MỞ ĐẦU
Lịch sử phong kiến Việt Nam thăng thăng trầm qua bao triều đại với sự trị vì
của những dòng họ khác nhau.Mỗi triều đại lại có sự đóng góp riêng cho sự
phát triển của đất nước.Nhìn về lịch sử phong kiến, chúng ta không thể không
nhắc đến Lê Thánh Tông. Được đánh giá là vị minh quân trong lịch sử, trong
thời gian trị vì, Lê Thánh Tông đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển của
đất nước. Cuộc cải cách của Lê Thánh Tông là cuộc cải cách thành công nhất
trong lịch sử các cuộc cải cách thời kì phong kiến Việt Nam, đã góp phần đưa
đất nước phát triển phồn vinh, cho nhân dân cuộc sống ấm no,hạnh phúc.
Trong cuộc cả cách này, bên cạnh việc chú trọng đến các vấn đề kinh tế, văn
hóa, quân đội thì Lê Thánh Tông đặc biệt chú trọng đến việc cải cách bộ máy
hành chính nhà nước. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Lê Thánh Tông đã
tiến hành chấn chỉnh nhiều cơ quan trong bộ máy nhà nước, một trong số đó
là Lục tự.
NỘI DUNG
I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VUA LÊ THÁNH TÔNG VÀ CUỘC CẢI CÁCH
CỦA ÔNG
1. Về vua Lê Thánh Tông
Vua Lê Thánh Tông ( 1442-1497) là vị Hoàng đế thứ năm của nhà Hậu Lê
trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Mẹ ông là bà Ngô Thị Ngọc Dao. Ông là
con thứ tư của Hoàng đế Lê Thái Tông. Tên thật của ông là Lê Tư Thành,
còn có tên khác là Lê Hạo. Trong lịch sử phong kiến, ông nổi tiếng là người
có thời gian trị vì lâu nhất ( 38 năm) và là vị vua anh minh nhất trong các
triều đại. Dưới thời Lê Thánh Tông, quốc thái dân an, hiền tài được trọng
dụng, ông là người đưa Đại Việt lên tới thời hoàng kim của chế độ phong
kiến. Ông giỏi thơ văn, có lòng quí trọng người tài và là một nhà cải cách
lỗi lạc. Cuộc cải cách của ông đã đem lại nhiều sự thay đổi, tạo bước phát
triển mới, đưa nước ta phát triển mạnh mẽ, phồn vinh.
2. Cuộc cải cách của vua Lê Thánh Tông
a. Bối cảnh, nguyên nhân của cuộc cải cách
Lê Thánh Tông lên ngôi trong thời điểm tình hình chính trị đất nước

quản lí hết, nhằm làm cho mọi viêc đều có sự quản lí của nhà nước.
Về vị trí: Lục tự không trực thuộc Lục bộ mà nó là cơ quan trực thuộc sự
quản lí của nhà vua.
Về cơ cấu tổ chức: Đứng đầu mỗi tự là tự khanh hàm chánh ngũ phẩm và
sáu thiếu khanh hàm chánh lục phẩm. Sáu tự dưới thời vua Lê Thánh
Tông là:
a. Đại lí tự
Là cơ quan tố tụng chuyên biệt, chỉ thực hiện chức năng tố tụng và xét xử.
Đứng đầu Đại lí tự là Đại lí tự Khanh. Đại lí tự là cơ quan xem xét lại
những vụ án nặng đã cử như án phạt tử hình hoặc bị đày.Xét xong thì
chuyển kết quả sang bộ hình để tâu lên vua xin quyết định. Làm như vậy sẽ
góp phần vào việc hạn chế oan sai trong xét xử. Lê Thánh Tông rút kinh
nghiệm từ vụ oan án Lệ Chi Viên thời trước, lập ra đại lí tự là để giảm
thiểu tối đa tình trạng oan sai, tránh làm mất đi những hiền thần trong
triều đình. Có thể nói đây là một bước phát triển mới tiến bộ trong việc tổ
chức cơ quan xét xử, tố tụng. Trong cuốn “ Lê Thánh Tông- Vị vua anh
minh, nhà cải cách vĩ đaị” tác giả đã nhận xét : “Luật pháp hiện hành có
những chế định tái thẩm và giám đốc thẩm.Tái thẩm và giám đốc thẩm
được thực hiện chỉ khi nào ans đã có hiệu lực thi hành nhưng bị kháng
nghị bởi những người có thẩm quyền. Khiếu kiện của người bị xét xử oan,
sai đối với án đã có hiệu lựcpháp luật không có giá trị bắt buộc với giám
đốc thẩm. Nhưng cách đây 510 năm, Lê Thánh Tông đã chủ động phòng
ngừa oan sai bằng cách cho thành lập Đại lý tự. Đối với các vụ án nặng đã
bị xửu đày hoặc tuyên án tử hình, không lệ thuộc vào việc có hay không có
khiếu kiện của người bị án, đều phải được Đại Lý tự xét lại, chuyển sang
bộ Hình trình lên vua duyệt mới đem ra thi hành”.
Như vậy, ta có thể thấy được Đại lý tự là cơ quan làm những công việc bổ
trợ cho bộ Hình và có vai tò rất quan trọng trong việc hạn chế, ngăn ngừa
những vụ án oan sai.
b. Thái thường tự

của ông khi chú trọng đến lễ nghi, lẽ giáo triều đình- yếu tố thể hiện phong
phạm của đất nước có văn hiến lâu đời và phát triển mạnh mẽ. Việc lập ra
Lục tự góp phần tăng cường sự quản lí của nhà nước lên mọi mặt của đời
sống, tạo ra sự ổn định, trật tự, nề nếp dù là việc nhỏ nhất.
Sáu cơ quan với nhiệm vụ riêng, được chuyên môn hóa để làm tốt chức
năng của mình, đặc biệt là Đại lý tự- nó thực sự là một cơ quan tố tụng
chuyên biệt, chỉ thực hiện chức năng nhất định là thi hành quyền tố tụng
và xét xử.
Đại lý tự, với nhiệm vụ chính là tố tụng, xem xét các vụ án, làm những công
việc bổ trợ cho bộ Hình đã góp phần tích cực trong việc giảm oan sai, đảm
bảo tính công bằng và hiệu quả cao trong xử án.
Năm tự còn lại, mỗi tự có một nhiệm vụ, chức năng riêng,phụ trách một
mảng riêng trong việc thực hiện những công việc bổ trợ cho bộ Lễ đóng
vai troquan trọng trong việc xây dựng lễ nghi, taọ nên nề nếp cung đình
cũng như đảm bảo cho những lễ nghi đó được thực hiện nhịp nhành, phù
hợp.
Sáu tự với những chức năng riêng biệt đã thực hiện nhiệm vụ của mình,
góp phần xây dựng nên những chuẩn mực trong lễ nghi cung đình và hiệu
quả kách quan trong xử án. Quan đó, ta có thể thấy được tầm nhìn của Lê
Thánh Tông trong việc xây dựng một nhà nước có kỉ cương nghiêm minh,
công bằng và có lễ nghi phát triển tương xứng với nền văn hiến.

KẾT THÚC
Bài viết trên đây trình bày những nhiệm vụ và chức năng của Lục tự dưới
thời vua Lê Thánh Tông. Việc thành lập Lục tự có thể nói là bước phát
triển mới trong cơ chế quản lí triều đình , nó đã tạo ra những thay đổi,
đóng góp mới cho công cuộc cải cách nói riêng và sự phát triển đất nước
nói chung. Việc lập ra Lục tự không những thể hiện tầm nhìn mới của Lê
Thánh Tông mà còn góp phần quan trọng trong việc đưa Đại Việt dưới
thời ông trị vì phát triển đến đỉnh hoàng kim trong thời phong kiến.