Nguyên nhân gây bệnh vàng lá lúa và
biện pháp phòng trừ
Hiện nay, trên các trà lúa ở các vùng trong
cả nước thường xuyên bị bệnh vàng lá, làm
giảm năng suất lúa, loại bệnh này do rất
nhiều nguyên nhân gây nên. Để giúp người
nông dân nhận biết và phân biệt được các
nguyên nhân gây bệnh, chúng tôi giới thiệu
phương pháp nhận biết và biện pháp phòng trừ các tác nhân gây bệnh vàng
lá trên cây lúa.
1- Nhóm bệnh vàng lá do virus
Bệnh vàng lùn: Trên cây bị bệnh màu lá chuyển từ vàng xanh đến vàng lợt.
Khi bệnh phát triển những cây bị bệnh chuyển sang màu vàng và rất lùn,
đâm nhiều chồi. Cây bị bệnh sớm thường không trỗ bông. Mầm bệnh virus
được lan truyền do rầy nâu.
Bệnh tungo: Cây bị bệnh lùn và ít chồi. Phiến và bẹ lá ngắn hơn bình
thường, lá phát triển cong queo hay cuộn tròn. Mầu lá thay đổi từ xanh sang
vàng cam, vàng nâu bắt đầu từ chóp lá già. Lá non thường có đốm không
đều hay có sọc xanh chạy song song với gân lá. Quá trình chuyển màu vàng
của lá thay đổi theo thời gian sinh trưởng của lúa. Cây bị bệnh trỗ bông
muộn, bông nhỏ, hạt lép và trỗ không hoàn toàn. Bệnh lan truyền do rầy
xanh đuôi đen.
Bệnh vàng tạm thời: Cây bị bệnh thường lùn, lá biến màu vàng từ chóp của
lá dưới. Trên lá vàng có các chấm mầu gỉ sắt. Những lá non thường có mầu
vàng lợt. Cây bị bệnh sớm thì không trỗ bông hoặc bông ngắn, hạt lép (triệu
chứng này gần giống với bệnh tungo). Nguồn virus lan truyền do rầy xanh
đuôi đen.
Bệnh vàng cam: Cây bệnh hơi lùn và ít chồi, lá mầu xanh vàng đến vàng
cam. Triệu trứng ban đầu xuất hiện ở chóp lá, trên lá xuất hiện nhiều sọc
chạy song song với gân chính. Bệnh phát triển làm lá lúa cuộn tròn vào trong
và khô từ chóp lá xuống. Lúa nhiễm bệnh sớm sẽ bị chết. Cây bị bệnh không

khuẩn như Starner, Sasa
3- Nhóm bệnh vàng lá lúa do nấm
Bệnh vàng lá chín sớm: Khóm lúa có chiều cao bình thường, vết bệnh trên
lá là những sọc vàng hình bầu dục kéo dài tới chóp lá. Bệnh xuất hiện trên cả
lá non, lá bánh tẻ và lá già. Cây lúa bị bệnh thường trỗ bông và chín sớm
nhưng bông ngắn, hạt lép.
Bệnh thối bẹ lá: Do nấm gây hại ở bẹ lá, nặng nhất là khi lúa bước vào giai
đoạn đứng cái làm đòng. Nấm gây hại tạo thành các đốm bầu dục dài, làm
phá vỡ các mạch dẫn của bẹ lá, dẫn đến lá lúa bị biến vàng. Khi bệnh đã gây
hại tới lá đòng thì lúa trỗ không thoát và hạt bị lép hoàn toàn.
Trong nhóm bệnh này còn có bệnh thối thân và bệnh gạch nâu.
Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ sau thu hoạch, làm sạch
cỏ dại vì đây là nguồn ký chủ của nấm. Bón phân cân đối theo từng giống
lúa và chân ruộng, tránh bón thừa đạm sẽ làm bệnh thêm trầm trọng. Khi bị
hại nặng có thể dùng các thuốc trừ nấm như Fujioan, Kitajin, Ridomil
phun trừ.
4- Bệnh vàng lá lúa do tuyến trùng
Bệnh này còn gọi là bệnh bứu rễ. Tuyến trùng tấn công vào rễ của cây mạ
trên những chân ruộng khô hạn. Khi nhiễm tuyến trùng rễ cây lúa tạo thành
những hạt bứu không còn khả năng hấp phụ nước và dinh dưỡng. Do đó, lá
lúa biến thành mầu vàng rồi sau đó khô chết. Muốn phòng trừ tuyến trùng
cần giữ cho ruộng mạ và ruộng lúa không bị khô hạn. Nếu lúa bị bệnh nặng
có thể dùng thuốc trừ tuyến trùng như Mocap (lưu ý đây là thuốc rất độc với
con người và môi trường).
5- Bệnh vàng lá do các yếu tố bất lợi của môi trường
Bệnh này xảy ra nếu đất thiếu đạm, đất bị ngộ độc (bệnh nghẹt rễ lúa), nước
tưới bị ô nhiễm các hoá chất độc hại, ngộ độc không khí như khói lò gạch,
khói nhà máy xi măng
Tóm lại, bệnh vàng lá hại lúa do rất nhiều nguyên nhân gây nên, vì vậy
muốn phòng trừ hiệu quả đòi hỏi phải xác định rõ nguyên nhân gây bệnh để