A. Sơ chế:

Nguyên liệu đầu vào là các số liệu mà phép lai cho, có thể ở dạng số liệu chính xác (305,
41 ), tỉ lệ (9:6, ), phần trăm (45%, 5% ) Nhưng xử lý cái gì? Bạn phải xét xem có bao
nhiêu tính trạng đang được đề cập đến trong bài, có thể 1, 2, 3 thường gặp nhất là 2. Và
cũng như khi xử lý các nguyên liệu nấu ăn, bạn phải xử lý từng thứ một, tức là từng tính trạng
một. Với những tính trạng riêng rẽ này, bạn phải suy được:

1. Tính trạng do 1 hay 2 gen quy định? và xác định kiểu gen tương ứng của cơ thể lai: tùy
vào số tổ hợp ở đời con của từng phép lai và tính trội lặn hoàn toàn hay không hoàn toàn ở thế
hệ lai:

Phép lai hai cá thể dị hợp (thường là cho F1 giao phối với nhau) cho số tổ hợp không quá 4 thì
thường do 1 gen quy định; số tổ hợp hơn 4 nhưng không quá 16 thường do 2 gen quy định

* Ví dụ như lai F1 dị hợp được F2 phân ly tỉ lệ 11:2:2:1 (tổng có 16 tổ hợp) thì chắc chắn
không phải là 1 gen quy định

Phép lai phân tích F1: nếu cho số tổ hợp không quá 4 nhưng không phải 1:1, lúc này lại do 2
gen quy định

* Ví dụ như lai phân tích được 3 đỏ: 1 xanh (4 tổ hợp) thì cũng chắc chắn không phải là 1 gen.

Lai với 1 cá thể bất kì: số tổ hợp tối đa khi lai hai cá thể dị hợp với nhau, từ đó có thể loại trừ
các khả năng không đúng.

*VD khi lai hai cá thể bất kì về tính trạng A mà cho con tới 8 tổ hợp thì chắc chắn tính trạng
do 2 gen quy định, trong đó 1 cá thể dị hợp cả 2 gen, 1 cá thể dị hợp 1 gen (thường là dị hợp
và đồng hợp lặn gen còn lại)

2. Gen này có gây chết không: Dấu hiệu của kiểu này là số tổ hợp ở đời con không chẵn,

Đây là trường hợp ít gặp, và cũng dễ nhận dạng do nó chỉ truyền từ XY sang XY (di truyền
thẳng). Bài tập hay gặp là trong phả hệ, khi ông nội truyền cho tất cả con trai, cháu nội là con
trai tương ứng. Tuy nhiên phải lưu ý vì ngoài gen trên Y vẫn có thể có khả năng khác xảy ra.

b. Gen trên vùng không tương đồng của NST X (viết đơn giản là gen trên X)

Đây là trường hợp hay gặp, chiếm đa số. Và thậm chí có thể chắc chắn là thi ĐH và TN sẽ gặp
phải. Để làm bài này chính xác tốt nhất bạn nên viết sơ đồ lai tương ứng. Khi đã tiếp xúc
nhiều, bạn sẽ nhận dạng bài toán nhanh hơn.

c. Gen trên vùng tương đồng của X và Y

Trường hợp này cũng rất hiếm gặp và là khả năng cuối cùng khi giả thuyết gen trên X không
thỏa mãn đề bài.

d. Ngoài ra còn có dạng tính trạng chịu ảnh hưởng bởi giới tính. VD gen hói đầu là trội A. tuy
nhiên ở người phụ nữ, kiểu hình Aa không biểu hiện hói, còn nam biểu hiện. Đó là lý do tại sao
nữ hói ít hơn nam.

B. Chế biến - phối hợp:

Khi xử lý xong nguyên liệu, cái nào ra cái nấy, tức là sự di truyền của từng tính trạng là thông
suốt, việc cần làm là phối hợp để tìm ra mối quan hệ giữa chúng với nhau.

1. Đầu tiên là nhân thử các tính trạng, xem mối quan hệ giữa chúng là gì.

*VD: hai tính trạng (1) có tỉ lệ 3:1 và (2) có tỉ lệ 1:1. Nếu là phân ly độc lập thì tỉ lệ hai tính
trạng phải là 3:3:1:1 Nếu không phải, phải nghĩ đến việc các gen này có sự di truyền liên kết
với nhau.


For evaluation only.
viết vào bài làm, còn lại có thể loại đi. Khâu này cần khả năng tốc kí.

Nhưng nếu khi nếm thấy không vừa miệng, tức là không giống với những gì đề ra. Khi này
phải thống kê lại từ đầu xem mình thiếu sót những gì, khâu nào, tính toán lại cẩn thận. Đặc
biệt đừng cuống rồi đổ hết nồi thức ăn đi nhé!

D. Bí quyết cho món ăn nhanh và ăn tiệc.

- Ăn nhanh được hiểu là thi trắc nghiệm. Khi đó, bài không khó, thường chỉ dừng lại ở nửa
bước thứ hai là hoàn thiện. Quy luật di truyền chi phối không phức tạp, thường chỉ động đến 2
quy luật là nhiều. Có 1 bài toán dạng cho hai con kiểu gen xác định, VD AABbCcdd x
AabbCCDd và xác định sự phân ly ở đời con. Quy luật ở đây là phân ly độc lập của các tính
trạng, chỉ cần xét sự phân ly riêng rẽ và nhân chúng lại với nhau là xong.

1 mẹo nhỏ đó là nếu liên kết đối, dạng Ab/aB x Ab/aB và ở ruồi giấm (hoán vị gen chỉ xảy
ra ở 1 giới là giới cái) thì dù tần số hoán vị gen là bao nhiêu đi nữa, sự phân ly ở đời con luôn
là 1A-bb: 2A-B-: 1aaB- (không tin thử lại coi!)

- Ăn tiệc, nghĩa là thi tự luận (dù không nhiều). Theo kinh nghiệm bản thân thì việc tìm ra quy
luật di truyền chi phối quan trọng hơn rất nhiều so với việc viết đúng sơ đồ lai (nhưng đừng bỏ
bước này đi nhé) Do vậy đừng quá lo việc viết sơ đồ lai. Hãy trình bày cẩn thận rõ ràng những
bước tìm ra quy luật di truyền để người chấm dễ nhận ra (và không để ý những phần sai sót
quá mức), cuối cùng viết sơ đồ lai coi như tổng kết.

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.