Bài 11. SAI SỐ TRONG THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH
A. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Thông qua hoạt động thí nghiệm thực hành (TNTH) nhằm củng cố,
khắc sâu một cách bản chất hơn về số kiến thức đã học.
- Thông qua việc vận dụng sẽ ôn lại nhiều kiến thức có liên quan đến
mỗi phương án thí nghiệm.
- Biết thêm kiến thức về thí nghiệm vật lý nói riêng và thí nghiệm khoa
học nói chung như sai số, cơ sở vật lí trong các nguyên lý hoạt động của
một số dụng cụ thí nghiệm, thao tác tư duy hùng biện.
2. Kỹ năng
- Biết sử dụng một số dụng cụ thí nghiện để đo độ dài, lực, thời gian,
nhiệt độm, khối lượng.
- Biết cách bố trí, lắp đặt, thao tác thu số liệu của các phép đo. Biết sử
lý số liệu, làm báo cáo, viết kết quả hợp lý. Biết nhận xét khái quát hóa,
dự đoán quy luật.
- Biết cách phân tích để hiểu nguyên lí cơ bản của một số thiết bị thí
nghiệm, thô sơ và hiện đại.
- Bước đầu làm quen với việc phân tích các phương án thí nghiệm, cách
phán đoán và lựa chọn phương án thí nghiệm và tạo tiền đề cho việc hình
thành khả năng sáng tạo các phương án thí nghiệm khả thi.
3. Tình cảm thái độ tác phong
- Hiểu đúng được đặc trưng của bộ môn vật lý là một môn khoa học
thực nghiệm.Từ đó yêu thích bộ môn.
- Rèn tác phong làm việc khoa học, cẩn thận tỉ mỉ, quen quan sát, tôn
trọng thực tế khách quan, trung thực trong học tập.
- Tiếp tục quá trình hình thành và phát triển ý thức cộng đồng về hoạt
động nhóm trong thí ngiệm.
B. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên
- Các câu hỏi về chuyển động cơ.

chế sai số.

-Trả lời câu hỏi về
sai số
-Hoạt động nhóm:
Thực hành và đo
tính sai số của một
đại lượng nào đó.
1. Sai số trong đo lường
a) Phép đo và sai số
Kết quả của các phép đo
không bao giờ đúng hoàn toàn
với giá trị thật của đại lượng cần
đo. Nói cách khác mọi phép đo
đều có sai số. Nguyên nhân gây
ra sai số của các phép đo có thể
là do dụng cụ đo, quy trình đo,
chủ quan của người đo (đã học
ở THCS).
Ví dụ: Khi đo chiều dài l năm
của một đại lượng.
-Yêu cầu các nhóm
trình bày kết quả.
-Nhận xét và đánh
giá kết quả.

- Trình bày cách đo
và tính sai số.
lần được các giá trị l
1

)/2
Như vậy giá trị độ dài cần đo
lằm trong khoảng từ l
tb
- l đến
l
tb
+ l
ta có thể viết l = l
tb
+ l
b) Các loại sai số thường dùng
* Sai số tuyệt đối : l = (l
mac
-
l
min
)/2
* Sai số tỉ đối: l/l
tb
(%)
c) Phân loại sai số theo nguên
nhân
*Saisố hệ thống: Là loại sai số
có tính quy luật ổn định.
Ví dụ: Dùng thước đo có độ chia
nhỏ nhất (ĐCNN) là 1mm thì sẽ
có sai số đo dụng cụ là 0,5mm
*Sai số ngẫu nhiên: Là loại sai
số do tác động ngẫu nhiên gây

hạn chế sai số ngẫu nhiên trong
thao tác.
-Cần chọn thiết bị, phương án
thực nghiệm để có sai số hệ
thống phù hợp với cấp học.
2. Biểu diễn sai số trong đồ thị
Đồ thị đã được sử dụng rất
nhiều trong toán, vật lí và nhiều
bộ môn ở chương trình THCS.
Khi sử dụng đồ thị trong các thì
nghiệm Vật lí cần chú ý cách
biểu diễn các giá trị có sai số
như sau:
-Mỗi giá trị có được từ thực
nghiệm (gọi x là giá trị thực
nghiệm) đều có sai số, ví dụ x
i
+
x; y
i
+ y
-Trên đồ thị mỗi giá trị sẽ được
biểu diễn bằng một điểm nằm
giữa một ô chữ nhật có cạnh là
2x
i
và 2y
i

-Thông thường không cần phải

*Khối lượng: kilôgan (kg)
*Lượng chất : mol (mol)
*Nhiệt độ kenvin (K)
Chú ý: Điều kiện cần (nhưng
chưa đủ) để một công thức đúng
là hai về của công thức có cùng
đơn vị (trong đó phải kể cả đơn
vị hệ số hoặc hằng số nếu có).

Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu một số dụng cụ đơn giản.
Hướng dẫn của GV Hoạt động của HS
-Giới thiệu với HS về một số dụng cụ
đo. Sơ bộ về cấu tạo, nguyên lý hoạt
động, cách đo và một số chú ý trong
quá trình sử dụng. Làm thử đo mẫu
-Tổ chức hoạt động nhóm. Yêu cầu
các nhóm lần lượt làm quen với các
dụng cụ đo và thử.
-Quan sát các nhóm làm việc.
-Nhận xét đánh giá kết quả của các
nhóm.
-Quan sát GV hướng dẫn.

-Hoạt động nhóm tìm hiểu một số
dụng cụ đo.