Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
ĐỀ CƯƠNG MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Câu 1: Trong những tiền đề tư tưởng HCM, tiền đề nào quan trọng nhất? Vì sao?
Chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất của tư tưởng Hồ Chí
Minh, là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời tư
tưởng của Người góp phần làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác-Lênin ở thời đại các dân tộc bị
áp bức vùng lên giành độc lập, tự do. Người khẳng định: “Chủ nghĩa Mác-Lênin đối với chúng
ta… là mặt trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã
hội…”.
Sự vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin ở Hồ Chí Minh nổi lên một số điểm đáng chú
ý:
Một là, khi ra đi tìm đường cứu nước Nguyễn Ái Quốc đã có một vốn học vấn chắc chắn, một
năng lực trí tuệ sắc sảo, Người đã phân tích, tổng kết các phong trào yêu nước Việt Nam chống
Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX; Người tự hoàn thiện vốn văn hoá, vốn chính trị, vốn
sống thực tiễn phong phú, nhờ đó Bác đã tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin như một lẽ tự nhiên
“tất yếu khách quan và hợp với quy luật”. Chủ nghĩa Mác-Lênin là bộ phận văn hoá đặc sắc
nhất của nhân loại: tinh tuý nhất, cách mạng nhất, triệt để nhất và khoa học nhất.
Hai là, Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác-Lênin là tìm con đường giải phóng cho dân
tộc, tức là xuất phát từ nhu cầu thực tiễn Việt Nam chứ không phải từ nhu cầu tư duy. Người
hồi tưởng lần đầu tiếp xúc với chủ nghĩa Lênin, “khi ấy ngồi một mình trong phòng mà tôi nói
to lên như đang đứng trước đông đảo quần chúng: hỡi đồng bào bị đọa đầy đau khổ, đây là cái
cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng cho chúng ta”.
Ba là, Người vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin theo phương pháp mác-xít và theo tinh thần
phương Đông, không sách vở, không kinh viện, không tìm kết luận có sẵn mà tự tìm ra giải
pháp riêng, cụ thể cho cách mạng Việt Nam.
Chủ nghĩa Mác-Lênin là cơ sở chủ yếu nhất hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh. Vai trò của chủ
nghĩa Mác-Lênin đối với tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện ở chỗ:
- Quyết định bản chất thế giới quan khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Quyết định phương pháp hành động biện chứng của Hồ Chí Minh.
- Tư tưởng Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Mác-Lênin ở Việt Nam, là tư tưởng Việt Nam thời hiện
đại.

b. Tinh hoa nhân loại:
- Tinh hoa văn hoá phương Đông: Người tiếp thu Đạo phật và Nho giáo
+ HCM ra đời trong 1 gia đình Nho giáo nên Người đã tiếp thu những quan điểm tốt đẹp của
Nho giáo. Người đánh giá rất cao Khổng Tử. Ngày 19/5/1966, Người đến thăm Khổng Tử,
khắc chữ lên bia đá: “Khổng Tử là người thầy vĩ đại nhất của nhân loại”.
+ Người dùng rất nhiều những khái niệm, phạm trù nho giáo như: “Vì lợi ích mười năm trồng
cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” (Thập niên thụ mộc, bách niên thụ nhân)
+ Người đánh giá rất cao tư tưởng bình đẳng của nhà Phật: “Ta là Phật đã thành còn chúng
sinh là Phật sẽ thành”
- Trong tinh hoa văn hóa phương Tây.
+ HCM đã nghiên cứu tiếp thu TT văn hoá dân chủ và CM của CM Pháp, CM Mỹ, trong đó có
Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp và Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của Mỹ.
+ Người đánh giá rất cao về chúa Jêsu. Người tiếp thu những tư tưởng của những nhà khai
sáng Pháp.
2
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
c. Chủ nghĩa Mác-Lênin
Chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất tư tưởng Hồ Chí
Minh. Hồ Chí Minh khẳng định: “Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những người cách mạng
và nhân dân Việt Nam, không những là cái “cẩm nang” thần kỳ, không những là cái kim chỉ
nam mà còn là mặt trời soi sáng đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã
hội và chủ nghĩa cộng sản”
Đối với chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh đã nắm vững cái cốt lõi, linh hồn sống của nó, là
phương pháp biện chứng duy vật, học tập, lập trường quan điểm, phương pháp biện chứng của
chủ nghĩa Mác-Lênin để giải quyết các vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam.
Các tác phẩm, bài viêt của Hồ Chí Minh phản ánh bản chất tư tưởng cách mạng của Người
theo thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin.
Là yếu tố quan trọng nhất, quyết định việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.
d. Những phẩm chất cá nhân riêng của Hồ Chí Minh
- Hồ Chí Minh có một tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo cùng với một đầu óc phê phán tinh

con đường mà HCM và Đảng ta đã lựa chọn.
Câu 3: Bối cảnh lịch sử Việt Nam ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển tư tưởng
HCM? Giá trị tư tưởng của Người đối với dân tộc?
a. Tình hình xã hội
- Xã hội Việt Nam dưới thời thực dân Pháp thống trị là một xã hội thuộc địa nửa phong kiến.
Trong xã hội đó có hai mâu thuẫn cơ bản:
+ Một là, mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược và tay sai.
+ Hai là, mâu thuẫn giữa nhân dân Việt Nam, chủ yếu là nông dân với giai cấp địa chủ phong
kiến.
- Để giải quyết mâu thuẫn khách quan đó, nhiều sĩ phu yêu nước đã đứng lên tập hợp quần
chúng chống lại thực dân Pháp xâm lược, nhưng cuối cùng đều thất bại “tình hình đen tối như
không có đường ra”
- Chính điều đó đã thúc đẩy Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh ra đi tìm con đường cứu nước
mới cho dân tộc Việt Nam.
b. Quê hương và gia đình
- Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân. Thân phụ
của Người là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - một nhà nho cấp tiến, có lòng yêu nước sâu sắc,
có ý chí kiên cường vượt qua khó khăn gian khổ, đặc biệt có tư tuởng thân dân, chủ trương lấy
dân làm hậu thuẫn cho mọi sự cải cách chính trị - xã hội của ông đã ảnh hưởng sâu sắc tới sự
hình thành nhân cách và tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc sau này
- Quê hương của Hồ Chí Minh là Nghệ Tĩnh, một miền quê giàu truyền thống yêu nước, chống
giặc ngoại xâm với nhiều anh hùng nổi tiếng trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc
như: Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu. Mảnh đất
Kim Liên, nơi Nguyễn Tất Thành sinh ra cũng đã từng thấm máu nhiều anh hùng liệt sĩ như:
Vương Thúc Mậu, Nguyễn Sinh Quyến…
Giá trị:
Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của dân tộc và thời đại, là tài sản vô giá của dân tộc ta, nó
trường tồn, bất diệt.
- Tư tưởng Hồ Chí Minh đã tiếp thu, kế thừa những giá trị, tinh hóa văn hóa, trong đó chủ yếu
là chủ nghĩa Mác - Lênin. Bên cạnh đó còn đáp ứng nhiều vấn đề của thời đại của sự nghiệp

đế quốc phải đồng thời cắt cả hai cái vòi của nó đi, tức là phải kết hợp cách mạng vô sản ở
chính quốc với cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa; phải xem cách mạng ở thuộc địa
như là “một trong những cái cánh của cách mạng vô sản”, phát triển nhịp nhàng với cách
mạng vô sản.
2. Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh
đạo.
- Hồ Chí Minh đã sớm khẳng định: muốn sự nghiệp giải phóng dân tộc thành công “Trước hết
phải có đảng cách mệnh Đảng có vững cách mệnh mới thành công”
- “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa
nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”.
- Hồ Chí Minh đã khẳng định nguyên tắc xây dựng Đảng: Đảng của giai cấp công nhân phải
được xây dựng theo các nguyên tắc Đảng kiểu mới của Lênin.
3. Cách mạng giải phóng dân tộc là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân, trên cơ sở liên minh công
– nông.
Hồ Chí Minh viết: cách mạng “là việc chung cả dân chúng chứ không phải việc việc của một
hai người”, vì vậy phải đoàn kết toàn dân, “sĩ, nông, công, thương đều nhất trí chống lại cường
5
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
quyền”. Trong sự tập hợp rộng rãi đó, Người khẳng định cái cốt của nó là công – nông, “công
nông là người chủ cách mệnh công nông là gốc cách mệnh”.
- Trong cách mạng giải phóng dân tộc, Hồ Chí Minh chủ trương cần vận động, tập hợp rộng
rãi các tầng lớp nhân dân Việt Nam đang mất nước, đang bị làm nô lệ trong một Mặt trận dân
tộc thống nhất rộng rãi nhằm huy động sức mạnh của toàn dân tộc, đấu tranh giành độc lập, tự
do.
- Đảng cần có các chủ trương, chính sách tranh thủ vận động các tầng lớp nhân dân vì mục tiêu
chung. Trong sách lược vắn tắt, Người viết: “Đảng phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí
thức, trung nông, Thanh niên, Tân Việt để kéo họ đi vào phe vô sản giai cấp. Còn đối với
phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi
dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng tập trung
- Trong khi chủ trương đoàn kết, tập hợp rộng rãi các lực lượng dân tộc chống đế quốc, Hồ Chí

6
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
5. Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường bạo lực, kết hợp lực
lượng chính trị của quần chúng với lực lượng vũ trang trong nhân dân.
Ngay từ đầu năm 1924, trong Báo cáo về Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ, Hồ Chí Minh đã đề cập
khả năng một cuộc khởi nghĩa vũ trang ở Đông Dương. Theo Người, cuộc khởi nghĩa vũ trang
đó: phải có tính chất một cuộc khởi nghĩa quần chúng chứ không phải một cuộc nổi loạn
Luận điểm trên đây của Hồ Chí Minh bắt nguồn từ sự phân tích vai trò của quần chúng nhân
dân, bản chất phản động của chính quyền thực dân Pháp và bài học kinh nghiệm của dân tộc
Việt Nam, của cách mạng Nga, từ sự thất bại của các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX.
- Tháng 5 – 1941, Hội nghị Trung ương 8 do Người chủ trì đã đưa ra nhận định: Cuộc cách
mạng Đông Dương kết liễu bằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang, mở đầu có thể là bằng một
cuộc khởi nghĩa từng phần trong từng địa phương mà mở đường cho một cuộc tổng khởi
nghĩa to lớn.
- Để chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa vũ trang, Hồ Chí Minh cùng với Trung ương Đảng chỉ đạo
xây dựng căn cứ địa, đào tạo, huấn luyện cán bộ, xây dựng các tổ chức chính trị của quần
chúng, lập ra các đội du kích vũ trang, chủ động đón thời cơ, chớp thời cơ, phát động Tổng
khởi nghĩa Tháng Tám và chỉ trong vòng 10 ngày đã giành được chính quyền trong cả nước.
Tóm lại, Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo và phát triển học thuyết của Lênin về cách mạng
thuộc địa thành một hệ thống luận điểm mới mẻ, ság tạo, bao gồm cả đường lối chiến lược,
sách lược và phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa.
Thắng lợi của cách mạng Tháng Tám và hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế
quốc Mỹ, những thành tựu to lớn và rất quan trọng của sự nghiệp đổi mới ở nước ta đã chứng
minh tính khoa học đúng đắn, tính cách mạng sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về con
đường cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
Câu 5: Quan điểm của HCM về đặc trưng của CNXH VN. Vận dụng tư tưởng của Người
về CNXH vào con đường đi lên CNXH ở VN trong giai đoạn hiện nay?
Quan niệm của Hồ Chí Minh về đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội
C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, ngay trong điều kiện của xã hội xã hội chủ nghĩa, nhờ công
cuộc cải tạo mang tính cách mạng mà xã hội đã đạt được một trạng thái phát triển mới về chất:

- Định nghĩa tổng quát, xem xét chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản như là một chế độ xã
hội hoàn chỉnh, bao gồm nhiều mặt khác nhau của đời sống, là con đường giải phóng nhân loại
cần lao, áp bức. Hồ Chí Minh viết: "Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho
mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm
no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnh phúc, nói
tóm lại là nền cộng hòa thế giới chân chính, xóa bỏ những biên giới tư bản chủ nghĩa cho đến
nay chỉ là những vách tường dài ngăn cản những người lao động trên thế giới hiểu nhau và yêu
thương nhau". Hoặc ở dưới dạng tổng hợp hơn, Người cho rằng: "Muốn cho chủ nghĩa cộng
sản thực hiện được, cần phải có kỹ nghệ, nông nghiệp và tất cả mọi người đều được phát triển
hết khả năng của mình". Cách định nghĩa chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản như trên
thường được Người sử dụng thời kỳ trước năm 1954, khi chủ nghĩa xã hội là xu thế tất yếu mà
quá trình cách mạng Việt Nam cần đạt tới.
- Định nghĩa chủ nghĩa xã hội bằng cách chỉ ra một mặt nào đó của nó (kinh tế, chính trị, văn
hóa ). Hồ Chí Minh viết: " chủ nghĩa xã hội là lấy nhà máy, xe lửa, ngân hàng, v.v. làm của
chung. Ai làm nhiều thì ăn nhiều, ai làm ít thì ăn ít, ai không làm thì không ăn, tất nhiên là trừ
những người già cả, đau yếu và trẻ con ". Khi đề cập về kinh tế, Hồ Chí Minh thường nhấn
mạnh hai yếu tố: chế độ sở hữu (công cộng hoặc xã hội) và quan hệ phân phối: làm theo năng
lực, hưởng theo lao động. Còn trong lĩnh vực chính trị, Người nhấn mạnh mặt bản chất nhất
của chủ nghĩa xã hội, đó là nhà nước dân chủ kiểu mới, nhà nước của dân, do dân và vì dân.
Người viết: "Nhà nước xã hội chủ nghĩa và dân chủ nhân dân chỉ lo làm lợi cho nhân dân,
trước hết là nhân dân lao động, ngày càng được tiến bộ về vật chất và tinh thần, làm cho trong
xã hội không có người bóc lột người". Khi tìm hiểu cách định nghĩa này của Người, chúng ta
phải đặt trong tổng thể quan niệm chung về chủ nghĩa xã hội, nếu tuyệt đối hóa một mặt nào
đó mà Người đưa ra, dễ dẫn đến sai lầm trong chỉ đạo thực tiễn.
8
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Định nghĩa bằng cách xác định mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, chỉ rõ phương hướng, phương
tiện để đạt được mục tiêu đó. Đây là cách định nghĩa phổ biến mà Hồ Chí Minh hay dùng nhất.
Trong hơn 20 định nghĩa về chủ nghĩa xã hội thống kê được thì hơn 2/3 định nghĩa thuộc loại
này. Chẳng hạn, Hồ Chí Minh hỏi: "chủ nghĩa xã hội là gì" và Người tự trả lời: "là mọi người

dân chủ, bảo đảm quyền con người, bác ái, đoàn kết, hữu nghị Trong đó có những giá trị tạo
tiền đề, có giá trị hạt nhân. Tất cả những giá trị cơ bản này là mục tiêu chủ yếu của chủ nghĩa
xã hội. Một khi tất cả các giá trị đó đã đạt được thì loài người sẽ vươn tới lý tưởng cao nhất
chủ nghĩa xã hội, đó là "liên hợp tự do của những người lao động" mà C.Mác, Ph.Ăngghen đã
dự báo. ở đó, cá tính của con người được phát triển đầy đủ, năng lực con người được phát huy
cao nhất, giá trị con người được thực hiện toàn diện. Nhưng theo Hồ Chí Minh, đó là một quá
trình phấn đấu khó khăn, gian khổ, lâu dài, dần dần và không thể nôn nóng.
9
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Câu 6: Quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác xây dựng Đảng. Ý nghĩa học tập tư
tưởng của Người về vấn đề này?
Nội dung công tác xây dựng Đảng CSVN:
a/Xây dựng Đảng về tư tưởng ,
lý luận :HCM khẳng định "Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm cốt, trong
Đảng ai cũng phải hiểu , ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy.Đảng ko có chủ nghĩa
như người ko có trí khôn , tàu ko có bản chỉ Nam."."Chủ nghĩa" ấy là chủ nghĩa
Mac - Lenin. Trong việc tiếp nhận và vận dụng chủ nghĩa Mac - Lê nin , HCM
lưu ý1 số điểm sau : +Việc học tập , nghiên cứu , tuyên truyền Chủ nghĩa Mác -
Lê nin phải luôn phù hợp với từng đối tượng ; việc vận dụng Chủ nghĩa Mác -
Lê nin phải luôn phù hợp với từng hoàn cảnh. + Trong quá trình hoạt động ,
Đảng ta phải chú ý học tập , kế thừa ~ kinh nghiệm tốt của các Đảng CS khác,
đồng thời , phải tổng kết kinh nghiệm của mình bổ sung vào Chủ nghĩa Mác -
Lê nin ; tăng cường đấu tranh bảo vệ sự trong sáng của Chủ nghĩa Mác - Lê
nin.
b/ Xây dựng Đảng về chính trị : - Theo HCM,đường lối chính trị là một vấn
đề cốt tử trong sự tồn tại và phát triển của Đảng. Xây dựng Đảng về chính trị
gồm các nội dung: xây dựng đường lối chính trị, bảo vệ chính trị , xây dựng và
thực hiện Nghị quyết, xây dựng và bảo vệ hệ tư tưởng chính trị , củng cố lập
trường chính trị , nâng cao bản lĩnh chính trị -Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo
chính trị của mình chủ yếu bằng việc đề ra các Cương lĩnh ,đường lối chiến

bài viết xoay quanh vấn đề về đoàn kết, có nhiều cụm từ viết về “đoàn kết được
nhắc đi nhắc lại nhiều lần (tác phẩm : “Sửa đổi lối làm việc” nhắc tới 16 lần từ
đoàn kết, bài phát biểu tại Đại hội thống nhất mặt trận Việt Minh liên việt –
1951 nhắc tới 17 lần cụm từ đoàn kết, diễn văn kỉ niệm 12 năm Quốc Khánh
Bác nhắc tới 12 lần).
- Trong từng thời kì của cách mạng, có thể phải điều chỉnh chính sách và
phương pháp tập hợp lưc lượng cho phù hợp với từng đối tượng, nhưng đại
đoàn kết dân tộc phải là vấn đề sống còn của cách mạng. Hồ Chí Minh đã nêu:
“Đại đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết là thắng lợi, đoàn kết là then chốt của
thành công”, “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, thành công, thành công, đại
thành công”, “Đoàn kết là điểm mẹ điểm này mà thực hiện tốt đẻ ra con cháu
đều tốt”. HCM đi đén kết luận: muốn được giải phóng, các dân tộc bị áp bức
và nhân dân lao động phải tự mình cứu lấy mình bằng đáu tranh cách mạng,
bằng cách mạng vô sản.
Quan điểm 2: Đại đoàn kết là mục tiêu, là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng:
- Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc được quán triệt trong mọi đường lối, chính
sách của Đảng là lực lượng lãnh đạo duy nhất của cách mạng VN. Trong buổi
ra mắt của Đảng Lao Động Việt Nam năm 1951, HCM nêu ra mục đích của
Đảng Lao Động VN gồm 8 chữ: đoàn kết dân tộc, phụng sự tổ quốc”. Trước
cách mạng Tháng 8 và trong kháng chiến nhiệm vụ của tuyên huấn là làm sao
cho đồng bào hiêủ được mấy điều: một là, đoàn kết, hai là, là cách mạng đòi
độc lập. Sau kháng chiến Bác chống lại nêu nhiệm vụ của tuyên huấn là để dân
hiểu: một là, đoàn kết, hai là, xây dựng chủ nghĩa xã hội, ba là, đấu tranh thống
nhất nước nhà.
- Như vậy, đại đoàn kết không đơn thuần là phương pháp tập hợp lực lượng
cách mạng, mà đó là mục tiêu, nhiệm vụ hang đầu của cách mạng. Vì vấn đề
cơ bản của cách mạng suy cho cùng là phải có bộ tham mưu đưa ra đường lối
tập hợp sức mạnh toàn dân đánh giặc. Vấn đề đại đoàn kết dân tộc phải xuất
phát từ đòi hỏi khách quan của cách mạng do quần chúng tiến hành. Đại đoàn
kết dân tộc là một chính sách chứ không thể là một thủ đoạn chính trị. Đảng

- Đại đoàn kết dân tộc là nền tảng là gốc rễ là nguồn sức mạnh vô địch, quyết
định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong khi tập hợp thì “lực lượng chủ
yếu của khối đại đoàn kết dân tộc là liên minh công – nông – trí thức, cho liên
minh công- nông – trí thức là nền tảng của mặt trận dân tộc thống nhất”.
- Điều kiện để thực hiện khối đại đoàn kết toàn dân là: phải kế thừa truyền
thống yêu nước-nhân nghĩa, đoàn kết, phải có tấm lòng khoan dung, độ lượng.
Người ta mà có lầm lạc, mà biết lỗi thì đoàn kết với họ, tránh khoét sâu cách
biệt. “Bất kì ai mà thật thà tán thành hoà bình, thống nhất, độc lập dân tộc thì dù
người đó trước đây chống lại chúng ta bây giờ chúng ta thật thà đoàn kết với
họ”. “Cần xá bỏ hết mọi thành kiến, cần thật thà đoàn kết với nha, giúp nhau
cùng tiến bộ để phục vụ nhân dân”.
- Người nhấn mạnh phương châm đoàn kết: “Cầu đồng,tồn dị” tìm kiếm, phát
huy những yếu tố chung, tương đòng đó là độc lập dân tộc, thống nhất đất
nước, toàn vẹn lãnh thổ.
Quan diểm 5: Xây dựng mặt trận thống nhất vững mạnh
- Khối đại đoàn kết dân tộc phải được giác ngộ về mục tiêu, tổ chức thành khối
vững chắc và hoạt động theo đường lối chính trị đúng đắn. Và đưa quần chúng
12
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
vào tổ chức phù hợp với từng giai cấp, từng lứa tuổi, giới tính, nghành nghề,
tôn giáo, phù hợp với từng bước phát triển của phong trào cách mạng. Ví dụ
có hội hữu ái, hội công, hội nông, hội phụ nữ,…
- Mặt trận dân tộc thống nhất là nơi qui tụ mọi tổ chức và cá nhân yêu nước.
Trong từng thời kì mặt trận có tên gọi khác nhau nhưng đó là phải là mặt trận
chính trị rộng rãi tập hợp đông đaỏ các lực lượng phấn đấu vì hoà bình, vì mục
tiêu của dân tộc.
Nguyên tắc xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất:
Một là: Đoàn kết phải xuất phát từ mục tiêu vì nước, vì dân, trên cơ sở yêu
nước, thương dân, chống áp bức bóc lột, chống nghèo nàn lạc hậu.
Hai là: Tư tưởng, chiến lược đại đoàn kết dân tộc dựa trên nền tảng liên minh

13
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
lấy dân làm gốc, liên hệ chặt chẽ với dân, lắng nghe ý kiến của dân và chịu sự
kiểm soát của nhân dân. Nếu chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi chỉnh
phủ"
Nhà nước vì dân đó là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân,
không đặc quyền đặc lợi, thực sự trong sạch, cần, kiệm, liêm, chính. "Việc gì
lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Viẹc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh"
Theo HCM, việc đáp ứng nhu cầu lợi ích của nhân dân là tiêu chí số một để
đánh giá hiệu quả hoạt động của nhà nước. Muốn đạt được mục đích cao cả
đó, nhà nước phải thật sự trong sạch; nếu cán bộ nhà nước bị thoái hoá, biến
chất thì nhà nước đó trượt ra khỏi quỹ đạo dân chủ nhân dân, trở thành thế lực
đối lập với nhân dân.
Bằng nhạy cảm chính trị và kinh nghiệm thực tiễn, HCM đã phát hiện và cảnh
báo ngay từ rất sớm những căn bệnh có thể phát sinh, làm biến dạng tha hoá
nhà nướcnhư trái phép, cậy thế, hủ hoá, chia rẽ Người gọi những căn bệnh
đó là giặc " nội xâm" hết sức nguy hiểm, gây hậu quả nghiêm trọng, làm xói
mòn niêm tin của nhân dân, làm cho dân xa nhà nước.
Vì thế, chống đặc quyền, đặc lợi, khắc phục những tiêu cực trong bộ máy nhà
nước luôn đựoc HCM quan tâm.
HCM cũng đề cập đến mối quan hệ biện chứng giữa nhân dân là người làm
chủ đất nước với cán bộ nhà nước vừa là người lãnh đạo vừa là đầy tớ trung
thành của nhân dân. Người nói: " Nếu không có nhân dân thì chính phủ không
đủ lực lượng. Nếu không có chính phủ thì nhân dân không ai dẫn đường".
Trong di chúc, Người nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải thực sự là người lãnh
đạo là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân. Cán bộ phải vừa có đức,
vừa có tài, vừa hiền lại vừa minh, hết lòng phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước.
Trong công cuộc đổi mới hiện nay, những tư tưởng của Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước
pháp quyền của dân, do dân và vì dân còn nguyên giá trị, soi sáng con đường cách mạng của
Đảng và nhà nước ta. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và xây dựng nhà nước của

+Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường
+Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng.
+Xây dựng XH: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của ND trong XH.
+Xây dựng chính trị: Dân chủ, dân quyền.
+Xây dựng kinh tế
2. Quan điểm của HCM về các vấn đề chung của văn hóa.
a. Quan điểm về vị trí và vai trò của văn hóa trong đời sống XH
Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng.
+ Sau Cách mạng Tháng Tám: HCM xác định văn hóa là đời sống tinh thần của
xã hội, là thuộc về kiến trúc thượng tầng.
+ Văn hóa có quan hệ mật thiết với kinh tế, chính trị, xã hội, tạo thành bốn vấn
đề chủ yếu của đời sống xã hội và phải nhận thức như sau:
Văn hoá quan trọng ngang kinh tế, chính trị, XH
Chính trị, xã hội có được giải phóng thì văn hoá mới được giải phóng. Chính trị
giải phóng mở đường cho văn hoá phát triển.
Xây dựng kinh tế để tạo điều kiện cho việc xây dựng và phát triển văn hoá.
Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế, chính trị, phải phục
vụ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy sự phát triển của kinh tế.
Chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng: văn hóa có tính chủ động, tích cực, đóng vai
trò như một động lực thúc đẩy sự phát triển của kinh tế và chính trị, tức là:
+ Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị: tham gia thực hiện những nhiệm vụ
chính trị, thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế.
+ Kinh tế và chính trị cũng phải có tính văn hóa.
b. Quan điểm về tính chất của nền văn hóa
+Tính dân tộc :Kết quả của sự kế thừa và phát huy những truyền thống văn hóa
tốt đẹp của dân tộc, chống lại văn hóa nô dịch.
15
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
+ Tính khoa học: Chống lại những tư tưởng và hoạt động VH phản khoa học.
Khả năng đóng góp của VH, cải tạo XH.

Yêu thương con người trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh xuất phát từ truyền thống nhân
nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của nhân loại, chủ nghĩa nhân đạo cộng sản.
Hồ Chí Minh coi yêu thương con người là phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất. Yêu thương con
người thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân trong quan hệ xã hội.
c- Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư :
- Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nền tảng của đời sống mới, là phẩm chất trung tâm
của đạo đức cách mạng trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, là mối quan hệ “ với tự mình”.
16
Đề cương ôn tập Tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Cần, kiệm, liêm, chính có quan hệ chặt chẽ với nhau và với chí công vô tư. Cần, kiệm, liêm,
chính sẽ dẫn đến chí công vô tư. Ngược lại, đã chí công vô tư, một lòng vì nước, vì dân, vì
Đảng thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính.
d- Tinh thần quốc tê trong sáng :
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế là nhờ sự mở rộng những quan niệm đạo
đức nhân đạo, nhân văn của Người ra phạm vi toàn nhân loại, vì Người là “ người Việt Nam
nhất” đồng thời là nhà văn hoá kiệt xuất của thế giới, anh hùng giải phóng dân tộc, chiến sĩ lỗi
lạc của phong trào cộng sản quốc tế.
Riêng về Đạo đức cách mạng được Bác Hồ đề cập lần đầu trong tác phẩm “ Sửa đổi lề lối làm
việc” ( 1947 ). Theo Người đạo đức cách mạng thể hiện trong năm điều: nhân, nghĩa, trí, dũng,
liêm.
Nhân: thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí, đồng bào, chống lại những người, những
việc có hại đến Đảng đến nhân dân, không ham giàu sang, không e cực khổ, không có lợi ích
riêng phải lo toan.
Nghĩa : ngay thẳng, không có tư tâm, không làm việc bậy, không có việc gì phải giấu Đảng.
Ngoài lợi ích của Đảng, không có lợi ích riêng phải lo toan. Lúc Đảng giao cho việc, thì bất kì
to nhỏ, đều ra sức làm cẩn thận. Thấy việc phải thì làm, thì nói. Không sợ người ta phê bình
mình, mà phê bình người khác cũng luôn luôn đúng đắn.
Trí : vì không có tư túi nó làm mù quáng, cho nên đầu óc trong sạch, sáng suốt. Dễ hiểu lí
luận, dễ tìm phương hướng. Biết xem người, biết xét việc. Vì vậy, mà biết làm việc có lợi,
tránh việc có hại cho Đảng, biết vì Đảng mà cần cất nhắc người tốt, đề phòng người gian.

sống mãnh liệt và cổ vũ lớn lao với nhân dân ta và nhân dân thế giới. Để có đủ tài đức để trở
thành chủ nhân tương lai của đất nước , thanh niên cần phải học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh.
Thanh niên cần trung với nước , hiếu với dân , suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp giải
phóng dân tộc, giải phóng giai cấp , giải phóng con người.đó chính là một phẩm chất đạo đức
quan trọng của sinh viên hiện nay, chính là sự trung thành với đất nước với nhân dân, và đó
cũng chính là phẩm chất đạo đức cần có với sinh viên của đất nước đi theo con đường Xã hội
Chủ nghĩa như đất nước Việt Nam chúng ta, đạo đức vì cộng đồng vì nhân loại.
Học cần, kiệm, liêm , chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng , nếp sống giản dị và
đức khiêm tốn vô thường. Một đạo đức hi sinh tính cá nhân của con người, không phải vì riêng
tư, từ bỏ những ham muốn cá nhân , sống trong sạch, giản dị , giàu lòng nhân ái , gương mẫu
trong sinh hoạt học tập, tránh rơi vào thói ích kỉ , cá nhân , tham lam .
Học tấm gương về ý chí và nghị lực tinh thần to lớn quyết tâm vượt qua mọi thử thách,
gian nguy để đạt được mục đích trong cuộc sống. Có được đức tính như vậy sinh viên có thể
vượt qua các khó khăn thủ thách gặp được trong cuộc sống và sẽ gặt hái nhiều thành công
trong cuộc sống.
Để học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh có hiệu quả thì sinh viên phải
có sự tu dưỡng, rèn luyện hết mình , luôn luôn cố gắng phấn đấu vì gia đình quê hương đất
nước, luôn yêu quê hương đất nước, giàu lòng nhân ái và tích cực làm theo tấm gương đạo đức
của Hồ Chí Minh trong cuộc sống.
18