Luận Văn
Đề Tài: Xây dựng thị trường giao sau nhằm
phòng ngừa rủi ro biến động giá cà phê tại
Việt Nam 1
LỜIMỞĐẦU
1. Lýdochọnđềtài
ViệtNamlàmộttrongnhữngnướcxuấtkhẩucàphêlớnnhấttrênthếgiới,
kimngạchxuấtkhẩucàphêhàngnămchiếmtỷtrọngđángkểtrongGDPcủaquốc
gia.Thếnhưnghiệnnayngành càphê Việt Namvẫntồntạinhữngphương thức

§ Chương3:Đềxuấtcác giảiphápliênquanđếnxâydựngvàpháttriển thị
trườnggiaosaunhằmphòngngừarủirobiếnđộnggiácàphê.
§ Kếtluận
3
CHƯƠNGI: RỦIROBIẾNĐỘNGGIÁVÀVAITRÒCỦA
THỊTRƯỜNGGIAOSAU
1.1. Rủirobiếnđộnggiá cảđố ivới ngườisảnxuất (nôngnghiệp)
Đốivớingườisảnxuất,rủirobiếnđộnggiácảlàloạirủirođánglongạivà
ảnhhưởngnhiềunhấtđếnthunhậpcủahọ.Rủirobiếnđộnggiácảhànghóaxuất
hiệnkhigiásảnphẩmxuốngthấphoặcgiáđầuvàotăngsaukhingườisảnxuấtđã
quyếtđịnhđầutư.Rủirodobiếnđộnggiáhầunhưxuấthiệnởmọilĩnhvựckinh
doanhbaogồmcảtronglĩnhvựcsảnxuấtnôngnghiệp.
Đốivớingườinôngdân,khihọbắtđầugieotrồngthìtấtcảđềuhyvọngđến
khithuhoạchsẽcósảnlượngcao,chấtlượngtốtvàđặcbiệtlàgiábánrabằnghay
tốthơnthờivụtrước.Khôngaimuốntiếptụcnuôitrồngcáccâyconmàgiácảđã
liêntụcrớttrongnhiềunămliền.Tuynhiên,sảnlượngvàchấtlượngsảnphẩmlại
chịu ảnhhưởng nhiều bởi biến động giá theo quan hệ cung  cầu cũng như ảnh
hưởngbởigiácảđầuvàovàcácyếutốbấtlợikhácnhưthờitiết,sảnlượngcủacác
nướccódiệntíchcanhtáclớn Ởcácnướcđangpháttriển,ngườinôngdânluôn
trongthếbịđộng,khôngbiếttrướcđầuracủasảnphẩm,cũngnhưgiácảvànhu
cầucủathịtrường,phầnđôngtrôngchờnhiềuvàosựmayrủivàphụthuộcnhiều
vàohoạtđộngthumuacủacácthươnglái.Đaphầnnôngdânsảnxuấtvàtiêuthụ
nôngsảntheo tậpquánlâuđời.Họ dốc vốn, côngsứcđầutưtrongnhiềutháng,
thậmchínhiềunămđểlàmramộtloạihànghóachưabiếtchắcgiácả,khôngrõsẽ
bánchoai.Vìvậy,cảkhingườinôngdânđãthuhoạchxonglúa,càphê,hạttiêu,
thuốclá,ngô,đậutương,caosu…thìcũngvẫngặpphảirủirovềgiánếunhưlúc
đógiáthịtrườngđangxuốngmàchưabánhếtđượchàng.
Bêncạnhđócòncóyếutốdoconngườigâynênđólàtìnhtrạngsảnxuất
theophongtràokhôngtínhđếngiácảsẽdiễnbiếnnhưthếnàotrongthờigiantới.
Ngườinôngdânđứngtrướcmộtmâuthuẫnlàkhiđượcmùathìgiárớtdẫntớilỗ,

chức năng quan trọng nhất mà thị trường giao sau thực hiện được) và nhờ kinh
5
doanhtậptrungcótổchứcvớikhốilượnggiaodịchlớnthôngquacácsàngiaodịch
trênkhắpthếgiớimàthịtrườnggiaosauđãmanglạilợiíchtrựctiếpchocácthành
phầnthamgiacũngnhưgópphầnbìnhổngiácả,tạoramôitrườngkinhdoanhlành
mạnh.
Trongphầntiếptheochúngtasẽtìmhiểusơlượcvềthịtrườnggiaosauvới
cáchthứcgiaodịchnhưthếnào?Chứcnăngcủanótronghệthốngtàichính? 
1.2. Tổngquanvềthịtrường giaosau
Thịtrườnggiaosaulànơimàhànghóađượcgiaodịchtậptrungtạimộtsàn
giaodịch,trongđóngườibánvàngườimuagặpnhautrênthịtrườngvớimộtmức
giáđượcchấpnhậnvàhànghóađượcchuyểngiaokhiđếnmộtngàyđặcbiệtđược
ấnđịnhtrongtươnglai.Tấtcảgiaodịchđềuđượcthôngquamộttrunggianmôi
giớicủasànvớinhữngtiêuchuẩnkhắtkhevềsốlượngvàchấtlượngcủahànghóa.
Hànghóaởđâybaogồmhànghóathôngthườngnhưlúamì,càphê,caosu,…và
hànghóatàichínhnhưtráiphiếu,chứngchỉtiềngửi,vàng,ngoạitệ,đồng,bạc,…
Thịtrườnggiaosaurấtkhácbiệtsovớithịtrườnggiaongayvàthịtrườngkì
hạn.Trướctiênlàkhácbiệtvềngàygiaohàng,tronggiaodịchgiaongaylàmuađứt
bánđoạn,cònhợpđồnggiaosaulàgiaovàomộtngàythỏathuậntrướcvớimứcgiá
địnhtrước.Tiếpđếnlàcáchthứcgiaodịch,hợpđồnggiaosauthườngđượcgiao
dịchtrênmộtsàngiaodịchchínhthứcmangđầyđủtínhpháplý,ngườibán,người
muacầnphảithựchiệnkíquỹtrêntàikhoảnphongtỏađểđảmbảothựchiệnnghĩa
vụtronggiaodịch.Trênthịtrườngnàycóthểtómgọnlạichỉcóhaichủthể,mộtlà
ngườithamgiaphòngngừa(hegding),họluônmuốnhànghóađượcbảohiểmgiá
trướcsựbiếnđộngkhônlườngcủathịtrường.Hailàngườiđầucơ(speculator),họ
luônmuốnkiếmlợinhuậndựatrêndựđoánchủquanvềgiácảthịtrường,họsẽ
chốtlờihoặcchốtlỗbằngcáchchốt“vịthế”muabántrongthịtrường,sốtiềnhọ
đượchoặcmấtsẽkhôngvượtquágiátrịkíquỹphongtỏa.Trênthựctế,có2%hợp
đồngđã thỏa thuậnđược chuyển giao, kết thúc “vị thế” muabán luônđược lựa
chọnnhiềukhiđầutưtrênthịtrườnghànghóagiaosau.

trungtâm,đólàtrungtâmthanhtoánbùtrù.Chínhtrungtâmnàyđãđiềuhànhhoạt
độngcủasànmộtcáchtrơntruvàhạnchếsựđầucơgiábấthợpphápcủanhàđầu
tư.Vậytrungtâmnàycóchứcnăngcụthểrasao?Vàtầmquantrọngcủanóthể
hiệnnhưthếnào?
1.2.2. Trungtâmthanhtoánbùtrừ(TTTTBT)
Mọinhà đầu tưtrênthịtrườnghànghóa giaosaucầnphảihiểu rõ cơ chế
hoạtđộngvàchứcnăngcủatrungtâmthanhtoánbùtrừcũngnhưhiểurõsựvận
hànhcủathịtrườnggiaodịchgiaosau.
Tạimỗisàngiaodịchđềucómộttrungtâmthanhtoánbùtrừcủariêngmình
đểđảmbảogiaodịchđượcthôngsuốt.Mọithànhviêntrênsànluônluônyêucầu
sựrõràngtronggiaodịchởcuốimỗiphiênthôngquatrungtâmthanhtoánbùtrừ,
đồngthờicácthànhviênnàyphảithựchiệnnghiệpvụkýquỹphongtỏabắtbuộcở
trungtâmthanhtoánbùtrừ.Đâylàyếutốquyđịnhbắtbuộcchomộtgiaodịchgiao
sau,khoảnkýquỹnàysẽđảmbảocácnhàđầutưthựchiệnđúngnghĩavụcủamột
hợpđồnggiaosau.
Tùyvào số lượnghợpđồnggiaodịchmàsẽcónhữngquyđịnhcụthểvề
lượngtiềncầnkýquỹvàcuốimỗiphiên,trungtâmthanhtoánbùtrừsẽthựchiện
chốtlãihoặclỗthôngquatàikhoảnnày. Vídụnhưtạicuốiphiêngiaodịch,một
quầymôigiớicủamộtnhàđầutưbáocáovềtrungtâmthanhtoánbùtrừnhưsau:
tổngcộnghợpđồngmuagiaosaucàphêđãkíkếtchuyểngiaovàotháng5là100
tấn,tổnghợpđồngbángiaosaucàphêkíkếtchuyểngiaovàotháng5là50tấn,nhà
đầutưnàyđãcótrạngthái“netlong”(phòngngừavịthếmua)là50tấn.Trungtâm
thanhtoánbùtrừyêucầuphảimởtàikhoảnkíquỹlà2.000.000VNĐchomộttấn
thìsốtiềnbắtbuộckíquỹlà100.000.000VNĐ.
Thôngquatàikhoảnkíquỹ,cuốimỗingàygiaodịch,trungtâmthanhtoán
bùtrừsẽthựchiệncộngtiềnlãihoặctrừtiềnlỗvàotàikhoảnkíquỹ.Hiệntượng
nàydiễnrachođếnngàykếtthúchợpđồnghoặckếtthúctrạngtháimuabán.Nếu
8
nhàđầutưlỗtronggiaodịchvàsốtiềnkíquỹkhôngđủthìtrungtâmthanhtoánbù
trừbuộcnhàđầutưphảithựchiệnkíquỹthêmtheođúnghợpđồng.Vớiđiềunày

chủthểđầucơ(speculator)trongsựbiếnđộnggiá.
Đốivớichủthểthamgiaphòngngừa,họthườnglànhữngngườisảnxuất,
chếbiến,xuấtnhậpkhẩuhànghóa…khigiaodịchtrênthịtrườngthườngluônđặt
mìnhởvịthếthíchhợp(phòngngừavịthếmuahoặcphòngngừavịthếbán)để
phòngngừa,bảohiểmvàhạnchếrủirovớisựbiếnđộnggiákhôngthểdựđoán
được.Trongđó,nghiệpvụphòngngừa(hedge)córấtnhiềuloại,cóthểđơncửmột
vàivídụnhưsau:
§ “Longhedge” –“phòng ng ừavịthếmua”:mộtcôngtychuyênxuấtkhẩucà
phênhânđãkýhợpđồngchốtgiábán100tấncàphêchođốitácnướcngoài.
Longạigiácàphêtrênthếgiớităngmạnh(donhiềuyếutốquyếtđịnhnhư
cung cầu, thời tiết, năng suất…) sẽ làm chi phí đầu vào tăng mạnh, ảnh
hưởngtrựctiếpđếnsựcạnhtranhgiácảtrênthịtrường.Chínhvìvậy,công
ty quyếtđịnhthamgiabảohộgiá trênthị trường giao sau.Giảđịnh rằng,
côngtymuốnmua100tấncàphêtrongmộtthángkểtừhômnay,nhàquản
lýsẽđặtlệnhmuacàphê bằnghợpđồng giaosauđểgiảmthiểurủirokhigiá
tănglên.Theoquyđịnhtrênsàn10tấnlàtốithiểuchomỗihợpđồnggiao
sau,vìvậy,côngtycầnmua10hợpđồnggiaosau.Trongbảngdướisẽcho
thấysựbiếnđộnggiácàphêvàlợinhuậnđạtđượccủa10hợpđồnggiaosau
này,giảđịnhcáchợpđồngnàyđượcđịnhgiábằngVNĐ,Ftlàgiágiaosau
củahànghóa,Snlàgiágiaongayvàloạitrừmọichiphígiaodịch.
Ngày Vịthế Ft(triệuđ) Tíchlũy
15/8/2010 Mua10HĐgiaosau 25 Sn–25
15/9/2010 Bán10HĐgiaosau 27 27–Sn
Tíchlũykhiđếnhạn 100*(27–25) =200
10
Đếncuốitháng,giácàphêtrênthịtrườnggiaosautăngtừ25triệuVNĐmỗi
tấnlên27triệuVNĐ.Côngtysẽtiếnhànhbán10hợpđồnggiaosaunàyđểkết
thúcvịthếmuavào ngày 15/9/2010,lúcnày côngtyđãtích lũyđượckhoản lợi
nhuậnròngtừbảohộtrênthịtrườnggiaosaulà200triệuVNĐchỉsau1thángđể
bùvàochiphíđầuvàogiatăngkhimuagiaongaycàphê.

tìnhhìnhbiếnđộnglỗlãi.Ngoàira,trongđasốtrườnghợptrênnhàđầucơthường
cắtlỗcủahợpđồngbằngcáchđóngtrạngtháivịthế.
Ngày Vịthế Ft Tíchlũy
3/8/2010 Mua10HĐgiaosau $36 Sn$36
3/9/2010 Ban10HĐgiaosau $34 $34Sn
Tíchlũykhiđếnhạn 10.000*($34$36)=20.000
Theonhiềunhậnđịnh,đầucơtrênthịtrườnggiaosauchẳngkhácnàomột
tròcờbạc.Điềunàykhôngđúngbởimộttròcờbạcsẽkhôngtạođượcmộtgiátrị
hànghóachonềnkinhtếmàluônđốidiệnvớinhiềurủiro.Hoạtđộngđầucơđược
luậtphápcôngnhậnvànhàđầucơcóthểlựachọnchuyểngiaohànghóakhiđến
hạnhoặckếtthúcvịthếbằngcáchợpđồngngượchợpđồngbanđầu,từđósẽđánh
giáchínhxáclượngcungcầuthựcsựcủathịtrườnghànghóa.Cũngnhờcáchoạt
độngđầucơ(dĩnhiênlàhoạtđộngtrongkhuônkhổquảnlýcủaphápluật)đãtăng
thêmtínhthanhkhoảnchocáchợpđồnggiaodịchtrênthịtrườngnày.
1.3. Lợi  ích và rủi ro của thị trường giao sau t ừ những nghiên cứu thực
nghiệmtrênthếgiới
ThịtrườnggiaosauđầutiêntrênthếgiớirađờitạithànhphốChicago(Hoa
Kỳ).Ngàynay,thịtrườnggiaosauđãvượtxakhỏigiớihạncủahợpđồngnôngsản
banđầu,vớinhữnglợiíchrõràngcủamình,nótrởthànhcôngcụtàichínhđểbảo
12
vệcácloạihànghóatruyềnthốngvàcũnglàmộttrongnhữngcôngcụđầutưhữu
hiệunhất trong ngànhtài chính.Thịtrườnggiaosauhiệnnay hoạtđộngliêntục
thôngquahệthốngGlobexnốiliền12trungtâmtàichínhlớntrênthếgiới.Sựthay
đổi giá cả của các loại hàng hóa chuyển biến từng giây một và gây ảnh hưởng
khôngchỉđếnnềnkinhtếcủamộtquốcgiamàcảkhuvựcvàtoànthếgiới.
Tuynhiêntrướckhithịtrườnggiaosaupháttriểnvàphổbiếnrộngrãinhư
hiệnnaythìtrướcđóđãxảyrarấtnhiềutranhcãigiữanhữngnhàkinhtếhọcvềlợi
íchvàrủiromàthịtrườngnàymanglại.Thịtrườnggiaosaucũngtừngbịcáobuộc
lànguyênnhângiatăngnạnđầucơgâybiếnđộnggiácảkhônlườngvàkhôngcần
thiết,nhữngngườinàycũngđồngthờichorằngthịtrườnggiaosauchỉcólợicho

Trongmộtcuộcphỏngvấnvớibáochí,V.JayashankarChủtịchHộiđồng
GiavịẤnĐộđãnóirằng"giácảhànghóabiếnđộngnhiềuhơnkhikhôngcóthị
trườnggiaosau".Đểminhhọachoquanđiểmcủamình,ôngchỉrarằng"sựbiến
độngcủa giábột nghệ đãđượcgiớihạn ở mức thấp nhất theosau sự tồn tại thị
trườnggiaosauởSangli,Maharashtra,nơimàbiếnđộnggiácảcaohơnsovớiở
Chili[Nềntảnglợiíchcủagiaodịchhànghóagiaosau,PTINewDelhi,ngày12
tháng10năm1998].
MộtgiảngviênđạihọctạiẤnĐộ,ôngBasabDasguptađãxâydựngmộtmô
hìnhlýthuyếtđểgiảiquyếtcácvấnđềđượcđềcậpởtrênvàđưaracâutrảlờicụ
thể.Trướckhixâydựngcácmôhìnhđểmôtảvaitròcủathịtrườnggiaosau,ông
cũngđãđềcậpđếnmộtsốlýthuyếtvàkếtquảthựcnghiệmcóảnhhưởngđếnnó.
T.W.Schultz(1949)dựavà3tiêuchídướiđâyđểtìmratácđộngcủagiá
nôngsản lêncácquyếtđịnh sảnxuất thôngquamứcđộphânbổ vàsửdụng các
nguồnlực.
(1)Nhữngcamkết vềnguồnlựcchotươnglai lâudài
(2)Nhữngcamkếtchotươnglaigần
(3)Vịthếgiaongay chứađựngnhữngquyếtđịnhchỉliênquanđếnmộtphần
nhỏcủacảgiaiđoạnsảnxuất.
14
Bằng chứng thực nghiệm của ông cho thấy rằng thị trường sữa, một sản
phẩmrấtdễhưhỏngvà không cógiágiaosau thìviệcphânbổnguồnlựctrong
nôngnghiệp là kháhiệuquả. Mặt khác,thị trường bông hoặclúamì là loại sản
phẩmcóthểđểlâuvàíttốnchiphítồntrữvớicácdựbáogiágiaongayvàgiaosau
pháttriểncaothìviệctốiưuhóacácnguồnlựcsửdụngđểtrồng2loạicâyquan
trọngnàylạikémhiệuquảhơn.Tómlại,ôngkếtluậnrằngđốivớicáchànghóa
nôngnghiệpcóthểđểlâuthìsựbiếnđộnggiácàngcao.Ôngcũngnóirằngđốivới
loạihànghóanày,cảgiágiaongayvàgiágiaosauđềukhôngcóýnghĩađốivới
nôngdân trong việclập rakếhoạchsảnxuấtcũngnhư giá giaongay đốivới thị
trườngcủacácsảnphẩmnôngnghiệpdễ hư hỏng.
TuynhiênkhámphácủaSchultzđãcómộtvàisaisótbởivìtronghệthống

Kếtquảlàsựbấtổnđịnhcaocủagiácácmặthàngnôngnghiệpdẫnđếnthu
nhập nôngnghiệp không đảmbảo. Nhiều chính phủđãcó biện pháp chính sách
khácnhautheothờigianđểgiảmbiênđộbiếnđộnggiáđểgiảmbấtlợichongười
sảnxuấtvàngườitiêudùng.Nhữngbiệnpháp,chínhsáchbaogồm canthiệpgiá
trựctiếpnhưấnđịnhgiáhỗtrợtốithiểu,dựtrùgiávàkiểmsoátgiácả,nhữnghợp
đồnggiaosautrênnềntảngtươngtựcũngđượccoilàmộttrongnhữngcôngcụnhư
vậy.
Lapan, Moschini và Hanson (LMH) (1991) đã phân tích việc sản xuất và
quyếtđịnhphòngngừarủirocủamộtcôngtytrêncảhaithịtrườnggiaosauvàthị
trườngquyềnchọnbằngcáchsửdụngmôhìnhtốiưuhóakỳvọng.Vớicácgiảđịnh
rằngcáchànghóađượcgiảđịnhlàcóđặctínhkhôngthểdựtrữ,họđãchứngminh
rằnggiágiaosauvàchênhlệchgiữanóvớigiágiaongaylànguồngốcduynhấtcủa
tínhkhôngổnđịnh.Cáctácgiảcũngchỉrarằngđầuraphụthuộcvàogiágiaosau
tạithờiđiểmhiệntạichứkhôngphụthuộcvàogiágiaosautạithờiđiểmkếtthúc
hợpđồng(LapanHG,MoschinivàS.Hansonnăm1991,trang6674).
CảKawaivàLMHđềuchorằngquyếtđịnhsảnxuấtkhôngphụthuộcvào
giágiaosaunhưnghọhầunhưđãbỏquacácquyếtđịnhtồntrữhànghóabằngcách
giảđịnhrằnghànghóakhôngthểlưugiữ.
16
MôhìnhcủaBasabDasguptalàmộtphầnmởrộngcủamôhìnhLMHnhưng
phứctạphơnnhiều.Trongmôhìnhnày,ôngkhôngchỉxemxétnhữngmặthàngcó
thểlưutrữmàbaogồmcácbiếnđộngsảnxuất.Kếtquảlà,quyếtđịnhsảnxuấtcủa
nhàcung cấpkhôngchỉphụthuộcvào giágiaosau kỳvọngmàcòn cảcácbiến
động sảnxuấtdựkiếnảnhhưởngđếnquyếtđịnhphânbổ nóchothịtrườnggiao
ngayvàgiaosau.
Nóitómlại,quarấtnhiềutranhluậnthôngquanhữngmôhìnhlýthuyếtvà
bằngchứngthựcnghiệmcủacácnhàkinhtếhọc,chođếnnaythịtrườnggiaosau
đãchứngminhđượclợiíchcủamìnhtrongviệccungcấpcôngcụphòngngừarủi
robiếnđộnggiáchocácnhàsảnxuất,đươngnhiêntrongthịtrườngnàyvẫntồntại
nhữngrủirolàsựpháttriểnmạnhcủacácnhàđầucơ,tuynhiêncácchínhphủchỉ

cácsàngiaodịchởkhắpnơitrênthếgiớiđãngàycànglàmtăngthêmtínhphổbiến
củathịtrườngnày.
TheosốliệutrêntạpchíFuturesIndustrypháthànhthángGiêng/thángHai
năm2002,cókhoảng316triệuhợpđồngđượcgiaodịchtạiCMEtrongnăm2001.
CBOTcókhốilượnggiaodịchgần210triệuđồng.Sàngiaodịchgiaosaubậnrộn
nhấttrênthếgiớilàEUREX,làsàngiaodịchliênkếtgiữaĐứcvàThụySĩđãgiao
dịchtrên435triệuhợpđồng.SàngiaodịchgiaosautàichínhquốctếLuânĐôn
giaodịchtrên161triệuhợpđồng.FuturesIndustry ướctínhsốlượnghợpđồnggiao
saugiaodịchtrênthếgiớinăm2001là1,8tỷhợpđồngtrongđó1/3sốlượnggiao
dịchnàylàtừMỹ.
1.4.2.2. Sựpháttriểncủathịtrườnggiaosautàichính
Vàonăm1976,thịtrườngtiềntệquốctếđãgiớithiệuhợpđồnggiaosauđầu
tiêntrêntráiphiếuchínhphủvàcáccôngcụtàichínhngắnhạnlàtráiphiếukhobạc
TBillMỹloại90ngày.Hợpđồngnàyđãđượcgiaodịchrấtnăngđộngtrongnhiều
nămliềnnhưngsauđóđãgiảmdầndonhữngthànhcôngmanglạitừcáchợpđồng
giaosauEurodollardạnggiaodịchđãđượcpháttriểnmạnhmẽtrongnhữngnăm
thậpniên1980.
18
CBOTbắtđầugiaodịchgiaosautráiphiếuTBondMỹvàonăm1977loại
hợpđồnggiaosauthànhcôngnhấttrongcácthờikỳ.Chỉtrongvòngmộtvàinăm,
côngcụnàytrởthànhhợpđồnggiaodịchnăngđộngnhấtvàvượtquacảhợpđồng
giaosaungũcốc,vốnđãtồntạihơnmộtthếkỷtrướcđây.
Vào thập niên 1980, hợp đồng giao sau chỉ số chứng khoán đã đạt được
nhữngthànhcôngcaođộ.Côngcụnàylàchiếccầunốigiữacácnhàgiaodịchcổ
phiếutạiNewYorkvàcácnhàgiaodịchgiaosautạiChicago.TạiMỹ,chỉsaumột
vàinămđãcóhợpđồnggiaosauchỉsốtrungbìnhcôngnghiệpDowJones,mộtchỉ
sốtêntuổitrênthịtrườngchứngkhoán.
Hợpđồnggiao sauchỉ sốchứngkhoánđãthànhcôngvangdộikhắp toàn
cầu.Hầuhếtcácnướcpháttriểnđềucósàngiaodịchgiaosauriêngchohợpđồng
chỉ số chứngkhoánhoạtđộng. Một sốnước cóhợpđồng giaosau chỉ sốchứng

vậnhànhtheocơchếthịtrường;gópphầnlàmđadạnghoácáchìnhthứclưuthông
vàđóngvaitrònhưmộtcôngcụbảohiểmđốivớinhữngnhàsảnxuất.
Đốivớinềnkinhtếbaocấpkhôngvậnhànhtheocơchếthịtrườngthường
khônggặpphảinhữngyếutốrủirodothịtrườngmanglại.Ngượclại,nềnkinhtế
vậnhànhtheocơchếthịtrườngthìrủirotừphíathịtrườngđốivớinhữngnhàsản
xuấttrựctiếpthườnglàrấtlớnđặcbiệtlàtrongđiềukiệnhộinhậpnhưhiệnnay.
Điềuđánglưuýlàhợpđồng giaosautạonêntínhthanhkhoảnđồngthời
tránhđượcrủirobiếnđộnggiácảchocácbênthamgia.Khácvớiđánhbạcvàcá
cược,phòngngừarủirobằnghợpđồnggiaosautuythườngđượcdùngđểđầucơ
nhưngnókhôngchỉtạoralợiíchchochínhngườithamgiahợpđồng;màcaohơn
lànógiúpchothịtrườngtàichínhtrởnênhoạtđộnghiệuquảhơn,tạocơhộitốt
choviệcphòngngừarủiro.Đâycũnglàưuđiểmnổitrộinhấtcủahợpđồnggiao
sausovớikỳhạn.
Càphêlàmộtmặthàngnôngsảncóđầurakháổnđịnh,thếnhưngngànhcàphê
ViệtNamlạiđangchịuảnhhưởngrấtlớntừsựbấtổngiácảđẩura.Trongkhiđó,
20
hợpđồnggiaosaulạilàcôngcụphòngngừarủirochohànghóađãđượcápdụng
và rấtthành côngtrên thế giớinhưđãtrìnhbàyởmục1.4. Việcápdụngnhững
côngcụnàyvàothịtrườngcàphêsẽlàmộtbướctiến,thúcđẩyngànhcàphêViệt
Nampháttriểnổnđịnhvàbềnvững,giúpngườinôngdântrồngcàphêyêntâmsản
xuấtvàđảmbảolợinhuậnmongmuốn.Vớimụctiêuđó,cuốinăm2008Trungtâm
giaodịch càphê BuônMa Thuộtrađờivớirất nhiều kỳ vọng:xâydựngthương
hiệuchocàphêVN,gắnkếtsảnxuấtvớithịtrường,khắcphụcnhữnghạnchếtrong
hoạtđộngkinhdoanhxuấtkhẩutruyềnthống.
KếtluậnchươngI
Chiến lượcphòngngừa rủi robiếnđộnggiá bằng việc sử dụng hợpđồng
giaosaulàmộtcôngcụhữudụngtrongngắnhạnvàtrunghạnđểbảovệthunhập
chonhàsảnxuấtvàkinhdoanh,đặcbiệtlàtronglĩnhvựcnôngnghiệp,khuvựccó
nhiềusảnphẩmcóthểthựchiệntồntrữvàbángiaosau.Tuychịunhiềutácđộng
củarủiro(rủirogiácả,lãisuất,thờitiết…)nhưngnếuxâydựngđượcthịtrường

giaiđoạn19942009(UScents/lb)
Nguồn: www.ico.org
Từbiểuđồtathấygiábìnhquânbiếnđộnglớn.Độcogiãntheogiácủacung
làthấptrongngắnhạnvàtănglêntrongdàihạn.Độcogiãntheogiácủacầucàphê
làthấptrongngắnhạnvàdàihạn.Chínhvìtínhcogiãntheogiácủacungcầucà
phêthấptrongngắnhạnnêngiácàphêthườngxuyênbiếnđộngtrênthịtrườngthế
giới.
Năm1994đợtsươngmuốitạiBrazillàmcungthếgiớigiảmsútđộtngộtvà
giá tăng cao. Giá tăng khuyến khích người trồng cà phê mở rộng diện tích, sản
lượngcàphêthếgiớităngliêntụctừ94triệupoundnăm1990lên129triệupound
23
(đơnvịtínhtươngđươngkhoảng0,45kg),đâycũnglànguyênnhânchínhcủaviệc
giácàphêthếgiớigiảmmạnhbắtđầutừnăm1997.
Sảnxuấtvượttiêudùngtrongnhữngnăm19982003cộngvớisựphụchồi
củaBrazilvàtăngtrưởngđộtbiếncủaViệtNamlàmchogiácàphêthếgiớigiảm
vàlâmvàokhủnghoảng.Lượngdựtrữtăng10triệupoundnăm1997lên70triệu
poundnăm2003.Cungcàphêtoàncầutăngnhanhhơncầucàphêdẫnđếndưthừa.
Từnửacuốinăm1997giácáphêgiảmliêntụcđếnmứcthấpnhấtvàonăm2001,
giátrungbìnhcủacàphêrơitừ180USD/poundđếndưới40USD/pound.Giácà
phêthếgiớitiếptụcthấpchođếnnăm2004kểtừkhicóđượcmộtsốphụchồivề
giá,nhưngvẫncònthấphơnmứcđãchứngkiếntrongnăm1990.Giácàphêthế
giớigiảm xuốngmứcthấp kỷlục trongvòng40nămtrướcđó, giảm xuốngdưới
mứcgiáthànhlàmchongànhcàphênóichungvàngườitrồngcàphênóiriêngchịu
thiệthạinặngnề.
Đến năm2008 thịtrườngcàphêthếgiớibắt đầuphụchồi.Tuynhiêncác
nướcxuấtkhẩucàphêvẫntậptrungđếnviệctăngsảnlượnghơnlàquantâmcải
thiệnchấtlượngcàphêxuấtkhẩudođógiácàphêthếgiớivẫnliêntụcnhảymúa
trongniênvụ2008/2009.
Theo dự báo mới nhất của ICO, sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ
2010/2011sẽđạtmức133135triệupound;tiêudùngcàphênămnaysẽphụchồi

doanhcủamình.Vịthếđangphảibánravớinhữnglôhàngmàhọđãmuavàotrước
đóhaycầnmuavàonhữnglôhàngđểcómàgiaohoặcmuavàođểchờgiálêntheo
phântíchcủahọđềutácđộngrấtlớnđếngiácả.
Giảsửmộtnhàđầutưđang ởvịthếbánnhậnđịnhMỹcókhảnăngđánhIran
vàgiádầutrongthờigianngắncóthểtănglên100USD/thùng,saukhitổnghợpvà
phântíchtìnhhìnhhọcókhảnăngbánmạnhsốcàphêđangnắmgiữdựatrêncác
hợpđồngmuagiaosaucàphêmàmìnhđangcóđểlấytiềnmuadầuvào.Độngtác
bán cà phê như thế sẽ ảnh hưởng tức thì lên giá cà phê và tạo ảnh hưởng dây
chuyền.

Trích đoạn Xây dựng khung pháp lý đồng bộ và hoàn thiện cho các hoạt động của thị trường giao sau 

---