CHƯƠNG 1
CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1. Định nghĩa môi trường:
Môi trường (MT) bao gồm tất cả những gì bao
quanh sinh vật, tất cả các yếu tố vô sinh và hữu
sinh có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự
sống, phát triển và sinh sản của sinh vật.
Có 4 loại MT chính:
- MT tự nhiên
- MT kiến tạo
- MT không gian
- MT văn hóa – xã hội
2. Đối tượng và nhiệm vụ của KHMT:
- KHMT là ngành KH
nghiên cứu mối quan hệ
và tương tác qua lại giữa
con người và môi trường xung quanh.
- KHMT là ngành KH tổng hợp,
liên ngành, nó sử dụng và phối hợp
thông tin từ nhiều lĩnh vực.
ĐỐI
TƯỢNG
CỦA
NGÀNH
KHOA HỌC
MÔI
TRƯỜNG?
Nhiệm vụ của KHMT:
 Nghiên cứu thành phần của MT sống tự nhiên và xã
hội đang tồn tại trên trái đất trong mối quan hệ với
các hoạt động của con người

+ Chức năng vận tải: cung cấp khoảng không gian
cho nền móng cho giao thông.
+ Chức năng sản xuất: cung cấp mặt bằng cho việc
sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp.
+ Chức năng cung cấp năng lượng, thông tin.
+ Chức năng giải trí: cung cấp mặt bằng cho việc
giải trí ngoài trời của con người như: trượt tuyết,
đua xe, đua ngựa.
b. MT là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần
thiết cho đời sống và sản xuất của con người:
Con người
Lao động cơ
bắp
Vật tư, công cụ
Trí tuệ
Tự nhiên
(các hệ
thống sinh
thái)
b. MT là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần
thiết cho đời sống và sản xuất của con người:
Nhu cầu của con người về các nguồn tài
nguyên không ngừng tăng lên cả về số lượng,
chất lượng và mức độ phức tạp theo trình độ
phát triển của xã hội. Chức năng này của MT
còn gọi là nhóm chức năng sản xuất tự nhiên
gồm:
b. MT là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần
thiết cho đời sống và sản xuất của con người:
 Rừng tự nhiên

Phát triển là
quá trình cải
tạo và cải
thiện các
điều kiện
sống
- Phát triển kinh tế xã hội là quá trình nâng cao
điều kiện sống về vật chất và tinh thần của con
người.
- Giữa môi trường và sự phát triển có mối quan
hệ hết sức chặt chẽ: môi trường là địa bàn và đối
tượng của sự phát triển, còn phát triển là nguyên
nhân tạo nên các biến đổi của môi trường.
- Ở các quốc gia có trình độ phát triển kinh tế khác
nhau có các xu hướng gây ô nhiễm môi trường
khác nhau.
5. Những thách thức môi trường hiện nay trên
thế giới:
Có 2 xu hướng chính:
- Các HST bị đe dọa bởi sự mất cân bằng; sự
phân hóa giàu nghèo đang đe dọa sự ổn định
của toàn bộ hệ thống nhân văn và cùng với nó
là MT toàn cầu.
- Sự phối hợp quản lý MT ở quy mô quốc tế
luôn bị tụt hậu so với sự phát triển kinh tế xã
hội.
 Khí hậu toàn cầu biến đổi và tần suất thiên
tai gia tăng:
Các nhà KH cho biết, trong vòng 100 năm trở lại
đây, trái đất đã nóng lên khoảng 0,5

một phân tử không bền vững được tạo thành từ ba
nguyên tử oxy (O
3
). Phân tử ozone có mầu xanh,
tập trung chủ yếu ở tầng bình lưu, độ cao từ 16 đến
48km cách mặt đất, tạo thành tầng ozone, có độ
dày 24 km.
- Nhận thức được những hiểm họa do
tầng ozone suy giảm gây ra, cộng
đồng quốc tế đã kêu gọi tất cả các
nước hạn chế sản xuất và sử dụng
các chất phá hủy tầng ozone (ODS).
- Việt Nam đã chính thức tham gia
Công ước Vien và Nghị định thư
Montreal về các chất ODS từ tháng
1/1994. Năm 1995, Thủ tướng Chính
phủ đã phê duyệt “Chương trình Quốc
gia của Việt Nam nhằm loại trừ dần
các chất làm suy yếu tầng ôzôn”.
Hơn 10 năm qua, Việt Nam đã nhận được trên 4
triệu USD hỗ trợ tài chính, công nghệ từ Quỹ Đa
phương về ôzôn và đã loại trừ được 50% chất
CFC, tức khoảng 250 tấn, đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ
quốc tế của nhà nước trong khuôn khổ Nghị định
thư. Trước thập kỷ 90, mỗi năm Việt Nam tiêu thụ
khoảng 500 tấn CFC, 4 tấn halon, gần 400 tấn
methyl bromide.
Nhờ nỗ lực của các nước và cộng đồng quốc tế,
sau nhiều thập niên bị hủy hoại, tầng ozone của
quả đất đang phục hồi nhưng chậm hơn so với hy