4. Quản lý đất đai nhà nước cổ đại Trung Quốc: nhà Chu và phép “Tỉnh điền”:
+ Hoàn cảnh lịch sử:
- Vào cuối thế kỷ thứ VIII TCN, nhà nước quân chủ quý tộc chuyên chế tập quyền
ra đời.
- Các cuộc chiến tranh liên tục nổ ra nhằm xâm chiếm đất đai và tiêu diệt lẫn nhau.
- Đứng đầu là vua và ruộng đất trong cà nước thuộc quyền sở hữu của vua.
- Thiên tử có quyền phong vương và cắt đất cho các chư hầu.
+ QLĐĐ thời kỳ nhà nước cổ đại:
- Chia đất đai thành 6 khu quản lý hành chính với quan lại chịu trách nhiệm cai
quản đất đai và quần chúng lao động.
- Ruộng đất được phân chia cho nông dân theo chế độ “Tỉnh điền”. Cách chia như
sau: Ruộng đồng xung quanh các thành ấp được mạng lưới kênh rạch tưới tiêu và đường
giao thông chia làm nhiều lô. Mỗi lô chia thành 9 mảnh, tám hộ cày trên 8 mảnh bao quanh
để lấy lương thực chi dùng, ngoài ra cày chung mảnh thứ 9 để lấy hoa lợi nộp thuế cho
triều đình.
- Nhà Chu suy tàn khiến các nước tranh nhau bá chủ, ruộng đất từ chỗ của vua dần
thành tài sản riêng của quý tộc và địa chủ phong kiến.
Quản lý đất đai của nhà Tần và những cải cách đất đai liên quan tới Vệ Ưởng:
+ Hoàn cảnh lịch sử:
- Năm 221 TCN, nhà Tần đánh bại các nước, thống nhất Trung Quốc.
- Thế kỷ IV TCN, nhà Tần đã tiến hành cải cách của Thương Ưởng làm nước Tần
cường thịnh lên.
- Mục tiêu xóa bỏ tàn tích của quý tộc và chủ nô, tập trung cải cách vấn đề sở hữu
ruộng đất và tổ chức bộ máy chính quyền.
+ Cải cách:
- Thừa nhận chế độ sở hữu tư về ruộng đất và quyền tự do mua bán ruộng đất.
- Tạo điều kiện cho sản xuất phát triển: hệ thống đo lường, miễn sưu thuế…
- Tổ chức lại bộ máy chính quyền.
- Cấm mọi tư tưởng pháp gia
- Ban hành Tần luật thống nhất trong cả nước, bao gồm: luật, lệnh, pháp luật vấn
đáp và chức.

thuê và bị bóc lột đến khánh kiệt.
- Do tư hữu lớn về sở hữu ruộng đất mà các đại địa chủ phong kiến đã tổ chức chế
độ Trang viên. Mỗi trang viên đều có trang chủ đứng đầu, chiếm hữu một miền rộng lớn.
Ruộng đất sẽ chia thành nhiều mảnh nhỏ và giao cho tá điền, các tá điền phải nộp tô (thóc
lúa…), dung (công lao động, đắp thành…), điệu (sản phẩm thủ công…) cho chủ trang
viên.
- Trang chủ có quyền lớn về kinh tế, chính trị và quân sự. Trói chặt người dân với
ruộng đất và bị bóc lột nặng nề. Song, đây được coi là quan hệ sản xuất có tác dụng tích
cực đối với việc duy trì trật tự sản xuất nông nghiệp trong thời kỳ dài sau này.