Chuyên đề 5:
THỊ TRƯỜNG VỐN TRONG
HỆ THÔNG TÀI CHÍNH Dr. Nguyễn Thị Lan
NỘI DUNG:
1- Giới thiệu về thị trường vốn
2- Sự khác biệt giữa các hình thức tổ chức thị
trường chứng khoán
3- Cơ chế giao dịch của thị trường chứng khoán
4- Thất bại của thị trường và quản lý thị trường
chứng khoán
1- GIỚI THIỆU VỀ THỊ TRƯỜNG VỐN

 Thị trường vốn là nơi diễn ra giao dịch mua
bán các loại tài sản tài chính hoặc công cụ
nợ trung hoặc dài hạn.
 Kết cấu của thị trường vốn:
1) Thị trường chứng khoán (Securities)
2) Thị trường cho vay thế chấp (mortgage
market)
3) Thị trường tín dụng thuê mua (leasing market),
Đặc điểm của thị trường vốn
1) TT vốn diễn ra quá trình chuyển dịch từ tư bản
sở hữu sang tư bản kinh doanh.
2) Đối tượng của TT vốn là quyền SD các nguồn
TC dài hạn đầu tư dài hạn vào SXKD.

Nguyên tắc hoạt động của TTCK
 Nguyên tắc công khai:
– Xây dựng trên hệ thống công bố thông tin tốt và công khai.
– Thông tin trên TTCK phải: (1)Chính xác; (2)Kịp thời;(3)Dễ tiếp cận
 Nguyên tắc trung gian
- Thị trường thứ cấp: Các giao dịch thực hiện thông qua tổ
chức trung gian – các công ty CK.
- Thị trường sơ cấp: NĐT mua từ các nhà bảo lãnh phát
hành, không phải trực tiếp từ công ty niêm yết.
 Nguyên tắc đấu giá:
- Mọi mua bán đều theo nguyên tắc đấu giá => thể hiện mối
quan hệ cung – cầu trên thị trường.
- Hình thức đấu giá: (1) Đấu giá trực tiếp; (2) Đấu giá gián
tiếp; (3) Đấu giá tự động:
-

1.2 Thị trường cho vay thế chấp
(mortgage market)

 Cho vay thế chấp là gì?
Vay thế chấp là khoản vay dài hạn được bảo đảm bằng bất
động sản.
 Đặc điểm của khoan vay thế chấp:
 Lãi suất của khoản vay được quyết định bởi 3 yếu tố:
(1) lãi suất dài hạn trên thị trường, (2) kỳ hạn của khoản
vay, và (3) số điểm chiết khấu đã trả.
 Kỳ hạn vay dài
 Yêu cầu tài sản bảo đảm, thường là bất động sản
được hình thành từ tiền vay.
 Thanh toán trước một phần (down payments) để nhận
2- CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC CỦA THỊ
TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1) Thị trường tập trung (Sở giao dịch chứng
khoán)
2) Thị trường chứng khoán phi tập trung
(OTC)
3) Thị trường tự do
2.1 Thị trường tập trung
(Sở giao dịch chứng khoán)
 Khái niệm:
Thị trường tập trung hay SGDCK là một địa điểm
nhất định để người mua, người bán (hoặc đại lý,
người môi giới của họ) tiến hành các giao dịch
mua, bán, trao đổi chứng khoán
 Đặc điểm:
1) Thị trường tập trung có một địa điểm nhất định
2) Ghép lệnh tập trung để hình thành giá giao dịch
3) SGDCK thường là nơi mua bán các chứng
khoán của các công ty lớn, hoạt động có hiệu
quả.

Hình thức sở hữu của SGDCK

 Hình thức sở hữu thành viên
SGDCK do các thành viên là các c.ty chứng khoán sở hữu,

chấp thuận giao dịch CK qua hệ thống giao dịch của SGDCK.
 Quyền và nghĩa vụ của thành viên (cty chứng khoán)
a. Nghĩa vụ:
- Tuân thủ các quy định về hoạt động kinh doanh chứng khoán
- Chịu sự kiểm tra, giám sát của TTGDCK.
- Nộp phí thành viên, phí giao dịch, phí sử dụng hệ thống giao dịch.
- Nộp các khoản đóng góp lập quỹ hỗ trợ thanh toán.
- Báo cáo SGDCK về tình hình hoạt động và tình hình tài chính .
b. Quyền lợi:
- Được giao dịch CK tại SGDCK.
- Sử dụng hệ thống giao dịch và các dịch vụ do SGDCK cung cấp.
- Thu các loại phí cung cấp dịch vụ cho khách hàng theo quy định.
- Đề nghị SGDCK làm trung gian hòa giải khi có tranh chấp.
- Được rút khỏi thành viên sau khi được TTGDCK chấp thuận. 2.2 Thị trường CK phi tập trung
(thị trường OTC)

 Thị trường OTC (Over The Counter) là thị trường không có
trung tâm giao dịch tập trung, được diễn ra tại các quầy (sàn
giao dịch) của các NHĐT và c.ty chứng khoán.
 Đặc điểm
 Không có địa điểm giao dịch mang tính tập trung.
 Hàng hóa giao dịch trên thị trừờng OTC rất đa dạng.
 Cơ chế xác lập giá được thực hiện thông qua phương thức
thoả thuận song phương giữa 2 bên mua -bán.
 Có sự tham gia và vận hành của các nhà tạo lập thị trường, đó
là các công ty môi giới giao dịch.
 Sử dụng hệ thống mạng máy tính diện rộng liên kết tất cả các

2.3 Thị trường tự do

 Thị trường tự do là thị trường giao dịch tất cả
các loại cổ phiếu được phát hành thông qua
việc thương lượng và thoả thuận trực tiếp giữa
bên mua và bên bán tại bất cứ nơi đâu, vào bất
kỳ lúc nào.
 Đặc điểm:
- Thị trường không có tổ chức.
- Không có sự quản lý của nhà nước.
- Địa điểm giao dịch là phi tập trung.

3. CƠ CHẾ GIAO DỊCH TRÊN THỊ
TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
 Cơ chế giao dịch trên thị trường sơ cấp
 Cơ chế giao dịch trên thị trường thứ cấp.

3.1.CƠ CHẾ GIAO DỊCH TRÊN THỊ TRƯỜNG
SƠ CẤP
 Các giao dịch của thị trường sơ cấp là hoạt động theo cơ
chế phát hành.
 Hai phương thức cơ bản để phát hành chứng khoán:
a) Phương thức uỷ thác phát hành: người phát hành CK
của mình ra công chúng thông qua người bảo lãnh (thường
là một Ngân hàng đầu tư). Người bảo lãnh sẽ đứng ra đảm
nhận việc bán CK cho nhà đầu tư theo giá đã công bố.
b) Phương thức phát hành theo kiểu đấu giá: các chủ
thể phát hành thông báo tiến hành đấu giá. Căn cứ vào
bảng tổng hợp xin mua của các tổ chức tham gia đấu giá
xếp theo thứ tự giá chào từ cao xuống thấp, chủ thể phát

tại mức giá đảm bảo thực hiện được khối lượng giao dịch
là lớn nhất (khối lượng mua và bán nhiều nhất).
© Ở Việt Nam: SGD Hà nội: khớp lệnh liên tục; SGDCK
TP.HCM: khớp định kỳ.

Nguyên tắc khớp lệnh

 Trong khớp lệnh định kỳ, để xác định những lệnh được khớp
phải sử dụng nguyên tắc ưu tiên theo trật tự sau:
- Thứ nhất: Ưu tiên về giá (lệnh mua giá cao hơn, lệnh bán giá
thấp hơn được ưu tiên trước).
- Thứ hai: Ưu tiên về thời gian (Lệnh nhập vào hệ thống trước
sẽ được ưu tiên trước)
- Thứ ba: Ưu tiên về khách hàng (Lệnh NĐT được ưu tiên
trước lệnh tự doanh - lệnh của nhà môi giới).
- Thứ tư: Ưu tiên về khối lượng (Lệnh có khối lượng giao dịch
lớn hơn sẽ được ưu tiên trước).
* Lưu ý: Nếu có nhiều mức giá thỏa mãn thì mức giá trùng hoặc
gần với mức giá thực hiện của lần khớp lệnh gần nhất sẽ
được chọn.

24
QUY TRÌNH THỰC HIỆN LỆNH
GIAO DỊCH MUA BÁN CK
1. Khách hàng gửi lệnh tới Công ty chứng khoán
2. Công ty chứng khoán kiểm tra tính hợp lệ của lệnh
3. Công ty chứng khoán gửi lệnh của khách hàng tới sàn giao dịch
4. Tại sàn giao dịch đấu giá tự động
5. Sàn giao dịch thông báo kết quả đấu giá
6. Công ty chứng khoán thông báo kết quả thực hiện lệnh cho khách hàng