QUAN HỆ GIỮA MÔN PHƯƠNG PHÁP DẠY
HỌC ĐỊA LÍ VỚI CÁC KHOA HỌC KHÁC 1. Quan hệ với Khoa học Địa lí

Mối quan hệ giữa môn Phương pháp dạy học Địa lí với các khoa học
khác được thể hiện rõ rệt nhất trong nội dung của môn học.
Nội dung của mỗi môn học trong nhà trường đều cố gắng phản ảnh
những thành tựu mới nhất của khoa học tương ứng. Môn Địa lí trong nhà
trường cũng vậy. Nó cung cấp cho học sinh những kiến thức và kĩ năng
địa lí hiện đại nhưng đồng thời phù hợp với tâm lí lứa tuổi, với trình độ
nhận thức của học sinh.
Trong nhà trường phổ thong, học sinh được học cả về Địa lí điại cương
lẫn Địa lí khu vực, cả về Địa lí tự nhiên lẫn Địa lí kinh tế - xã hội. Đó là
những bộ phận chủ yếu trong cấu trúc của khoa học Địa lí. Ngay cả một
số phương tiện nghiên cứu và phương pháp giảng dạy địa lí cũng được
mô phỏng theo những dụng cụ và phương pháp nghiên cứu khoa học địa
lí. Có thể dẫn ra một số ví dụ: các bản đồ và phương pháp sử dụng bản
đồ trong nghiên cứu địa lí được đưa vào nhà trường dưới hình thức một
loạt các bản đồ giáo khoa địa lí và thao tác về kĩ năng bản đồ. Trong
việc giảng dạy Địa lí kinh tế - xã hội, các kĩ năng về sử dụng các loại số
liệu thống kê cũng được mô phỏng theo phương pháp nghiên cứu định
lượng, một phương pháp quan trọng trong việc nghiên cứu Địa lí kinh tế
- xã hội. Ngay cả phương pháp thực địa của Khoa học địa lí cũng được
phản ảnh vào nhà trường dưới hình thức các cuộc khảo sát, tham quan
ngoài trời ở địa phương v.v…
Như vậy trong chương trình Địa lí ở trường phổ thong, ngào việc lựa
chọn nội dung, kiến thức, kĩ năng còn có cả việc vận dụng các quan
điểm và phương pháp đặc trưng nhất của Khoa học địa lí.
2. Quan hệ với các Khoa học Giáo dục, đặc biệt với Lí luận dạy học

cứu về phương pháp dạy học Địa lí, các cứ liệu về tâm lí học đã được
đánh giá rất cao. Trong cuốn “Phương pháp dạy Địa lí ở trường phổ
thông” (1968) do tập thể các nhà nghiên cứu phương pháp giảng dạy
Địa lí Xô viết biên soạn (A.E.Bibich chủ biên), lần đầu tiên đã có một
chương riêng đề cập đến những cơ sở tâm lí và giáo dục trong việc giảng
dạy Địa lí. Đặc biệt, nhiều công trình nghiên cứu và các thành tựu mới
về tâm lí sư phạm của các nhà Tâm lí học trên thế giới trong những năm
gần đây đã có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển lí luận của môn
Phương pháp dạy học Địa lí. Mối quan hệ giữa Tâm lí học và môn
Phương pháp dạy học Địa lí cũng được thể hiện cụ thể trong việc vận
dụng những quy luật về hoạt động nhận thức theo lứa tuổi của học sinh
để quy định khối lượng kiến thức, kỹ năng, mức độ yêu cầu về tư duy ở
từng lớp, từng cấp học cũng như trong việc tổ chức, điều khiển quá trình
lĩnh hội những kiến thức và kĩ năng địa lí của học sinh.
4.Quan hệ với Lôgic học
Môn Phương pháp dạy học Địa lí còn có mối quan hệ mật thiết với
Lôgic học. Do tính logic là bắt buộc đối với môn học nào, cho nên tuỳ
thuộc vào mức độ phát triển của mình, môn Phương pháp dạy học Địa lí
ngày càng gắn bó chặt chẽ với Lôgic. Những quy luật của Lôgic học đã
sử dụng cụ thể vào việc xây dựng hệ thống khái niệm và kĩ năng địa lí
trong chương trình các lớp, trong nội dung sách giáo khoa và cả trong
nghiên cứu, đề ra các phương pháp, biện pháp dạy học địa lí thích hợp
nhất.
Tâm lí học và Lôgic học đều là những khoa học về tư duy, nhưng nếu
Tâm lí học chú trọng vào việc nghiên cứu đặc điểm tư duy cụ thể của
học sinh theo lứa tuổi thì Lôgic học lại chú trọng vào việc nghiên cứu
cách thức tư duy cụ thể của học sinh như thế nào cho đúng đắn.
Những mối quan hệ giữa môn Phương pháp dạy học Địa lí và các khoa
học nói trên có thể tóm tắt bằng sơ đồ sau: