Đôi điều về giáo dục đạo đức cho tuổi trẻ
Bước vào thế kỉ mới, đất nước ta đang trên đà hội nhập, nhiều cơ hội được mở ra
và không ít thách thức gần kề. Một trong những thách thức đó là sự thay đổi các
quan điểm về đạo đức vốn được xem là truyền thống, là chuẩn mực từ ngàn xưa
của cha ông.
1. Bước vào thế kỉ mới, đất nước ta đang trên đà hội nhập, nhiều cơ hội
được mở ra và không ít thách thức gần kề. Một trong những thách thức đó là sự
thay đổi các quan điểm về đạo đức vốn được xem là truyền thống, là chuẩn mực từ
ngàn xưa của cha ông.
Nếu ngày xưa, người anh hùng Lý Tự Trọng từng nói: “Con đường của
thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng và không có con đường nào khác”.
Và trên thực tế, trong chiến tranh cứu nước, đã có lớp lớp thanh niên “lên đường”
với lí tưởng “tất cả vì tiền tuyến, vì độc lập tự do của đất nước”, họ đã không tiếc
máu xương để giữ gìn nền độc lập, thực hiện lý tưởng sống cao cả đó.
Ngày nay, khi khoa học kỹ thuật phát triển với tốc độ chóng mặt, cơ cấu
kinh tế, văn hóa thay đổi cũng đồng nghĩa với sự thay đổi về tư duy, lối sống và
giá trị đạo đức như chúng ta vẫn thường nói “mỗi cơ hội bao hàm cả thách thức”.
Thế hệ trẻ ngày nay năng động, thông minh và ham học hỏi. Chắc chúng ta
còn nhớ hai thắng lợi liên tiếp của đội tuyển Robocom Việt Nam, hay những tấm
huy chương vàng, huy chương bạc từ những cuộc thi Olimpic toán, lý, hóa, sinh ,
những cuộc thi đấu thể thao hàng đầu ở các châu lục và trên thế giới. Những bạn
trẻ vượt lên số phận, dùng đôi chân để viết nên cuộc đời khi không có đôi tay Đó
là những tấm gương của tuổi trẻ Việt Nam, những con người đã góp sức mình cho
đất nước, để tuổi trẻ trôi qua không hoài phí.
Bên cạnh đó, cũng có một bộ phận thanh niên sống hững hờ, “được chăng
hay chớ” ; một số người bị cuốn theo cơn lốc của nền kinh tế thị trường, chạy
theo những giá trị vật chất, hưởng thụ cuộc sống tiện nghi Con người như một cỗ
máy guồng chân chạy theo mưu cầu lợi ích cá nhân, chà đạp lên khuôn mẫu giá trị
tinh thần cao đẹp của truyền thống cha anh
Thực tế xã hội Việt Nam đã đưa ra nhiều con số cảnh báo về xu hướng gia
tăng các hành vi “lệch chuẩn” của học sinh, sinh viên Việt Nam. Ngoài xã hội có

ý thức được những gì mình đang có - một cuộc sống thiếu chiều sâu.
2.5. Cuộc sống buông xuôi:
Cuộc sống hiện đại nhiều lo toan đã lấy đi của con người sự thư thái, bình
an hằng ngày, thay vào đó là những dằn vặt, chán chường, mệt mỏi nhất là lứa
tuổi thanh thiếu niên, những người chưa tìm được hướng đi phù hợp cho mình.
Khi đứng trước những khó khăn trong cuộc sống gia đình, học tập, nghề nghiệp,
tình cảm dẫn tới tâm trạng cô đơn, chán chường, sợ hãi về cuộc sống, muốn
thoát khỏi thực tại, trốn tránh cuộc sống.
3. Nguyên nhân dẫn đến những “căn bệnh” đó của tuổi trẻ:
3.1. Sự buông lỏng trong việc quản lí, giáo dục con cái của gia đình:
Gia đình đóng vai trò quan trọng trọng việc hình thành nhân cách của mỗi
con người. Gia đình là môi trường đầu tiên mà đứa trẻ được học nhân cách làm
người. Một gia đình ổn định, các thế hệ chung sống hòa thuận, thương yêu và quan
tâm lẫn nhau thì đứa trẻ cũng nhận thức, học hỏi được tình cảm trìu mến đó
Hiện nay, khi cơn lốc của nền kinh tế thị trường tràn đến cuốn theo sự thay
đổi của “tế bào xã hội” ấy, một số bậc làm cha, làm mẹ dành nhiều thời gian kiếm
sống và các công việc xã hội khác mà bỏ bê việc chăm sóc gia đình, dạy bảo con
cái, phó mặc trách nhiệm đó cho ông bà, nhà trường và xã hội Vậy, một đứa trẻ
lớn lên trong môi trường đó có dễ dàng nhận thức được giá trị của tình yêu, lòng
khoan dung hay không?
Như vậy, gia đình - nền tảng cơ bản, nơi lưu giữ các giá trị truyền thống
đang dần mất đi chức năng của mình, các thành viên trong gia đình ít quan tâm
đến nhau hơn. Thực tế - theo nhận định của các nhà xã hội học - trong những năm
gần đây có hai hiện tượng xảy ra ở tuổi vị thành niên: Một là sống cô độc, luôn có
một niềm khắc khoải vô cớ, hành động không có mục đích sống rõ rệt, tâm trạng
chán chường, mệt mỏi tựa hồ như lớp người đã qua cuộc sống phức tạp, nặng nề
Hai là họp nhau lại thành nhóm, thành băng đảng, dùng bạo lực để đối xử với nhau
hoặc gây rối loạn trong cuộc sống hàng ngày. Hai trạng thái này dường như trái
ngược hẳn nhau nhưng về bản chất là biểu hiện một thực trạng - con người đang
mất dần nhân cách của mình.

đường khỏi lo” - nghĩa là một đứa trẻ ngoan, tốt trong gia đình sẽ được “miễn
dịch” với thói xấu ngoài xã hội.
4.2. Giáo dục trong nhà trường:
Nhà trường là nơi đào tạo con người không chỉ về mặt kiến thức mà cả về
đạo đức, lối sống. Tổng thống Thevdove Roosevelt từng nói: “Giáo dục một người
về trí não mà không giáo dục về tâm hồn, đạo đức thì coi như giáo dục một kẻ gây
họa cho xã hội”.
Trong nhà trường, bất kì một bậc học nào, lớp học nào cũng có môn học
liên quan đến giáo dục đạo đức. Trực tiếp như: đạo đức, giáo dục công dân là
các môn học trang bị cho các em những tri thức, kỹ năng và chuẩn mực về hành vi
đạo đức. Ngoài ra, các môn học khác cũng có tác dụng giáo dục đạo đức cho học
sinh như: văn học, hóa học, vật lý rèn luyện cho các em tính nhân văn, tính chính
xác, cần cù, chăm chỉ, vượt khó, yêu sự thật, yêu khoa học,…cảm phục tinh thần
lao động, sáng tạo không ngừng của các nhà khoa học
Cũng trong quá trình học tập đó, các mối quan hệ liên nhân cách giữa học
sinh - giáo viên, giữa học sinh - học sinh, học sinh - tập thể học sinh tạo ra môi
trường lý tưởng cho học sinh hình thành và phát triển nhân cách, làm các em được
thực hành những chuẩn mực về đạo đức đã được học.
Như vậy, dạy học không chỉ có tác dụng cung cấp tri thức cho học sinh mà
còn có tác dụng phát triển toàn bộ phẩm chất đạo đức ở học sinh, nhà giáo dục
“thông qua dạy chữ để dạy người” (Chủ tịch Hồ Chí Minh).
4.3. Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp học sinh thực hành và thể nghiệm các bài
học về đạo đức trong xã hội, rèn luyện ý chí, nghị lực, tinh thần, trách nhiệm
Cũng thông qua các hoạt động nói trên, các em có cơ hội mở rộng mối quan hệ,
giao lưu với các tầng lớp khác nhau trong xã hội: người lao động, nhà khoa học,
văn nghệ sỹ ; nhờ vậy mà tâm hồn, tình cảm, ước vọng của các em phát triển cao
hơn.
Các hoạt động hằng ngày như: lau dọn trường lớp, chăm sóc sinh vật, ủng
hộ đồng bào bão lụt, giúp đỡ bạn nghèo Từ đó, học sinh được làm quen, phát

ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời - sự nghiệp đấu tranh giải
phóng loài người ”./.