BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGUYỄN THỊ PHÊ

VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀO MÔN HOA
TRANG TRÍ CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM
CÔNG NGHỆ - KINH TẾN GIA ĐÌNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S KC 0 0 4 1 6 8

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGUYỄN THỊ PHÊ

VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀO MÔN
HOA TRANG TRÍ CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ
PHẠM CÔNG NGHỆ - KINH TẾ GIA ĐÌNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG

II.

QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO

Hệ đào tạo: Đại học

Thời gian đào tạo: Từ 9/1991 đến 5/1995

Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM
Ngành học: Kỹ thuật Nữ công.
Tên đồ án: Các dạng bột nở xốp nhờ men
Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Hồng
III.

QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN TỪ KHI TỐT NGHIỆP
ĐẠI HỌC

Thời gian

Nơi công tác

Công việc đảm nhiệm

9/1995 – 12/2003

Công ty đường Quảng Ngãi

Thống kê phân xưởng

01/2004 – 2007



LỜI CẢM ƠN



Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Thị Diệu Thảo, đã
giúp đỡ tận tình, động viên, khuyến khích tôi từ những bước đầu xây dựng
chuyên đề nghiên cứu cho đến khi hoàn thành luận văn này.
- Xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô Viện Sư phạm Kỹ thuật trường Đại
học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM tham gia giảng dạy lớp GDH 19B, đã truyền cho
tôi những kinh nghiệm, kiến thức quý báu trong thời gian học tập và nghiên cứu.
- Xin gởi lời cảm ơn đến lãnh đạo trường Đại học Phạm Văn Đồng cùng toàn
thể giáo viên khoa Sư phạm Tự nhiên và tập thể SV lớp CCN10 tạo điều kiện, giúp
đỡ và cùng tham gia trong quá trình thực hiện luận văn.
- Cảm ơn tất cả thành viên lớp GDH19B đã cho tôi những kinh nghiệm và kỷ
niệm trong thời gian học tập qua.
Tác giả xin bày tỏ lòng tri ân đến gia đình, bạn bè đã ủng hộ, động viên chia sẻ
và tạo điều kiện tốt cho tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu đề tài
tại trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật.TPHCM.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 02 tháng 10 năm 2013
Tác giả

Nguyễn Thị Phê

iii


TÓM TẮT


To integrate into the educational innovation at present, our country's education
needs to be renewed in a strong and comprehensive way. In addition to the renewal
of the curriculum and the objectives, the innovation of teaching method is
necessary. Innovating university teaching method is an indispensable requirement.
It is so important to "educational Innovation under the orders of life" (in
Vietnamese newspaper-the Youth magazine on October 01/10/2004). From the
comments above, the study identified the University is where the core role in the
training of teachers and in particular pedagogical technology-family economics at
Pham Van Dong University. That is why the writer chose the thesis: "Using
project-based learning into Decorative Flowers subject for the students majoring
in pedagogical technology - Home economics at Pham Van Dong University".
The writer find this study necessary and meaningful in teachers training of the local
university.
The Organisation of the study:
INTRODUCTION
The introduction includes the rationale, aims and objectives, research questions and
scope of the study
CONTENT
Chapter 1: The theoretical base for project-based learning
Chapter 2: Learning Decorative Flowers subject of the students majoring in
pedagogical technology - family economics at Pham Van Dong University
Chapter 3: Using project - based learning into decorative Flower subjects at Pham
Van Dong University
THE CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS
This part presents the results of the study, some comments and reviews. Developing
directions and recommendations of topic are also made.

v



1.1. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU .................................................7
1.1.1.

Lịch sử phát triển của DHTDA trên thế giới ...................................7

vi


1.1.2.

Lịch sử phát triển của DHTDA ở Việt Nam ...................................9

1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN .............................................................................11
1.3. ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ CÁC TIẾP CẬN
DẠY HỌC THEO DỰ ÁN .......................................................................................17
1.3.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học .......................................17
1.3.2. Các quan điểm của dạy học theo dự án ..............................................18
1.4. DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ................................................................................21
1.4.1. Mục tiêu dạy học theo dự án ..............................................................22
1.4.2. Nội dung dạy học theo dự án .............................................................22
1.4.3. Các hình thức tổ chức dạy học theo dự án .........................................23
1.4.4. Phương tiện dạy học theo dự án .........................................................23
1.4.5. Kiểm tra đánh giá dạy học theo dự án ...............................................24
1.4.6. Đặc điểm dạy học theo dự án .............................................................25
1.4.7. Phân loại dự án ...................................................................................27
1.4.8. Quy trình dạy học theo dự án .............................................................29
1.4.9. Ưu, nhược điểm và phạm vi áp dụng .................................................33
1.4.10. Vai trò của giáo viên và sinh viên trong dạy học theo dự án ...........34
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..........................................................................................35
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN HOA TRANG TRÍ TẠI

3.4.1. Mục đích, đối tượng và nội dung thực nghiệm ..................................81
3.4.2. Thực nghiệm ......................................................................................82
3.4.3. Kết quả thực nghiệm ..........................................................................83
3.4.3.1. Kết quả nhận được từ phương pháp chuyên gia .............................83
3.4.3.2. Kết quả định tính thực nghiệm sư phạm .........................................85
3.4.3.3 Kết quả định lượng thực nghiệm sư phạm .......................................89
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................... 96
1. KẾT LUẬN ...........................................................................................................96
1.1. Tóm tắt đề tài ........................................................................................96
1.2. Tự nhận xét, đánh giá ............................................................................96
1.3. Hướng phát triển đề tài .........................................................................97
2.

KIẾN NGHỊ .......................................................................................................97

TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 99

viii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CHỮ VIẾT TẮT

CHỮ NGUYÊN VĂN

1

ĐC

Đối chứng


7

GV

Giáo viên

8

HSSV

Học sinh sinh viên

9

KTCN

Kỹ thuật Công nghiệp

10

KTGĐ

Kinh tế gia đình

11

KTNN

Kỹ thuật Nông nghiệp


17

SV

SV

18

TN

Thực nghiệm

TT

ix


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình

Trang

Hình 1.1: Các đặc điểm của DHTDA

27

Hình 1.2: Qui trình DHTDA

31


74

Hình 3.8: SV báo cáo dự án “Hoa trang trí và quà lưu niệm”

76

Hình 3.9: SV trình bày sản phẩm và chụp hình kỷ niệm nhóm

77

Hình 3.10: GV dự giờ báo cáo dự án góp ý kiến

87

x


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ

Trang

Biểu đồ 2.1: Trình độ của GV tại khoa Sư phạm Tự nhiên ......................................40
Biểu đồ 2.2: Kết quả ý kiến GV về việc đổi mới PPDH ...........................................44
Biểu đồ 2.3: Kết quả ý kiến về xu hướng GV lựa chọn PPDH .................................45
Biểu đồ 2.4: Kết quả GV áp dụng PPDH vào môn học............................................46
Biểu đồ 2.5: Các hình thức kiểm tra đánh giá được GV sử dụng ............................47
Biểu đồ 2.6: Kết quả về việc GV áp dụng DHTDA ..................................................48
Biểu đồ 2.7: Ý kiến của GV về nội dung chương trình môn học Hoa trang trí ........48

học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kĩ năng thực hành, ứng dụng”1.
Ngày 13 tháng 6 năm 2012, Quyết định số 711/QĐ - TTg của Thủ tướng
Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã phê duyệt: "Chiến lược phát triển giáo dục 2011 2020" với mục tiêu tổng quát đến năm 2020, nền giáo dục nước ta được đổi mới căn
bản và toàn diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và
hội nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện. Một trong
những giải pháp quan trọng của chiến lược này là cần phải: “Tiếp tục đổi mới
phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy
tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học…” 2.
Theo đó, đổi mới phương pháp dạy học trong các trường sư phạm là một xu
thế tất yếu trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi thầy và trò có quyết tâm cao để thực
hiện tốt mục tiêu giáo dục của nhà trường. Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học
như thế nào? Việc cốt yếu là phải tạo sự tự tin cho người học, trong đó vai trò của
người thầy là người hướng dẫn, cố vấn cho người học tự tìm kiếm phát hiện và giải
quyết vấn đề nhằm hình thành ở SV tính độc lập, năng lực giải quyết vấn đề, sáng
tạo các nhiệm vụ thực tiễn, mở rộng những tri thức lĩnh hội trong quá trình học tập.
Hoa trang trí là một trong những môn học thuộc phân môn Kinh tế gia đình
(KTGĐ) được giảng dạy trong chương trình đào tạo GVsư phạm Công nghệ. Với
1

.Trích: “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số
51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 10”.
2
.Trích: Quyết định phê duyệt "CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC 2011 - 2020".

1


đặc điểm của môn học gắn lý thuyết và thực hành, có tính phức hợp cao, rèn luyện
kĩ năng thực hành. Từ đó, người học phát triển tư duy, sáng tạo trong việc nâng cao
khả năng ứng dụng vào thực tiễn góp phần trong việc học tập và chuyên môn sau

kết quả học tập môn Hoa trang trí.
5. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
- Chương trình và nội dung môn học Hoa trang trí tại trường ĐH Phạm Văn
Đồng.
- GV, SV và cơ sở vật chất của trường ĐH Phạm Văn Đồng.
- Quá trình tổ chức dạy học môn Hoa trang trí tại trường ĐH Phạm Văn Đồng.
6. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
Nếu vận dụng DHTDA vào môn Hoa trang trí theo qui trình mà tác giả đã đề
xuất, sẽ nâng cao kết quả học tập của SV ngành Sư phạm Công nghệ - Kinh tế gia
đình của trường ĐH Phạm Văn Đồng.
7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề sau:
- Vận dụng DHTDA trong môn học Hoa trang trí phần Kinh tế gia đình ngành
Sư phạm Công nghệ, hệ Cao đẳng của trường ĐH Phạm Văn Đồng;
- Thực nghiệm sư phạm DHTDA cho SV năm thứ ba các lớp CCN10A và
CCN10B, ngành Công nghệ - Kinh tế gia đình của trường.
8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
8.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu các văn kiện, văn bản pháp qui về đổi mới PPDH.
- Các tạp chí giáo dục, báo cáo khoa học, tài liệu lưu trữ, sách giáo khoa, số liệu
thống kê, thông tin đại chúng,… có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
8.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
8.2.1. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi
- Khảo sát bằng bảng hỏi đối với GV và SV để tìm hiểu thực trạng dạy học
môn Hoa trang trí và những nguyên nhân hạn chế việc phát huy tính tích cực, tự lực,
chủ động và sáng tạo của SV.

3





 Vận dụng được quy trình DHTDA cho các môn học khác của phân môn
Kinh tế gia đình trong chương trình đào tạo GVngành sư phạm Công nghệ.
 Phát triển tính tích cực hóa người học và hình thành các kĩ năng, năng lực
xã hội cho SV, để họ thích ứng nhanh với nhu cầu thực tiễn.
 Đánh giá các kĩ năng làm việc hợp tác của SV qua việc thực hiện các dự
án học tập.
10. PHÂN TÍCH CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
Để thuận lợi cho việc nghiên cứu đề tài, việc tham khảo các công trình nghiên
cứu là cần thiết. Các công trình nghiên cứu gần đây nhất là:
- ThS. Trần Hùng Phong (2012), “Dạy mô đun kĩ năng tổng hợp theo phương
pháp dự án cho hệ trung cấp tại khoa cơ khí chế tạo trường Cao đẳng nghể Việt
Nam Singapore”, ngành Lý luận và dạy học kỹ thuật, trường ĐH Sư Phạm Kỹ thuật
TP.HCM.
- ThS. Trần Kế Thuận (2012), “Vận dụng DHTDA trong giảng dạy môn
Trang bị Điện tại trung tâm Việt Đức”, ngành Lý luận và dạy học kỹ thuật, trường
ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM.
 Những vấn đề đạt được của các công trình nghiên cứu trên
- Tổng hợp và phân tích các vấn đề cơ bản về lý luận DHTDA.
- Tổng hợp được những ưu điểm và nêu bật được hạn chế của PPDA: hiệu quả
dạy học khó đạt đồng đều cho mọi học sinh và yêu cầu đối với GV về xác định mục
tiêu tổng thể của môn học, có năng lực đa ngành đa môn học.
- Đánh giá thực trạng về tổ chức dạy và học ở các trường dạy nghề.
- Xây dựng hồ sơ dạy học cho 03 dự án cụ thể của môn trang bị Điện và 03 dự
án mô đun Kỹ năng tổng hợp có thời lượng lớn 140 giờ cho hệ trung cấp nghề tại
trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM và trường Cao đẳng nghề Việt Nam
Singapore.
- So sánh DHTDA và dạy học theo truyền thống.
- Xây dựng các tiêu chí đánh giá năng lực cá thể trong hoạt động nhóm.

học làm trung tâm nhằm khắc phục nhược điểm của dạy học truyền thống; và được
đưa vào sử dụng chủ yếu trong dạy học thực hành các môn Kĩ thuật. Cùng với sự
ứng dụng ngày càng rộng rãi, các dự án dạy học sau đó được sử dụng ở hầu hết các
môn học khác, kể cả các môn khoa học xã hội.
Ngày nay DHTDA được quan tâm nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trên thế
giới, đặc biệt ở các nước phương Tây.
DHTDA là một trong những PPDH mới được thực hiện trong vài thập kỷ gần
đây, chủ yếu trong các trường THPT và Đại học ở các nước có nền giáo dục tiên
tiến trên thế giới như Mỹ, Thụy Sĩ, Đan Mạch, Canada, …và là một trong những
PPDH hướng vào người học, tích cực hóa người học. Các công trình nghiên cứu đã
được công bố của các nhà nghiên cứu như sau:
- William Heard Kilpatrick nhà sư phạm Mỹ với bài viết “Phương pháp dự
án“ (The project method) công bố 1918. Ông đã miêu tả chi tiết về DHTDA3.
- Regie Stites (Viện Nghiên cứu quốc tế SRI, Mỹ) đã phân tích hiệu quả của
DHTDA trên một số đối tượng người học nhất định4.

3

. William Heard Kilpatrick (1918), The Project Methode, Teachers College, (Record 19), trang 319 - 334.
. Regie Stites, “Evaluation of Project Based Learning. What does research say about outcomes from project-based
learning?”, SRI International.
4

7


- Susan J. Wolff (Đại học Bang Oregon, Mỹ) đã đưa ra 32 kiểu môi trường
học tập tự nhiên đặc trưng thích hợp cho dạy học hợp tác và DHTDA ở bậc cao
đẳng cộng đồng5.
- Viện nghiên cứu giáo dục Buck (USA) tổ chức đào tạo và xuất bản sổ tay

trong đào tạo đại học trước hết là các trường đại học kĩ thuật. Hiện nay các bài tập
lớn, tiểu luận, khóa luận thực hiện trong các trường đại học rất gần gũi với
DHTDA. Trong lĩnh vực lý luận, DHTDA bước đầu được quan tâm nghiên cứu
trong những năm gần đây. Cụ thể một số kết quả nghiên cứu ở Việt Nam như sau:
- Năm 1997, tác giả Nguyễn Văn Cường sử dụng thuật ngữ DHTDA, trong đó
trình bày những vấn đề cơ bản về DHTDA và có các tên gọi khác nhau như: đề án,
phương pháp dự án, dự án, DHTDA. Và từ đây, DHTDA đã được đề cập nhiều
trong các tài liệu tiếng Việt cùng với việc quan hệ hợp tác quốc tế được giới thiệu
và vận dụng ở Việt Nam.
- Từ năm 2004, DHTDA được Bộ Giáo dục và Đào tạo kết hợp với tập đoàn
Intel triển khai thí điểm tại 20 trường học thuộc 9 tỉnh thành trên cả nước trong
chương trình (Intel Teach to the Future, Teach Essentials, Teach Elements) nhằm
giúp các GV khối phổ thông trở thành những nhà sư phạm hiệu quả thông qua việc
hướng dẫn họ cách thức đưa công nghệ vào bài học, cũng như thúc đẩy kĩ năng giải
quyết vấn đề, tư duy phê phán và kĩ năng hợp tác đối với học sinh.
- Năm 2005, GS. Bernd Meier - TS. Nguyễn Văn Cường, chương trình hội thảo
tập huấn“Phát triển năng lực thông qua phương pháp và phương tiện dạy học
mới”. Tháng 5/2006 chương trình hội thảo của Việt – Bỉ, “Nâng cao chất lượng
đào tạo bồi dưỡng GV Tiểu học và Trung học cơ sở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt
Nam”.
- Tập đoàn Microsoft đã triển khai chương trình PIL (Partners in learning) tập
huấn cho các GV về một số phương pháp dạy học thế kỉ XXI, trong đó có phương
pháp DHTDA. Đầu năm 2009, để hỗ trợ các tỉnh miền núi phía Bắc thực hiện tốt
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy và học tích cực, dự án Việt – Bỉ đã
triển khai nhiều hoạt động nhằm phát triển, nâng cao năng lực sư phạm, hình thành
kĩ năng, kĩ xảo về dạy và học tích cực cho giáo viên, trong đó DHTDA cũng được
chú trọng và giới thiệu chi tiết.

9



10


học,TP. HCM, 2012. Tác giả đã vận dụng DHTDA để phát huy tư duy phê phán, kĩ
năng học tập hợp tác và đã thiết kế được hai dự án học tập vào môn Công nghệ 12
của trường THPT Trần Văn Ơn tỉnh Bình Dương.
ThS. Phạm Hồng Bắc, “Kinh nghiệm đưa DHTDA vào dạy học Hóa học vô cơ
Trung học phổ thông có hiệu quả”, tạp chí Giáo dục số 282 (kỳ 2-3/2012), trang
42. Tác giả đã đưa ra những kinh nghiệm về DHTDA đó là cách lựa chọn chủ đề,
việc chọn nhóm và cách trình bày sản phẩm của dự án trong môn học Hóa học vô
cơ trung học phổ thông có hiệu quả.
ThS. Lê Khoa, “Tổ chức DHTDA một số kiến thức Vật lý về sản xuất điện
năng ở trường trung học phổ thông”, tạp chí Giáo dục số 290 (kỳ 2 -7/2012), trang
52. Tác giả đã xây dựng qui trình DHTDA với 4 giai đoạn, 03 dự án và bộ câu hỏi
định hướng cho HS. Thực nghiệm 3 dự án trên và kết quả HS đã biết vận dụng kiến
thức đã học được vào việc thiết kế, chế tạo máy phát điện và phát huy tính tích cực,
tự lực và sáng tạo trong học tập đồng thời hình thành năng lực phát hiện và giải
quyết vấn đề.
1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
 Dạy học - hoạt động dạy học
- Dạy học: Theo từ điển tiếng Việt: dạy để nâng cao trình độ văn hóa và
phẩm chất đạo đức, theo chương trình nhất định7.
Dạy và học là hai mặt trong một quá trình có mối quan hệ mật thiết tương tác
với nhau. Dạy học là một dạng hoạt động đặc thù của xã hội, nhằm truyền thụ và
lĩnh hội kinh nghiệm xã hội, trên cơ sở đó hình thành và phát triển nhân cách của
người học. Đó là sự vận động của một hoạt động kép, trong đó diễn ra hai hoạt động
có chức năng khác nhau, đan xen và tương tác lẫn nhau trong khoảng không gian và
thời gian nhất định: hoạt động dạy và hoạt động học.8
- Hoạt động dạy: là một quá trình tác động đến người học có mục đích, có kế