GIỚI THIỆU MÔI HỌC
HÓA MÔI TRƯỜNG
GIẢNG VIÊN: NGÔ XUÂN HUY
NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH
 Chương 1: Mở đầu
 1.1. Một số khái niệm
 1.2. Cấu trúc và các thành phần môi truờng của Trái đất
 1.3. Quá trình phát triển của sự sống trên Trái đất
 Chương 2: Khí quyển và hóa học của khí quyển
 2.1. Cấu trúc khí quyển và thành phần không khí
 2.2. Các phản ứng xảy ra trong khí quyển
 2.3. Quá trình biến đổi một số chất trong không khí
 2.4. Ô nhiễm không khí và hậu quả của ô nhiễm không khí
 Chương 3: Thủy quyển và hóa học của thủy quyển
 3.1. Cấu tạo và tính chất của nước
 3.2. Đặc điểm của nuớc tự nhiên
 3.3. Vai trò của vi sinh vật trong các chuyển hóa các chất
trong môi trường nước
 3.4. Ô nhiễm nước
NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH
Chương 4: Địa quyển và hóa học của địa quyển
4.1. Cấu tạo của địa quyển
4.2. Thành phần của đất
4.3. Phản ứng axit-bazo và phản ứng trao đổi ion trong đất
4.4. Chất dinh dưỡng vi lượng và đa lượng trong đất
4.5. Ô nhiễm môi trường đất
Chương 5: Một số vòng tuần hoàn trong tự nhiên
5.1. Vòng tuần hoàn cacbon.
5.2. Vòng tuần hoàn nitơ.
5.3. Vòng tuần hoàn oxy.
5.4. Vòng tuần hoàn photpho.

 Địa quyển và hóa đất (geosphere and geochemistry): nghiên cứu tính
chất của đất cũng như quá trình chuyển hóa các chất trong đất.
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
1.1.2. Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
 Bất kỳ một tác động nào làm thay đổi các thành phần môi trường, làm
mất cân bằng sinh thái, gây ảnh hưởng xấu tới môi trường có ảnh hưởng
tới người, vật, động vật, vật liệu, …
 Theo định nghĩa của Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO): sự ô nhiễm hay
sự nhiễm bẩn là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng vào môi
trường đến mức có khả năng gây tác hại đến sức khỏe con người, đến sự
phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường.
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
1.1.3. CHẤT Ô NHIỄM
 Là những chất tồn tại sẵn trong tự nhiên hoặc nhân tạo làm thay đổi
thành phần môi trường tự nhiên ở nồng độ cao, có tác hại tới sức khỏe con
người cũng như sinh vật nói chung.
 Gồm các chất ô nhiễm do tự nhiên và nhân tạo.
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
Nguồn phát sinh
Phát thải
Môi trường vận chuyển
(đất, nước, không khí)
Nguồn tiếp nhận
(người, vật, động vật, cây cối)
1.1.4. QUÁ TRÌNH VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT Ô NHIỄM
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
1.1.5. HÌNH THÁI HÓA HỌC
 Là các dạng khác nhau của các chất hóa học có trong môi trường.
Ví dụ: crom có các dạng hợp chất khác nhau như crom (3) hoặc crom
(6) từ đó có độc tính khác nhau.

2
chiếm
khoảng 21% thể tích, tiếp theo là Argon, khí cacbonic, ngoài ra còn
một số khí khác ở dạng vết.
 Trong không khí cũng luôn tồn tại một lượng hơi nước không cố
định.
Nồng độ các khí trong khí quyển thay đổi liên tục theo thời gian,
không gian, vị trí địa lý (điều kiện phát thải, phát tán, quá trình sa
lắng, biến đổi hóa học ).
1.2. CẤU TRÚC VÀ CÁC THÀNH PHẦN
MÔI TRUỜNG CỦA TRÁI ĐẤT
1.2.2. Thủy quyển
 Thủy quyển bao gồm các dạng nguồn nước trên Trái đất như: biển,
hồ, sông, suối, nước đóng băng ở hai cực Trái đất, nước ngầm.
 Khối lượng của thủy quyển ước tính vào khoảng 1,38x10
21
kg.
 Trong đó nước mặn chiếm tới 97%, 2% là nước băng đá, 1% nước
ngọt phục vụ sinh hoạt cho con người.
1.2. CẤU TRÚC VÀ CÁC THÀNH PHẦN
MÔI TRUỜNG CỦA TRÁI ĐẤT
1.2.2. Thủy quyển
 Nước đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình, diễn ra trong tự
nhiên và trong cuộc sống của con người.
 Trong công nghiệp, người ta sử dụng nước làm nguyên liệu và
nguồn năng lượng, làm dung môi, làm chất tải nhiệt và dùng để vận
chuyển nguyên vật liệu
 Nước tự nhiên là nước mà chất lượng và số lượng của nó được hình
thành dưới ảnh hưởng của các quá trình tự nhiên không có sự tác
động của con người.

 Các tế bào này chưa có nhân phát triển hoàn chỉnh và được đặt tên
là prokaryotes (sinh vật nhân sơ).
 Quá trình tạo thành các prokaryotes cho đến nay vẫn còn là điều bí
ẩn.
1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA SỰ
SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
 Quá trình phát triển của sự sống được xem là một quá trình tiến
triển dần dần từ các phân tử vô cơ đơn giản đến các sinh vật đa dạng,
từ đơn giản đến phức tạp hiện nay.
 Tất cả các dạng sống đều được tạo thành từ các hợp chất hữu cơ.
 Các hợp chất này có thể đã được tạo thành trong tự nhiên từ các
phân tử đơn giản như H
2
O, NH
3
, CO
2
, CO, CH
4
, H
2
S, H
2
.
 Các phân tử đơn giản này có thể đã tồn tại trong khí quyển, đại
dương của Trái đất lúc sơ khai.
1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA SỰ
SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
 Người ta suy đoán rằng, từ nhiều loại phân tử hữu cơ được tạo
thành, các hệ vô sinh (non-living systems) được hình thành, tiến hóa

Khả năng dùng phần phổ khả kiến của bức xạ
 Mặt trời làm nguồn năng lượng chuyển hóa CO
2
thành các phân tử
hữu cơ, đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của loại vi khuẩn
quang hợp.
1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA SỰ
SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
 Các phân tử như H
2
S, hay các phân tử hữu cơ đơn giản, có thể đóng
vai trò là tác nhân cho hydro:
nCO
2
+ 2nH
2
A → (CH
2
O)n + nH
2
O + 2nA
Tác nhân cho hydro Cacbohydrat
 Từ đó, tảo lam sử dụng nước của đại dương, như một tác nhân cho
hydro, để phát triển và tạo ra sản phẩm phụ là oxy:
(ánh sáng)
nCO
2
+ nH
2
O → (CH

Cacbohydrat
1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA SỰ
SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
 Các tổ chức bên trong tế bào lúc này chịu những thay đổi mạnh mẽ
và phát triển.
 Xuất hiện nhân tế bào có màng bọc, chứa các acid nucleic mang
thông tin gen của tế bào, ngoài ra còn có một loạt các biến đổi khác
biệt về đặc điểm cấu trúc.
 Các tế bào mới này được gọi là các eukaryotes (sinh vật nhân thực),
chứa nhân xác định.
 Các eukaryotes đơn bào tự dưỡng tiến hóa thành thực vật đa bào, có
khả năng quang hợp để sản xuất các chất hữu cơ và oxy.
 Sự phát triển về số lượng các sinh vật có khả năng quang hợp và hô
hấp tốt tạo thành tập hợp dị dưỡng.
 Các eukaryotes dị dưỡng tiến hóa thành cá, côn trùng và động vật
ngày nay.
1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA SỰ
SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
Quá trình phát triển sự sống, như vừa nêu sơ lược ở trên làm cho hàm lượng
oxy trong khí quyển tăng cao và trở thành loại khí chủ yếu của khí quyển,
đồng thời làm giảm đáng kể hàm lượng các khí có lúc đầu trong khí quyển
sơ
khai
(N
,
CO
,
H
,
CO,