Chế độ ăn đảm bảo dinh dưỡng cho
người bệnh viêm gan
I. Đại cương
Gan là một tạng lớn nhất trong cơ thể. Nó vừa là một tuyến nội tiết - tham gia
nhiều chức phận quan trọng như điều hòa đường máu và chống độc vừa là một
tuyến ngoại tiết - tiết ra mật, đồng thời dự trữ vitamin A, D, K.
Viêm gan là tình trạng tổn thương tế bào gan.
Viêm gan thường có rối loạn tiêu hóa, sốt, nôn mửa, mệt mỏi, chán ăn, ỉa phân
lỏng có kèm theo vàng da đi tiểu sẫm màu hoặc không. Nguyên nhân hay gặp nhất
là do virus, ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như do rượu, do một số thuốc
hoặc hóa chất. Sự tiến triển của viêm gan rất thay đổi, có khi khỏi hẳn rất nhanh
nhưng cũng có khi tiến triển dẫn tới xơ gan hoặc trở thành mạn tính (viêm gan kéo
dài từ trên 6 tháng đến nhiều năm được coi là viêm gan mạn tính).
Một chế độ ăn hợp lý sẽ giúp Nương nhẹ chức năng gan, Tạo điều kiện để tái
tạo tổ chức gan, Ngăn ngừa sự hủy hoại thêm của tế bào gan

II. Chế độ ăn trong giai đoạn Viêm gan cấp tính
Khi bị viêm gan cấp thì hàng loạt rối loạn về chuyển hóa sẽ xảy ra do tế bào gan
bị hoại tử. Trong giai đoạn điều trị viêm gan cấp chế độ ăn uống và nghỉ ngơi đóng
một vai trò rất quan trọng.
- Sau những ngày đầu, có khi phải nuôi bằng tĩnh mạch rồi nuôi bằng ống.
- Một khi bắt đầu ăn được, người ta hay cho ăn theo chế độ ăn lỏng, rồi ăn đặc
dần, cho đến khi trở lại bình thường.
1
- Các loại thức ăn dành cho người bệnh trong giai đoạn này là những loại dễ
tiêu hóa, dễ hấp thu như: ngũ cốc, đường, mật ong và hoa quả ngọt. Đối với chất
đạm, nên chọn loại có giá trị dinh dưỡng cao nhưng ít chất béo như lòng trắng
trứng, cá nạc, sữa không béo, đậu hũ…với số lượng khoảng 50 - 70g mỗi ngày.
- Nếu bị sút cân nhiều và có cả những triệu chứng suy dinh dưỡng khác (như
phù chân, lở mép, sưng nướu ) cần tăng số calo có khi tới 3.000 và lượng protein
dưới dạng thức ăn động vật lên tới 100g hoặc hơn nữa. Cho ăn bột đường để tăng

độ ăn sẽ gây bất lợi.
+ Protid được cung cấp nhiều sẽ giúp cơ thể nhanh phục hồi và có tác dụng
chống đỡ lại bệnh tật, làm cho tế bào gan tăng trưởng và phục hồi.
+ Trong đó 50% lượng protein trong ngày do ngũ cốc và rau quả cung cấp
nên chỉ còn 50% là lấy từ thực phẩm như tôm, cá, thịt, trứng, sữa hoặc đạm thực
vật như: đậu xanh, đậu nành, đậu phụ có nghĩa một ngày chỉ cần 200g cá hoặc
100g thịt nạc, trứng và cốc sữa là đủ.
+ Nên dùng các loại đạm có giá trị sinh học cao, ít béo như: Thịt lợn nạc, gà
nạc, cá nạc, mực, thịt bò, trứng, sữa bột tách bơ, rau xanh, các loại đỗ và chế phẩm
từ đậu.
+ Thịt cung cấp các chất như protid, lipid và các chất khoáng như sắt, kẽm,
magie… nên dùng thịt tươi, không nên dùng thịt hộp, thịt nguội. Mỗi ngày có thể
cung cấp 75g thịt cá.
+ Protein từ cá và sữa bò rất tốt cho người yếu gan vì dễ tiêu hóa. Trong sữa
bò tươi hoặc sữa bột pha tương ứng có khoảng 3,7% chất đạm và 3,5% chất béo.
Chất béo trong sữa bò thuộc loại khó tiêu hóa nên người ta thường khuyên người
3
yếu gan không nên uống nhiều sữa chứ không phải là kiêng sữa (mỗi ngày nên
uống 1 cốc). Methionin (acid amin có nhiều trong đạm của sữa) giúp tổng hợp
cholin, một chất chống lại sự xâm nhập mỡ vào tế bào gan bằng cách chuyển lipid
từ gan đến tổ chức mỡ dưới da. Do đó, chế độ ăn có nhiều sữa giúp bảo vệ gan rất
tốt.
+ Đối với trứng: lòng trắng trứng chứa nhiều methionin, eytein, eystin là các
acid amin bảo vệ gan. Lòng đỏ trứng chứa nhiều chất béo nhưng chất béo này là
phosphatidylcholin (lecithin) tốt cho gan. Trứng có chứa lượng sinh tố nhóm B,
nếu 1 ngày ăn 1 lòng đỏ trứng gà đáp ứng 1/3 nhu cầu vitamin của cơ thể. Như vậy
trừ những người bị dị ứng với trứng, người bệnh viêm gan có thể cách ngày ăn một
quả trứng luộc.
- Gluco chiếm 70% tổng năng lượng, khoảng 300-320g/ngày.
+ Chức chuyển hóa và dự trữ glucogen trong gan rất quan trọng vì nó làm

sự hấp thu các chất béo trở nên khó khăn hơn, các loại sinh tố hòa tan trong mỡ
nhưVitamin A, D, E sẽ không hấp thụ đủ vì vậy nên bổ sung thêm các loại sinh tố
trên mỗi ngày.
+ Các thức ăn cần có nhiều vitamin A : sữa bò, lòng đỏ trứng, gan động vật,
cà rốt, hẹ, rau muống, rau chân vịt, tỏi tây, bắp cải
+ vitamin C (cam, quýt, rau sống…)
+ Mỗi ngày, bệnh nhân nên dùng khoảng 500ml sữa để có đủ vitamin D, có
thể sử dụng chế phẩm của sữa như sữa chua, phô mai.
- Nước: 1,5-2lít/ngày. Nên uống nước nhân trần, actiso, nước quả và đường
glucoya.
5
- Uống thêm một số thuốc bổ bổ sung khoáng chất nhưng không nên uống hay
ăn những thực phẩm chứa nhiều chất sắt vì gan là cơ quan có chứa rất nhiều chất
sắt. Gan của người bệnh viêm gan có khuynh hướng giữ chất sắt nhiều hơn mức
bình thường vì vậy đưa vào cơ thể thêm nhiều chất sắt dễ làm tăng nguy cơ tổn
thương các cơ quan khác như tim, tụy.
- Bỏ hẳn rượu bia, cafe, thuốc lá. Nhiều nghiên cứu cho thấy ở những người
nghiện rượu bia lâu ngày dễ dẫn tới viêm gan, xơ gan, đặc biệt dễ nhiễm siêu vi C
và làm các bệnh gan trở nên trầm trọng hơn, do vậy tuổi thọ sẽ giảm so với những
người bị viêm gan mà không uống rượu.
- Thêm nữa, phải giữ gìn vệ sinh thực phẩm, tránh ăn thực phẩm ôi thiu, nhiễm
hóa chất, để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm. Vì gan là cơ quan có chức năng chính
là xử lý và đào thải chất độc cho cơ thể, nên khi bị ngộ độc thực phẩm, gan sẽ phải
làm việc nhiều hơn, có thể đẩy nhanh thêm quá trình tổn thương ở gan.
- Cần ăn thành nhiều bữa, tránh ăn quá no một lúc, không nên ăn những thức ăn
khó tiêu có nhiều gia vị, dầu mỡ như tiêu, ớt, đồ ăn chiên rán; vì sẽ làm cho đầy
bụng vì khó tiêu, nên ăn các loại thức ăn có giá trị dinh dưỡng cao mà dễ tiêu hóa
như đậu nành, đậu hũ
- Nên đi ngủ lúc 21h30, không quá 23h mới ngủ.
- Hạn chế dùng thuốc một cách tối đa vì có nhiều loại thuốc gây độc cho gan