Website: Email : Tel : 0918.775.368
A Giới thiệu đề tài
Tổ tiên của loài ngời đã sống và phát triển luôn gắn với tài nguyên
thiên nhiên từ săn bắt, hái lợm,sống đều phụ thuộc vào thiên nhiên và từng
bớc phát triển dựa vào thiên nhiên. Đến nay con ngời đợc xem là động vật
thông minh nhất,phát triển nhất nhng con ngời vẫn phải dựa vào thiên
nhiên. Với xu hớng phát triển kinh tế nh vũ bão với những thành tựu khoa
học công nghệ đã không ngừng nâng cao,cải thiện đời sống của con ng-
ời,đáp ứng ngày càng đầy đủ cho những yêu cầu khắt khe của con ngời. Nh-
ng theo kinh nghiệm phát triển trên thế giới cho thấy tăng trởng kinh tế bao
giờ cũng làm tăng sức ép và gây nguy cơ huỷ hoại môi trờng. Con ngời
ngày càng đợc thoả mãn coa hơn về nhu cầu vật chất tinh thần nhờ tăng tr-
ởng kinh tế. Nhng cũng chính tăng trởng kinh tế mà không đi kèm với bảo
vệ môi trờng cũng chính là đào mồ chôn ngời. vì con ngời không thể tồn tại
với một môi trờng đầy chất thải độc hại,với ô nhiễm môi trờng nớc nghiêm
trọng,với một lỗ thủng tầng ozôn
Vì vậy tăng trởng kinh tế và bảo vệ môi trờng sống là vấn đề bức xúc
đang đợc đặt ra không chỉ cho một quốc gia,mỗi tập thể hay một cá nhân
mà đòi hỏi toàn thế giới nhân loại đều phài quan tâm đến. để có sự quan
tâm một cách đúng đắn về vấn đề này thì con ngời không chỉ cần sự quyết
tâm cùng nhau bảo vệ môi trờng sống mà con ngời phải hiểu đợc mối quan
hệ giữa môi trờng sống và tăng trởng kinh tế. Vì chỉ có vậy con ngời mới
biết cách phối hợp hài hoà giữa hai lĩnh vực đó để đảm bảo một cuộc sống
tốt đẹp và phát triển bền vững.
Vấn đề này đã đợc các nhà khoa học, các nhà môi trờng học, kinh tế
học nghiên cứu trên nhiều ph ơng diện khác nhau. Tôi cũng xin đợc đóng
góp một phần của mình thông qua đề tài này với một cái nhìn về phơng
diện triết học. Để xác định đợc mối quan hệ phức tạp giữa tăng trởng kinh
tế và bảo vệ môi trờng nhằm góp phần nhỏ trong việc tìm ra một số biện
pháp để giải quyết tốt mối quan hệ đó và góp một sức nhỏ cho việc xây
dựng một cuộc sống và phát triển bền vững.

Website: Email : Tel : 0918.775.368
mối liên hệ với nhau tạo thành lịch sử phát triển hiện thực của các sự vật và
các quá trình tơng ứng.
Mối liên hệ bên trong là mối liên hệ qua lại, là sự tác động lẫn nhau
giữa các bộ phận giữa các yếu tố, các thuộc tính các mặt khác nhau của một
sự vật,nó giữ vai trò quyết định với sự tồn tại,vận động và phát triển của sự
vật. Mối liên hệ bên ngoài là mối liên hệ giữa các sự vật các hiện tợng khác
nhau. Nói chung,nó không có ý nghĩa quyết định,hơn nữa,nó thờng phải
thông qua mối liên hệ bên trong mà phát huy tác dụng đối với sự vận động
và sự phát triển của sự vật.
Mối liên hệ bản chất và không bản chất, mối liên hệ tất yếu và ngẫu
nhiên cũng có tính chất tơng tự nh đã nêu ở trên,ngoài ra chúng còn có
những nét đặc thù. Chẳng hạn nh cái ngẫu nhiên khi xem xét trong quan hệ
này lại là tất yếu, khi xem xét trong mối quan hệ khác, ngẫu nhiên lại là
hình thức biểu hiện ra bên ngoài của cái tất yếu,hiện tợng là hình thức biểu
hiện ít những mối liên hệ tơng ứng.
Nh vậy,quan điểm duy vật biện chứng sự liên hệ đòi hỏi phải thừa
nhận tính tơng đối trong sự phân loại đó. Các loại liên hệ khác nhau có thể
chuyển hoá lẫn nhau. Sự chuyển hoá nh vậy có thể diễn ra hoặc do thay đổi
phạm vi bao quát khi xem xét,hoặc do kết quả vận động khách quan của
chính sự vật hiện tợng
II. Cơ sở lý luận sự tác động qua lại giữa kinh tế và môi tr-
ờng sinh thái.
Trong ba thập kỷ qua,ngời ta ngày càng quan tâm nhiều hơn tới
những tác động của hoạt động kinh tế và con ngời tới môi trờng sinh thái.
Có rất nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này.
Trớc hết phải nói tới học thuyết về "giới hạn của tăng tởng" theo học
thuyết này,tăng trởng kinh tế gắn liền với sử dụng ngày càng nhiều nguồn
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368

hoạt động kinh tế và cuộc sống con ngời.
- Nếu các tài nguyên thực sự trở nên hiếm thì theo luật cung cầu giá
cả của chúng sẽ tăng lên và điều này khiến cho con ngời thận trọng hơn khi
sử dụng chúng tiết kiệm chúng hoặc chuyển sang dùng loại thì tài nguyên
khác nhau thay thế. Tuy nhiên điều này chỉ đúng với những tài nguyên có
giá đợc xác định trên cơ sở thị trờng nh than khí đốt, đồng song sẽ không
đúng đối với những tài nguyên không đợc mua bán trên thị trờng nh bầu khí
quyển
- Mặc dù dân số thế giới đang tăng lên song tại nhiều quốc gia sự gia
tăng dân số đang có xu hớng giảm đi bảng 1
Bảng 1: Xu hớng tăng dân số thế giới từ năm 1900-2001
Châu lục 19000-2000 2000-2001
Châu Phi 1,9 1,1
Châu á 1,4 0,4
Châu Mỹ La Tinh 2,1 0,8
Châu Âu, Liên Xô cũ, Nhật 0,7 0,1
Bắc Mỹ 1,3 0,2
III. Bảo vệ môi trờng góp phần tạo ra ngành công nghiệp
mới và góp phần thúc đẩy tăng trởng kinh tế
Nguy cơ huỷ hoại môi trờng và một khía cạnh đặt biệt quan trọng
của một chính sách phát triển bền vững. Sự quan tâm về môi trờng và ý thức
bảo vệ môi trờng đã tạo ra khả năng thúc đẩy tăng trởng kinh tế và tạo thêm
nhiều công ăn việc làm thông qua quá trình chuyển đổi cơ cấu công nghệ và
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
kỹ thuật có xem xét dới góc độ môi trờng,thông qua hình thành các ngành
công nghiệp mới - công nghiệp bảo vệ môi trờng cũng nh ngành dịch vụ
môi trờng. Hiện nay ở Mỹ và nhiều nớc thuộc tổ chức OECD nh Đức,
Nhật,đã hình thành ngành công nghiệp dịch vụ và chế tạo thiết bị môi trờng
và cạnh tranh trên lĩnh vực này ngày càng lớn,đặc biệt doanh nghiệp vừa và

các nguồn vật chất, mặt khác vừa để thoả mãn nhu cầu sống của mình với t
cách là động vât,mặt khác vừa để xây dựng ngôi nhà cho các nguồn vật chất
vốn sẵn có của tự nhiên bị can kiệt dần về số lợng và hiếm dần về chất l-
ợng. Với lối khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên từ xa
đến nay của con ngời thì nền sản xuất xã hội phơng thức trao đổi chất giữa
xã hội với tự nhiên không ngừng giúp cho nền kinh tế tự nhiên tái sản xuất
với tái sản xuất mở rộng mà hơn thế nữa còn tàn phá nó.
Ngày nay có rất nhiều số liệu khác nhau nói lên sự cạn kiệt nguồn
tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trờng sinh thái. Tất nhiên các số liệu
này xuất phát từ nhiều nguồn,nhiều cách thống kê và tổng hợp khác
nhau,do đó có thể có độ tin cậy không giống nhau song tất cả đều xác nhận
một sự thật rằng các nguồn tài nguyên đang bị con ngời khai thác và sử
dụng quá mức,đang cạn kiệt dần và môi trờng sống đang bị ô nhiễm,nhiều
hơn đã diễn ra khủng hoảng sinh thái cục bộ.
Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu đã làm tăng
nhanh nhu cầu về các nguồn tài nguyên thiên nhiên đặc biệt là tài nguyên
nhiên liệu và năng lợng các nguồn nhiên liệu hoá thạch trong thời gian qua
đã đáp ứng đợc 3/4 năng lợng trên thế giới trong đó dầu lửa chiếm vị trí
quan trọng. Theo dự đoán của cơ quan năng lợng quốc tế IEA đến năm
2010 nhu cầu sử dụng dầu lửa trong lĩnh vực giao thông theo hớng công
nghiệp hoá nhu cầu dầu lửa vẫn là một nhu cầu rất lớn,và đang tiếp tục
tăng.
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trong bài "chiến lợc rừng trên toàn cầu" gần đây trong tạp chí
thông tin môi trờng đã nêu rõ ràng các loại riêng : rừng khép tán và rừng th-
a trên toàn thế giới chỉ còn chiếm 40% diện tích hành tinh. Cứ mỗi phút trôi
qua có tới 22,5 hecta rừng nhiệt đới bị phá huỷ. Đàng sau hiện tợng riêng bị
phá huỷ sẽ là sự cằn cỗi của đất đai hạn hán và lụt lội liên miên và sự thất
bát của mùa màng dẫn đến tình trạng nghèo đói là nguyên nhân của sự kém

dạng sự phức tạp và đa dạng này bị quy định hơn tính phức tạp và đa dạng
của trình độ phát triển của xã hội ta hiện nay. Xét về hình thái kinh tế xã
hội chúng ta đã có một kiến trúc thợng tầng và một ý thức xã hội khá phát
triển nhng cơ sở hạ tầng và tồn tại xã hội đang còn ở trình độ tiên tiến. Tất
cả những điều đó đợc phản ánh một cách rõ nét qua hiện trạng của môi tr-
ờng sinh thái,và quy định đặc điểm của nó.
Việt nam là một thành viên của ngôi nhà trái đất vì vậy tuy có
những nét đặc thù riêng nhng vấn đề môi trờng sinh thái ở Việt Nam có cả
những vấn đề về sự khan hiếm và cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên
lẫn những vấn đề ô nhiễm môi trờng sống. Ngoài ra,sự ô nhiễm môi trờng
xã hội cũng đợc coi là một trong những vấn đề sinh thái xã hội cấp thiết,về
mặt biểu hiện thì tình hình môi trờng sinh thái ở Việt Nam hiện nay về cơ
bản không có gì khác biệt so với tình hình môi trờng sinh thái ở các nớc
phát triển về mặt công nghiệp mà sự khác biệt chính là nguyên nhân đa đến
những hiện tợng đó.
Nếu nh ở các nớc phát triển hậu hoạ sinh thái là do sự phát triển của
kỹ thuật,công nghệ do sự phát triển nền văn minh công nghiệp thì ở Việt
Nam hậu hoạ sinh thái lại do sự kết hợp giữa phát triển và lạc hậu do ảnh h-
ởng còn nặng nền của nếp nghĩ,nếp làm của ngời sản xuất nhỏ và lối sống
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
công nghiệp còn cha đợc hoàn thiện. Có thể nói hiện trạng môi trờng sinh
thái của giai đoạn trớc nền văn minh nông nghiệp và hậu quả công nghiệp.
Trong mỗi một vấn đề môi trờng sinh thái đều mang tất cả những đặc trng
này.
Nớc ta có nhiều u thế về nguồn tài nguyên thiên nhiên và những
điều kiện địa lý tự nhiên đặc biệt là có thế mạnh về nguồn tài nguyên tái tạo
riêng, đất đai,động thực vật một số loại tài nguyên khoáng sản dầu mỏ,than
đá,boxit,vật liệu xây dựng khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm mặt trời chiếu
sáng quanh năm là nguồn cung cấp năng l ợng vô tận cho sự sống của con

thực hiện có hiệu quả các thoả thuận quốc tế về thơng mại và môi trờng.
Trên đây là vấn đề về phát triển kinh tế và bảo vệ môi trờng mà nớc
ta đặt ra và cần giải quyết.
3. Nguyên nhân của những vấn đề môi trờng cấp bách
Nguyên nhân dẫn đến những vấn đề bức xúc trong lĩnh vực môi tr-
ờng là sự tách rời mục tiêu kinh tế và mục tiêu bảo vệ môi trờng trong quá
trình phát triển xã hội. Hoạt động của con ngời là hoạt động có mục đích.
Mục đích đầu tiên và cũng là cuối cùng của con ngời là mục đích kinh tế,
tức là không ngừng cải thiện các điều kiện kinh tế xã hội nâng cao mức
sống của mỗi thành viên trong xã hội cũng nh của toàn xã hội. Bởi vậy
những chỉ tiêu kinh tế nh tổng số tài nguyên thiên nhiên đợc khai thác và
đa vào sử dụng tổng thu nhập quốc dân, tổng thu nhập quốc dân tính theo
đầu ngời đ ợc coi là những tiêu chí quan trọng nhất đánh giá sự
giàu,nghèo,sự phát triển của một quốc gia,dân tộc. Cách đây khoảng hai ba
chục năm con ngời vẫn còn rất say sa với những chỉ tiêu nh vậy và còn rất
tự hào về sự chinh phục tự nhiên của mình. Không ai ngờ rằng đằng sau
những con số đó là sự mất mát không sao bù đắp đợc của cả tự nhiên lẫn xã
hội. Một môi trờng sinh thái bị nghèo,kiệt và ô nhiễm đó là hậu quả tất yếu
của việc tách rời các mục tiêu kinh tế với mục tiêu sinh thái. Cũng may cỗ
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
xe lịch sử của nhân loại đã kịp thời dừng lại bên bờ vực thẳm của sự huỷ
diệt.
Nguyên nhân sâu xa của việc tách rời mục tiêu kinh tế và bảo vệ
môi trờng là do không nhận thức đợc mối quan hệ cơ bản giữa tăng trởng
kinh tế và bảo vệ môi trờng. Không có một cơ sở lý luận để nhận thức điều
đó. Do vậy đã gây nhiều ảnh hởng và sai lầm trong chính sách kinh tế và
chính sách bảo vệ môi trờng.
Mặt khác, khi hình thành chính sách phát triển kinh tế đi kèm với
chính sách bảo vệ môi trờng nhng trong quá trình thực hiện do yêu cầu và

thác tài nguyên thiên nhiên.
Để thực hiện tốt những biện pháp tăng trởng kinh tế và bảo vệ môi
trờng thì điều tất yếu quan trọng nhất đó là ở bộ máy quản lý Nhà nớc bởi
vì Nhà nớc là ngời đẻ ra những chính sách phát triển kinh tế cũng nh bảo vệ
môi trờng do đó phải kiện toàn hệ thống quản lý Nhà nớc. Tạo sự đồng bộ
giữa các bộ phận quản lý và có sự phối hợp giữa các bộ phận quản lý Nhà
nớc trong việc đề ra những chính sách cụ thể.
Việc thực hiện bảo vệ môi trờng là một công việc không chỉ riêng
từng quốc gia, tổ chức hay cá nhân mà là của toàn xã hội do đó để thực hiện
tốt những chính sách bảo vệ môi trờng thì mỗi cá nhân trong xã hội phải có
ý thức, đạo đức bảo vệ môi trờng do đó việc tuyên truyền, giáo dục ý thức
tới từng cá nhân là một công việc rất quan trọng là yếu tố quyết định cho
việc hoàn thành chính sách bảo vệ môi trờng.
13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
C. Kết luận
Bảo vệ môi trờng là một trong những vấn đề toàn cầu của thời đại.
Nó là mối quan tâm lo lắng chung của toàn nhân loại nhất là trong giai
đoạn nền kinh tế toàn thế giới phát triển mạnh mẽ
Những điều đã trình bày ở trên. Tôi muốn góp phần nào đó v ào
việc nâng cao nhận thức cũng nh hành động của con ngời đối với vấn đề cấp
thiết và nóng bỏng này.
Thông qua đó cũng chính là điều kiện để cho tôi có thể rèn luyện kỹ
năng và kiến thức để thực hiện một đề tài khoa học. Làm tiền đề cho những
đề tài khác sau đây. Do đây là đề tài đầu tiên nên không thể tránh khỏi
những sai sót. Rất mong đợc sự góp ý của thầy.
Em xin chân thành cảm ơn

14
Website: Email : Tel : 0918.775.368