1
NGHIÊN CỨU CHỌN LỌC CÁC GIỐNG MACADAMIA THÍCH HỢP
VỚI ĐIỀU KIỆN VÙNG TÂY NGUYÊN VÀ KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN
CÂY MACADAMIA BẰNG PHƯƠNG THỨC TRỒNG XEN
ThS. Trần Vinh
KS. Đặng Thị Thùy Thảo
Viện KHKT Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên
1. MỞ ĐẦU
Hiện nay vấn đề xác định cơ cấu cây trồng trong nông lâm nghiệp là vấn đề nan
giải đối với nhiều địa phương trong cả nước. Đặc biệt Tây Nguyên chúng ta việc độc
canh cây cà phê là biện pháp canh tác thiếu tính lâu bền, không có giá trị về mặt bảo vệ
môi trường và đầu tư chăm sóc quá lớn. Như vậy vấn
đề đặt ra ở đây là tìm kiếm loại cây
trồng mới có giá trị kinh tế cao, dễ chăm sóc, phù hợp với điều kiện kinh tế của người
dân vào trồng xen trong vườn cà phê hoặc trồng thay thế các diện tích cà phê kém hiệu
quả để tăng thu nhập trên đơn vị diện tích và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.
Cây macadamia là cây có giá trị kinh tế cao. Theo các tài liệu trồng macadamia
trên thế giới: Giá 1kg hạt thô biến động từ 1,5
đến 2,0 USD, năng suất trong thời kỳ
kinh doanh (năm thứ 8 trở đi) có thể đạt 3 tấn hạt thô/ha và giá trị thu được từ 4.500
đến 6.000 USD/ha. So với các cây công nghiệp khác như cà phê, hồ tiêu thì thu nhập từ
cây macadamia cũng không thua kém thậm chí còn hơn.
Hạt macadamia là loại hạt có hương vị thơm ngon nhất và mắc nhất trong tất cả
các loại hạt để ăn, được sử dụng nhiều trong ngành chế biến thực phẩ
m. Đặc biệt hạt
macadamia có thành phần axít béo không no cao, không chứa cholesterol và chứa
nhiều chất chống oxy hoá nên là loại hạt để ăn tốt nhất cho con người nhất là những
người có bệnh tim mạch.
Macadamia là cây nhiệt đới thường xanh, lá dày, chịu hạn tốt. Trong điều kiện
trồng trọt không tưới nước cây vẫn sinh trưởng và phát triển bình thường. Đây là lợi
thế rất lớn để phát triển ở các vùng đị

lượng hạt và khả năng sinh trưởng.
3.1.1. Tập đoàn giống macadamia có nguồn gốc từ Trung Quốc
Bảng 1: Sinh trưởng của các giống macadamia
ĐK gốc (cm) ĐK tán (cm) Cao cây (cm)
Tên
giống
TB CV% TB CV% TB CV%
H2 14,9 10,2 447 7,8 547 6,9
508 15,7 14 444 11,5 550 10,3
OC 13,3 8,8 349 14,3 425 18,9
814 12,7 13,4 348 18,9 518 8,4
344 13,1 17,9 384 21,9 500 6,1
TB 13,9 12,8 394,4 14,8 416,3 10,1
Sau 6 năm trồng các giống macadamia trồng tại Viện sinh trưởng khá tốt: đường
kính gốc của các giống biến động từ 12,7 đến 15,7 cm; đường kính tán biến động từ
348 đến 447 cm; chiều cao cây biến động từ 425 đến 547 cm. Trong đó nhận thấy
giống H2 và 508 sinh trưởng tốt hơn so với các giống còn lại, giống OC sinh trưởng
3
thấp nhất. Nhìn chung các giống đều có mức độ sinh trưởng chiều cao cây lớn hơn so
với đường kính tán.
Bảng 2 : Đặc điểm ra hoa của các giống macadamia
Tên giống Tỷ lệ cây
ra hoa
(%)
Số gié
hoa/cành
Độ dài
gié hoa
(cm)
Số

Hình dạng quả
Màu sắc quả
chín
Trọng lượng 100
hạt (g)
H2 7 Tròn Xanh 700
508 2 Tròn Xanh 660
OC 4 Tròn, có núm quả Xanh 915
344 4 Tròn Xanh 750
814 3 Tròn Xanh 700
4
số quả đậu/gié cao nhất (7 quả) trong khi đó giống 508, OC, 344 và 814 có số quả
đậu/gié chỉ từ 2-4 quả. Nhìn chung các giống có quả hình tròn, khi chín vỏ quả màu
xanh. Trọng lượng 100 hạt của các giống biến thiên từ 660 đến 915 gam, trong đó nhận
thấy giống OC có cỡ hạt lớn nhất, các giống còn lại có cỡ hạt trung bình.
Bảng 4: Năng suất và chất lượng hạt của một số giống macadamia
Qua b
ảng 4 cho thấy năng suất quả của các giống macadamia sau 6 năm trồng
có sự khác nhau. Giống H2 mặc dầu số gié quả/cây không cao nhưng ngược lại số quả
đậu /gié cao nên năng suất trung bình là 3,43 kg/cây. Giống OC số quả đậu trên gié
không cao, nhưng số gié quả/cây cao và cỡ hạt lớn nên năng suất trung bình đạt 4,18
kg/cây. Giống 508 có năng suất thấp nhất (1,58 kg/cây). Tỷ lệ nhân của 3 giống biến
động từ 28,4 đến 35,2%, trong
đó nhận thấy giống OC có tỷ lệ nhân rất cao (35,2%).
3.1.2. Tập đoàn giống macadamia có nguồn gốc từ Thái Lan
Bảng 5: Sinh trưởng của các giống macadamia
ĐK gốc (cm) Chiều cao cây (cm) ĐK tán (cm)
Tên giống
TB CV% TB CV% TB CV%
H2 7,1 16,3 366,1 15,9 247,8 17,2

trọng trên các giống này.
3.2. Nghiên cứu các phương thức trồng xen macadamia
Năm 2006 Viện KHKT NLN Tây Nguyên tiến hành nghiên cứu 3 phương thức
trồng xen: trồng xen với cà phê vối, trồng xen với cà phê chè, trồng xen với ca cao tại
Dak Lak và Lâm Đồng với diện tích 3 ha, mật độ 138-166 cây/ha. Các giống được
trồng là H2, 508 và OC, các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm: sinh trưởng, năng suất và
hiệu quả kinh tế
.
Bảng 6: Sinh trưởng của cây macadamia trong các phương thức trồng xen
Cao cây (cm) ĐK gốc (cm) ĐK tán (cm)
Tên giống
TB CV% TB CV% TB CV%
Xen cà phê chè 235,8 16,0 2,7 20,9 121,6 24,3
Xen cà phê vối 207,3 22,0 1,9 25,4 110,7 27,9
Xen ca cao 207,0 18,1 2,9 16,2 98,2 27,4
Trung bình 216,7 18,7 2,5 20,8 165,2 26,5
Sau 2 năm trồng cho thấy cây macadamia ghép trong các phương thức trồng xen
sinh trưởng ở mức bình thường. Chiều cao cây trung bình 216,7 cm, đường kính gốc
trung bình 2,5 cm và đường kính tán trung bình 165,2 cm. Nhìn chung các mô hình
trồng xen sinh trưởng bình thường, chưa thấy xuất hiện sâu bệnh hại nghiêm trọng.
Đặc biệt mô hình trồng xen cà phê chè tại Lâm Đồng đã có một số cây ra hoa nhưng
với tỷ lệ thấp.
3.3. Nghiên cứu trồng thuần macadamia bằng cây thực sinh
Năm 2004 Viện KHKT NLN Tây Nguyên tiến hành nghiên cứu trồ
ng cây macadamia
thực sinh tại Dak Lak và Gia Lai với diện tích 2 ha, mật độ 400 cây/ha. Các chỉ tiêu
theo dõi chính là sinh trưởng, năng suất và chất lượng hạt.
Bảng 7: Sinh trưởng của cây macadamia thực sinh
Chỉ tiêu sinh trưởng
D (cm) H (cm) D

đối, vững chắc, chịu hạn tốt và thích nghi được với điều kiện thời tiết ở Tây Nguyên.
- Các giống macadamia nhập nội từ Thái Lan sau hơn 3 năm trồng sinh trưởng tốt.
Hiện tại chưa thấy xuất hiện sâu bệnh hạ
i nguy hiểm.
- Sau hơn 2 năm trồng cho thấy cây macadamia ghép trồng xen với cà phê vối, cà phê
chè và ca cao sinh trưởng ở mức bình thường. Nhìn chung cây macadamia trồng trồng
xen với cà phê chè tại Bảo Lộc Lâm Đồng sinh trưởng tốt hơn so với trồng xen ca cao
hoặc xen với cà phê vối tại Buôn Ma Thuột.
- Cây macadamia thực sinh trồng thuần tại Dak Lak và Gia Lai sau 4 năm trồng sinh
trưởng khá tốt. Hiện tại có nhiều cây đã bắt đầu ra hoa, tỷ lệ cây ra hoa tại Dak Lak là
22% và tạ
i Gia Lai là 14,5 % và chưa thấy hiện tượng đổ gãy cũng như sâu bệnh hại
nguy hiểm.
4.2. Đề nghị
Tiếp tục theo dõi các thí nghiệm trên, làm cơ sở vững chắc cho việc chọn lựa
giống và phương thức trồng thích hợp để phát triển loài cây này tại Tây Nguyên.