Lời Nói Đầu
Trong nền kinh tế chuyển đổi, vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nớc đối với
các hoạt động kinh tế và xã hội càng trở nên cần thiết và quan trọng hơn bao giờ
hết. Trong hệ công cụ điều tiết nền kinh tế, kiểm toán Nhà nớc đợc coi nh là một
công cụ cần thiết phụ trợ đắc lực cho quá trình quản lý vĩ mô của Nhà nớc đối
với nền kinh tế-điều đó đợc thể hiện rất rõ qua chức năng, nhiệm vụ của cơ quan
kiểm toán Nhà nớc trong việc kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả, hiệu lực của
việc sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia.
Cơ quan kiểm toán Nhà nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam đợc
thành lập ngày 11/7/1994 theo nghị định 70/CP của Chính phủ, đợc tổ chức và
hoạt động theo Quyết định 61/TTG của Thủ tớng chính phủ. Kể từ đó đến nay,
sau 4 năm vừa xây dựng tổ chức vừa đi vào hoạt động, kiểm toán Nhà nớc bớc
đầu đã thu đợc nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần làm lành mạnh hoá hoạt
động tài chính công,ngăn ngừa những hành vi vi phạm kỷ luật tài chính, chống
lãng phí, giúp Nhà nớc quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Ngày nay, trong xu hớng hội nhập và sự phát triển đa năng của nền kinh
tế đòi hỏi hoạt động của kiểm toán Nhà nớc, phải phát triển lên một tầm cao
mới, hớng tới những mục tiêu, nội dung và phơng pháp kiểm toán quốc tế. Mặt
khác để góp sức mình trong công tác quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhà nớc,
kiểm toán Nhà nớc cần phải từng bớc nâng cao vai trò của mình cũng nh không
ngừng củng cố và hoàn thiện hệ thống kiểm toán Nhà nớc, xây dựng và tổ chức
bộ máy vững mạnh xứng đáng là một cơ quan kiểm toán tối cao của một quốc
gia.
Trong đề tài Vai trò của kiểm toán Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng
em xin trình bày những nội dung sau:
Phần A: Lý luận chung về kiểm toán Nhà nớc
Phần B: Cơ quan kiểm toán Nhà nớc CHXHCN Việt Nam
Phần C: Những giải pháp nhằm nâng cao vai trò của kiểm toán Nhà
nớc
Để hoàn thành đớc đề tài này có sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo chủ
nhiệm Vũ Trờng Sơn cùng các thầy cô trong khoa kinh tế.
500 kiểm toán viên. Đây mới chỉ là số lợng khiêm tốn so với nhu cầu đặt ra của
nền kinh tế. Bên cạnh hoạt động của kiểm toán Nhà nớc các công ty kiểm toán
2
độc lập cũng phát triển mạnh trong đó có một công ty kiểm toán liên doanh
giữa Việt Nam và nớc ngoài, 4 công ty kiểm toán có 100% vốn đầu t nớc ngoài,
4 công ty t nhân. Nh vậy cho đến nay tại Việt Nam đã có 35 chi nhánh và văn
phòng với số lợng 1268 ngời làm việc trong lĩnh vực kiểm toán vầ t vấn tài chính
kế toán tại Việt Nam.
II - Khái quát chung về kiểm toán Nhà nớc.
1-Kiểm toán Nhà nớc là gì?
Kiểm toán Nhà nớc là việc kiểm toán do các cơ quan quản lý chức năng
của Nhà nớc (tài chính, thuế ) và cơ quan kiểm toán Nhà nớc tiến hành theo
luật định.
Theo định nghĩa của Hiệp hội kiểm toán tối cao quốc tế (INTOSAI): Cơ
quan kiểm toán tối cao đợc hiểu là một tổ chức công cộng của một Nhà nớc đợc
chỉ định, thiết lập tổ chức theo các cách khác nhau, thực hiện theo luật định, chức
năng kiểm toán công cộng
Điều 73 trong luật ngân sách Nhà nớc Việt Nam đã ghi rõ: Kiểm toán
Nhà nớc là cơ quan thuộc chính phủ, thực hiện việc kiểm toán xác định tính đúng
đắn hợp pháp của các số liệu kế toán, báo cáo quyết toán của các cơ quan Nhà n-
ớc, các đơn vị có nhiệm vụ thu chi ngân sách Nhà nớc theo quy định của Chính
phủ.
Hoạt động kiểm toán của kiểm toán Nhà nớc là hớng vào hoạt động kiểm
toán tính tuân thủ xem xét việc chấp hành các chính sách luật lệ và chế độ của
Nhà nớc tại đơn vị sử dụng vốn do ngân sách Nhà nớc cấp. Ngoài ra kiểm toán
Nhà nớc còn thực hiện kiểm toán tính hiệu năng, hiệu quả hoạt động của các cơ
quan có sử dụng vốn kinh phí từ ngân sách Nhà nớc.
2 - Đặc điểm tổ chức của kiểm toán Nhà nớc của một số nớc trên thế
giới.
Trên thế giới cơ quan kiểm toán Nhà nớc có thể trực thuộc chính phủ (cơ
Trong thông báo số 18 /TB của thủ tớng chính phủ ngày 17 /12/1996 có nêu:
Kiểm toán nhà nớc Việt Nam là một cơ cấu mới trong bộ máy Nhà nớc. Nh
vậy kiểm toán Nhà nớc không phải là một tổ chức chuyên môn mà là một cơ
quan Nhà nớc do vậy phải tuân thủ nguyên tắc tổ chức xây dựng bộ máy Nhà n-
ớc, thực hiện chức năng nhiệm vụ đợc luật pháp quy định và chính phủ giao cho.
4
c) Cơ quan kiểm toán Nhà nớc là cơ quan kiểm tra chuyên về tài chính
công từ bên ngoài các hoạt động tài chính của chính quyến Nhà nớc, doanh
nghiệp Nhà nớc các đơn vị có sử dụng vốn từ kinh phí do ngân sách Nhà nớc
cấp.
d) Kiểm toán Nhà nớc là cơ quan tối cao của nớc Cộng Hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam trong lĩnh vực kiểm toán thể hiện trong những điểm sau:
- Cơ quan này có trách nhiệm trớc Nhà nớc trong lĩnh vực kiểm toán.
- Có quyền cao nhất trong hoạt động kiểm toán trong cả nớc.
- Hớng dẫn chỉ đạo phối hợp hoạt động các đơn vị trực thuộc nội bộ kiểm
toán các doanh nghiệp.
- Thực hiện quyền kiểm toán toàn bộ các hoạt động kiểm toán nh kiểm
toán độclập, kiểmtoán toàn bộ.
e) Ngoài những đặc điểm đã nêu trên,kiểm toán Nhà nớc là cơ có chức
năng đối ngoại và hợp tác. Thể hiện mối quan hệ giữa các cơ quan kiểm toán
Nhà nớc Việt nam và các cơ quan kiểm toán tối cao của cac nớc trong khu cũng
nh trên toàn thế giới.
III-Địa vị pháp lý chức năng nhiệm vụ của kiểm toán
Nhà nớc.
1 - Địa vị pháp lý :
Địa vị pháp lý của cơ quan kiểm toán Nhà nớc có ý nghĩa vô cùng quan
trọng trong việc xây dựng, phát triển tổ chức và điều hành hoạt động của kiểm
toán Nhà nớc. Kinh nghiệm từ thực tế cho thấy các nớc có kiểm toán Nhà nớc
phát triển thì việc tổ chức và hoạt động của kiểm toán đợc quy định cụ thể rõ
ràng trong hiến pháp và trong từng điều luật của các bộ luật cụ thể.
phát triển ,địa vị pháp lí của kiểm toán Nhà nớc Việt nam đã và đang từng bớc
củng cố, hoàn thiện và phát triển trong điều 73 Luật Ngân sách Nhà nớc quy
định kiểm toán Nhà nớc là cơ quan thuộc Chính Phủ , cũng trong luật này
điều 74 xác định tính độc lập của kiểm toán Nhà nớc,quy định về quyền kiểm
toán Nhà nớc khi thuộc nhiệm vụ kiểm toán và trách nhiệm phải báo cáo kết quả
kiểm toán với chính phủ,Quốc hội và Uỷ ban thờng vụ Quốc hội khi có yêu
cầu.Tại điều 70 và điều 2 của Luật Ngân sách Nhà nớc mới chỉ giới hạn trách
nhiệm kiểm toán Nhà nớc trong trờng hợp cơ quan quyền lực cha phê chuẩn
6
quyết toán Ngân sách Nhà nớc và Ngân sách địa phơng. Rõ ràng là kiểm toán
Nhà nớc cha có điều luật nào nói lên chức năng và nhiệm vụ của hoạt động kiểm
toán,cũng vấn đề này trong luật thuế,pháp lệnh kế toán thống kê,luật doanh
nghiệp Nhà nớc vị trí của kiểm toán cha đợc nhắc đến. Đặc biệt là quan hệ
giữa kiểm toán nhà nớc và kiểm toán độc lập, giữa kiểm toán Nhà nớc và các Bộ
ngành, địa phơng, giữa kiểm toán Nhà nớc với kiểm toán nội bộ vẫn cha có điều
luật nào của Nhà nớc quy định cụ thể. Nh vậy địa vị pháp lí của kiểm toán Nhà
nớc mới chỉ giới hạn ở một số điều luật trong đó cha quy định rõ và cụ thể.
Trong khi đó vai trò của kiểm toán Nhà nớc đã đợc nâng lên một tầm cao mới
trong điều kiện phát triển kinh tế đất nớc, đặc biệt là đã góp phần không nhỏ vào
công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc, định hớng xã hội chủ nghĩa.
2/Chức năng kiểm toán Nhà nớc
Qua sự trao đổi và học hỏi kinh nghiệm các nớc có hoạt động kiểm toán
Nhà nớc phát triển cho thấy hoạt động của cơ quan kiểm toán Nhà nớc thờng h-
ớng vào:
* Kiểm toán tài chính (Financial Audit)
* Kiểm toán tuân thủ (Comphiance Audit)
* Kiểm toán hoạt động (Operation Audit)
* Một trong những hoạt động thờng thấy ở tất cả các cơ quan kiểm
toán Nhà nớc trên thế giới là việc kiểm tra và xác nhận tính đúng đắn và hợp
pháp của các số liệu,thông tin đợc thể hiện trong báo cáo tài chính hàng năm của
của đất nớc và kiểm toán tài chính công đối với các cơ quan hành chính, các
doanh nghiệp và các dự án, các chơng trình chính phủ. b/ Thực hiện nhiệm
vụ hớng dẫn, chỉ đạo công tác kiểm toán trong cả nớc. Với t cách là cơ quan
kiểm toán tối cao của một quốc gia mặc nhiên cơ quan kiểm toán Nhà nớc phải
đảm nhiệm trọng trách vô cùng quan trọng cụ thể là:
- Cơ quan kiểm toán Nhà nớc đánh giá và ấn định cả những chuẩn mực, quy
trình kiểm toán áp dụng cho các cơ quan kiểm toán nội bộ.
8
- Trong trờng hợp kiểm toán độc lập có tham gia vào kiểm toán các doanh
nghiệp Nhà nớc thì chịu sự phê chuẩn của kiểm toán Nhà nớc trên hai phơng
diện sau:
+ Một là: kiểm toán Nhà nớc đánh giá báo cáo kiểm toán độc lập về
quyết toán năm.
+ Hai là: kiểm toán Nhà nớc định ra các chuẩn mực và quy trình kiểm
toán.
c/ Thực hiện nhiệm vụ đào tạo bồi dỡng, nâng cao trình độ kiểm toán
viên, hoàn thiện tổ chức hệ thống thông tin kỹ năng kiểm toán thành lập hội
đồng nghiên cứu khoa học về kiểm toán Những nhiệm vụ này đợc đặt ra cho
kiểm toán Nhà nớc với t cách là một cơ quan có nghiệp vụ chuyên biệt và có tính
độc lập cao.
d/ Thực hiện nhiệm vụ quản lý hệ thống kiểm toán Nhà nớc trên hai lĩnh
vực hành chính và chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan, các công chức trong
hệ thống kiểm toán từ Trung ơng đến địa phơng.
9
Phần II
Cơ quan kiểm toán Nhà nớc Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Kiểm toán Nhà nớc Việt Nam đợc thành lập theo nghị định số 70/CP của
chính phủ ngày 11/7/1994 và đợc tổ chức hoạt động theo quyết định số 61 /Ttg
1.2. Bộ máy giúp việc.
Thành lập các Vụ kiểm toán chuyên ngành:
- Kiểm toán Ngân sách Nhà nớc (từ Trung ơng đến địa phơng)
- Kiểm toán đầu t xây dựng cơ bản và các chơng trình, dự án vay nợ viện
trợ Chính phủ.
- Kiểm toán doanh nghiệp Nhà nớc.
- Kiểm toán các chơng trình đặc biệt.
- Văn phòng kiểm toán Nhà nớc (ngang cấp Vụ)
Trên cơ sở nội dung Nghị định 70/CP của Chính phủ, Tổng kiểm toán bổ
nhiệm các kiểm toán trởng, phó kiểm toán trởng ở ba khu vực Bắc, Trung, Nam.
Bổ nhiệm chánh, phó văn phòng. Kiểm toán trởng khu vực giao nhiệm vụ cho
các Vụ kiểm toán, văn phòng kiểm toán.
1.3. Hội đồng kiểm toán.
Hội đồng kiểm toán là hội đồng t vấn cho Tổng kiểm toán, Hội đồng này
không thờng trực mà chỉ thành lập khi cần thiết để thẩm định lại kết quả và báo
cáo kiểm toán của các cuộc kiểm toán đã thực hiện. Cơ cấu Hội đồng kiểm toán
gồm Tổng kiểm toán Nhà nớc đứng đầu, các thành viên: các phó tổng kiểm toán,
kiểm toán trởng, chánh văn phòng, khi cần thiết có thể mời thêm các chuyên gia.
1.4. Kiểm toán khu vực.
Triển khai việc xây dựng và tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nớc, cho đến
nay đã thành lập đợc ba kiểm toán khu vực trực thuộc Tổng kiểm toán Nhà nớc.
Miền Bắc đặt tại Hà Nội, miền Trung đặt tại thành phố Đà Nẵng, miền Nam tại
thành phố Hồ Chí Minh.
11
Nh vậy về bớc đầu, xây dựng, tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nớc đã đạt
đợc kết quả đáng khích lệ, về cơ cấu tổ chức tơng đối hợp lý trong thời gian qua,
chính vì vậy kiểm toán Nhà nớc đã khẳng định đợc vị trí quan trọng của mình
trong nền kinh tế khẳng định đợc vai trò kiểm tra; kiểm soát của Nhà nớc pháp
quyền xã hội chủ nghĩa.
2 - Hoạt động của kiểm toán Nhà nớc Việt Nam.
vào tháng 1 - 1997. Cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt Nam có quan hệ hợp tác
song phơng và đa phơng với các cơ quan kiểm toán tối cao của nhiều nớc trong
khu vực và trên thế giới.
5. Đội ngũ cán bộ kiểm toán Nhà nớc.
Hiện nay kiểm toán Nhà nớc có gần 500 cán bộ ở Trung ơng và ba khu
vực. Dự kiến đến năm 2000 kiểm toán Nhà nớc có từ 1500 - 2000 cán bộ. Với đội
ngũ cán bộ hiện có chủ yếu nguồn đào tạo từ các trờng đại học tài chính kế toán,
đại học kinh tế quốc dân, phần lớn là đã qua công tác tài chính kế toán ở các bộ
ngành, địa phơng.
Nhìn chung, thực trạng đội ngũ kiểm toán viên Nhà nớc có sự không
đồng đều về kinh nghiệm, cũng nh trình độ chuyên môn nghiệp vụ, có thể phân
tách đội ngũ cán bộ kiểm toán ra hai nhóm cơ bản:
Nhóm 1: Những ngời đã từng giữ cơng vị công chức ngành tài chính của
khối Trung ơng và địa phơng, kế toán trởng của các Tổng Công ty, kế toán trởng
ở các doanh nghiệp hạng I. Số lợng cán bộ thuộc nhóm này có bề dày kinh
nghiệm trong công tác quản lý, có khả năng chuyên môn hoá hay đa năng hoá về
kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ, có khả năng tổng hợp ở tầm vĩ mô có thể tham
gia vào việc hoạch định chính sách, nhng số lợng cán bộ này chiếm tỷ lệ nhỏ
trong tổng số kiểm toán viên Nhà nớc.
Nhóm 2: Những ngời đã từng làm kiểm toán ở các doanh nghiệp Nhà nớc,
viên chức chuyên môn của các ngành, địa phơng là đội ngũ cán bộ có khả năng
chuyên môn khá sâu, thành thạo nghiệp vụ cụ thể ở tầm vi mô nhng lại hạn chế
phần năng lực quản lý tổng hợp ở tầm vĩ mô, số này chiếm tỷ lệ lớn.
13
Ngoài hai nhóm trên còn có các trợ lý kiểm toán viên trong thời gian tập
sự chiếm khoảng 29%, là số cán bộ đợc đào tạo trong các trờng đại học trong kỳ
đổi mới số này cần đợc kèm cặp, bồi dỡng nhiều về kiến thức và kinh nghiệm
kiểm toán, song họ lại đợc trang bị những kiến thức hiện đại của nền kinh tế thị
trờng, là những cán bộ có u thế tiếp cận nhanh với những thành tựu khoa học -
kỹ thuật mới.
Doanh nghiệp liên doanh với nớc ngoài, doanh nghiệp vốn do hoàn toàn Nhà n-
ớc cấp, doanh nghiệp có cổ phần Nhà nớc khống chế v.v Từ vấn đề nêu ra cho
thấy chức năng nhiệm vụ của các Vụ kiểm toán chuyên ngành nh kiểm toán ngân
sách Nhà nớc hay kiểm toán doanh nghiệp Nhà nớc là rất rộng, nó có liên quan
đến nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau trong nền kinh tế.
Số lợng Vụ kiểm toán chuyên ngành nh hiện nay cha đảm bảo đợc yêu
cầu theo tính chất phạm vi công tác tài chính - kế toán ở các cơ quan các cấp, các
doanh nghiệp Nhà nớc, các tổ chức xã hội. Trong mỗi vụ do số lợng cán bộ còn
bị hạn chế cha thể tổ chức ra các chuyên ban để kiêm trách một số công việc
kiểm toán cụ thể có tính chất tơng đồng - vì lý do đó mà quyền hạn và trách
nhiệm cha mang tính giới hạn cụ thể. Nh vậy về lâu dài cha đảm bảo tính ổn
định tổ chức trong cơ cấu tổ chức cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt nam.
1.2. Văn phòng kiểm toán Nhà nớc còn kiêm trách quá nhiều công
việc
Văn phòng kiểm toán Nhà nớc hiện nay bao gồm các bộ phận tổ chức
nhân sự, quan hệ quốc tế, pháp chế, tài chính kế toán, hành chính quản trị.
Với t cách là tổng hợp tham mu cho cấp lãnh đạo, văn phòng kiểm toán
Nhà nớc có vị trí tơng đối với các Vụ kiểm toán chuyên ngành nhng cơ cấu
trong văn phòng kiểm toán Nhà nớc lại bao gồm nhiều bộ phận chức năng
khác nhau. Nh vậy trong một chừng mực nào đó, có thể các bộ phận của văn
phòng kiểm toán Nhà nớc không thể hiện đợc tính chuyên sâu trong từng công
việc - hạn chế này rất có thể ảnh hởng đến tính hiệu quả của từng công việc.
1.3. Hội đồng kiểm toán Nhà nớc đợc thành lập cha mang tính thờng
trực.
15
Hội đồng kiểm toán Nhà nớc Việt Nam nh hiện nay đợc xác định là Hội
đồng t vấn cho tổng kiểm toán Nhà nớc, Hội đồng này đợc lập ra và hoạt động
không mang tính thờng trực, chỉ đợc lập ra khi cần thiết để thẩm định lại kết quả
và báo cáo kiểm toán của các cuộc kiểm toán đã thực hiện.
ở Nhật Bản, Hội đồng kiểm toán đợc lập ra nhằm thực hiện việc kiểm tra
Nhà nớc quản lý thống nhất hoạt động kiểm toán trong toàn bộ quốc gia.
2.3. Chuẩn mực kiểm toán
Một cách khái quát chung về chuẩn mực kiểm toán là những nguyên tắc
cơ bản và những hớng dẫn kỹ thuật và trình tự công việc kiểm toán.
Chuẩn mực kiểm toán quốc tế là chuẩn mực do Liên đoàn kế toán quốc
tế (IFAC) công bố, còn chuẩn mực kiêm toán quốc gia do các nớc công bố. Từ
thực tế, cho thấy những năm qua, cha có chuẩn mực kiểm toán quốc gia để làm
cơ sở cho hoạt động kiểm toán điều đó đã gây không ít khó khăn trong quá trình
kiểm toán mà cụ thể là trình tự kiểm toán, qui trình kiểm toán, kỹ thuật kiểm
toán, phơng pháp nghiệp vụ kiểm toán mới chỉ dựa trên cơ sở những kinh nghiệm
chứ cha có chuẩn mực cụ thể, do vậy cũng sẽ gây rất nhiều khó khăn trong quá
trình quản lý hoạt động kiểm toán của cơ quan kiểm toán Nhà nớc.
C. Những ý kiến, giải pháp nhằm nâng cao vai trò kiểm
toán Nhà nớc
Từ những yêu cầu bức thiết của nền kinh tế đặt ra đối với hoạt động
kiểm toán, cần thiết phải nâng cao hơn nữa vai trò của kiểm toán Nhà nớc trong
hoạt động quản lý vĩ mô của Nhà nớc, từng bớc xây dựng củng cố và hoàn thiện
hệ thống là bộ máy kiểm toán Nhà nớc từng trung ơng đến khu vực. Để thực hiện
đợc những điều đó trớc hết kiểm toán Nhà nớc cần thực hiện đồng bộ các chức
năng cơ bản đã đợc Chính phủ quy định, tiếp tục hoàn thiện địa vị pháp lý của
kiểm toán Nhà nớc phù hợp với chức năng nhiệm vụ quan trọng mà nền kinh tế
đặt ra, đồng thời phải có biện pháp nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ kiểm toán
cập nhật thông tin, kiến thức hiện đại, hớng tới những mục tiêu, nội dung và
phơng pháp kiểm toán quốc tế. Bên cạnh đó Nhà nớc cần có những chính
sách đầu t và khuyến khích đúng mức cho kiểm toán phát triển, cuối cùng là
xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm của kiểm toán Nhà nớc.
17
Với phơng hớng nêu trên, để nâng cao hơn nữa vai trò của kiểm toán
Nhà nớc chúng ta cần phải cụ thể hoá và tập trung giải quyết một số vấn đề
sau:
Thực tế trong bốn năm qua, địa vị pháp lý của kiểm toán Nhà nớc mới
chỉ đợc xác định trong Nghị định 70/CP của Chính phủ và Quyết định 61/TTg
của Thủ tớng Chính phủ, một số điều luật trong luật ngân sách Nhà nớc Việt
Nam chính vì vậy đã có nhiều quan điểm và ý kiến cho rằng địa vị pháp lý
của kiểm toán Nhà nớc cha tơng xứng với chức năng , vai trò cũng nh nhiệm vụ
của kiểm toán Nhà nớc hiện nay.
Từ thực tế đó cơ quan Kiểm toán Nhà nớc cần tiếp tục xây dựng và hoàn
thiện hệ thống các văn bản pháp luật, sửa đổi và bổ sung một số điều khoản đã
quy định trớc đây đã không còn hợp lý với tình hình mới, xúc tiến xây dựng luật
kiểm toán pháp lệnh kiểm toán để trình Chính phủ và ban thờng vụ Quốc hội
xem xét và phê duyệt, sớm ban hành chuẩn mực kiểm toán Nhà nớc (đã dự thảo),
sớm ban hàng pháp lệnh kiểm toán Nhà nớc để tạo cơ sở pháp lý cho kiểm toán
Nhà nớc hoạt động.
Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện địa vị pháp lý của kiểm toán
Nhà nớc cần tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm qua việc tham khảo địa vị
pháp lý của kiểm toán Nhà nớc của một số quốc gia có hoạt động kiểm toán
phát triển tham khảo các điều luật của luật kiểm toán của các quốc gia đó. Đặc
biệt trong tình hình hiện nay với xu hớng hội nhập, nhất thiết cần phải có căn cứ
vào tuyên bố LiMa làm thớc đo chuẩn mực.
III. Tổ chức nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ kiểm
toán.
Một vấn đề có tính ảnh hởng trực tiếp đến kết quả hoạt động kiểm toán đó
là năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên, chính vì
vậy công tác đào tạo cán bộ kiểm toán Nhà nớc là một trong những hoạt động
cực kỳ quan trọng của cơ quan kiểm toán Nhà nớc, hoạt động đó không chỉ phục
vụ cho mục đích và hiệu quả hoạt động hiện tại mà còn tạo nguồn lực bổ sung -
những cán bộ kiểm toán Nhà nớc có chất lợng cao cho tơng lai.
Để thực hiện tốt công tác đào tạo cần giải quyết một số công việc sau:
19
Xây dựng một chiến lợc đào tạo bồi dỡng cán bộ công chức kiểm toán
IV. Có chính sách đầu t và khuyến khích đúng mức
cho kiểm toán Nhà nớc phát triển.
Để phát triển ngành kiểm toán Nhà nớc lên một tầm cao mới, Nhà nớc
cần quan tâm tới một số vấn đề sau:
. Đầu t ngân sách đúng mức cho ngành kiểm toán tạo điều kiện phát triển
cơ sở vật chất, phơng tiện hỗ trợ cho hoạt động kiểm toán.
. Có chính sách tiền lơng và tiền thởng hợp lý, đúng mức để cán bộ làm
việc có chất có chất lợng hiệu quả, đảm bảo khách quan trung thực, đúng đắn về
những kết luận của kiểm toán Nhà nớc.
. Củng cố và phát triển quan hệ hợp tác giữa kiểm toán Nhà nớc Việt
Nam với các tổ chức cùng hoạt động trong lĩnh vực kiểm toán và các tổ chức
khác để tranh thủ sự giúp đỡ của các tổ chức đối với ngành kiểm toán Nhà nớc
về đào tạo, bồi dỡng cán bộ, phơng tiện điều kiện, kinh nghiệm làm việc.
. Phát triển các hoạt động có thu trong lĩnh vực chuyên môn của mình để tăng
thêm nguồn thu hỗ trợ cho sự phát triển của tổ chức kiểm toán.
V. Xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của kiểm
toán Nhà nớc.
Từ thực trạng hoạt động kiểm toán Nhà nớc trong bốn năm qua, và
những vấn đề tồn tại cần giải quyết trong quá trình xây dựng, tổ chức và hoạt
động kiểm toán, cần làm rõ quyền hạn, trách nhiệm của kiểm toán Nhà nớc
trong các văn bản qui phạm pháp luật.
1. Quyền hạn:
Về quyền hạn của kiểm toán Nhà nớc có thể xác định ở một số vấn đề cụ
thể sau:
Quyền độc lập trong xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động kiểm toán bao
gồm cả quyền đình chỉ, gia hạn hoặc thay đổi kế hoạch kiểm toán.
Quyền yêu cầu cán bộ các ngành, các đơn vị đợc kiểm toán và cá nhân,
tổ chức có liên quan cung cấp báo cáo quyết toán và các thông tin tài liệu cần
thiết để thực hiện kiểm toán.
21
thị trờng có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nớc thì vai trò của kiểm toán Nhà nớc
càng trở lên quan trọng hơn bao giờ hết bởi vì những công cụ sử dụng cho hoạt
động quản lý trớc đó không còn thích hợp đối với một cơ chế quản lý mới, hơn
nữa những ngời chịu trách nhiệm lập thông tin báo cáo tài chính không đủ kiến
thức và sự hiểu biết hết về các nguyên tắc kế toán, những chế độ, chuẩn mực kết
toán hiện hành do đó đã làm cho các thông tin trở nên không đầy đủ và thiếu
trung thực điều đó đã dẫn đến kết quả là không có đủ những thông tin đáng tin
cậy để phục vụ cho những ngời ra quyết định. Bên cạnh những mặt còn tồn tại
trong công tác quản lý thì hiện nay thực trạng hoạt động của các đơn vị có sử
dụng ngân sách Nhà nớc cha đem lại hiệu quả cao nh mong muốn, tình trạng
tham ô, tham nhũng chiếm dụng của công, sử dụng lãng phí không hiệu quả các
nguồn lực quốc gia hiện đang là vấn đề bức thiết đặt ra cần đợc ngăn chặn kịp
thời. Trong bối cảnh đó hoạt động của kiểm toán Nhà nớc đã trở thành ngời bạn
đồng hành đồng thời cũng là ngời phản biện một cách trung thực khách quan
hoạt động quản lý. Cơ quan kiểm toán Nhà nớc Việt Nam ra đời phù hợp với xu
hớng chung của sự phát triển, đã từng bớc giải quyết tốt các mối quan hệ kinh tế
cũng nh những yêu cầu bức thiết đặt ra của nền kinh tế hiện đại.
23