TRƯỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC QUẢN TRỊ HỌC
Biên soạn: Ths. Nguyễn Tam Sơn

kết quả thực tế lớn hơn tiêu chuẩn qui đònh hoặc ngược lại, muốn biết trạng thái nào là
tốt thì còn phụ thuộc trạng thái mà chủ thể mong đợi, ví dụ doanh thu, lợi nhuận bao giờ
cũng mong muốn thực hiện đạt và vượt kế hoạch, còn chi phí giá thành thì ngược lại, …

II. Ý NGHĨA CỦA KIỂM TRA – KIỂM SOÁT TRONG QUẢN TRỊ
Kiểm soát là một chức năng cuối cùng của quá trình quản trò: Hoạch đònh, tổ
chức, điều khiển và kiểm tra – kiểm soát, nhưng chúng không phải là chức năng thứ yếu
mà ngược lại chúng là một chức năng quan trọng, nó có ý nghóa to lớn trong quá trình
quản trò.

1- Thông qua kiểm tra – kiểm soát mà nhà quản trò nắm bắt được tiến trình thực
hiện các kế hoạch, mục tiêu, nhiệm vụ. Từ đó có sự điều chỉnh kòp thời nếu có
sai sót tránh những tổn thất lớn hơn.
2- Nhờ có kiểm tra – kiểm soát mà xác đònh tính đúng đắn các khâu hoạch đònh,
tổ chức, điều khiển và ngay chính bản thân nó.
3- Kiểm soát là một biện pháp thúc đẩy đối tượng đạt đến mục tiêu của tổ chức.

Nói đến sự cần thiết của kiểm soát trong công tác lãnh đạo, Lênin đã dạy rằng
“Lãnh đạo mà không kiểm soát coi như không lãnh đạo”. “Việc kiểm soát trong quản lý
kinh tế cũng tựa như sinh tố. Muốn khỏe mạnh bạn phải dùng một liều lượng nào đó
mỗi ngày – RICHARD S. SLOMA” (trích: “Lời vàng cho các nhà kinh doanh” – Nhà xuất
bản trẻ năm 1994)

Để nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra, kiểm soát trong quản trò cần phải
thực hiện một tiến trình chặt chẽ.

III. TIẾN TRÌNH KIỂM TRA – KIỂM SOÁT

Đo lường
kết quả thực
tế

So sánh tiêu
chuẩn qui
đònh

Xác đònh
mức độ sai
lệch

Tổ chức
thực hiện
điều chỉnh

Lập kế
hoạch điều
chỉnh

Tìm nguyên
nhân sai
lệch
Các hoạt
động điều
chỉnh,
hướng tới sự
mong đợi
(1) (2) (3) (4)
(8) (7) (6) (5)

Là việc xác đònh người (bộ phận) thực hiện những công việc điều chỉnh, đối
tượng cần điều chỉnh và thời gian cũng như các các biện pháp điều chỉnh. Kế hoạch
điều chỉnh được lập càng chi tiết, cụ thể bao nhiêu thì hiệu quả hoạt động điều chỉnh
càng cao bấy nhiêu.

7- Tổ chức điều chỉnh.

Là công việc sắp xếp, bố trí những bộ phận và cá nhân thực hiện việc điều
chỉnh; qui đònh quyền hạn, trách nhiệm, quyền lợi của các bên tham gia trong quá trình
điều chỉnh; thiết lập các mối quan hệ công việc giữa các bộ phận và cá nhân,

8- Các hoạt động điều chỉnh hướng tới sự mong đợi.

Là bước cuối cùng của tiến trình kiểm tra – kiểm soát. Bao gồm những công việc
cụ thể của hoạt động điều chỉnh. Các hoạt động cụ thể này tác động trực tiếp đến đối
tượng cần điều chỉnh để hướng chúng đi đến những trạng thái mà người quản trò mong
đợi.

IV. HÌNH THỨC KIỂM TRA - KIỂM SOÁT
Có nhiều tiêu thức phân loại kiểm tra – kiểm soát. Sau đây là một số tiêu thức
chủ yếu.

1. Theo cách thức kiểm soát

- Kiểm tra – kiểm soát trực tiếp.
- Kiểm tra – kiểm soát gián tiếp.

2. Theo tác dụng kiểm tra – kiểm soát

- Kiểm tra – kiểm soát trước.

- Kiểm tra – kiểm soát hành chánh (nhân sự).
- Kiểm tra – kiểm soát kỹ thuật.
- Kiểm tra – kiểm soát thông tin. VI. PHÍ TỔN KIỂM TRA – KIỂM SOÁT
Kiểm tra – kiểm soát là một hoạt động quản trò có phí tổn, bao gồm thời gian, tiền
bạc và công sức. Để đánh giá hiệu quả của kiểm tra – kiểm soát người ta thường so sánh
lợi ích mang lại xuất phát từ kiểm tra – kiểm soát và chi phí của nó. Vì vậy, muốn kiểm
tra – kiểm soát có hiệu quả cần phải chú ý những điểm sau:

1. Tính chính xác trong đo lường

Vì đo lường chính xác mới có cơ sở nhận xét, đánh giá chính xác và ngược lại
nếu đo lường không chính xác làm cho việc nhận xét, đánh giá thiếu chính xác thậm chí
trái ngược nhau, chẳng hạn trắng thành đen, tốt thành xấu …

Để đo lường được chính xác cần phải có những thiết bò, công cụ đo lường chuyên
dụng, tiên tiến và phải được sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin khác nhau.

2. Tính kinh tế

Biểu hiện, các hoạt động kiểm tra – kiểm soát phải đảm bảo chi phí thấp. Điều
đó hỏi phải có những phương pháp, hình thức phù hợp cho từng đối tượng và tình huống
cụ thể, phù hợp với thời gian và không gian cũng như các điều kiện cho phép.

3. Tính linh hoạt

Nó đòi hỏi kiểm tra – kiểm soát phải biết thay đổi phương pháp, hình thức nhằm
đảm bảo tính khách quan, trung thực. Áp dụng những phương pháp, hình thức và thời

tới mục đích này. Còn không ít “quan thanh tra” lợi dụng quyền hạn của mình để
nhũng nhiễu, gây khó khăn cho người khác nhằm thu lợi cá nhân, nhất là lúc “giao
thời”, các tiêu chuẩn chưa thực sự là “chuẩn “ để so sánh.