Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG, HÌNH
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4
PHẦN MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 4
LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG NHẬP KHẨU 4
1.1. Một số vấn đề chung về nhập khẩu 4
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của nhập khẩu với nền kinh tế 4
1.1.1.1.Khái niệm nhập khẩu 4
1.1.1.2. Đặc điểm và vai trò của nhập khẩu với nền kinh tế 4
1.1.2. Các hình thức nhập khẩu 7
1.1.2.1. Nhập khẩu trực tiếp 7
1.1.2.2. Nhập khẩu uỷ thác 8
1.2. Rủi ro trong hoạt động nhập khẩu 9
1.2.1. Khái niệm rủi ro 9
1.2.2. Phân loại rủi ro 11
1.2.2.1. Phân loại rủi ro nói chung 11
Theo tính chất của rủi ro 11
Theo nguyên nhân của rủi ro 11
Theo phạm vi ảnh hưởng của rủi ro 11
Theo tác động của môi trường vĩ mô 12
Ngoài các cách phân loại rủi ro nói chung như trên, rủi ro trong nhập khẩu còn
có một số cách phân loại theo các tiêu chí sau: 12
Theo quá trình nhập khẩu 12
1.3. Quản trị rủi ro trong nhập khẩu 13
1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro trong nhập khẩu 13
1.3.2. Nội dung quản trị rủi ro trong nhập khẩu 15

của công ty cổ phẩn dược TW Mediplantex giai đoạn 2006 - 2009 35
2.1.3.1. Nhân tố con người 35
2.1.3.2. Điều kiện cơ sở vật chất, công nghệ thông tin của công ty 36
2.2. Thực trạng quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hóa của công ty cổ phần dược
TW Mediplantex 37
2.2.1. Sơ lược về nhập khẩu hàng hoá của công ty cổ phần dược TW Mediplantex
trong những năm gần đây (2006 – 2009) 37
2.2.2. Thực trạng quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hoá của công ty cổ phần
dược TW Mediplantex 40
2.2.2.1. Nhận biết rủi ro có thể xảy ra trong nhập khẩu hàng hoá 40
2.2.2.2. Đo lường rủi ro trong nhập khẩu 49
2.2.2.3. Giám sát rủi ro trong nhập khẩu 52
2.2.2.4. Kiểm soát rủi ro trong nhập khẩu 53
2.2.2.5. Báo cáo và đánh giá về quản trị rủi ro trong hoạt động nhập khẩu 55
2.3. Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hóa của công ty cổ phần
dược TW Mediplantex 56
2.3.1. Những ưu điểm trong quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hóa của công ty
cổ phần dược TW Mediplantex 56
2.3.1.1. Công ty đã nhận biết được tầm quan trọng của quản trị rủi ro trong nhập
khẩu hàng hóa 57
2.3.1.2. Quan tâm và chú trọng để hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro trong hoạt
động nhập khẩu 57
2.3.2. Những tồn tại trong quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hóa của công ty cổ
phần dược TW mediplantex 58
2.3.2.1. Quy trình quản trị rủi ro không có tính hệ thống, không phù hợp với
chiến lược tổng thể của công ty 58
2.3.2.2. Quy trình quản trị rủi ro chưa được thực hiện tốt và nghiêm ngặt 59
2.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại trong quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng
hóa của công ty cổ phần dược TW Mediplantex 60
2.3.3.1. Nguyên nhân chủ quan 60

3.2.7. Tạo lập mối quan hệ với ngân hàng tốt hơn nữa nhằm nâng cao năng lực tài
chính 74
3.3. Một số kiến nghị với các Bộ ngành liên quan 74
3.3.1. Đầu tư xây dựng hệ thống kho bãi, bến cảng cho các đơn vị hỗ trợ hoạt động
kinh doanh thương mại quốc tế 75
3.3.2. Tập trung đầu tư phát triển ngành công nghiệp hoá dược 75
3.3.3. Hoàn thiện chính sách quản lý ngành tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh
cho thị trường thuốc nhập khẩu 75
KẾT LUẬN 77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CP Cổ phần
EUR Đơn vị tiền châu Âu
GDP Tổng sản phẩm quốc nội
HĐ Hợp đồng
HSC Công ty cổ phần chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh
LNTT Lợi nhuận trước thuế
RR Rủi ro
TW Trung ương
USD Đơn vị tiền đô la Mỹ
VND Đơn vị tiền Việt Nam
WTO Tổ chức thương mại thế giới
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

DANH MỤC CÁC HÌNH, BẢNG
Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức công ty cổ phần dược TW Mediplantex 32
Bảng 2.1: Hoạt động nhập khẩu của Mediplantex giai đoạn 2006 - 2009 37
Bảng 2.2: Hoạt động nhập khẩu từ các nước của Mediplantex 39

Công ty cổ phần dược TW Mediplantex đã cổ phần hoá được 6 năm nhưng
vẫn chưa thực sự chú trọng đến chức năng quản trị rủi ro trong hoạt động xuất nhập
khẩu của mình. Do đó, công ty đã thường gặp phải các rủi ro trong thanh toán quốc
tế, rủi ro trong quá trình chuyên chở hàng hóa, rủi ro vì giá cả hàng hóa tăng… Điều
đó đã làm thiệt hại về kinh tế rất nhiều cho công ty, nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng
trực tiếp đến uy tín của công ty. Trong điều kiện khủng hoảng kinh tế như hiện nay,
nếu tình trạng này còn kéo dài thì công ty sẽ phải đối mặt với rất nhiều rủi ro và có
xu hướng ngày càng gia tăng. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm quản trị rủi ro
trong hoạt động nhập khẩu tại công ty cổ phần dược trung ương Mediplantex tốt
hơn để nâng cao hiệu quả kinh doanh và tạo lập môi trường kinh doanh an toàn hơn
là vấn đề cần thiết. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản trị rủi ro trong nhập khẩu
1
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

hàng hoá của công ty cổ phần dược trung ương Mediplantex” để nghiên cứu cho
luận văn thạc sỹ của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu
Thực trạng quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hóa của công ty cổ phần
dược trung ương Mediplantex trong giai đoạn 2006 – 2009, qua đó đề xuất một số
giải pháp nhằm tăng cường quản trị rủi ro trong hoạt động nhập khẩu hàng hóa của
công ty cổ phần dược TW Mediplantex trong những năm sau.
- Nhiệm vụ nghiên cứu
+ Hệ thống hoá những vấn đề cơ bản về rủi ro và quản trị rủi ro trong
nhập khẩu.
+ Phân tích thực trạng quản trị rủi ro trong nhập khẩu hàng hóa của
công ty cổ phần dược TW Mediplantex và đưa ra những đánh giá về quản trị
rủi ro của công ty.
+ Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản trị rủi ro của công ty cổ phần
dược TW Mediplantex trong nhập khẩu hàng hóa.

1.1. Một số vấn đề chung về nhập khẩu
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của nhập khẩu với nền kinh tế
1.1.1.1.Khái niệm nhập khẩu
Nhập khẩu là việc mua hàng hoá và dịch vụ của nước ngoài, nhập khẩu để bổ
sung hàng hoá mà trong nước không sản xuất được, hoặc sản xuất không đáp ứng
được nhu cầu. Nhập khẩu còn để thoả mãn mục đích kiếm lời, nghĩa là nhập khẩu
những hàng hoá mà sản xuất trong nước không có lợi bằng nhập khẩu.
Vậy thực chất kinh doanh nhập khẩu ở đây là nhập khẩu từ các tổ chức kinh
tế, các công ty nước ngoài, tiến hành tiêu thụ hàng hoá, vật tư ở thị trường nội địa
hoặc tái xuất với mục tiêu lợi nhuận và nối liền sản xuất giữa các quốc gia với nhau.
Mục tiêu hoạt động kinh doanh nhập khẩu là sử dụng có hiệu quả nguồn
ngoại tệ để nhập khẩu vật tư, thiết bị kỹ thuật và dịch vụ phục vụ cho quá trình tái
sản xuất mở rộng, nâng cao năng suất lao động, tăng giá trị ngày công, và giải quyết
sự khan hiếm hàng hoá, vật tư trên thị trường nội địa.
Mặt khác, kinh doanh nhập khẩu đảm bảo sự phát triển ổn định của các
ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi nước mà khả năng sản xuất trong nước chưa đảm
bảo vật tư, thiết bị kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển, khai thác triệt để lợi thế so
sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hoá trong phân công lao động
quốc tế, kết hợp hài hoà và có hiệu quả giữa nhập khẩu và cải thiện cán cân thanh
toán.
1.1.1.2. Đặc điểm và vai trò của nhập khẩu với nền kinh tế
 Đặc điểm của nhập khẩu
Những đặc điểm của nhập khẩu được xem xét dưới góc độ quản trị rủi ro, do
vậy chỉ những đặc điểm nào ảnh hưởng tới tình hình rủi ro của doanh nghiệp mới
được đề cập.
4
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

Mọi doanh nghiệp hoạt động đều hướng tới mục tiêu tạo ra lợi thế cạnh tranh
và đem lại giá trị tăng thêm cho những đối tác bên trong và bên ngoài của doanh

giảm thiểu thiệt hại về người và của đối với công ty.
Như vây, quản trị rủi ro nói chung và quản trị rủi ro trong nhập khẩu thực
chất là những biện pháp mang tính chủ động nhằm phát hiện, phòng ngừa, loại bớt
rủi ro để giảm nhẹ tổn thất trên cơ sở tính toán và so sánh với chi phí quản trị rủi ro.
1.3.2. Nội dung quản trị rủi ro trong nhập khẩu
Quản trị rủi ro được tổ chức ở các mức độ khác nhau, tuỳ thuộc vào tiềm lực
tài chính của doanh nghiệp cũng như việc phân bổ nguồn lực của doanh nghiệp cho
công tác quản trị rủi ro, tuỳ theo môi trường hoạt động của doanh nghiệp phức tạp
hay đơn giản cũng như mức độ coi trọng quản trị rủi ro của ban lãnh đạo doanh
nghiệp đó… Tuy nhiên, dù mô hình tổ chức quản trị rủi ro tại mỗi doanh nghiệp có
thể khác nhau, quản trị rủi ro vẫn đảm bảo bao gồm các nội dung cơ bản sau:
Sơ đồ 1.1: Nội dung quản trị rủi ro trong hoạt động nhập khẩu
1. Nhận biết các rủi ro
2. Đo lường nguy cơ xảy ra rủi ro
3. Giám sát các rủi ro
4. Kiểm soát các rủi ro
5. Báo cáo và đánh giá
15
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

1.3.2.1. Nhận biết các rủi ro có thể xảy ra trong nhập khẩu
Nhận biết rủi ro là công việc đầu tiên để thực hiện hoạt động quản trị rủi ro.
Nhận biết rủi ro là việc xác định một danh sách các rủi ro có thể gặp phải khi
tiến hành hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp xuất phát từ nguyên nhân khách
quan cũng như các nguyên nhân chủ quan. Lập danh sách các rủi ro có thể gặp phải
càng chi tiết và đầy đủ thì càng tốt cho hoạt động kinh doanh nhập khẩu của doanh
nghiệp.
Nhận biết rủi ro đòi hỏi nhà quản trị phải có trình độ chuyên môn, tinh thần
trách nhiệm, kinh nghiệm và sự thận trọng để tập hợp được tất cả các loại rủi ro có
thể xảy ra và phân biệt chúng theo các tiêu thức khác nhau

- Phương pháp đo lường định lượng
Có thể sử dụng các phương pháp đo lường định lượng sau:
• Phương pháp thống kê kinh nghiệm: Là phương pháp dựa vào những
số liệu thống kê về sự cố đã xảy ra trong một khoảng thời gian quan sát hoặc dựa
vào số lần các sự kiện xảy ra.
• Phương pháp xác suất thống kê: Là phương pháp ước lượng xác suất
rủi ro dựa trên cơ sở các định nghĩa, định lý và thuật toán của xác suất cổ điển.
• Phương pháp áp dụng các quy luật phân phối xác suất: Trong
thực tế, có thể áp dụng các một số quy luật phân phối xác suất thông dụng như
quy luật phân phối chuẩn, quy luật phân phối nhị thức để nghiên cứu và xác
định tần số rủi ro.
- Phương pháp đo lượng định tính
Có thể sử dụng phương pháp đo lường định tính sau:
• Phương pháp phân tích, cảm quan: Là phương pháp dự đoán rủi ro
dựa trên cơ sở tổng hợp một loạt cái ngẫu nhiên từ đó suy ra cái tất nhiên, từ một
loạt vấn đề về hình thức từ đó suy ra nội dung cũng như bản chất. Có thể phân tích
các điều kiện môi trường, nhân tố ảnh hưởng… để dự đoán, dự báo về những rủi ro
có thể gặp phải.
17
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

• Phương pháp chuyên gia: Là phương pháp dựa trên nghiên cứu của
chuyên gia trong các lĩnh vực bảo hiểm, quản trị rủi ro, quản trị kinh doanh… đánh
giá nguy cơ rủi ro bằng cách cho điểm.
• Phương pháp xếp hạng mức độ ảnh hưởng tới rủi ro: Là phương pháp
kết hợp so sánh liên hoàn giữa các nhân tố tác động tới rủi ro trong kinh doanh.
18
Hạ Thị Thu Hải Khoa Thương mại & Kinh tế quốc tế

1.3.2.3. Giám sát rủi ro trong nhập khẩu


- Chuyển giao hoặc chia sẻ rủi ro: Chuyển giao hoặc chia sẻ rủi ro có thể
thực hiện bằng cách mua bảo hiểm hay áp dụng các điều khoản chia sẻ rủi ro.
1.3.2.5. Báo cáo và đánh giá về quản trị rủi ro trong nhập khẩu
Đây là bước cuối cùng của quá trình quản trị rủi ro trong hoạt động nhập
khẩu, là bước mang tính chất tổng kết để rút ra các bài học kinh nghiệm cho doanh
nghiệp. Qua mỗi giai đoạn của quá trình quản trị rủi ro trong nhập khẩu, doanh
nghiệp phải đưa ra các nhận xét và kết luận về quá trình quản trị rủi ro đó. Nhận xét
và kết luận đó phải chính xác để góp phần hoàn thiện hay điều chỉnh cho phù hợp ở
các giai đoạn tiếp theo.
1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản trị rủi ro trong nhập khẩu
1.3.3.1. Các nhân tố chủ quan ảnh hưởng tới quản trị rủi ro trong hoạt động
nhập khẩu
 Sự yếu kém về năng lực quản trị và trình độ chuyên môn của các nhà quản
trị trong hoạt động nhập khẩu
Năng lực của các nhà quản trị được coi là nhân tố quan trọng nhất quyết định
đến năng lực quản trị rủi ro của các doanh nghiệp nhập khẩu. Năng lực của nhà
quản trị bao gồm từ nhận thức và quan điểm cho đến khả năng chuyên môn của ban
lãnh đạo, của đội ngũ cán bộ quản trị rủi ro.
Sự yếu kém về trình độ của các nhà quản trị doanh nghiệp thể hiện ở sự thiếu
kiến thức trong kinh doanh, trình độ, năng lực chưa đáp ứng được yêu cầu của
nhiệm vụ được giao; sự phối hợp về công việc giữa các bộ phận trong doanh nghiệp
không được liên kết chặt chẽ; các chính sách về tuyển dụng, khen thưởng, đãi ngộ,
sa thải đối với người lao động không phù hợp… Sự yếu kém này sẽ gây ra những
rủi ro, tổn thất lớn cho doanh nghiệp như: chất lượng sản phẩm không đạt tiêu
chuẩn, hàng hoá bị trả lại, chi phí đào tạo cao…
Việc đề ra một chiến lược kinh doanh không phù hợp với điều kiện của
doanh nghiệp hay một chiến lược kinh doanh không hoàn chỉnh sẽ gây ra những
hậu quả nghiêm trọng. Doanh nghiệp sẽ bị thiệt hại, thua lỗ lớn, có thể dẫn đến phá
sản. Vì vậy, ban lãnh đạo doanh nghiệp khi xây dựng chiến lược kinh doanh cần