Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 1 -
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, hoạt động
kiểm toán đã hình thành và phát triển ở Việt Nam trong nhiều năm qua và trở
thành nhu cầu tất yếu đối với hoạt động kinh doanh, góp phần nâng cao chất
lượng quản lý doanh nghiệp. Những bước phát triển vượt bậc của hoạt động
kiểm toán đã thực sự chứng tỏ được vị trí và vai trò quan trọng của nghề kiểm
toán đối với sự phát triển của nền kinh tế.
Để các cuộc kiểm toán, đặc biệt là kiểm toán tài chính đạt hiệu quả cao
đồng thời nâng cao hiệu quả công tác quản lý của công ty kiểm toán thì các
thủ tục soát xét trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính là các thủ tục hết
sức quan trọng. Tuy nhiên, do vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tế của một
số công ty kiểm toán còn hạn chế nên không phải công ty kiểm toán nào cũng
thực hiện được một cách đầy đủ và hợp lý các thủ tục soát xét trong quy trình
kiểm toán. Do đó thủ tục soát xét trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính
cần phải được hoàn thiện để có thể đưa hoạt động kiểm toán theo hướng ngày
càng chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán, đáp ứng tốt nhất
nhu cầu đa dạng của khách hàng. Chính vì thế, trong quá trình thực tập tại
Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư vấn Kế toán-Kiểm toán Việt Nam (AVA),
Em đã chọn Đề tài: “Hoàn thiện nội dung và thủ tục soát xét trong quy
trình kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tư
vấn Kế toán-Kiểm toán Việt Nam thực hiện” làm đề tài nghiên cứu cho
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở những kiến thức đã tiếp thu được qua quá trình học tập và
nghiên cứu tại Nhà trường, Em đã vận dụng vào thực tiễn Trong thời gian
thực tập tại Công ty AVA, so sánh thực tiễn với lý thuyết để đưa ra một số
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 2 -
nhận xét về quy trình soát xét công việc kiểm toán do Công ty thực hiện.
sử dụng các sơ đồ, bảng biểu. Đồng thời, Em cũng sử dụng phương pháp so
sánh để đưa ra nhận xét về thực trạng thực hiện nội dung và thủ tục soát xét
trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính và coi đó là một trong những cơ
sở để đề xuất giải pháp hoàn thiện nội dung và thủ tục này.
Do còn hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm, cách diễn đạt ý nên Chuyên
đề này không tránh khỏi những thiếu sót, Em rất mong nhận được sự chỉ bảo,
góp ý của GS.TS Nguyễn Quang Quynh để Chuyên đề của Em ngày càng
hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình, chu đáo của GS.TS
Nguyễn Quang Quynh đã giúp Em hoàn thành Chuyên đề này.
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 4 -
PHẦN 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU
HẠN TƯ VẤN KẾ TOÁN-KIỂM TOÁN VIỆT NAM VỚI NỘI DUNG
VÀ THỦ TỤC SOÁT XÉT TRONG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO
CÁO TÀI CHÍNH
1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty Trách nhiệm hữu
hạn Tư vấn Kế toán-Kiểm toán Việt Nam với nội dung và thủ tục soát xét
trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính
Những năm vừa qua, cùng với xu thế hội nhập, nền kinh tế Việt Nam
đã có những bước phát triển khá mạnh mẽ. Cùng với sự phát triển không
ngừng của các ngành, nghề về số lượng, hình thức và qui mô hoạt động, đồng
thời, trước đòi hỏi về sự minh bạch, lành mạnh tài chính của các doanh
nghiệp trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế thế giới thì sự trợ giúp
của ngành kiểm toán trong việc cung cấp những thông tin kinh tế đáng tin
cậy, nhằm phát triển doanh nghiệp là rất cần thiết. Nắm bắt được nhu cầu đó,
ngày 10 tháng 10 năm 2006, Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) Tư vấn
Kế toán - Kiểm toán Việt Nam (AVA) với tên giao dịch tiếng anh là
VIETNAM AUDITING AND ACCOUTING CONSULTANCY COMPANY
LIMITED đã được thành lập theo Giấy phép Đăng ký kinh doanh Số
khách hàng, Công ty đã chú trọng xây dựng, thiết kế và thực hiện các thủ tục
soát xét sao cho phù hợp, đảm bảo chất lượng cho mọi cuộc kiểm toán.
Một loại hình dịch vụ của AVA cũng được coi là lợi thế là dịch vụ kế
toán. Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển của nền kinh tế, hệ
thống chế độ, chuẩn mực kế toán Việt Nam đã có những thay đổi sâu sắc phù
hợp với thông lệ và Chuẩn mực quốc tế. Do đó, việc áp dụng hệ thống chế độ
kế toán mới tại các doanh nghiệp có không ít khó khăn do đội ngũ kế toán
viên chưa nắm bắt và vận dụng thành thạo các chuẩn mực kế toán cũng như
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 6 -
các quy định hiện hành khác. Nắm bắt được khó khăn này của các doanh
nghiệp, AVA đã xây dựng một đội ngũ chuyên gia kế toán có nhiều năm kinh
nghiệm, hiểu biết sâu về hệ thống chế độ, chuẩn mực kế toán Việt Nam, thực
hiện các dịch vụ về kế toán cho các doanh nghiệp thuộc mọi loại hình kinh tế.
AVA thực hiện dịch vụ kế toán thông qua các gói như: Hướng dẫn áp dụng
chế độ kế toán-tài chính; Xây dựng các mô hình tổ chức công tác kế toán;
Mở, ghi sổ kế toán và lập các Báo cáo tài chính; Lập hồ sơ đăng ký chế độ kế
toán; Giám định tài liệu kế toán, tài chính.
Thông qua việc cung cấp các dịch vụ tư vấn có hiệu quả và các khóa
học cập nhật các kiến thức mới nhất, AVA đã tham gia thành công vào việc
giúp các khách hàng của mình đạt được mục tiêu quản trị. Với đội ngũ chuyên
gia tư vấn trình độ cao, kiến thức sâu rộng, am hiểu về luật pháp cùng với
kinh nghiệm làm việc thực tiễn, đơn vị đã cung cấp cho khách hàng những
giải pháp tốt nhất, giúp cải tiến hệ thống kiểm soát nội bộ, nâng cao hiệu quả
kinh doanh và tuân thủ các quy định của pháp luật. Hoạt động tư vấn của
Công ty được thực hiện dưới nhiều hình thức trao đổi trực tiếp với từng khách
hàng, tổ chức sinh hoạt nghiệp vụ thường kỳ và tổ chức Hội thảo chuyên đề
hàng năm với khách hàng. Trong những trường hợp cần thiết, Công ty có khả
năng hợp tác tốt với các tổ chức nghề nghiệp nhằm đạt được yêu cầu về chất
lượng và hiệu quả phục vụ khách hàng.
3. Nộp ngân sách 682.600.618 1.361.127.751 378.527.133 55,4%
- Thuế Giá trị gia
tăng
666.700.000 1.325.886.230 659.186.230 98,87%
- Thuế Thu Nhập
doanh nghiệp
14.900.618 33.741.521 18.840.903 126,4%
- Thuế và các khoản
phải nộp khác
1.000.000 1.500.000 500.000 50%
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 8 -
67,62%, với các khách hàng lớn như: Văn phòng Tổng Công ty xây dựng số
1–Bộ Xây dựng, Tổng Công ty Hoá chất Việt Nam; Tổng Công ty Cao Su,…
Ngoài ra, Công ty còn thực hiện kiểm toán cho các dự án của các tổ chức lớn
như: Nhà máy xi măng Bỉm Sơn, Nhà máy xi măng Tam Điệp…Dịch vụ
Kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư cũng là một lợi thế của Công ty.
Doanh thu từ kiểm toán xây dựng cơ bản luôn chiếm tỉ trọng cao trong tổng
doanh thu hàng năm. Các công trình lớn và phức tạp mà Công ty tiến hành
kiểm toán gồm có: Công trình xây dựng Trụ sở làm việc Công ty Xuất nhập
khẩu Viglacera; Các công trình XDCB hoàn thành của Cục thuế Hà Tây; Các
công trình XDCB hoàn thành của Cục thuế Hoà Bình; Các công trình XDCB
hoàn thành của Bưu điện tỉnh Ninh Bình; Các công trình XDCB hoàn thành
của Bưu điện tỉnh Nghệ An;…Ngoài dịch vụ kiểm toán, Công ty còn chú
trọng mở rộng thị trường cho nhiều loại hình dịch vụ khác như: dịch vụ kế
toán, thuế, dịch vụ tư vấn…Mục tiêu chiến lược trong thời gian tới của AVA
là trở thành một trong những công ty cung cấp dịch vụ kiểm toán độc lập
hàng đầu về chất lượng và hiệu quả. Do vậy, Công ty đang tích cực mở rộng
các lĩnh vực dịch vụ nhằm nâng cao kết quả kinh doanh, cũng như tăng cường
sức cạnh tranh trên thị trường.
Để đạt được những kết quả trên, trước hết phải kể đến sự hiệu quả
Ngày 18/12/2007 theo Quyết định Số 701/QĐ - UBCK của Ủy ban
chứng khoán nhà nước về việc chấp nhận AVA được kiểm toán cho các tổ
chức phát hành, tổ chức niêm yết và tổ chức kinh doanh chứng khoán. Đặc
biệt năm 2008 vừa qua, AVA đã lọt vào "top10" công ty kiểm toán có doanh
thu cao nhất Việt Nam. Với những kết quả đã đạt được, có thể khẳng định
rằng Công ty TNHH Tư vấn Kế toán - Kiểm toán Việt Nam luôn là một đối
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 10 -
tác tin cậy không thể thiếu của tất cả các doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài
nước để hợp tác lâu dài.
1.2. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý, nhân sự của Công ty Trách
nhiệm hữu hạn Tư vấn Kế toán – Kiểm toán Việt Nam với nội dung và
thủ tục soát xét trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính
Hiểu rõ “chất lượng dịch vụ cung cấp cho khách hàng phụ thuộc vào
chất lượng đội ngũ chuyên gia - nhân viên” nên AVA luôn hướng tới chiến
lược “lấy con người là nhân tố trung tâm” trong hoạt động kinh doanh của
mình. Ban lãnh đạo của AVA đều có sự am hiểu sâu sắc về chính sách quản
lý vĩ mô của nhà nước. Điều này sẽ giúp cho khách hàng hiểu biết được
những định hướng phát triển sắp tới để đưa ra chiến lược phát triển, đầu tư
phù hợp nhất cho Công ty.
Đội ngũ nhân viên AVA đều là những người được đào tạo cơ bản trong
nước và nước ngoài. Họ thực sự là những nhân viên chuyên nghiệp năng
động, sáng tạo, nhiệt tình với công việc, và luôn chủ động chia sẻ các hiểu
biết nhằm giúp ích cho khách hàng phát triển các giải pháp đưa đến hiệu quả
cao nhất trong kinh doanh. Không những thế, hàng năm họ đều được huấn
luyện đào tạo theo một chương trình có hệ thống và bài bản, được kiểm soát
chặt chẽ cả về chất lượng cũng như nội dung. Do đó, có thể nói rằng đội ngũ
nhân viên của AVA có thể đáp ứng mọi đòi hỏi đa dạng của khách hàng.
Với tổng số nhân viên 82 người, tùy thuộc vào cấp độ, nhân sự của
Công ty được xếp theo thứ bậc khác nhau. Thực hiện điều hành Công ty là
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 12 -
Với cơ cấu tổ chức bộ máy hiện nay, Công ty Bao gồm 9 phòng trong
đó có 2 phòng thuộc khối hành chính và 7 phòng thuộc khối nghiệp vụ. Các
phòng được chia theo mặt quản lý hành chính, tạo điều kiện cho công tác
quản lý và phân công trách nhiệm. Mỗi phòng ban đều có chức năng, nhiệm
vụ riêng nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tương hỗ nhau và chịu sự
lãnh đạo thống nhất của Ban Giám đốc.
Khối nghiệp vụ: được coi là bộ phận nòng cốt của AVA, chịu trách
nhiệm trực tiếp thực hiện các cuộc kiểm toán. Bộ phận này gồm hệ thống các
phòng nghiệp vụ từ 2-7 kết hợp với Phòng Kiểm toán Xây dựng cơ
bản(XDCB) (Phòng Nghiệp vụ 1) có chức năng chủ yếu là tiến hành hoạt
động tư vấn và những hoạt động khác trong phạm vi kiểm toán cho phép
(theo quy định của pháp luật). Đứng đầu các phòng Nghiệp vụ là các trưởng
phòng, dưới họ là các kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán. Nhân viên trong
mỗi phòng nghiệp vụ đều là những người có năng lực, trình độ chuyên môn
và đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng được điều kiện của một hợp đồng kiểm toán
cũng như yêu cầu đa dạng của khách hàng. Bên cạnh đó, tất cả nhân viên
trong mỗi phòng nghiệp vụ đều xây dựng được một mối quan hệ tốt đẹp với
nhau và với các phòng ban khác. Điều này tạo được rất nhiều thuận lợi trong
việc phát huy cao nhất mọi nguồn lực nội bộ để hoàn thành công việc, đảm
bảo tiến độ, khối lượng và chất lượng cho một cuộc kiểm toán.
Các trưởng phòng Nghiệp vụ là những chuyên gia về từng lĩnh vực:
kiểm toán, tư vấn thuế, kế toán, Tùy thuộc vào đặc điểm, yêu cầu, tính chất
phức tạp của mỗi cuộc kiểm toán cụ thể, các trưởng phòng sẽ thực hiện soát
xét các nội dung công việc liên quan đến lĩnh vực chuyên môn của mình trong
cuộc kiểm toán đó. Trong mỗi cuộc kiểm toán sẽ có một kiểm toán viên được
cử làm trưởng nhóm kiểm toán. Trưởng nhóm kiểm toán là người trực tiếp
liên hệ với khách hàng để tìm hiểu hoạt động kinh doanh, chính sách kế toán
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 13 -
ty đã áp dụng hình thức kế toán tập trung.
Kế toán trưởng phụ trách công việc kế toán chung của toàn Công ty,
giúp Giám đốc giám sát tài chính tại Công ty theo pháp luật về tài chính, kế
toán. Ngoài ra, Kế toán trưởng còn tham gia soạn thảo các quy chế có liên
quan đến tài chính, lập kế hoạch tài chính để phục vụ kịp thời các nhu cầu
kinh doanh của công ty và chịu trách nhiệm trước lãnh đạo Công ty và trước
pháp luật tất cả các mặt của Phòng Kế toán.
Thủ quỹ có nhiệm vụ duy trì số tiền mặt tại quỹ của Công ty nhằm đảm
bảo việc chi tiêu thường xuyên cũng như thực hiện việc thu chi đối với các
nghiệp vụ phát sinh tại đơn vị. Do bộ máy kế toán của AVA còn nhỏ gọn chỉ
có hai người nên thủ quỹ cũng kiêm trách nhiệm cập nhật các nghiệp vụ phát
sinh hàng ngày vào sổ kế toán.
Như vậy có thể thấy bộ máy kế toán tại Công ty AVA khá đơn giản
chưa đáp ứng được yêu cầu về quản lý tài chính. Một người kiêm nhiệm khá
nhiều chức vụ, do vậy khả năng xảy ra gian lận là rất cao. Chính vì thế, Công
ty cần tổ chức sắp xếp lại bộ máy kế toán.
Nhìn chung bộ máy quản lý điều hành của Công ty được tổ chức gọn
nhẹ nhưng khoa học hiệu quả, luôn đáp ứng được nhu cầu của công việc. Việc
tổ chức bộ máy quản lý theo cơ chế tập trung đã phát huy được tối ưu tính
năng, tác dụng của từng bộ phận cũng như hiệu quả quản lý của Ban lãnh đạo.
1.3. Đặc điểm tổ chức kiểm toán của Công ty Trách nhiệm hữu hạn
Tư vấn Kế toán – Kiểm toán Việt Nam với nội dung và thủ tục soát xét
trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính
1.3.1. Đặc điểm quy trình kiểm toán
Công tác kiểm toán tại AVA được thực hiện theo một chương trình cụ
thể (xem phụ lục 1.1) đã được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của các KTV
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 15 -
lâu năm và sự học hỏi các công ty kiểm toán trên cả nước, được thường xuyên
cập nhật và hoàn thiện cho phù hợp với chế độ kế toán và tình hình thị trường
phải ngừng cung cấp các dịch vụ kiểm toán. Tiếp theo đó, Công ty sẽ nhận
diện lý do kiểm toán của khách hàng để ước lượng được quy mô phức tạp của
công việc kiểm toán cần thực hiện từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc lựa
chọn đội ngũ nhân viên thích hợp để tiến hành kiểm toán. Thông thường nhân
sự cho một cuộc kiểm toán thường từ 3 đến 5 người, trong đó có một người
chủ nhiệm kiểm toán, là người có trình độ chuyên môn cao và nhiều năm kinh
nghiệm. Chủ nhiệm kiểm toán là người trực tiếp đánh giá và xác định mức độ
rủi ro của các chiến lược kinh doanh cũng như rủi ro của các sai phạm trọng
yếu, phỏng vấn khách hàng để từ đó lựa chọn ra các phần hành chính cần
phân tích và thực hiện kiểm toán.
Khi đã quyết định chấp nhận kiểm toán cho khách hàng cũng như xem
xét các vấn đề trên, Công ty sẽ tiến hành ký kết hợp đồng kiểm toán trong đó
ghi rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên.
Hai là Lập kế hoạch kiểm toán: Để lập kế hoạch kiểm toán, công việc
trước tiên mà các KTV của AVA tiến hành là thu thập các thông tin về ngành
nghề, hoạt động kinh doanh của khách hàng, nhận diện các bên có liên quan,
xem xét lại hồ sơ kiểm toán của các năm trước (nếu có), thu thập thông tin về
nghĩa vụ pháp lý của khách hàng: giấy phép thành lập, điều lệ công ty, các
báo cáo tài chính năm hiện hành, báo cáo kiểm toán, quyết toán thuế năm
trước, biên bản họp hội đồng quản trị, Ban giám đốc,… Từ đó xác định điểm
mạnh, điểm yếu của khách hàng và những vấn đề quan trọng mà KTV cần
chú ý trong quá trình kiểm toán. Trên cơ sở các thông tin có được, KTV thực
hiện các thủ tục phân tích phù hợp nhằm thu thập hiểu biết về nội dung báo
cáo tài chính, các biến động quan trọng, tăng cường sự hiểu biết về hoạt động
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 17 -
kinh doanh của khách hàng, đánh giá khả năng hoạt động liên tục của họ, khả
năng sai sót trên báo cáo,…
Bước tiếp theo, KTV đánh giá tính trọng yếu và rủi ro. Công việc này
rất quan trọng trong kế hoạch kiểm toán. Tại Công ty kiểm toán AVA công
toán theo kế hoạch và chương trình kiểm toán. Tuy nhiên KTV cũng cần vận
dụng linh hoạt thông qua sự xét đoán nghề nghiệp của mình trong những tình
huống cụ thể nằm ngoài kế hoạch đã dự tính. Trong quá trình thực hiện kiểm
toán, mọi vấn đề phát sinh đều được thường xuyên trao đổi giữa các thành
viên trong nhóm kiểm toán. Công việc được thực hiện bởi các KTV và trợ lý
kiểm toán phải được thể hiện đầy đủ trên giấy tờ làm việc. Đây là bằng chứng
Kiểm toán chứng minh cho các công việc đã thực hiện theo đúng Chuẩn mực
kiểm toán Việt Nam và các quy định của Công ty, đồng thời là cơ sở cho việc
đưa ra các kết luận kiểm toán cũng như các ý kiến kiểm toán.
Giai đoạn 3, Kết thúc kiểm toán và lập báo cáo: Khi giai đoạn thực
hiện kiểm toán hoàn thành, KTV tiến hành các công việc để kết thúc kiểm
toán. Các công việc này được xây dựng theo trình tự chung như sau:
Một là, Trưởng nhóm kiểm toán kiểm tra lại nội dung các công việc,
hoàn thiện tài liệu kiểm toán và lập các bảng tổng hợp kết quả kiểm toán (đã
bao gồm các bút toán điều chỉnh)
Hai là, Hoàn chỉnh báo cáo và phát hành báo cáo kiểm toán: Báo cáo
kiểm toán do trưởng nhóm lập. Báo cáo kiểm toán chỉ được phát hành khi tất
cả các bước công việc trên đã được hoàn thành và Giám đốc phê duyệt đồng ý
phát hành báo cáo.
Ba là, Xem xét sau kiểm toán: Thực tế, Công ty luôn chú trọng theo
dõi, tiếp nhận các ý kiến phản hổi từ phía lãnh đạo của các công ty được kiểm
toán. Đây là một công đoạn cần thiết nhằm đánh giá sự phù hợp của kết quả
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 19 -
cuộc kiểm toán cũng như tạo cơ sở cho các cuộc kiểm toán sau được thực
hiện tốt hơn.
1.3.2. Đặc điểm tổ chức hệ thống hồ sơ kiểm toán với nội dung và
thủ tục soát xét trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính
Hồ sơ kiểm toán là các tài liệu do KTV lập, thu thập, phân loại, sử
dụng và lưu trữ. Do vậy để tiện cho việc tìm kiếm và theo dõi, trong công tác
tác tuyển dụng và đào tạo nhân viên, lựa chọn khách hàng cũng như hoạt
động kiểm tra tính tuân thủ Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam.
Với công tác tuyển dụng và đào tạo nhân viên: AVA luôn có một đội
ngũ nhân viên chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm, vững vàng về chuyên môn
và am hiểu sâu sắc về các lĩnh vực dịch vụ mà Công ty cung cấp.
Công ty AVA luôn có một chiến lược xác định và lựa chọn khách hàng
cho phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình. Việc chấp nhận cung cấp
dịch vụ cho một khách hàng nào đó của Công ty phải được thực hiện theo một
quy trình bao gồm các bước công việc như sau:
Một là, Phòng Hành chính gửi thư chào hàng đến tất cả các khách hàng.
Hai là, Khảo sát sơ bộ về khách hàng tiềm năng với các nội dung khảo
sát gồm: nhu cầu thực hiện kiểm toán, quy mô, hoạt động sản xuất kinh doanh
chính, cơ cấu tổ chức quản lý, hệ thống kế toán áp dụng… nhằm có những
đánh giá sơ bộ về rủi ro kiểm toán, khả năng thực hiện kiểm toán.
Ba là, Trình Ban Giám đốc xem xét, đánh giá kết quả khảo sát khách
hàng. Trên cơ sở đánh giá sơ bộ về rủi ro kiểm toán, khả năng thực hiện kiểm
toán, mức phí kiểm toán hợp lý… Ban Giám đốc sẽ quyết định việc chấp
hành khách hàng mới hoặc tiếp tục thực hiện kiểm toán khách hàng cũ.
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 21 -
Trong việc kiểm soát chất lượng kiểm toán, Công ty đã xây dựng được
một quy trình kiểm soát chất lượng khá chặt chẽ từ giai đoạn chuẩn bị kiểm
toán cho đến giai đoạn kết thúc kiểm toán. Cụ thể:
Kiểm soát trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán: Trước khi tiến hành
kiểm toán, KTV được thông báo lịch kiểm toán, danh sách nhóm kiểm toán,
nhóm trưởng nhóm kiểm toán tại các khách hàng cụ thể. Nhóm trưởng là
người trực tiếp giám sát các KTV trong việc sử dụng các kỹ thuật để thu thập
thông tin về đơn vị được kiểm toán, đặc biệt là thông tin về hệ thống kiểm
soát nội bộ của khách hàng. Các giấy tờ làm việc của KTV được nhóm trưởng
soát xét nhằm đảm bảo các kỹ thuật thu thập đúng quy định, thông tin thu
đã đề ra nhằm khẳng định rằng mọi bằng chứng kiểm toán cần thiết đã được
thu thập đầy đủ và đảm bảo cho ý kiến kiểm toán.
Việc thực hiện các thủ tục soát xét trong toàn bộ quy trình kiểm toán
báo cáo tài chính không thuộc trách nhiệm của bộ phận riêng biệt nào mà nó
được tất cả các thành viên có trách nhiệm thực hiện. Ở Công ty AVA việc
thực hiện các thủ tục soát xét được tiến hành đối với mọi cuộc kiểm toán và ở
các cấp độ khác nhau. Thủ tục soát xét được thực hiện ở cả ba giai đoạn của
cuộc kiểm toán là giai đoạn chuẩn bị kiểm toán, giai đoạn thực hiện kiểm toán
và giai đoạn lập báo cáo kiểm toán.
Trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán, tùy theo mỗi khách hàng cụ thể
việc khảo sát khách hàng được các thành viên Ban Giám đốc thực hiện trực
tiếp hoặc do các chủ nhiệm kiểm toán, các KTV khác thực hiện. Theo quy
định của Công ty, nếu các thành viên Ban Giám đốc không trực tiếp thực
hiện, công việc khảo sát cần phải được soát xét và thể hiện thông qua việc
thành viên Ban Giám đốc ký duyệt trên Bản tổng hợp kết quả khảo sát sơ bộ.
Sau đó, thư chào hàng được lập và được các thành viên Ban Giám đốc liên
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 23 -
quan soát xét, ký trước khi chuyển cho khách hàng. Tiếp theo, tùy theo các
yêu cầu cụ thể của khách hàng về nội dung kiểm toán, thời gian, mức phí
kiểm toán có thể chấp nhận được cùng với việc đánh giá sơ bộ về rủi ro kiểm
toán, khả năng thực hiện kiểm toán thành viên Ban Giám đốc sẽ quyết định
tiếp tục thực hiện kiểm toán cho khách hàng (đối với khách hàng đã được
Công ty kiểm toán năm trước) hoặc chấp nhận khách hàng (đối với khách
hàng mới). Do tầm quan trọng của việc chấp nhận và duy trì khách hàng, các
hợp đồng kiểm toán được ký kết đều do các thành viên Ban Giám đốc trực
tiếp thực hiện. Việc đánh giá rủi ro cuộc kiểm toán là do chủ nhiệm kiểm toán
thực hiện và được thành viên của Ban Giám đốc phê duyệt dựa trên các tiêu
chuẩn mà Công ty đã đề ra. Đối với các cuộc kiểm toán được đánh giá là có
mức rủi ro cao hơn bình thường thì cần có sự phê duyệt chấp nhận kiểm toán
công nghệ thông tin, các tranh chấp pháp lý…Trong trường hợp cần thiết
nhóm hỗ trợ có thể trực tiếp tham gia vào cuộc kiểm toán cụ thể.
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu nhân sự cho một cuộc kiểm toán
Nguyễn Thị Phương Hoa Kiểm toán 47A
Thành viên Ban Giám
đốc phụ trách trực tiếp
Nhóm Chuyên gia hỗ trợ:
Thuế, pháp lý, công nghệ
thông tin…
Thành viên Ban Giám
đốc soát xét chất lượng
và quản lý rủi ro
Chủ nhiệm kiểm toán
phụ trách trực tiếp
Nhóm kiểm toán 2:
Kiểm toán viên chính 2
Các kiểm toán viên khác
Nhóm kiểm toán 3…:
Kiểm toán viên chính 3
Các kiểm toán viên khác
Nhóm kiểm toán 1:
Kiểm toán viên chính 1
Các kiểm toán viên khác
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - 25 -
Ngoài ra, để đảm bảo chất lượng hoạt động kiểm toán, tuân thủ các
chuẩn mực nghề nghiệp, thủ tục soát xét trong quy trình kiểm toán báo cáo tài
chính đã được quy định phải thực hiện. Bên cạnh các thành viên trong nhóm
kiểm toán, các thành viên chịu trách nhiệm soát xét gồm:
Một là, chủ nhiệm kiểm toán: Là Trưởng các phòng nghiệp vụ chuyên
môn, có nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo cuộc kiểm toán thuộc phòng mình, soát