Xây dựng mô hình dây chuyền công nghệ sản xuất đồ mộc từ gỗ Bạch đàn và Keo
lá tràm
Trần Tuấn Nghĩa
T.tâm Thực nghiệm & Chuyển gia kỹ thuật CNR
Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
Gỗ từ rừng trồng ngày càng được sử dụng nhiều ở Việt Nam. Tuy nhiên, gỗ từ
rừng trồng thường là các loài cây phát triển nhanh nên có nhiều nhược điểm về
tính chất cơ lý, công nghệ, không thuận lợi cho việc sản xuất đồ mộc từ gỗ
nguyên, đặc biệt là mức độ co ngót, cong vênh, nứt rất lớn của chúng. Việc nghiên
cứu sử dụng gỗ rừng trồng để sản xuất đồ mộc thay thế gỗ rừng tự nhiên nhằm
nâng cao giá trị sử dụng gỗ rừng trồng là một yêu cầu cấp bách.
Các kết quả đã nghiên cứu cho thấy rằng nhược điểm của gỗ rừng trồng (chủ yếu
là bạch đàn) và biện pháp khắc phục như sau:
- Khối lượng thể tích trong thân cây gỗ bạch đàn rất thiếu đồng nhất (tức là mật độ
các bó mạch giữa các vùng trong thân cây chênh lệch rất lớn) và không theo qui
luật. Chính vì vậy trong quá trình khô đi (do sấy cưỡng bức hoặc hong phơi tự
nhiên), không những có sự chênh lệch độ ẩm giữa lớp ngoài và lớp trong mà còn
có sự chênh lệch độ ẩm giữa các vùng của một lớp gỗ sấy, tạo ra ứng suất ẩm rất
phức tạp. Để khắc phục nó, cần tiến hành nghiên cứu mô hình hoá được qui luật
phân bố mật độ các bó mạch trong thân cây gỗ, từ đó xác định sơ đồ xẻ thích hợp.
Trước mắt, để có thể sử dụng gỗ rừng trồng sản xuất đồ mộc chúng tôi sẽ tiến
hành nghiên cứu xác định chế độ sấy, sơ đồ xẻ gỗ xúc, xẻ ván, xẻ thanh thích hợp.
- Ngoài ra, do gỗ rừng trồng tăng trưởng nhanh nên luôn tồn tại ứng suất kéo - nén
rất lớn cả theo tiết diện ngang, cả theo chiều dọc thân cây, chúng tôi gọi nó là ứng
suất sinh trưởng (đối với gỗ rừng tự nhiên, ứng suất này nhỏ, không ảnh hưởng
tới tính chất lượng gỗ xẻ). Để khắc phục nhược điểm này, chúng tôi sẽ tiến hành
xác định qui trình cắt khúc, xẻ thích hợp và phải kết hợp với giải pháp cơ học.
I. Xác định sơ đồ xẻ
1. Sơ đồ xẻ gỗ tấm
Xẻ hộp gỗ thành 3 tấm, tấm số 1 đi qua tâm hộp gỗ, sao cho tấm số 2 và 3 đối
xứng qua tấm số 1 và å(ai

+s) = A.
a
i

a
i

b)
a)

Sơ đồ 2. Xẻ phôi
3. Xẻ thanh
Nguyên tắc là tạo ra các thanh theo hướng xẻ xuyên tâm và xuyên tâm - tiếp tuyến,
bằng cách:
Từ các phôi gỗ có chiều rộng ai chiều dày bi (sơ đồ2), xẻ thành các thanh có chiều

nên lực nén gỗ chưa thể thay đổi (chọn const). Như vậy các tác nhân cần điều
chỉnh chỉ gồm:
Max Min Mức 0
- Nhiệt độ sấy (x
1
):
0
C 75 60 65
- Độ ẩm môi trường sấy (x
2
): % 35 28 30
- Thời gian sử lý nhiệt (x
3
): h 72 48 60
Theo bảng ma trận, qui hoạch thí nghiệm 2
k
, chúng tôi tiến hành 2 seri sấy (mỗi
seri 9 mẻ sấy) và xác định được mẻ sấy N
0
số không, đạt được chất lượng gỗ sấy
theo tiêu chuẩn, tiến hành 3 mẻ sấy theo chế độ sấy này và xác định được chế độ
sấy hợp lý
Bảng 1. Chế độ sấy gỗ bạch đàn và keo lá tràm
STT Giai đoạn sấy t
0
C
j%
z(h)
1
2

nhẵn bề mặt, được quét keo (UF, dán nguội), ghép với nhau không có mộng nối,
để tạo ván ghép thanh khổ rộng gồm các thanh xẻ theo hướng xuyên tâm (sơ đồ
4a) và các thanh xẻ theo hướng xuyên tâm - tiếp tuyến (sơ đồ 4b).
b
i

b
i

b
i

b
i

b
i

b
i

a)
b)

Sơ đồ 4. Sơ đồ xẻ thanh
- Các thanh được ghép với nhau tạo gỗ ép cấu kiện lớn gồm các thanh xẻ theo
hướng xuyên tâm (sơ đồ 5a) và các thanh xẻ theo hướng xuyên tâm - tiếp tuyến


Sơ đồ 5. Ván ghép thanh cấu kiện lớn
Ván ghép thanh không sử dụng vật liệu dán mặt, sau khi hoàn thiện, bề mặt sẽ phủ
bằng nhựa PU. Ván ghép thanh được tạo theo kích thước của sản phẩm mộc (ván
ghép thanh định hình) có khung hoặc không có khung.
Ván ghép thanh được tạo ra từ gỗ bạch đàn và keo lá tràm có bề mặt đẹp, mức
cong vênh đạt tiêu chuẩn để sản xuất đồ mộc.

IV. Kết luận và kiến nghị
Mô hình dây chuyền thiết bị sản xuất đồ mộc từ gỗ bạch đàn và keo lá tràm đã
được thiết lập. Một số sản phẩm mộc gia dụng như tủ hồ sơ, bàn quầy, giường, tủ
tường, tủ bếp đã được tiến hành sản xuất thử và đưa vào thị trường tiêu thụ
thăm dò được người tiêu dùng đánh giá cao về mẫu mã và chất lượng. Đặc biệt đã
xuất khẩu sang thị trường Bắc Âu được 25m
3
chi tiết sản phẩm mộc ngoài trời.
Một số kết quả của đề tài trong việc nghiên cứu sử dụng gỗ bạch đàn và keo lá
tràm để sản xuất đồ mộc đã được các chuyên gia chế biến gỗ rừng trồng CSIRO
(úc) quan tâm và nhất trí với chúng tôi rằng: Xẻ và sấy là công việc cốt lõi để nâng
cao giá trị sử dụng gỗ rừng trồng.
Gỗ bạch đàn và keo lá tràm khi được xẻ và sấy hợp lý đạt được tiêu chuẩn để sản
xuất đồ mộc gia dụng, mộc ngoài trời. Kết luận này cũng trùng với các kết quả mà
công ty Tư vấn lâm nghiệp SILVINOVA (Thuỵ Điển) giới thiệu sau khi tiến hành
xây dựng thử nghiệm dây chuyền xẻ - sấy gỗ bạch đàn tại Viên Chăn (Lào).