều kiện cho sản xuất, xuất khẩu hàng hóa
và nhập khẩu thiết bị và kỹ thuật tiên tiến của thế giới, góp phần đưa nền kinh tế
quốc dân phát triển nhanh chóng.
16
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
Trung Quốc đã tiến hành cải cách ngoại thương nhằm tiến tới thiết lập một hệ
cực, chế độ giữ lại ngoại hối được áp dụng năm 1979. Nói cách khác, trên cơ sở
Nhà nước thống nhất quản lý ngoại hối và đảm bảo cho những nhu cầu quan trọng
của các dự án quan trọng, các doanh nghiệp có quyền giữ lại một phần ngoại tệ mà
họ kiếm được và có quyền tự quyết đối với việc sử dụng số ngoại tệ này. Họ có thể
tham gia vào thị trường ngoại hối và có thể bán số ngoại hối không sử dụng cho
các doanh nghiệp cần mua.
Với những cải cách bước đầu trong hoạt động ngoại thương, từ sau năm 1978,
hoạt động ngoại thương của Trung Quốc diễn ra khá sôi động. Kim ngạch ngoại
thương năm 1979 mới chỉ đạt 29,33 tỷ USD thì đến năm 1987 đã đạt 82,652 tỷ
USD nghĩa là tăng 2,8 lần so với năm 1979. Trong thời gian này, ngoại thương
Trung Quốc phát triển với tốc độ trung bình là 14,2% một năm, đưa Trung Quốc từ
chỗ xếp thứ 28 trên thế giới về tổng khối lượng buôn bán lên vị trí thứ 12, về xuất
khẩu từ thứ 32 lên thứ 14, về nhập khẩu từ thứ 27 lên thứ 11. Số mặt hàng có kim
ngạch xuất khẩu trên 100 triệu USD từ 20 chủng loại tăng lên tới 48 chủng loại.
Thị trường ngoại thương quốc tế cũng được mở mang mọi mặt từ chỗ có quan hệ
18
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
ngoại thương với trên 140 nước trong năm 1979 lên 180 nước và khu vực vào năm
1987 [23].
2. Giai đoạn 1988-1990 (giai đoạn quá độ chuyển sang cải cách chiều sâu)
- Trọng tâm của giai đoạn này là tăng cường chế độ khoán ngoại thương.
Chính phủ đã bắt đầu áp dụng chế độ này vào năm 1988. Trong phạm vi chế độ
này, các chính quyền địa phương ký kết hợp đồng với Chính phủ về số lượng ngoại
hối mà họ cam kết sẽ thu được, số lượng ngoại hối họ sẽ giao nộp cho Chính phủ
và những lợi ích kinh tế mà họ cố gắng đảm bảo. Những hợp đồng này vẫn không
thay đổi từ năm 1988- 1990. Sau đó, các chính quyền địa phương lại ký hợp đồng
với các doanh nghiệp kinh doanh địa phương và thực hiện các mục tiêu ngoại
thương của mình theo quy định của pháp luật.
Trong phạm vi chế độ này, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tự chịu trách
nhiệm về các khoản lỗ lãi của chính mình. Trách nhiệm này trước hết được áp dụng
hoạt động bên trong của các xí nghiệp, đó là nguyên nhân tạo ra được lợi nhuận và
mở rộng ngoại thương.
20
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
Giai đoạn này chỉ kéo dài có 3 năm nhưng ngoại thương Trung Quốc đã có
những bước tiến lớn. Vào năm 1990 kim ngạch ngoại thương của Trung Quốc đạt
115,4 tỷ USD so với 102,784 tỷ USD năm 1988 tăng lên 12%. Điểm đặc biệt là sau
một thời gian dài nhập siêu đến năm 1990 Trung Quốc đã xuất siêu với thặng dư là
8,746 tỷ USD. Số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu hàng năm hơn 100 triệu USD
từ 48 loại vào năm 1987 đã lên đến 83 loại vào năm 1990. Tỷ trọng hàng công
nghiệp xuất khẩu trong kim ngạch xuất khẩu chiếm 74,5%. Đối với hoạt động nhập
khẩu, vào năm 1989, những thiết bị đồng bộ và kỹ thuật tiên tiến được nhập vào
khoảng 4,39 tỷ USD, đổi mới 400 xí nghiệp trọng điểm và đã sản xuất ra hơn 6000
loại sản phẩm mới, trong đó một số lượng khá lớn đạt được tiêu chuẩn tiên tiến trên
thế giới có sức cạnh tranh mạnh mẽ. Đến năm 1990, Trung Quốc đã thiết lập được
quan hệ thương mại với 200 nước và khu vực [23].
3. Giai đoạn 1991-2001
Mục tiêu của giai đoạn này là thiết lập một chế độ quản lý và một cơ chế hoạt
động với đặc điểm "chính sách thống nhất, cạnh tranh lành mạnh, quản lý tự chủ,
trách nhiệm của mỗi doanh nghiệp đối với các khoản lỗ lãi, kết hợp sản xuất với
thương mại, áp dụng chế độ đại lý và thẩm quyền duy nhất trong việc giải quyết
các vấn đề thương mại". Mục tiêu của chế độ mới là nhằm chấm dứt một lịch sử
lâu đời của nền ngoại thương trợ cấp và buộc các doanh nghiệp xuất nhập khẩu
phải cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Các biện pháp cải cách bao gồm:
- Xoá bỏ hoàn toàn các loại trợ cấp đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu,
đồng thời tăng tỷ lệ giữ lại ngoại hối để thực hiện chế độ khoán ngoại thương đối
21
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
với các khoản lỗ và lãi. Cụ thể: Tổng công ty ngoại thương trung ương giao khoán
xuất khẩu trực tiếp cho các địa phương, các địa phương chịu trách nhiệm tổ chức
tăng cường sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu trên thị trường quốc tế.
4. Năm 2001 Trung Quốc trở thành thành viên của WTO - một dấu mốc quan trọng
trong phát triển ngoại thương nói riêng và kinh tế nói chung
4.1. Sự cần thiết gia nhập WTO của Trung Quốc
Xét từ góc độ tiềm lực phát triển của kinh tế Trung Quốc cũng như từ cơ chế
hoạt động toàn cầu của WTO, việc Trung Quốc gia nhập WTO là phù hợp với nhu
cầu của cả hai bên.
* Về phía Trung Quốc:
Trong hơn hai thập kỷ qua, công cuộc cải cách và mở của của Trung Quốc
được tiến hành trong bối cảnh quốc tế hoá, toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới. Toàn
cầu hoá đã mang lại cho Trung Quốc cả những cơ hội lẫn những thách thức. Cho
đến nay, sự phát triển và thịnh vượng của Trung Quốc phụ thuộc khá nhiều vào các
mối liên kết của Trung Quốc với thế giới bên ngoài. Chính vì vậy, gia nhập WTO
là nhu cầu thiết thực để Trung Quốc:
23
Một số bài học kinh nghiệm trong phát triển ngoại thương của Trung Quốc và gợi ý đối với Việt Nam
- Tiếp tục đi sâu cải cách và mở cửa, xây dựng nền kinh tế thị trường xã hội
chủ nghĩa
- Hoà nhập vào xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới
- Tận dụng triệt để hơn nữa kinh nghiệm quản lý, kỹ thuật, công nghệ, thị
trường và nguồn vốn quốc tế
- Tăng cường xây dựng niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài về triển vọng
phát triển và môi trường đầu tư của Trung Quốc
- Thúc đẩy sự tiến bộ về khoa học kỹ thuật, xúc tiến việc mở rộng các ngành
sản xuất và điều chỉnh cơ cấu kinh tế, tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị
trường quốc tế.
- Tham gia WTO, Trung Quốc sẽ được hoà nhập vào một "Liên hợp quốc về
kinh tế và thương mại" với hơn 140 thành viên, kim ngạch buôn bán hàng năm
chiếm trên 90% kim ngạch buôn bán toàn cầu [14]. Lợi ích mà Trung Quốc nhận
được là vô cùng to lớn khi Trung Quốc được hưởng Quy chế Tối huệ quốc (MFN)
Copyright: Tài liệu đại học ©