HOÀN THIỆN QUY TRÌNH LÊN MEN LACTIC VÀ SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ
PHỤ PHẨM THUỶ HẢI SẢN TRONG CHĂN NUÔI LỢN TẠI
HẢI BÌNH - TĨNH GIA - THANH HÓA

Lê Văn Liễn
1
, Nguyễn Thị Thành
1
, Phạm Thị Thoa
1
, Phạm Thị Huệ
1
và Mai Danh Luân
2

1
Viện Chăn nuôi;
2
Trường Đại học Hồng Đức
Liên hệ: GS.TS. Lê Văn Liễn, ĐT: 0912030796; Fax: (04) 8389775; E-mail: [email protected]
ABSTRACT
Two experiments were made with ensiling technique by using of cereal flour and starter culture to
preserving aqua by-products for animal feeding. pH, organic acid, number of lactic acid bacteria and
nutritive values of silage as indicator of lactic acid fermentation process were measured. Cereal flour (rice
bran, maize meal were mixed at ration 1: 1 by dry weight) concentration of 60% and solution starter culture
concentration containing 10
9
CFU/ml Lactobacteria of 5% were found to be optimum with lacfic acid
fermentation. One experiment was done on feeding trial. The silage was fed to 12 pigs. Growth was
measured during 35 - 58 days feeding period. The result show that the silage from 40% of aqua by-product
and 60% of cereal flour can be used completed feed for starter period pig.

quốc gia Hà Nội.
Lợn lai F1 (LR x MC) từ nông hộ của xã Hải Bình - Tĩnh Gia - Thanh Hoá.
Máy nghiền ướt sản xuất tại Việt Nam
Thùng phi và can nhựa có nắp kín
Phương pháp thí nghiệm
Thí nghiệm tìm tỷ lệ bột ngũ cốc thích hợp trong lên men lactic phụ phẩm hải sản
được bố trí như sau: xay nhỏ phụ phẩm hải sản bằng máy xay ướt chạy điện. Lên men
yếm khí tự nhiên (không bổ sung men khởi động) trong bình thuỷ tinh có nắp kín với
các tỷ lệ bột ngô khác nhau (30, 40, 50, 60, 70%). Đo pH và xác định hàm lượng axit
hữu cơ (lactic, axetic và butyric) theo thời gian lên men 0, 3, 5, 7, 10, 15 và 30 ngày.
Thí nghiệm tìm tỷ lệ men khởi động dạng lỏng thích hợp trong lên men phụ phẩm
hải sản với bột ngũ cốc cũng được triển khai tương tự như trên, có điều khác là cố định
tỷ lệ bột ngô và bổ sung tỷ lệ men khởi động khác nhau. 0, 3, 5, 7, 10, 15%.
Nuôi lợn thí nghiệm theo khẩu phẩn ở Bảng 1.
Bảng 1. Thành phần dinh dưỡng và khẩu phần ăn của lợn thí nghiệm (% theo sử dụng)
Thành phần
Giai đoạn 1
(15-30kg)
Giai đoạn 2
(31-60kg)
Giai đoạn 3
(61-90kg)
Bột ngô 37 57 42 57 47 57
Cám gạo 20 40 25 40 30 40
Đầu tôm 20 - 15 - 10 -
Cá tạp 20 - 15 - 10 -
Bột xương 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5
Premix vitamin + khoáng 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
Muối ăn 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5
Năng lượng trao đổi (Kcal) 2450 2850 2650 2850 2750 2850

thấp và rất nhanh (4,60-4,39).
Cường độ lên men lactic phụ phẩm hải sản trong bột ngô rất yếu biểu hiện bằng trị
số pH giảm rất chậm theo thời gian lên men. Mãi tới ngày lên men thứ 15 lô ủ với 60%
bột ngô mới có trị số pH đạt yêu cầu của lên men lactic (4,61), trong khi lô thêm 10% rỉ
mật có trị số này ở ngày lên men thứ 3. Như vậy để bảo quản phụ phẩm tôm, cá cần ít
nhất 60% bột ngô và thời gian lên men là 15 ngày. Nếu bổ sung 10% rỉ mật vào công
thức ủ đó thì thời gian lên men hoàn chỉnh chỉ cần 3 ngày.
Kết quả xác định tỷ lệ men khởi động dạng lỏng trong lên men lactic phụ phẩm hải
sản với bột ngô
Kết quả nghiên cứu trước đây đã khẳng định vai trò quan trọng của chế phẩm vi
khuẩn lactic nuôi cấy thuần khiết (men khởi động) trong bảo quản phụ phẩm hải sản làm
thức ăn chăn nuôi.
Chế phẩm men khởi động (starter culture) là chế phẩm vi sinh lactic đã được chọn
lọc và sản xuất của Viện Chăn Nuôi kết hợp với Trường đại học quốc gia Hà Nội. Đó là
kết quả của đề tài KC-04-20 cấp Nhà nước trong chương trình công nghệ sinh học giai
đoạn 2001-2005. Chế phẩm men khởi động ở dạng lỏng chứa 2.109 khuẩn lạc
lactobacillus trong 1ml. Chỉ tiêu thể hiện vai trò của men khởi động làm tăng quá trình
lên men là độ pH. Kết quả ghi ở Bảng 3.
Bảng 3. pH của phụ phẩm tôm, cá với 60% bột ngô ở các thời điểm lên men khác nhau
Ngày ủ
Tỷ lệ men khởi
động (%)
0 3 5 7 10 15
0 6,81 5,59 5,33 5,24 4,93 4,61
3 6,73 5,07 4,89 4,02 4,42 4,71
5 6,79 4,74 4,52 4,50 4,59 4,62
7 6,57 4,99 4,61 4,56 4,49 4,50
10 6,50 4,56 4,50 4,40 4,33 4,35
15 6,42 4,47 4,40 4,32 4,45 4,57
Trị số pH giảm dần theo chiều tăng của tỷ lệ bổ sung men khởi động nghĩa là quá

Axit axetic (%) 1,09 0,76
Axit butyric (%) 0,33 0,17
Vật chất khô (%) 61,16 57,73
Protein thô (%) 14,86 14,85
Mỡ thô (%) 3,71 3,67
Đường (%) 2,49 1,45
Khoáng tổng số (%) 7,09 7,85
Canxi (%) 1,67 1,75
Phốt pho (%) 0,55 0,53
Sự có mặt với số lượng khuẩn lạc lactic khá lớn (1,26 x 1010 khuẩn lạc trong 1 gam
sản phẩm và hàm lượng axit lactic rất cao (4,34%) chứng tỏ sản phẩm lên men đạt tiêu
chuẩn đảm bảo cho việc bảo quản lâu dài. Mặt khác các chỉ tiêu này đều có trị số gấp trên
1,5 lần (1010 : 106 và 4,34 : 2,88) so với hỗn hợp nguyên liệu chưa được lên men càng
khẳng định sản phẩm đã được lên men lactic tốt.
Điều quan trọng ở đây là các chất dinh dưỡng nhất là protein vẫn được giữ nguyên
(14,85 so với 14,86%) sản phẩm lên men chứa nhiều nước hơn do quá trình thuỷ phân
đường mỡ và protein bởi enzym thuỷ phân có sắn trong tôm, cá.
Kết quả thí nghiệm nuôi lợn bằng sản phẩm lên men lactic từ phụ phầm hải sản
Mười hai lợn lai F1 (ĐB x MC) có khối lượng bình quân 15kg được chia làm 2 lô.
Lô I nuôi theo phương thức truyền thống (rau + cám) của địa phương Hải Bình - Tĩnh
Gia - Thanh Hoá. Lô II nuôi bằng thức ăn lên men trong bột ngô như là thức ăn công
nghiệp. Kết quả ghi ở Bảng 6.
Bảng 6. Khả năng tăng trọng và tiêu tốn thức ăn của lợn lai F1 (ĐB x MC) giai đoạn 15-
30kg nuôi bằng phụ phẩm hải sản lên men với bột ngô trong nông hộ xã Hải Bình - Tình
Gia - Thanh Hoá
Chỉ tiêu Lô đối chứng Lô thí nghiệm
Số lượng thí nghiệm (con) 6 6
Khối lượng ban đầu (kg) 14,58±0,47 15,64±0,66
Khối lượng cuối thí nghiệm (kg) 26,25±1,08 30,08±0,91
Thời gian thí nghiệm (ngày) 58 35

nuôi - thú y 2002-2003 phần dinh dưỡng và thức ăn vật nuôi. NXB Nông nghiệp Hà Nội, 2004.
Le Van Lien, R.Sansoucy and Nguyen Thien. 1994. Preserving Shrimp Heads and Animal Blood with
Molasses and feeding them as a Supplement for pigs. Proceeding of national seminar- workshop on
Sustainable Livestock production on local resouces- Agricultural publishing house- Ho Chi Minh
city; pages 50-52.