Kết quả nghiên cứu bước đầu về năng suất nhựa và khả năng kháng sâu róm
của cây thông chóc ở Quỳnh Lưu
I. Đặt vấn đề
Thông nhựa (Pinus merkusii) là loài cây rừng đa mục đích, được trồng phổ
biến tại nhiều nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Tại Nghệ An, diện tích
rừng thông nhựa hiện nay đạt gần 30 nghìn ha, chủ yếu tại các huyện/thị vùng
núi thấp và ven biển. Cây thông nhựa có biên độ thích nghi rộng và là một trong
số ít cây rừng trồng được trên đất dốc đã bị thoái hóa. Rừng thông nhựa vừa có
tác dụng phòng hộ, vừa có giá trị cảnh quan, vừa có thể mang lại thu nhập đáng
kể cho các chủ rừng.
Mặc dù là loài cây trồng gần như tối ưu tại vùng đồi núi thấp ven biển, song
các rừng thông nhựa hiện nay vẫn bộc lộ nhiều nhược điểm đối với cả tính bền
vững về sinh thái và hiệu quả kinh tế. Do chủ yếu được trồng nhằm phủ xanh từ
nguồn giống thiếu chọn lọc trước đây, các lâm phần thông nhựa hiện nay có tính
kháng sâu róm (Dendrolimus punctatus Walker) rất thấp và năng suất nhựa
không ổn định. Vì vậy, việc nghiên cứu chọn lựa nguồn giống tốt để cải thiện
khả năng chống chịu sâu bệnh và tăng năng suất nhựa đối với cây thông là việc
làm rất cần thiết, thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà quản lý và các
chủ rừng.
Trước thực tế đó, Chi cục Lâm nghiệp Nghệ An đã đề xuất và được giao chủ
trì thực hiện đề tài nghiên cứu về khả năng cho nhựa và chống chịu sâu bệnh của
cây thông chóc (tên gọi của dân địa phương). Nghiên cứu này là sự kiểm chứng
khoa học đối với một thông tin quan trọng được người dân phát hiện trong quá
trình khai thác nhựa thông tại Quỳnh Lưu. Theo đó, trong các lâm phần thông
nhựa ở Quỳnh Lưu lâu nay tồn tại một số cá thể rất “đặc biệt”. Những cây thông
chóc này thường có sản lượng nhựa ổn định, nhựa nhiều mà lại được “sâu róm
chừa ra” trong các trận dịch tồi tệ nhất những năm qua.
II. Kết quả nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong các huyện có rừng thông nhựa tập trung
tại Nghệ An thì chỉ huyện Quỳnh Lưu có thông chóc với số lượng cá thể thống
kê ban đầu là 20.689 cây, chủ yếu tại các lâm phần thuộc quản lý của Công ty

=
µ
tx
;

H
a
: µ
tc
> µ
tx
) bằng tiêu chuẩn t của Student và tính toán chỉ số vượt trội Vt
của Hà Huy Thịnh (1999) đã được áp dụng.
Kết quả tính toán cho thấy giá trị t thống kê (t Stat = 12.439) lớn hơn t tra
bảng (t Critical one-tail = 1.685). Vì vậy, giả thuyết H
a
được chấp nhận. Điều
này có nghĩa là cây thông chóc thực sự có sản lượng nhựa nhiều hơn cây
thông xoăn.
Giá trị tính toán Vt của thông chóc chứng tỏ rằng tất cả 33 cây thông chóc dự
tuyển (Ký hiệu TC ) đều có sản lượng nhựa vượt mức trung bình của lâm phần
thông xoăn đối chứng. Về khả năng kháng sâu bệnh, tổng hợp kết quả phỏng vấn
người dân và quan trắc thực địa chỉ ra rằng thông chóc chịu ảnh hưởng của các
loại sâu bệnh chung như đối với thông xoăn nhưng nhìn chung thông chóc có khả
năng chống chịu tốt hơn, mức độ bị gây hại thấp hơn. Với sâu róm thông
(Dendrolimus punctatus Walker) - mối nguy số 1 với thông nhựa - cây thông chóc
lại dường như có sức kháng sâu rất tốt, thể hiện ở tần suất xuất hiện sâu và cường
độ gây hại của sâu thấp. Cụ thể là vào mùa sâu non xuất hiện nhiều thì thường
chúng tấn công những cây thông xoăn trước. Khi sâu xuất hiện với số lượng lớn,
hàng trăm con trên một cây, thức ăn khan hiếm hơn thì sâu róm bắt đầu chuyển