BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC AN THỊ TÂM

NÂNG CAO VIỆC PHÁT TRIỂN TƯ DUY CHO TRẺ
5 - 6 TUỔI QUA VIỆC GIÚP TRẺ LÀM QUEN TRUYỆN
CỔ TÍCH Ở TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN
YÊN THỊNH - NINH BÌNH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Sơn La, năm 2013
LỜI CẢM ƠN

Khóa luận tốt nghiệp được hoàn thành dựa trên sự hướng dẫn khoa học của
cô giáo, Thạc sĩ Trịnh Thị Hồng. Nhân dịp khóa luận được công bố, chúng em
xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô, Thạc sĩ Trịnh Thị Hồng - người đã trực tiếp
hướng dẫn, chỉ bảo, tận tình cho chúng em trong quá trình thực hiện đề tài này.
Em xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Phòng đào tạo, các thầy cô
giáo trong khoa Tiểu học - Mầm non, Thư viện trường Đại học Tây Bắc, các ban
ngành chức năng và tập thể lớp K50 ĐHGD Mầm non.
Đồng thời em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới ban giám hiệu trường Mầm
non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh Bình đã tận tình giúp đỡ em trong quá trình thực
hiện khóa luận này.
Với nội dung khóa luận này em rất mong nhận được những ý kiến đóng
góp của thầy cô và các bạn!
Em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô và các bạn

Sơn La, tháng 5 năm 2013
Người thực hiện
An Thị Tâm

DANH MỤC VIẾT TẮT

CĐSP : Cao đẳng sư phạm
ĐC : Đối chứng
ĐHGD : Đại học giáo dục
SL : Số lượng
TC : Tiêu chí
TCSP : Trung cấp sư phạm

Bình 14
2.1.1.Mục đích khảo sát 14
2.1.2. Thời gian khảo sát 14
2.1.3. Phương pháp khảo sát 14
2.1.4. Nội dung khảo sát 14
2.1.4.1.Khảo sát chương trình, nội dung dạy học về truyện cổ tích của trẻ 5 - tuổi
14
2.1.4.2. Khảo sát hoạt động dạy học của giáo viên giúp trẻ làm quen với truyện
cổ tích 15
2.1.4.3. Khảo sát hoạt động học của trẻ qua việc làm quen với truyện cổ tích 18
Tiểu kết 20
CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP DẠY HỌC, THIẾT KẾ VÀ THỰC
NGHIỆM SƯ PHẠM 21
3.1. Đề xuất biện pháp để nhằm nâng cao phát triển tư duy cho trẻ qua việc giúp
trẻ làm quen truyện cổ tích 21
3.1.1. Giúp trẻ làm quen truyện cổ tích bằng phương pháp kể diễn cảm 21
3.1.2. Giúp trẻ làm quen truyện cổ tích bằng phương pháp đàm thoại 23
3.1.3. Giúp trẻ làm quen truyện cổ tích bằng phương pháp trực quan 25
3.1.4.Giúp trẻ làm quen truyện cổ tích bằng phương pháp trao đổi, gợi mở 26
3.2. Thiết kế và thực nghiệm sư phạm 28
3.2.1. Những vấn đề chung 28
3.2.1.1. Mục đích thực nghiệm 28
3.2.1.2. Đối tượng thực nghiệm 28
3.2.1.3. Phạm vi thực nghiệm 28
3.2.1.4. Điều kiện thực nghiệm 28
3.2.1.5. Thời gian thực nghiệm 29
3.2.1.6. Nội dung thực nghiệm 29
3.2.1.7. Tổ chức thực nghiệm 29
3.2.1.8. Chuẩn bị cho thực nghiệm 29
3.2.2. Tiến hành thực nghiệm 30

việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Dẫn dắt trẻ vào thế giới
văn học là nhiệm vụ quan trọng của trường mẫu giáo. Đó là sự mở cửa cho con
người đi từ những bước chập chững đầu tiên vào thế giới các giá trị phong phú
chứa đựng trong tác phẩm văn học. Sự tiếp xúc thường xuyên của trẻ mẫu giáo
với tác phẩm văn học được lựa chọn sẽ kích thích ở trẻ sự nhạy cảm thẩm mỹ,
sự phát triển ngôn ngữ, trí tuệ. Văn học góp phần hình thành trí tuệ cho trẻ ở lứa
tuổi mẫu giáo, việc hình thành và phát triển hoạt động văn học là một hình thức
quan trọng để phát triển tính cá nhân, tính độc lập sáng tạo ở trẻ.
Kể chuyện cổ tích là một trong những nội dung của chương trình cho trẻ
làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non. Đây là hoạt động cơ bản giúp
trẻ rèn luyện thực hành, trải nghiệm nghệ thuật. Có lẽ, đối với trẻ thơ không có món
quà nào hấp dẫn bằng những câu chuyện kể. Từ những em bé nhút nhát, yếu đuối
nhất cho những em bướng bỉnh nhất, truyện kể đều làm cho các em say sưa, thích
thú. Chúng ta sẽ thấy rõ điều này qua việc quan sát lớp mẫu giáo trong giờ kể
chuyện cổ tích, chúng ta dễ dàng nhận thấy sự lôi cuốn của câu chuyện đối với trẻ
thơ đến nhường nào, cả lớp ngồi trật tự nghe cô kể, chú ý nhìn cô giáo và sự biến

2
đổi nét mặt của trẻ theo tình tiết của câu chuyện, đó là những lúc căng thẳng, lúc
buồn đăm chiêu lo lắng, lúc giọng nhẹ nhàng, to, nhỏ, trầm ấm. Thông qua những
câu truyền cổ tích, trẻ biết yêu thương, biết mơ ước hướng tới một cuộc sống
tươi đẹp hơn.
Có thể nói rằng, hạnh phúc nhất là trẻ em được sống với tuổi thơ của mình
trong thế giới của truyện cổ tích. Thật thú vị biết bao khi các em được cô giáo,
bố mẹ, ông bà kể cho nghe những câu chuyện cổ tích có những câu chuyện sẽ đi
theo suốt cuộc đời các em. Như vậy, rõ ràng truyện cổ tích có nhiều yếu tố đáp
ứng được nhu cầu tinh thần cho con người nói chung và cho trẻ thơ nói riêng, đó
là một món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ mẫu giáo.
1.3. Trên thực tế ở một số trường mầm non hiện nay các giáo viên chưa
thực sự quan tâm tới việc làm thế nào giúp trẻ làm quen với truyện cổ tích một

Cuốn “Đặc điểm thẩm mĩ của truyện cổ tích thần kì ở Việt Nam” Hà Châu (2004)
Những công trình nghiên cứu trên đều dựa vào đặc điểm phát triển của trẻ
cũng như điều kiện sống của mỗi vùng, mỗi miền mà trẻ sinh sống và hoạt động.
Nhằm đưa ra các phương pháp kể chuyện cổ tích cho trẻ mẫu giáo. Tuy nhiên,
những công trình nghiên cứu này chỉ dừng lại ở việc đề xuất một số phương
pháp kể chuyện theo hướng chung chung chứ chưa đi sâu vào một khía cạnh nào
cụ thể để nâng cao việc phát triển tư duy cho trẻ.
Tất cả những công trình khoa học được nghiên cứu ở trên chính là tiền đề,
là cơ sở lí luận vững chắc để tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nâng cao việc
phát triển tư duy cho trẻ 5 - 6 tuổi qua việc giúp trẻ làm quen truyện cổ tích ở
trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh Bình ”.
3.Mục đích nghiên cứu
Từ cơ sở lý thuyết và thực tiễn, đề tài hướng tới đề xuất biện pháp việc
nâng cao việc phát triển tư duy cho trẻ 5 - 6 tuổi qua việc giúp trẻ làm quen
truyện cổ tích ở trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh Bình.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài triển khai một hệ thống nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu một số cơ sở lí luận và thực tiễn có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
- Đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển tư duy cho trẻ 5 - 6 tuổi qua việc
giúp trẻ tiếp nhận truyện cổ tích ở trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh Bình.
- Tổ chức thực nghiệm để khẳng định tính khả thi của việc “Nâng cao phát
triển tư duy cho trẻ 5 - 6 tuổi qua việc giúp trẻ làm quen truyện cổ tích ở trường
Mầm non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh Bình” mà đề tài đề xuất.
5. Giới hạn nghiên cứu
5.1. Khách thể và địa bàn nghiên cứu
- Nhóm trẻ 5 - 6 tuổi của trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh Bình. 4
5.2. Đối tượng nghiên cứu

trấn Yên Thịnh - Ninh Bình
Chương III: Đề xuất các biện pháp để nhằm nâng cao phát triển tư duy cho
trẻ qua việc giúp trẻ làm quen truyện cổ tích.

5
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1. Khả năng phát triển tâm sinh lý và tư duy của trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi)
Theo quan điểm những nhà tâm lý học, ngôn ngữ học, giáo dục học hiện
đại cho rằng: Trẻ 1 tuổi đã bắt đầu có hoạt động trí tuệ, đến 1 tuổi rưỡi trẻ bắt
đầu tư duy. Trẻ 2 tuổi đã có khả năng phân biệt những sự vật hiện tượng có hình
dạng khác nhau. Qua hướng dẫn trẻ có thể hiểu được những điều người lớn sai
bảo trong khi chơi với trẻ 3 - 4 tuổi, trẻ đã biết nhảy múa, biết tự mình làm một
số việc bắt trước hình vẽ, xếp đồ chơi. 5 - 6 tuổi trẻ đã bắt đầu có năng lực phân
tích, năng lực tổng hợp, biết so sánh nặng - nhẹ, to - nhỏ và phân biệt được khá
nhiều màu sắc, hình khối. Trẻ bắt đầu tư duy và suy diễn trừu tượng, thích bắt
trước hành vi, lời nói các nhân vật mà trẻ được xem trên vô tuyến truyền hình
hoặc do người khác kể cho nghe. Tuổi mẫu giáo lớn đã có thể trả lời những câu
hỏi thông thường về nội dung mà trẻ nhận biết được nhờ các giác quan, nhất là
thị giác và thính giác. Tuổi mẫu giáo đã biết dùng lời nói để làm phương tiện
để “chuyện trò” với người khác và nhận biết môi trường xung quanh. Trẻ rất
yêu thích nghe và kể lại truyện cổ tích. Ở trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi) có khả
năng đó vì trẻ đã có những hiểu biết về không gian, thời gian vật lí. Các cháu
đã đạt tới trình độ phân tích, tổng hợp suy luận nhất định nên thường hay lặng
lẽ suy nghĩ, có khi lẩm bẩm nói một mình. Đó là biểu hiện của sự phối hợp
hoạt động giữa cảm giác, tri giác, xúc cảm và ngôn ngữ để tạo ra một thế giới
cho mình, một thế giới còn khép kín, lệ thuộc chủ yếu vào nhu cầu và sự thỏa
mãn biểu hiện trong yêu thích hay không yêu thích, muốn hay không muốn.
Thích được nghe chuyện cổ tích và vỗ về, muốn ăn muốn ngủ, muốn chơi đùa,

bên ngoài, nó có đặc điểm là phải dựa vào ngoại giới, là đi từ nhận thức cảm
tính đến nhận thức lý tính, tức là sau khi sự vật đã được tích lũy vào não rất
nhiều, sự nhận biết cảm tính nhờ suy luận những nhận biết cảm tính được khái
quát lên lý tính.
Theo quan điểm ngôn ngữ học
Muốn phát triển tư duy trước tiên trẻ phải có một vốn từ phong phú và
ngôn ngữ mạch lạc. Thật vậy, nếu trong đầu trẻ có rất nhiều ý tưởng ngộ nghĩnh,
dễ thương nhưng ngôn ngữ kém phát triển trẻ sẽ không thể nào diễn đạt ý hiểu
của mình một cách sáng tạo.
Ở lứa tuổi 5 - 6 tuổi trẻ rất nhạy cảm với sự hình thành ngôn ngữ. Vì vậy,
người lớn phải thận trọng trong khi dùng từ với trẻ và với những người xung
quanh, trẻ rất dễ bắt trước. Trẻ thường sử dụng khoảng 3500 từ, sự phong phú
và đa dạng của câu, các hình thức độc thoại đã chuyển sang đối thoại và kể
chuyện. “Trẻ đã có sự phân biệt ngôn ngữ của người kể và ngôn ngữ của các
nhân vật trong chuyện, như vậy cảm xúc về ngôn ngữ và năng lực biểu cảm
bằng ngôn ngữ của trẻ đã phát triển khá”.
Theo khảo sát của các nhà khoa học như P.Blomxki và Bulomana (Mỹ) thì
bộ óc con người liên tục học tập có thể chứa lượng tri thức tương đương với trên
nửa triệu cuốn sách. Nếu trí lực bình thường của con người đạt được ở lứa tuổi

7
thanh niên là 100% thì ở tuổi 4 - 7 tuổi trẻ đạt được khoảng 80% khối lượng
kiến thức ấy. Như vậy, đủ thấy độ tuổi mẫu giáo lớn là độ tuổi then chốt nhất để
phát triển trí tuệ một cách thuận lợi, để hướng dần trẻ vào hoạt động học tập.
Người ta đã phát hiện ra cách thức tổ chức hoạt động hệ thần kinh của trẻ mẫu
giáo rất kì lạ, chúng phát triển theo lối cạnh tranh. Nếu ở thời kì này thường
được hoạt động thường xuyên tích cực thì một số lượng thần kinh yếu và vô ích
sẽ bị hao trừ, trí tuệ của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi phát triển nhanh nhất nên môi
trường tự nhiên và môi trường xã hội có ảnh hưởng rất lớn. Như chúng ta đã đề
cập ở trên, sự phát triển trí lực ở trẻ mẫu giáo chỉ trở thành đặc tính cá nhân, khi

không phải là để giải thích, cải tạo cuộc sống mà là tạo dựng và lưu truyền cảm
xúc cho người đọc”. Trong hoạt động nhận thức cảm tính tri giác là sự hiểu biết
những gì mắt thấy tai nghe và cảm thấy. Nó có khả năng phân tích và hiểu được
những ấn tượng của cảm giác xuất hiện trong trí não. Ở trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi
cùng với tri giác nhìn những tri giác khác cũng phát triển mà trước hết phải kể
đến tri giác nghe. Trẻ dần dần nhìn, tập nghe được những điều cô giáo yêu cầu.
Về sau tùy từng hoàn cảnh, trẻ biết tự mình phát biểu lên được những điều đã tri
giác được theo nhiệm vụ cô giáo đề ra cho chúng. Tâm lý của trẻ mẫu giáo quan
trọng nhất là trí tưởng tượng. Giàu sức tưởng tượng là thuộc tính của trí tuệ, gắn
liền với năng lực hiểu biết của trẻ. Tuổi mẫu giáo là mảnh đất phì nhiêu bồi đắp
trí tưởng tượng cho con người. Vì vậy, những câu chuyện kể cổ tích với những
yếu tố hoang đường kì ảo thích hợp với tư duy của trẻ. Đối với trẻ “những gì
làm trẻ xúc động mạnh mẽ là phương tiện duy nhất để làm cho trí tưởng tượng
và tính nhạy cảm hoạt động”. Cần quan tâm đặc biệt đến đặc trưng tâm lý này ở
trẻ để tìm hiểu sự tiếp nhận văn học và những phản ứng diễn ra
Trẻ mẫu giáo rất hiếu động, hiếu thắng, hiếu kì, nhiều hứng thú và muốn
biết tất cả. Đặc biệt thích nghe kể chuyện nói chung và thích nghe truyện cổ tích
nói riêng, thích quan sát, ham hiểu biết và thử nghiệm. Chính những đặc điểm
này đã là cơ sở lí luận cho chúng tôi xây dựng nên những biện phát nhằm nâng
cao phát triển tư duy cho trẻ qua việc giúp trẻ làm quen truyện cổ tích.
1.2. Vai trò của truyện cổ tích
Truyện cổ tích nói chung, truyện cổ tích Việt Nam nói riêng, là những
truyện truyền miệng dân gian kể lại những câu truyện tưởng tượng xoay quanh
một số nhân vật quen thuộc như: nhân vât tài giỏi, nhân vật dũng sĩ….
Dạy trẻ kể chuyện: Là dạy trẻ biết sử dụng các phương thức kể chuyện, kể
lại các câu truyện mà mình đã được nghe, được chứng kiến, được tham gia qua
đó giáo dục trí tuệ cho trẻ.
Truyện cổ tích có vai trò rất quan trọng đối với đời sống của con người nói
chung và đặc biệt nói riêng đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non. Nó như một món ăn
tinh thần không thể thiếu trong đời sống của trẻ, ngay từ khi mới sinh ra trẻ đã

mặt của trẻ.
Ngoài ra, kể những câu chuyện cổ tích góp phần rèn luyện khả năng Tiếng
Việt cho trẻ, đó là một yếu tố nền tảng để giúp trẻ tiếp thu và lĩnh hội tri thức
khoa học. Truyện kể có vai trò chủ đạo trong việc giúp trẻ nhận thức về thế giới
của các em, giúp các em chính xác hóa những biểu tượng đã có. Những yếu tố kì
ảo trong truyện cổ tích sẽ là điều kiện giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng sáng tạo
ở trẻ. Đối với trẻ mẫu giáo đang là độ tuổi “học mà chơi, chơi mà học”, cuộc
sống của trẻ ở trường mầm non là một dòng chảy các hoạt động mang tính chất
là trò chơi, câu chuyện. Tuy nhận thức của trẻ chưa cao qua các câu chuyện cổ
tích chúng ta dễ dàng giáo dục hành vi, ý thức cho trẻ. 10
1.3. Phân loại truyện cổ tích
Căn cứ vào nhân vật chính và tính chất sự việc được kể lại có thể chia
truyện cổ tích ra làm 3 loại:
+ Truyện cổ tích về loài vật: Những câu truyện ngụ ngôn, những con vật
nuôi trong nhà, khi miêu tả đặc điểm các con vật thường nói đến nguồn gốc các
đặc điểm đó: “Trâu và Ngựa”, “Chó 3 cẳng”… hoặc các con vật thông minh
dùng mẹo để thắng các con vật mạnh hơn nó: “Cóc kiện Trời”, “Truyện Công và
Qụa”…
+ Truyện cổ tích thần kì hay truyện thần thoại: Truyện cổ tích thần kì kể lại
những sự việc xảy ra trong đời sống gia đình và xã hội của con người. Đó có thể
là những mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình phụ quyền, vấn đề tình
yêu hôn nhân, những quan hệ xã hội: “Tấm Cám”, “Cây khế”, “Cây tre trăm
đốt”…Nhóm truyện về các nhân vật tài giỏi, dũng sĩ, nhân vật chính lập chiến
công, diệt cái ác, bảo vệ cái thiện, mưu cầu hạnh phúc cho con người: “Thạch
Sanh”, “Người thợ Săn và mụ Chằn”… Nhóm truyện về các nhân vật bất hạnh,
về một xã hội họ bị ngược đãi, bị thiệt thòi về quyền lợi. Về mặt tính cách họ
trọn vẹn về đạo đức nhưng thường chịu đựng, trừ những nhân vật xấu xí mà có

* Trẻ mẫu giáo lớn tiếp nhận truyện cổ tích thông qua khâu trung gian là cô giáo.
Với tư cách là người đọc trực tiếp rồi đọc lại và kể lại, với những ấn tượng
sâu sắc rõ nét, những hiểu biết kĩ càng giá trị toàn diện của truyện. Như vậy là
trẻ mẫu giáo tiếp nhận truyện gián tiếp, do đặc điểm này trẻ thiếu tính chủ động,
khả năng trực cảm, trực giác dựa trên sự phối hợp và hòa quyện giữa các cơ
quan thụ cảm, sự tri giác nhạy bén của thị giác, thính giác, ngữ cảnh và linh
cảm, độ tập trung tự lực trực tiếp tạo ra. Trẻ không được tự học, phải “nghe
nhờ” tức là không được phát huy khả năng tri giác phối hợp giữa chữ viết và âm
thanh, giữa kí hiệu và nghĩa, phần nào giảm đi năng lực ghi nhớ và liên tưởng
của trẻ. Ở trên lớp, sự tiếp nhận của trẻ là sự tiếp nhận thụ động vì các cháu phải
ngồi im để nghe cô giáo kể chuyện, chúng phải tập trung chăm chú lắng nghe,
theo dõi những gì cô làm. Tuy nhiên, trẻ không thể tự do một mình tiếp nhận mà
cùng các bạn nghe cô kể. Đặc điểm này vừa có lợi thế vừa bị hạn chế. Lòng tin
cậy và sự quen biết trong lớp học có thể làm cho trẻ đỡ căng thẳng thần kinh,
làm cho sự tiếp nhận có không khí thi đua, cởi mở, kích thích tính năng động,
hoạt bát của trẻ nhưng đồng thời dễ phân tán sức chú ý của trẻ.
Như vậy, muốn trẻ tiếp nhận truyện cổ tích, trước tiên trẻ phải được nghe
chuyện qua cô giáo kể. Và điều quan trọng sự tiếp nhận này cô giáo phải tạo ra
được sự hòa cảm, chia sẻ trong tình yêu thương để có thể tạo ra môi trường xúc
cảm thẩm mĩ và một tư duy vô cùng phong phú ở trẻ.
* Không thể vận dụng đầy đủ lý thuyết tiếp nhận văn học đối với trẻ mẫu
giáo lớn (5 - 6 tuổi).
Vì để trẻ tự tiếp nhận truyện nên ngôn ngữ là phương tiện quan trọng làm
phong phú tư duy cho trẻ, khả năng phân biệt và sử dụng ngôn ngữ để phản ánh
và biểu hiện nội dung của truyện, nhưng trẻ lại thiếu phương tiện quan trọng
ngôn ngữ này cũng như khả năng phân biệt và sử dụng ngôn ngữ khi kể chuyện.
Trẻ cũng chưa nắm được những khái niệm về khoa học, văn học nên chưa tạo

12
được kênh thông tin giao tiếp tương ứng với đặc trưng văn học giữa cô và trẻ.

làm quen với tác phẩm văn học” với một số thể loại phù hợp. Sự tiếp nhận văn
học của trẻ mẫu giáo diễn ra trong nhà trường nên phải tôn trọng quy luật nhận
thức quá trình tiếp nhận và quá trình sư phạm đan xen, hòa nhập vào nhau với
những phương pháp giáo dục đặc biệt hiệu quả. 13
Tiểu kết

Trong chương này chúng tôi đề cập đến cơ sở lí luận về việc kể chuyện cổ
tích nhằm phát triển tư duy cho trẻ. Việc kể chuyện cổ tích của trẻ 5 - 6 tuổi phụ
thuộc vào vốn ngôn ngữ, khả năng nhận thức, tư duy óc sáng tạo của trẻ. Tốc độ
phát triển của mỗi trẻ là khác nhau, vì thế tư duy của chúng cũng khác nhau do
vậy khả năng kể chuyện cổ tích ở mỗi trẻ cũng không đều nhau.
Không chỉ có giờ kể chuyện trong phân môn cho trẻ làm quen với tác phẩm
văn học, trẻ kể được chuyện cổ tích mà có thể thông qua các hoạt động ngoài
giờ học khác như: Hoạt động góc, hoạt động ngoại khóa, giờ chơi cũng giúp trẻ
rất nhiều trong việc hình thành thói quen và tạo nên kĩ năng kể chuyện nhằm
phát triển tư duy cho trẻ.
2.1.4. Nội dung khảo sát
2.1.4.1.Khảo sát chương trình, nội dung dạy học về truyện cổ tích của trẻ 5 - tuổi
Ở trường mầm non Thị trấn Yên Thịnh nội dung chương trình dạy trẻ làm
quen với tác phẩm văn học được xây dựng theo hướng đồng tâm, trẻ 5 - 6 tuổi
chủ đề được phân thành các lĩnh vực: gia đình, bản thân, môi trường tự nhiên,
môi trường xã hội, tết và mùa xuân, an toàn giao thông và trường mầm non. Mỗi
một truyện kể nói chung và truyện cổ tích nói riêng sẽ được xắp xếp, lồng ghép
vào trong các chủ đề đó. Trong một năm học có 36 tuần, mỗi tuần truyện cổ tích
được trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen một vài lần, số lượng mỗi tuần cho trẻ làm
quen với truyện cổ tích là tương đối cho nên đây cũng là điều kiện thuận lợi để
trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với truyện cổ tích được nhiều hơn.
Truyện cổ tích cho trẻ làm quen dạy các tiết thuộc chủ đề của tháng đó ở
trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh cũng được chia ra làm 3 loại và tiêu biểu ở
những chuyện:

15
+ Truyện cổ tích về loài vật: “Trâu và Ngựa”, “Chó 3 cẳng”… “Cóc kiện
Trời”, “Truyện Công và Qụa”… thường được sử dụng ở chủ đề về môi trường
tự nhiên.
+ Truyện cổ tích thần kì hay truyện thần thoại: “Tấm Cám”, “Cây khế”,
“Cây tre trăm đốt”, “Thạch Sanh”, “Người thợ Săn và mụ Chằn”… “Sọ Dừa”,
“Lấy vợ Cóc”, “ Sự tích mùa xuân” thường được sử dụng ở chủ đề về gia đình.
+ Truyện cổ tích thế tục: “Trương Chi”, “Sự tích chim Hít”, “Tích Chu”
,“Đứa con trời đánh”, “Gái ngoan dạy chồng”, “Quan án xử kiện”, “Em bé
thông minh”, “Chàng ngốc thua kiện”, “Làm theo vợ dặn”… thường được sử
dụng ở chủ đề về môi trường xã hội.
2.1.4.2. Khảo sát hoạt động dạy học của giáo viên giúp trẻ làm quen với truyện
cổ tích
Qua số liệu khảo sát tôi thấy tại trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh -
Ninh Bình là giáo viên có trình độ đại học giáo dục Mầm non là 3, giáo viên có

còn mang tính chất là của cô giáo, số lượng các cháu được trả lời câu hỏi ít. Các
câu hỏi chưa mang tính mở nên chưa phát huy được tính tích cực hoạt động của
trẻ. Nhìn chung các cô chưa đưa ra được những biện pháp, thủ thuật để khơi gợi
hứng thú, khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động tư duy để trẻ kể chuyện.
Do đó tiết học trở nên buồn tẻ, có nhiều cô giáo chưa chú tâm vào tiết dạy vì vậy
cô thực hiện rất máy móc, rập khuôn dẫn đến sự nhàm chán cho trẻ.
Tổng hợp các ý kiến qua phiếu điều tra của 6 giáo viên đang trực tiếp giảng
dạy ở lớp mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi) trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh - Ninh
Bình, chúng tôi nhận thấy:
100% giáo viên (6/6) hiểu đúng câu hỏi: “Thế nào là giúp trẻ tiếp nhận
truyện cổ tích?”. Giúp trẻ tiếp nhận truyện cổ tích là việc trẻ sử dụng ngôn ngữ
của mình để kể lại một câu chuyện, không làm biến đổi nội dung cốt truyện, hấp
dẫn người nghe bằng cách kết hợp các cử chỉ, điệu bộ theo nhận thức của trẻ về
câu chuyện.
Nhưng có đến 3/6 giáo viên (chiếm 50%) chưa chú ý đến việc giúp trẻ làm
quen truyện cổ tích. Điều này cho thấy, vấn đề lí thuyết các giáo viên mầm non
nắm rất chắc nhưng khoảng cách đến thực tế còn hơi xa, nguyên nhân của thực
trạng này là do số trẻ quá đông và nhiều công việc phụ trong lớp (chuẩn bị đồ
dùng cho tiết dạy, công tác chăm sóc, vệ sinh cho trẻ và vệ sinh lớp học…) thậm
chí do một số cô đứng lớp. Thực tế này đã dẫn đến việc giáo viên chưa có điều
kiện nhất là về mặt thời gian để giúp trẻ tự kể chuyện cổ tích. Đây là một thực tế
và tôi nghĩ rằng cần bổ sung về mặt nhân lực, đảm bảo một lớp 2 cô phụ trách,
giữa 2 cô có sự phân tách nhiệm vụ rõ ràng, có thể làm theo ca hoặc luân chuyển
nhiệm vụ trong một tuần hoặc một tháng: giáo viên chịu trách nhiệm công tác
giáo dục trẻ, giáo viên còn lại sẽ chịu công tác chăm sóc trẻ, cách làm này vừa
khoa học vừa đảm bảo cả công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Có 33,3% (2/6) giáo viên đã chú ý đến việc tạo điều kiện giúp trẻ có cơ hội
và môi trường kể chuyện cổ tích nhưng lại chưa khai thác triệt để và đạt hiệu
quả cao, chưa phát huy hết hứng thú và khả năng tư duy sáng tạo của trẻ bởi vì
qua câu hỏi: “Cách tiến hành như thế nào để giúp trẻ kể chuyện cổ tích?” hầu

- Lời kể mẫu của cô
Qua số liệu điều tra, ta thấy tại các trường mà chúng tôi tiến hành điều tra
khảo sát phần lớn giáo viên có trình độ TCSP và CĐSP và các giáo viên này có
thâm niên công tác tương đối trẻ. Các cô đa số trẻ, khỏe có điều kiện thuận lợi
để tiếp thu linh hoạt những thay đổi về cách thức, hình thức, phương pháp tổ
chức giờ học, đặc biệt là giảng dạy trong lĩnh vực “Cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học” cụ thể trong việc giúp trẻ kể chuyện cổ tích nhằm nâng cao tư
duy cho trẻ.

18
Về số lượng trẻ mỗi lớp là trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh (35
trẻ/lớp). Từ số liệu này chúng ta nhận thấy một thực tế là số lượng trẻ trong một
lớp là tương đối đông. Chính vì vậy, khi tổ chức hoạt động giáo dục nói chung
cũng như việc giúp trẻ kể chuyện cổ tích nói riêng khiến cho các cô gặp không ít
những khó khăn, trẻ ít có cơ hội trải nghiệm, cô không bao quát được hết hoạt động
của trẻ để khơi nguồn cảm hứng cũng như giúp trẻ tư duy để kể chuyện cổ tích.
2.1.4.3. Khảo sát hoạt động học của trẻ qua việc làm quen với truyện cổ tích
Tổng số trẻ toàn trường Mầm non Thị trấn Yên Thịnh là 294 trẻ, số trẻ khối
5 - 6 tuổi là 96 trẻ, về số lượng trẻ mỗi lớp là trường (35 trẻ/lớp). Từ số liệu này
chúng ta nhận thấy một thực tế là số lượng trẻ trong một lớp là tương đối đông,
độ tuổi từ 5 - 6 tuổi, là con em của địa bàn khu vực đó mà một bộ phận nhỏ là con
em của những gia đình thuần nông, xen lẫn với các gia đình công nhân viên chức.
Chính vì vậy, khi tổ chức hoạt động giáo dục nói chung cũng như việc giúp trẻ kể
chuyện cổ tích nói riêng khiến cho các cô gặp không ít những khó khăn, trẻ ít có cơ
hội trải nghiệm, cô không bao quát được hết hoạt động của trẻ để khơi nguồn cảm
hứng cũng như giúp trẻ tư duy để kể truyện cổ tích.
Về phía trẻ, đa số trẻ chưa chú ý trong tiết học, đa số trẻ chưa dùng tư duy,
tưởng tượng của mình để kể lại chuyện cổ tích. Đối với trẻ đã biết nghe cô dùng
trí tưởng tượng của mình để kể chuyện thì rất hứng thú khi thể hiện câu chuyện.
Tuy vậy đặc điểm chú ý ở độ tuổi này là chú ý không chủ định, do vậy ở cuối