Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên
cây lúa
* ĐỊNH NGHĨA, NGUYÊN TẮC CƠ BẢN TRONG QUẢN LÝ DỊCH
HẠI TỔNG HỢP.
1. Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) là gì?
Theo nhóm chuyên gia của tổ chức nông lương thế giới (FAO), “Quản lý
dịch hại tổng hợp” là một hệ thống quản lý dịch hại mà trong khung cảnh cụ
thể của môi trường và những biến động quần thể của các loài gây hại, sử
dụng tất cả các kỹ thuật và biện pháp thích hợp có thể được, nhằm duy trì
mật độ của các loài gây hại ở dưới mức gây ra những thiệt hại kinh tế.

2. Năm nguyên tắc cơ bản trong quản lý dịch hại tổng hợp (IPM)
a. Trồng và chăm cây khoẻ:
- Chọn giống tốt, phù hợp với điều kiện địa phương.
- Chọn cây khoẻ, đủ tiêu chuẩn.
- Trồng, chăm sóc đúng kỹ thuật để cây sinh trưởng tốt có sức chống chịu và
cho năng suất cao.
b. Thăm đồng thường xuyên- Kiểm tra đồng ruộng thường xuyên, nắm được
diễn biến về sinh trưởng phát triển của cây trồng; dịch hại; thời tiết, đất,
nước để có biện pháp xử lý kịp thời.
c. Nông dân trở thành chuyên gia đồng ruộng
- Nông dân hiểu biết kỹ thuật, có kỹ năng quản lý đồng ruộng cần tuyên
truyền cho nhiều nông dân khác.
d. Phòng trừ dịch hại
- Sử dụng các biện pháp phòng trừ thích hợp tuỳ theo mức độ sâu bệnh,
thiên địch ký sinh ở từng giai đoạn.
- Sử dụng thuốc hoá học hợp lý và phải đúng kỹ thuật.
e.Bảo vệ thiên địch
- Bảo vệ những sinh vật có ích, giúp nhà nông tiêu diệt dịch hại.

* NỘI DUNG QUẢN LÝ DỊCH HẠI TỔNG HỢP

Mật độ và kỹ thụật gieo, cấy phụ thuộc vào giống lúa, thời vụ, đất và dinh
dưỡng, tuổi mạ, chất lượng mạ, trình độ thâm canh
Mật độ quá dầy hoặc quá thưa đều ảnh hưởng đến năng suất, đồng thời còn
ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của sâu bệnh, cỏ dại.
Các ruộng lúa gieo quá dầy thường khép hàng sớm, gây nên ẩm độ cao, tạo
điều kiện cho rầy nâu và bệnh khô vằn phát sinh phá hại mạnh vào cuối vụ.
f. Sử dụng phân bón hợp lí
Bón phân quá nhiều hoặc bón phân không hợp lý sẽ làm cho cây phát triển
không bình thường và dễ bị sâu bệnh phá hại. Ruộng lúa bón quá nhiều phân
dễ bị lốp và nhiễm các bệnh đạo ôn, khô vằn, bạc lá
2. Biện pháp thủ công
Bẫy đèn bắt bướm, ngắt ổ trứng, dùng rào chà tướp lá phun sâu cuốn lá, đào
hang bắt chuột…
3. Biện pháp sinh học
a. Tạo môI trường thuận lợi cho các loại sinh vật có ích là kẻ thù tự nhiên
của dịch hại phát triển nhằm góp phần tiêu diệt dịch hại:
- Bảo vệ thiên địch tránh khỏi độc hại do dùng thuốc hoá học bằng cách sử
dụng những loại thuốc chọn lọc, thuốc có phổ tác động hẹp, dùng thuốc khi
thật cần thiết và phải dựa vào ngưỡng kinh tế
- Tạo nơi cư trú cho thiên địch sau vụ gieo trồng bằng cách trồng xen, trồng
cây họ đậu trên bờ ruộng, làm bờ rạ cho thiên địch ẩn nấp
- Áp dụng các kỹ thuật canh tác hợp lí tạo điều kiện cho thiên địch phát
triển.
b. ưu tiên sử dụng các loại thuốc Bảo vệ thực vật sinh học;
Các loại thuốc sinh học chỉ có tác dụng trừ dịch hại, không độc hại với các
loại sinh vật có ích an toàn với sức khỏe con người và môi trường
Một số loại sinh vật có ích trên đồng lúa

4. Biện pháp hoá học
a. Sử dụng hợp lý thuốc hoá học BVTV

thuốc trừ rầy nâu phải rẽ hàng lúa để đưa vòi phun vào phần dưới của khóm
lúa, nơi rầy tập trung chích hút bẹ lá.
b. Sử dụng thuốc có chọn lọc
Trong quản lý dịch hại tổng hợp, người ta chủ trương ưu tiên dùng các loại
thuốc có phổ tác động hẹp hay còn gọi là thuốc có tác động chọn lọc. Tuy
nhiên, cho đến nay những nghiên cứu về tác động chọn lọc và độ an toàn của
thuốc đối với thiên địch còn rất ít.
Các thời điểm, căn cứ để phát hiện phòng trừ sâu, bệnh và chuột
1. Sâu cuốn lá nhỏ: Theo dõi ruộng trũng hẩu ven làng làm căn cứ.
2. Rầy nâu: Theo dõi giống nhiễm ở ruộng năm trước bị rầy khi lúa bắt đầu
ngậm sữa, khi rầy non tuổi 2- 3 (màu trắng hơi nâu).
3. Rầy lưng trắng: Đầu vụ khô hạn, giống lúa lai, ruộng lúa lá vàng.
4. Sâu đục thân 2 chấm: Bướm vào đèn rộ trùng với lúa thấp tho trỗ với các
ruộng trỗ muộn, ven hồ đầm.
5. Bệnh đạo ôn: Thời tiết âm u, ấm và ẩm, giống nhiễm bệnh.
6. Bệnh khô vằn, thối bẹ lá đòng: nước không đều, cấy dày, lúa quá tốt,
giống lá xoè.
7. Bệnh bạc lá: Cấy quá dày, dùng nhiều đạm, ít phân chuồng.
8. Bệnh lúa vàng lùn, lùn xoắn lá: Có rầy nâu, cây lúa bị bệnh.
9. Chuột hại: Phải tổ chức cộng đồng, từ tháng 11- 2 và tháng 7- 8 hàng
năm.