I HC NHA TRANG
KHOA CÔNG NGH THÔNG TIN
B MÔN H THNG THÔNG TIN
i b)

i b)

BÀI GING
TIN HỌC ỨNG DỤNG
DÀNH CHO SINH VIÊN CÁC NGÀNH KINH TẾ

i

MC LC

LI M U .................................................................................................................................... v
Phn I NH D LIU ................................................................... 

ii

4.4. M mt  ........................................................................ 
 ng chính ca mt CSDL Access ............................................................ 
4.6. Các toán t s dng trong MS Access ..................................................................... 
4.7. Mt s hàm s dng trong MS Access..................................................................... 
4.8. Bài tp ...................................................................................................................... 
NG (TABLE) ...................................................................................................... 
5.1. Các khái nim ........................................................................................................... 
5.1.1. Bng .................................................................................................................. 
ng d liu (field) ....................................................................................... 
5.1.3. Bn ghi (record) ............................................................................................... 
5.1.4. Khóa chính (primary key) ................................................................................. 
5.1.5. Mi liên h gia các bng (relationship) ......................................................... 
5.2. Xây dng cu trúc bng ............................................................................................ 
5.2.1. S dng ch   to bng ........................................................ 
5.2.2. To khóa chính ................................................................................................. 
ng ........................................................................................................... 
5.2.4. Hiu chnh bng................................................................................................ 
5.3. Thit lp mi quan h gia các bng ........................................................................ 
5.4. Cp nht bng ........................................................................................................... 
5.4.1. Xem và nhp d liu ......................................................................................... 
5.4.2. Nhp d liu s dng Lookup ........................................................................... 
5.4.3. Mt s li có th xy ra khi nhp d liu ......................................................... 
5.4.4. Xóa bn ghi ....................................................................................................... 
5.4.5. Sp xp d liu ................................................................................................. 
.6. Lc d liu ........................................................................................................ 
N (QUERY) ............................................................................................ 
6.1. Các khái nim ........................................................................................................... 
 Query truy vn .......................................................................................................... 

v LI M U

Ngày nay các h tht vai trò quan trng trong hong
ca doanh nghip. Các h th toán, khách hàng, thông tin v sn
xut, phân phn tr doanh nghip mt cách hiu qu
các quynh hp lý. S phát trin ca công ngh thông tin làm cho vic xây dng
và vn hành các h thng  d liu c d dàng, tin li.
Trong phm vi ca môn hc Tin hc ng dng dành cho sinh viên các ngành
kinh t, chúng tôi quynh chn ch   d li ging dy, nhm cung
cp các kin thc và k n, làm ti i hc tip cn vi vic
xây dng hay s dng các h thng thông tin sau này. Ni dung ca môn hc gm
hai phn chính:
Phn I: Nh d liu. Phn này cung cp các kin thc lý thuyt
v  d liu, c th là mô hình t chc d liu quan h và các phép toán x lý
s liu.
Phn II: H qun tr  d liu Microsoft Access.Trong phi
hc ng dng các kin thc trong phn I cho mt phn mm c th là Microsoft
Access, rèn luyn các k  thit l d liu, thc hin các câu truy vn,
xây dng các biu mu nhp li
Vi thng là 2 tín ch cho c lý thuyt và thc hành, chúng tôi c gng
cung cp nhng kin thn nh tránh nhng thiu sót.
Chúng tôi mong nh c nhng ý ki môn h c hoàn thin


KHOA CÔNG NGH THÔNG TIN
B MÔN H THNG THÔNG TIN


NHẬP MÔN CƠ SỞ DỮ LIỆU 



 TNG QUAN V  D LIU
1.1. Các khái nim
1) D liu (Data)
D liu là các s kin có th ghi nhn lc và có mt ng :
 Tên ca mi: 'Nguyn Tun'
 S n thoi: ''
 a ch: '120 Ngô Gia T'
 Ngày sinh: 21/12/1990
2)  d liu (Database)
 d liu là mt tp hp các d liu có liên quan v trên các
thit b tr tin, tha mãn yêu cu s dng cho nhii dùng khác nhau và cho nhng
m
Ví d: Thông tin ci hc Nha Trang h tên, a ch, quê
quán, gii tính, ngày sinh tr trong s c trong h thng máy
tính (hin nay). Các thông tin này hình thành nên mt  d liu v sinh viên và c
các phòng ban cng s dng nhm phc v cho các nhu cu qun lý khác nhau.
Các tính cht c d liu:
 M d lii din cho mt v trong th gii thc. Chng hn
 d liu v sinh viên ca mi hc,  d liu v hàng hóa
và khách hàng ca mt công ty Nh  i trong th gii thc s c

có kiu ging nhau. H KhachHang  thông tin ca các khách hàng ca công ty.
H MatHang  thông tin v các mt hàng mà công ty có bán. H BanHang ghi
nhn các ln bán hàng.
Quá trình thit l d liu trên gu tiên là  cu trúc
cho các h  KhachHang gm có hai thông tin là tên khách hàng
(HoTen) và a ch (DiaChi). H MatHang có các thông tin là mã hàng, tên 
tính và giá y cho h BanHang. Chú ý rng các h  liên
quan vi nhau, chng h BanHang có thông tin v HoTenKH, cho bit
bán cho khách hàng nào, hoc có thông tin v MaMH, cho bit mt hàng nào
c bán vi s ng bao nhiêu.
H Qun tr
 d liu
i dùng
ng dng
Phn mm qu d
liu
Phn mm x lý thao tác trên
d liu
Cu trúc
c d
C
d liu


Hình I-. C d liu BanHang
c th  d liu, n cp nht và truy vn. Cp
nht là phn ánh s i trong th gii th d liu chng hghi nhn
thêm mt mt hàng mSô cô la sa mt . Hoc: bán 50 hp
- ngày 20/03/2011. Mt ví d liên quan
n truy vn là: tính doanh thu ngày /


BanHang STT NgayBan HoTenKH MaMH SoLuong
  Nguyn Trang S03 
  ng B02 
 / Mai Nguyn K01 
  Nguyn Trang K01 



2) Mt công ty sn xut bánh ko cn t chc m d liu nhm qun lý nhân s
ca công ty. Các thông tin cn qu
 Danh sách các phòng ban và các nhân viên theo tng phòng ban. D liu v
nhân viên bao gm h a ch s 
 B hàng tháng cho tng nhân viên, bit rc tính
theo ngày công làm vic ca nhân viên trong tháng:
 ngày công x H s 
Yêu cu:  d liu nói trên và cung cp mt s d
liu m Hình I-.


 MÔ HÌNH D LIU QUAN H

Trong mô hình d liu quan h, m d liu là mt tp hp các quan h. Mi
quan h có th c xem là mt bng các giá tr.
KhachHang MaKH HoTen DiaChi
A001 Nguyn Trang 12 Hng Bàng
B002 ng 60 Trn Phú
C003 Mai Nguyn 22 Bng
Mi dòng trong bng th hin mng hay mt s kin trong th gii thc.
Mi dòng gm nhiu giá tr có liên quan vi nhau. Tên ct giúp th hia các

sách n thuc tính A

, A


n
.
 quan h  mô t mt quan h. Ví d m có  thuc
 mô t ng sinh viên ci hc th hi
SinhVien(MaSV, HoTen, SoCMND, NgaySinh, DiemTOEIC)


      . MaSV, HoTen, SoCMND, NgaySinh,
DiemTOEIC là các thuc tính. N kiu d liu ca các thuc tính thì có
th vi
SinhVien(MaSV: text, HoTen: text, SoCMND: text, NgaySinh: datetime,
DiemTOEIC: number)
SinhVien
MaSV HoTen SoCMND NgaySinh DiemTOEIC

3) Quan h
Mt quan h r phát sinh t  quan h R(A

, A


n
) là mt tp hp m b r
= {t


Trong quan h trên, mi b t

, t

, t

, t

i din cho mng sinh viên c th.
Trong b t

giá tr v

ng vi thuc tính A

là HoTen cho bit HoTen ca
sinh viên này là Cng n và rõ ràng, quan h sv c trình bày li theo
dng bhình i :

Hình I-. Quan h th hii dng bng
T  quan h SinhVien có th xây dng mt quan h sv2 khác gm 5 b
ng vi 5 sinh viên, hoc mt quan h sv3  
khác.
y ng vi mt l quan h, thì có th có nhiu quan h
khác nhau. Xét ti mt th  có mt quan h phc t
trong th gii thc. Quan h c gi quan h hin hành. Khi th gii thi,
quan h hii theo bng các thao tác thêm, xóa, sa. Chng hp
nhn thêm mt sinh viên mi vào h   i DiemTOEIC ca mt sinh viên
sv MaSV HoTen SoCMND NgaySinh DiemTOEIC
 Cng   

sinh chính xác cho sinh viên này (ngày sinh t, có th c b sung
sau). C ng hu dùng giá tr NULL.
2.2.   d li d liu
M  d liu S là tp h quan h S = { R

, R


p
}
R
i
 quan h có liên quan vi nhau.
M d liu DB phát sinh t   d liu S là tp các quan h DB = {
r

, r



r
i
là quan h phát sinh t  R
i
.
Ví d: vi mi hc, Hình I- th hin mt
    d li c gi là DaiHoc gm có   : DaiHoc = { Khoa,
SinhVien, MonHoc, LopHoc, KetQua }
Hình I- th hin m d liu ng v DaiHoc. Chúng ta s s
d d li minh ha cho các v khác v sau.

  -
  
  
Khoa MaKhoa TenKhoa
CN Công ngh Thông tin
KT Kinh t

SinhVien MaSV HoSV TenSV NgaySinh GioiTinh HocBong MaKH
 Lê ng  Nam  KT
 Nguyn   N  KT
 Ngô Hòa  Nam  CN
 Hunh Nga  N  CN
 Phm Trang  N  CN

MonHoc MaMH TenMH SoTinChi
 Qun tr hc 
 Cu trúc d liu 
 Tin h 
 K toán tài chính 

LopHoc MaLop MaMH HocKy NamHoc GiaoVien
    Tun
    Nga
    
    Nam

KetQua MaSV MaLop Diem
  
  
  

) là mt tp thuc tính nh nht
K  { A

, A


n
} sao cho:
r phát sinh t R, t

, t

 r thì t



[K] (*)
Ví d quan h SinhVien, m
MaSV là mt khóa c quan h này. Vic chm bo
ràng buc toàn vn rng trong quá trình cp nht d liu, không có hai b bt k nào có
MaSV ging nhau. Vic thêm, xóa, sa s b t chi nu làm cho quan h có hai b ging
nhau  MaSV.
: K ph nh t (*)
Ví d:  chn hai thuc tính {MaSV, HoTen}  phân bit hai b bt k
 quan h SinhVien. Tuy nhiên ch c
c gc gi là siêu khóa).
: M có th có nhiu khóa. Ví d 
có hai sinh viên nào ging nhau v SoCMND. Thu  phân
bit hai sinh viên vi vi mc , ch chn mi din
c gi là khóa chính (primary key). Trong ng  d liu DaiHoc,

MonHoc
MaMH TenMH SoTinChi

LopHoc
MaLop MaMH HocKy NamHoc GiaoVien

KetQua
MaSV MaLop Diem

Khoa MaKhoa TenKhoa
CN Công ngh Thông tin
KT Kinh t

SinhVien MaSV HoSV TenSV NgaySinh GioiTinh HocBong MaKH
 Lê ng  Nam  KT
 Nguyn   N  KT
 Ngô Hòa  Nam  CN
 Hunh Nga  N  CN
 Phm Trang  N  CN



là quan h con. Vì v quan h SinhVien có thu biu din
mi liên h này.

Lúc này thuc gi là khóa ngoi ca quan h SinhVien (quan h
con) vì nó tham chin khóa chính MaKhoa ca quan h Khoa (quan h cha)
Ràng buc toàn vn v khóa ngoi phát biu rng: vi mt giá tr ti thuc tính khóa
ngoi trong quan h con, thì giá tr  phi tn tc trong quan h cha.
Xét ví d :

SinhVien MaSV HoSV TenSV NgaySinh GioiTinh HocBong MaKH
 Lê ng  Nam  KT
 Nguyn   N  KT
 Ngô Hòa  Nam  NN
 Hunh Nga  N  NN
 Phm Trang  Nam  CN

 Hình I-. Mi liên h và ràng buc khóa ngoi gia các  quan h trong
CSDL DaiHoc
2.3.3. Các ràng buc khác
1) Ràng buc v min giá tr
nh Diem ch nhn các giá tr t n 10 là mt ràng buc min giá tr.
2) Ràng buc giá tr NULL
Ràng buc này cho phép mt thu   c nhn giá tr NULL hay không
(NULL hay NOT NULL). Ví d thuc tính SoTinChi c quan h MonHoc phi là
NOT NULL vì mi môn hc phi có s tín ch c th.
3) Ràng buc liên thuc tính:
Ràng buc này n nhiu thuc tính trong mt quan h. Xét quan h t
phòng khách s :
DatPhong(TenKhachHang, TenPhong, TuNgay, DenNgay, DonGia)
Thì có ràng buc liên thuc tính: TuNgay <= DenNgay
2.4. Cp nht d liu và vi phm ràng buc toàn vn
n cp nh d liu: thêm, xóa, sa. Thêm 
b sung thêm mt b (hay nhiu b) vào mt quan h. Xóa  loi b mt b
(hay nhiu b) ra khi quan h. Sa i giá tr mt s thuc tính ca mt s b 
tn ti. Mt thao tác cp nht phc vi phm các ràng buc toàn vn, nu không
 b t chi. Trong phn này s trình bày mt s ví d v thêm, xóa, sa, s

4. Thêm b MaiAnh  vào quan h SinhVien.
 Thao tác này tha mãn các ràng buc. Thêm thành công.
2.4.2. Xóa (Delete)
1. Xóa môn hn tr h
 Xóa thành công.
2. Xóa môn h
 Thao tác này không thành công vì trong quan h LopHoc (bng con) có lp
n môn hc này. Nu xóa b này trong bng
MonHoc (bng cha) thì vi phm ràng buc toàn vn.
 tránh vi phm ràng buc toàn vn khóa ngoi khi xóa mt b trong bng cha, mt
p   lý khác là xóa luôn các b có liên quan trong bng con (CASCADE
DELETE).

2.4.3. Sa (Update)
1. Trong quan h SinhVien sa HocBong ca b 
 Thao tác sa này thành công.
2. Sa MaKH ca sinh viên  
 Vi phm ràng buc toàn vn khóa ngoi vì trong quan h Khoa không có b

MonHoc MaMH TenMH SoTinChi
 Qun tr hc 
 Cu trúc d liu 
 Tin h 
 K toán tài chính 

LopHoc MaLop MaMH HocKy NamHoc GiaoVien
    Tun
    Nga
    
    Nam