Lời mở đầu
Quá trình tái sản xuất là sự kết hợp hai hoà giữa các khâu: Sản xuất,
phân phối, trao đổi và tiêu dùng. Trong đó phân phối là một khâu quan trọng
và không thể thiếu đợc của quá trình này. Nó nối liền sản xuất với trao đổi,
tiêu dùng, phục vụ và thúc đẩy sản xuất, phục vụ tiêu dùng. Không những thế,
quan hệ phân phối còn là một yếu tố rất trọng yếu của quan hệ sản xuất, nó
phản ánh mối quan hệ giữa lợi ích của mỗi thành viên và lợi ích của toàn xã
hội.
Trong thời gian đầu của thời kỳ quá độ lên CNXH ở nớc ta hiện nay, do
nền kinh tế còn nhiều thành phần kinh tế nên cũng còn có nhiều hình thức lợi
ích kinh tế khác nhau và tất yếu là còn xuất hiện nhiều mâu thuẫn giữa các
hình thức lợi ích kinh tế đó. Một trong những yêu cầu của nền kinh tế là kịp
thời phát hiện ra mâu thuẫn giữa các lợi ích và tìm cách giải quyết các mâu
thuẫn đó. Việc giải quyết các quan hệ về lợi ích kinh tế đợc thể hiện thông qua
quan hệ phân phối.
Từ vai trò quan trọng của phân phối trong quá trình phát triển kinh tế thì
việc nghiên cứu quan hệ phân phối là hết sức cần thiết, đặc biệt là đối với nền
kinh tế nớc ta hiện naycòn đang trong quá trình phát triển. Muốn phát triển
nền kinh tế thị trờng nớc ta theo định hớng XHCN thì việc giải quyết các quan
hệ phân phối là hết sức cần thiết để góp phần thúc đẩy tăng trởng kinh tế, phát
triển xã hội vì mục tiêu công bằng xã hội.
Nghiên cứu phân phối là một phần trong quá trình ngiên cứu kinh tế ở tầm
vĩ mô, đó là một vấn đề lớn lao. Do trình độ, khả năng và thời gian còn hạn
chế nên trong bài viết này em không thể nghiên cứu đợc hết. Phạm vi nghiên
cứu của bài viết này chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu các vấn đề cơ bản nhất về
phân phối, các hình thức phân phối. Cụ thể là nghiên cứu các hình thức phân
1
phối ở nớc ta, đặc biệt là phân phối theo lao động và các hình thức thu nhập
hay phân phối thu nhập.
Trong quá trình nghiên cứu, chủ yếu nghiên cứu quan hệ phân phối ở Việt
Nam từ những năm 1985 cho đến nay. Đó là thời kỳ nền kinh tế đất nớc ta bắt

Trong qúa trình sản xuất, phân phối xác định tỷ lệ theo đó mỗi cá nhân
tham dự vào sản phẩm đã sản xuất ra ; trao đổi đem lại cho cá nhân những sản
phẩm nhất định mà anh ta muốn dung phần nhận đợc do phân phối để trao đổi
lấy ; cuối cùng, trong tiêu dùng, các sản phẩm trở thành những vật phẩm tiêu
dùng và đối tợng của việc chiếm hữu cá nhân. sản xuất tạo ra những vật phẩm
thích hợp với các nhu cầu ; phân phối, phân chia các vật đó theo những quy
luật xã hội ; trao đổi lại, phân phối lại cái đã đợc phân phối, theo những nhu
cầu cá biệt ; cuối cùng, trong tiêu dùng, sản phẩm thoát ra khỏi sự vận động
xã hội đó trực tiếp trở thành đối tợng và kẻ phục vụ cho một nhu cầu cá biệt,
và thoả mãn nhu cầu đó trong qúa trình tiêu dùng. Nh vậy, sản xuất thể hiện ra
là điểm xuất phát, tiêu dùng là điểm cuối cùng, phân phối và trao đổi là điểm
trung gian, điểm trung gian này lại có hai yếu tố, vì phân phối đợc quy định là
yếu tố xuất phát từ xã hội, còn trao đổi là yếu tố xuất phát từ cá nhân. Nhng
phân phối không phải là một lĩnh vực độc lập, đứng bên cạnh sản xuất và bên
ngoài sản xuất. Phân phối thuộc phạm trù quan hệ sản xuất là kết quả của sự
phân phối những công cụ sản xuất.
3
Phân phối xác định tỷ lệ (số lợng) sản phẩm dành cho cá nhân ; trao đổi
xác định những sản phẩm trong đó cá nhân đòi hỏi cái phần do phân phối
dành cho mình.
Nh vậy sản xuất, phân phối, tiêu dùng hình thành một tam đoạn luận
đúng cách: Sản xuất là cái chung, phân phối và trao đổi là cái đặc thù, tiêu
dùng là cái đơn nhất khép kín tổng thể. Đơng nhiên, cái đó đúng là một mối
liên hệ, nhng là mối liên hệ hời hợt bề ngoài. Sản xuất hình nh là do các quy
luật phổ biến của tự nhiên quy định ; phân phối do sự ngẫu nhiên của xã hội
quyết định, vì vậy nó có thể ảnh hởng ít nhiều thuận lợi đến sản xuất ; trao đổi
nằm giữa hai khâu đó, nh là một sự vận động xã hội có tính chất hình thức,
còn hành vi cuối cùng tiêu dùng không đợc coi là điểm kết thúc, mà còn
là mục đích cuối cùng, nói thực ra là nằm bên ngoài kinh tế, trừ trờng hợp nó
tác động trở lại điểm xuất phát và làm cho toàn bộ qúa trình bắt đầu lại.

hoàn thiện nhất . Phân phối không chỉ đơn thuần là một kết quả tiêu cực của
sản xuất và trao đổi ; nó cũng tác động lại mạnh nh thế đến cả sản xuất lẫn
trao đổi. Bất cứ phơng thức sản xuất mới nào và bất cứ hình thức trao đổi mới
nào, lúc đầu không những đều bị những hình thức cũ và những thiết chế chính
trị tơng ứng ngăn trở, mà còn bị cả phơng thức phân phối cũ ngăn trở. Những
phơng thức sản xuất mới và những hình thức trao đổi mới ấy, trớc hết đều phải
trải qua một cuộc đấu tranh lâu dài mới dành đợc sự phân phối thích ứng với
chúng. Nhng một phơng thức trao đổi và sản xuất nhất định càng linh hoạt bao
nhiêu, càng dễ phát triển và tiến triển bao nhiêu thì sự phân phối càng chóng
đạt tới trình độ thoát khỏi chính ngay những điều kiện đã đẻ ra nó và càng
chóng trở nên xung đột với phơng thức sản xuất và trao đổi cũ bay nhiêu.
1.2.Các hình thức phân phối chủ yếu ở nớc ta hiện nay
1.2.1 .Phân phối theo lao động: Là nguyên tắc phân phối vật phẩm tiêu
dùng cho các cá nhân trong xã hội căn cứ vào số lợng, chất lợng lao động hay
hiệu quả lao động mà họ đã cống hiến cho xã hội không phân biệt màu da, tôn
giáo, đảng phái, nam nữ.
5
1.2.2 .Phân phối theo vốn và tài sản : Là nguyên tắc phân phối vật phẩm
tiêu dùng cho cá nhân căn cứ vào vốn và tài sản mà họ có để phân phối.
1.2.3.Phân phối ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi
khác: Là nguyên tắc phân phối vật phẩm tiêu dùng cho cá nhân nhằm đảm
bảo những nhu cầu chung của xã hội và đảm bảo cuộc sống cho một số ngời
không có khả năng lao động.
Trong các hình thức cơ bản đó, phân phối theo lao động là cách chủ
yếu, nhng phân phối ngoài thù lao lao động qua các quỹ phúc lợi xã hội ngày
càng trở nên quan trọng trong qúa trình phát triển của xã hội. Đây là cách
phân phối vật phẩm tiêu dùng luôn luôn kết hợp với nhau và tác động cùng
một lúc trong thực tiễn. Hai cách phân phối này dựa vào nhau và bổ sung cho
nhau để góp phần giải quyết những yêu cầu chung của xã hội. Đồng thời, phân
phối theo tài sản , vốn và những đóng góp khác ngày nay cũng trở thành một

sản. Đảng Cộng sản Nga buộc tất cả các đảng viên phải làm việc trong hợp tác
xã, lãnh đạo các hợp tác xã đó phải theo tinh thần cộng sản, làm cho tổng thể
nhân dân đều vào hợp tác xã và biến các hợp tác xã đó từ trên xuống dới thành
một hợp tác xã thống nhất cả nớc. Đặc biệt là việc chuyển đổi từ chế đọ trng
thu lơng thực trong chính sách cộng sản thời chiến sang thuế lơng thực cho
phù hợp với nhân dân và thực hiện mục tiêu công bằng. Mặt khác, Đảng cộng
sản Nga còn sử dụng biện pháp quản lý sự phân phối thông qua sự kiêm kê và
kiểm soát của toàn dân đối với sản xuất và phân phối sản phẩm.
1.3.2. Vấn đề phân phối trong quá trình phát triển kinh tế Trung
Quốc thời kỳ cải cách
Chúng ta sẽ nghiên cứu vai trò của phân phối đặc biệt là phân phối thu
nhập trong quá trình phất triển kinh tế của Trung Quốc.Trung Quốc là một đất
nớc có dân số đông, kinh tế - văn hoá lạc hậu, nhng 20 năm qua nhờ thực hiện
cải cách mở cửa mà bộ mặt kinh tế - xã hội của nớc này đã thay đổi rõ rệt. Từ
thực tiễn đó, các nhà khoa học Trung Quốc đã rút ra nhận xét cho răng: Phân
phối thu nhập không chỉ biểu hiện một kết quả của tăng trởng kinh tế, đồng
7
thời nó lại ảnh hởng, thậm chí là một đại lợng biến đổi quan trọng quyết định
kinh tế tăng trởng
Trong thời gian đầu khoảng 20 năm trớc cải cách (1956-1976), trung Quốc
là một xã hội có trình độ bình quân hoá rất cao nhng cung lại là một xã hội
vẫn tồn tại một số nhân tố bất bình đẳng. Xã hội Trung Quốc nh vậy là do:
Chế độ XHCN ở Trung Quốc là chế độ lấy công hữu về t liệu sản xuất nên sau
khi từng bớc thực hiện công hữu hoá về t liệu sản xuất, ngời dân trừ một số ít
thu nhập từ lãi suất tiêt kiệm ra còn hầu nh không có thu nhập tài sản khác; và
ình hình đất nớc trong thời kỳ đấu cần tăng tích luỹ, giảm tiêu dùng, nên thu
nhập lao động cũng đợc bình quân ở mức thấp. Nhng s ự chênh lệch thu nhập
giữa các tầng lớp nhân dân và các khu vực là khá lớn. Về phơng thức phân
phối hàng tiêu dùng, Trung Quốc đã nhấn mạnh phơng thức phân phối hiện
vật, tức là thực hiện chế độ cung cấp, bài xích phơng thức phân phối theo thị