Cây trồng biến đổi gen - Thành tựu khoa học đột phá của loài người
Biến đổi gen (BĐG) hay làm biến đổi cấu trúc di truyền là một phương pháp khá
phổ biến trong công tác chọn lọc giống cây trồng hiện nay trên thế giới. Phương
pháp này dùng tia phóng xạ, tia cực tím hay hóa chất rất độc tấn công vào bộ máy
di truyền sinh vật làm đứt, gãy gen tạo ra hàng loạt cá thể dị thường mà phần lớn
đều chết hoặc không sử dụng được. Tuy nhiên trong số rất ít những cá thể sống sót,
có những cá thể được biến đổi với những đặc tính tốt mà con người cần có thì
được chọn lọc lại để làm giống. Ở nước ta, từ năm 2006, Chính phủ đã phê duyệt
"Chương trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học (CNSH)
trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2020",
Cây trồng BĐG được gieo trồng trên thế giới hiện nay
Năm 2006, thế giới đạt mốc 1 triệu ha các cây trồng BĐG được gieo trồng.
Đến năm 2010, con số này lên đến 148 triệu ha, tăng 14 triệu ha so với năm 2009.
Thế giới hiện có 29 quốc gia đã và đang gieo trồng cây trồng BĐG, trong đó có
19 quốc gia đang phát triển và 10 quốc gia công nghiệp phát triển.
Các cây trồng BĐG được gieo trồng nhiều nhất hiện nay là:
- Đậu tương BĐG chiếm tới 75% trong tổng số 90 triệu ha đậu tương trên thế
giới.
- Ngô BĐG chiếm 1/4 trong tổng số 158 triệu ha ngô toàn cầu.
- Bông BĐG chiếm 1/2 trong tổng số 33 ha bông cả thế giới.
- Cải dầu BĐG chiếm 1/5 tổng diện tích 31 triệu ha cải dầu của thế giới.
Theo TS. Clive James, Chủ tịch ISAA (Cơ quan dịch vụ quốc tế về khuyến
khích ứng dụng CNSH trong nông nghiệp), trong năm 2010 có 3 quốc gia mới là:
Pakistan, Myanmar và Thụy Điển công bố chính thức gieo trồng cây BĐG. Hiện
tại, trên thế giới có 30 quốc gia nhập khẩu các sản phẩm BĐG (trong đó Việt
Nam nhập khẩu ngô, đậu tương từ Mỹ về chế biến thức ăn); 59 quốc gia đã phê
duyệt sử dụng các loại cây trồng BĐG hoặc gieo trồng cây BĐG. Trên thế giới
hiện đã có 15 triệu hộ nông dân trồng cây BĐG. Tại các nước đang phát triển,
năm 2010, diện tích cây trồng BĐG tăng 48% so với năm 2009 và sẽ vượt quá
diện tích cây trồng BĐG tại các nước công nghiệp phát triển trước năm 2015. 5
nước đang phát triển: Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Argentina và Nam Phi là

Bill Gate, nhà tỷ phú giàu nhất thế giới về phát triển công nghệ phần mềm, đã
nói: "Phát triển công nghệ gen bây giờ có thể so sánh với phát triển công nghệ
phần mềm của thập niên 80, thế kỷ XX. Đó là một tốc độ phát triển ồ ạt. Có thể
20 năm nữa công nghệ gen sẽ đạt thành tựu ngoài sức tưởng tượng".
Công nghệ BĐG sẽ đem lại cho loài người vô vàn giá trị
"Cha đẻ" của cuộc cách mạng xanh Norman Borlaug, người đã cứu được hơn
1 tỷ người thoát khỏi nạn đói, năm 1970 vinh dự được nhận giải thưởng Nobel
Hòa Bình, đã luôn ủng hộ cây trồng BĐG để xóa bỏ đói nghèo trên thế giới. Ông
nói: "Điều chúng ta cần hiện nay là sự dũng cảm của các nhà lãnh đạo ở những
nước mà người nông dân không có lựa chọn nào khác ngoài các kỹ thuật và
giống cây trồng lạc hậu, năng suất thấp, hiệu quả kém". Theo TS. Clive James,
Chủ tịch ISAAA, "Chúng ta đang đối mặt với thách thức phải tăng gấp đôi sản
lượng lương thực vào năm 2050 nên phải sử dụng nhiều giải pháp, trong đó cây
trồng BĐG là một giải pháp cơ bản. Có nhiều nghi ngại đối với cây trồng BĐG
nhưng nó rất an toàn như các cây trồng truyền thống, thậm chí còn an toàn hơn
vì nó sử dụng rất ít hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật. Các nước Bắc Mỹ và Hoa
Kỳ có đến 70% cây lương thực là cây trồng BĐG và có gần 1/2 dân số thế giới
sử dụng nhiều sản phẩm từ cây trồng BĐG hàng chục năm nay mà chẳng có vấn
đề gì xảy ra”.
Theo ông Graham Brookes, nhà kinh tế học người Anh, tác giả cuốn sách:
"Cây trồng BĐG, tác động kinh tế và môi trường toàn cầu 1996-2008" xuất bản
năm 2010 thì việc ứng dụng công nghệ BĐG vào cây trồng như: ngô, lúa, đậu,
khoai tây… sẽ làm tăng gấp đôi sản lượng nông sản, thậm chí tăng gấp 3 so với
phương pháp sử dụng cây trồng truyền thống.
Nhờ công nghệ BĐG được áp dụng cho cây trồng mà môi trường sống của
chúng ta được bảo vệ, vì những cây trồng BĐG không sử dụng nhiều nước trong
khi nguồn nước của chúng ta đang cạn kiệt. Kết quả nghiên cứu của ông Brookes
cho thấy, 15 năm qua, các cây trồng BĐG ngày càng được trồng rộng rãi, góp
phần tích cực giải quyết một số vấn đề toàn cầu như: tăng thu nhập cho người
sản xuất 64,7 tỷ USD. Nếu không sử dụng cây trồng BĐG thì thế giới muốn có

Theo TS. Lê Huy Hàm, Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp Việt Nam,
kế hoạch phát triển cây trồng BĐG ở Việt Nam chia làm 3 giai đoạn, cụ thể là:
Từ 2006-2010, thử nghiệm một số giống trên đồng ruộng; Từ năm 2010-2015
đưa một số giống cây trồng BĐG vào sản xuất; Đến năm 2020, diện tích cây
trồng BĐG (ngô, bông, đậu tương) đạt từ 30-50% diện tích gieo trồng. Hiện tại,
Việt Nam đang gieo trồng những cây trồng BĐG như lúa có chứa hàm lượng
Beta-caroten cao (Vitamin A) ngô kháng thuốc trừ cỏ, kháng sâu; đậu tương
kháng sâu, kháng hạn; xoan (thầu đâu) tăng chất lượng gỗ; đu đủ kháng virus gây
bệnh đốm vòng; bông kháng sâu, chịu hạn… Mục tiêu chính trong kế hoạch này
là đánh giá biểu hiện của gen trong điều kiện ruộng đồng Việt Nam và đánh giá
an toàn sinh học với môi trường.
Theo TS. Clive James: “Việt Nam không cần mất quá nhiều công sức để
nghiên cứu mà phải tiếp cận nhanh với công nghệ mới để tránh tụt hậu… Việt
Nam nên học những kinh nghiệm trong quá khứ của các nước phát triển công
nghệ BĐG. Rủi ro lớn nhất của nông nghiệp Việt Nam hiện nay chính là sự ứng
dụng chậm chạp cây trồng BĐG vào thực tế sản xuất”./.