Lịch sử kiến
trúc phương
Tây
- Các nghề thủ công phục vụ pharaon và tăng lữ, quan lại ↑.
7. Lịch sử các thời kỳ kiến trúc:
+ Thời kỳ Cổ Vương quốc (3000-2000 TrCN): thủ đô Memphis, xuất hiện và
phát triển loại hình mastaba và kim tự tháp.
+ Thời kỳ Trung Vương quốc (2000-1600 TrCN): thủ đô Thebes, lăng mộ nhỏ
hơn thời Cổ Vương quốc, kết hợp mastaba và KTT, xuất hiện kiến trúc Pylon
(tháp môn).
+ Thời kỳ Tân Vương quốc (1600-1100 TCN): bắt đầu suy tàn, thủ đô Thebes,
kiến trúc chuyển thành địa mộ (hypogee) hay semi-hypogee.
+ Thời kỳ bị đô hộ (660 TCN-30 SCN): bị Hy Lạp rồi La Mã thống trị. Sau thời
kỳ này, Ai Cập chuyển thành một tỉnh của La Mã.
Chương II :
ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC
1. Cấu tạo:
+ Kết cấu tường dầm hay cột dầm chịu lực. Cột rất lớn và khoảng cách giữa các
cột nhỏ → gây cảm giác áp chế nặng nề, thần bí.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
+ Móng cạn → nhà lớn mà không cao.
+ Tường xây đá hoặc gạch. Xây không trùng mạch.
+ Mái lau sậy trộn bùn hoặc lợp dale đá. Xây vòm nôi → hành lang hẹp chạy dài.
2. Nghệ thuật kiến trúc:
+ Công trình có quy mô lớn, kích thước đồ sộ, cách bố trí tôn nghiêm chặt chẽ,
thần bí, nặng nề, có tính áp chế con người.
+ Phong cách kiến trúc liên tục thống nhất qua các thời kỳ thể hiện trong bố cục,
điêu khắc trang trí (do tự phát triển, không chịu nước khác thống trị)
+ Thể thức hóa:
- Gờ mái : gờ cong Ai Cập (gorge l’Egypte).
- Thức cột: thức bông sen (lotuforme), thức papyrus, thức hình chuông
(campaniforme), thức cây chà là (palmiforme), thức hathorique (4 mặt hình nữ
thần tình yêu), thức hỗn hợp (composite)
KTT tiêu biểu:
- KTT Zoser tại Sakkara (2778 TCN) có 6 bậc, đáy hình CN 105m x 123m.
Bọc đá vôi trắng, do Imhotep thiết kế. Có tường cao 9m bao quanh toàn khu rộng
545m x 278m. Là công trình đá lớn đầu tiên của thế giới.
- KTT tại Medum của vua Huni: ban đầu 7 bậc, sau sửa thành 8 bậc rồi lại lát
phẳng. Cạnh 146m, cao 90m, dốc 51
0
.
- KTT của Seneferu tại Dashur: Mặt nghiêng có 2 dốc, cạnh 188m, cao 97m.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
- Quần thể KTT tại Gizeh (2680-2565 TCN) là cụm KTT lớn và thú vị nhất.
Gồm 3 KTT lớn, 8 KTT nhỏ và 400 Mastaba. Gồm :
• KTT Khuphu (Cheops) cao 146 m, cạnh đáy 230 m, mặt nghiêng
50
0
52’.
• KTT Khaphra (Khephren) cao 143 m, cạnh đáy 215m, dốc 52
0
20.
• KTT Menkaura (Mykerinos) cao 66m, cạnh đáy 108m, dốc 51
0
.
• Nhân sư Sphinx.
- KTT của pharaon Mentuhotep III (2095 TCN) là đền tang nghi kết hợp hang
mộ sâu trong núi. Có hành lang cột bao bọc xung quanh đền.
+ Địa mộ (Hypogeé) phát triển từ thời Trung và Tân Vương quốc. Xây tại Thung
lũng các vì vua và Thung lũng các hoàng hậu gần Thebes. Cửa hang mộ là mặt
đứng đá dùng cột Tiền Doric. Mộ có dạng hang sâu, từ 100m-230m.
2. Kiến trúc tôn giáo: đền thờ, xây dọc sông hoặc đục trong núi.
+ Đền thờ 1 vị thần: tiêu biểu là quần thể tại Karnak gồm đền thờ thần Ammon,
Bài 2 : KIẾN TRÚC LƯỠNG HÀ –
BA TƯ CỔ ĐẠIChương I :
CÁC ẢNH HƯỞNG TỰ NHIÊN & XÃ HỘI
1. Địa lý
2. Khí hậu
3. Vật liệu xây dựng
4. Chế độ xã hội, giai cấp
5. Lịch sử các thời kỳ kiến trúc
Chương II :
ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC
1. Cấu tạo
2. Nghệ thuật kiến trúc
Chương III : LOẠI HÌNH KIẾN TRÚC TIÊU BIỂU
1. Cung điện
2. Thành trì
3. Kiến trúc tôn giáo
KIẾN TRÚC LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI KIẾN TRÚC BA TƯ CỔ ĐẠI
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
(Iraq ngày nay) (Iran ngày nay)
Chương I : CÁC ẢNH HƯỞNG TỰ NHIÊN & XÃ HỘI
1. Địa lý :
- Vùng Mesopotamia (Iraq) nằm giữa 2
sông Tigris và Euphrates.
- Địa hình ít núi non hiểm trở, không có
chướng ngại tự nhiên → chiến tranh liên
miên → kiến trúc luôn thay đổi
1. Địa lý :
Phát triển thờ cúng do hạn hán nhiều.
- XH có các giai cấp : nông dân công xã, nô
lệ, quý tộc quân phiệt, vua (tối cao, thay
mặt thần linh để cai trị).
- Đế quốc chỉ là liên minh quân sự của các
bộ tộc. Khá phồn vinh.
4. Chế độ xã hội, giai cấp :
- Phong kiến quân phiệt cầm quyền rất hiếu
chiến. Thường xuyên xâm lược để cướp
bóc. Bóc lột dân trong nước dã man để xây
dựng cung điện xa hoa.
5. Lịch sử các thời kỳ kiến trúc :
- Là nơi giao lưu nhiều tộc người: người
Hamite (tổ tiên người Ai Cập), người
Semite và người Sumer.
- Gồm 4 thời kỳ chính: thời kỳ Babylon,
thời kỳ Đế quốc Assyria, thời kỳ Tân
Babylon, thời kỳ Ba Tư. Có 3 nền văn
minh: VM Assyria, VM Babylon cũ và mới,
VM Ba Tư.
5. Lịch sử các thời kỳ kiến trúc :
Chia ra 2 thời kỳ:
- Thời kỳ vương triều Achaemenian, tức
vương triều Ba Tư thuần túy.
- Thời kỳ bị Hy Lạp, Macedonia đô hộ.
Chương II : ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC
1. Cấu tạo : 1. Cấu tạo :
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
- Tường dày chịu lực và cách nhiệt. Xây
tường gạch sống, ốp gạch nung bên ngoài.
trang trí bằng tượng 2 đầu ngựa hoặc 2 đầu
bò với các đai kim loại.
- Trang trí phong phú, điêu khắcđẹp, màu
sắc rực rỡ. Đặc sắc nhất là sử dụng lan can
đá có chạm nổi.
Chương III : CÁC LOẠI HÌNH KIẾN TRÚC TIÊU BIỂU
1. Cung điện:
1. Thời kỳ đầu : Vương triều Achaemenide
-Cung và mộ phần của Cyrus Đại đế ở
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
-Xây gạch ốp đá.
-Phòng hẹp dài (kỹ thuật xây cuốn vòm ít
↑).
-Mái lợp gạch kg nung.
-MB gồm các khối HCN, kết hợp các sân
trong.
-Nền tôn cao tránh ẩm. 4 góc thành xoay
theo 4 hướng Đ-T-N-B.
-Cung điện xây vắt qua thành để đối phó
trong ngoài (cai trị hà khắc nên đễ nội loạn),
gồm 3 phần: phần triều kiến, phần cho vua
và phi tần, phần cho lính, phục vụ, kho
tàng.
Tiêu biểu:
- Cung điện Sargon II (722-705 TrCN): 10
ha (305x234m). Nền cao 14m, 300 phòng,
30 sân và 1 Ziggurat. MĐ chính đồ sộ, phân
vị đứng, đỉnh tường hình răng cưa.
- Cung Goudea tại Lagash (2340 TrCN):
treo Babylon nổi tiếng. Tháp Babel cũng tại
thành Babylon. Các cửa thành trang trí lộng
lẫy, ốp gạch lưu ly, khảm hình động thực
vật.
- Vườn treo Babylon (thuộc 7 kỳ quan thế
giới cổ đại). MB 246x246m, cao 77m, có 5
bậc giật cấp, có hệ thống bơm nước trồng
cây.
- Thành Khorsabad.
- Thành Sinjerli (TK III TrCN) MB hình
oval, trên 1 đồi cao, có nhiều dãy tường
ngăn thành các cụm phòng thủ.
3.Đền thờ : (Ziggurat)
-Thời kỳ đầu là Ziggurat xây trên 1 bậc nền
(3500-3000 TrCN) vách nền có sọc tạo
bóng, tiêu biểu là Ziggurat Trắng ở Warka.
-Cuối thiên niên kỷ thứ ba TrCN: Ziggurat
có hai hay nhiều bậc, MB hình cn, cầu
thang có 3 vế, 4 góc hướng về 4 hướng địa
dư, vách có sọc nhưng bớt nghiêng (kỹ
thuật xd ↑)
-Thiên niên kỷ thứ 2 TrCN. Ziggurat có MB
vuông, vách thẳng đứng, tỷ lệ các bậc cao
hơn.
-Thời Assyria, ziggurat có MB vuông 7 bậc
chạy xoắn ốc.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
-Thời Tân Babylon, ziggurat có 7 bậc, trên
đặc đền thờ.
+Đặc biệt đền thờ hình oval: đền tại
độ cộng hòa quý tộc. Không có vua và đặc quyền. Là nền tảng dân chủ cho xã hội
thế giới hiện đại.
4.
Tôn giáo:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
-Đa thần giáo: Zeus-Jupiter (thần tối cao), Hera-Junon (vợ Zeus), Apollo (thần
pháp luật, nghệ thuật), Athena-Minerva (thần kiến thức), Poseidon-Neptune (thần
biển), Dionisos-Bacchus (thần rượu), Artemis-Diana (thần săn bắn), Hermes-
Mercury (thần đưa tin), Aphrodite-Venus (thần sắc đẹp), Hephaitos-Vulcano (thần
thợ rèn), Ares-Mars (thần chiến tranh), … thần thoại HL phát triển đạt đỉnh cao về
nghệ thuật.
-Tăng lữ Hy Lạp không có đặc quyền.
5. Nghệ thuật:
Ban đầu chịu ảnh hưởng nghệ thuật Ai Cập. Về sau phát triển rực rỡ với những đặc
trưng riêng. Là nền tảng phát triển của nghệ thuật Châu Âu và thế giới.
-Điêu khắc sáng tạo tự do dựa trên nghiên cứu tự nhiên. Nghệ sĩ nổi tiếng:
Pythagoras, Miron (tượng người ném đĩa) và nhất là Phidias với việc trang trí đền
Parthenon Athena.
-Văn học: thần thoại, anh hùng ca, thơ ca như Iliad và Odyssey (Homer), Eschyle
với Quân Ba Tư, Promete bị xiềng…, Euripide với Mede, Sophocle với Oeudipe
làm vua …
-Triết học: đặt nền móng cho triết học Duy vật và Duy tâm Châu Âu: Heraclite
(Duy vật), Socrates (Duy tâm)
6. Lịch sử các giai đoạn kiến trúc:
a. Thời kỳ Tiền Hy Lạp (thời kỳ Homer, tk Pre-Hellenic 3000 – 1100 TrCN.):
Từ 3000 TrCN. phát triển tại đảo Crete, chiến tranh với Tiểu Á (thành Troy)
tới 1600-1400 TrCN là tuyệt đỉnh. Gồm 3 giai đoạn Aegea, Creta và Mycenae.
Sau đó bị xâm lược và suy thoái.
b. Thời kỳ Hy Lạp Chính thống (650-30 TrCN):
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
trú ngụ khi có giao tranh.
-Cổng Sư tử (1325 TrCN): có lanh tô nhịp 3,5m, cao 1m, dày 2,5m, phía
trên có một cuốn giả trang trí 2 con sư tử đá và một cột đá kiểu Mycenea.
-Kho báu của Atreus hay Lăng của Agamenon ở Mycenea (1325 TrCN):
gồm 1 vòm đá xây bằng 34 vòng đá rất đẹp. Chiều cao 16m, đường kính 14,5m.
Chương III :
THỜI KỲ HY LẠP CHÍNH THỐNG
1. Đặc điểm kiến trúc:
+ Xuất hiện các loại hình kiến trúc công cộng như quảng trường tôn giáo
Acropolis (xây ở nơi cao nhất tp, vừa mang chức năng tôn giáo, vừa là nơi sinh
hoạt CC), quảng trường thương mại Agora (là nơ trao đổi thương mại và sinh
hoạt CC), đền thờ, nhà hát, kịch trường, phòng nghị sự, sân vận động …
+ Xử lý hình thức bên ngoài đạt trình độ nghệ thuật cao:
-Phân vị đường nét, gờ chỉ hài hòa duyên dáng.
-Vận dụng biện pháp hiệu chỉnh thị sai, sử dụng nhuần nhuyễn màu sắc,
sáng tối.
+ Sử dụng các thức cột Doric, Ionic, Corinthien, Cariathide
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
-Thức Doric: thường bằng cẩm thạch vàng, dáng thấp, khỏe, vững chãi,
không có đế cột. Tượng trưng cho vẻ đẹp đàn ông.
-Thức Ionic: thường bằng cẩm thạch trắng, dáng thanh thoát, mảnh dẻ, nhiều
chi tiết trang trí, đặt trên đế cột. Tượng trưng cho vẻ đẹp phụ nữ.
-Thức Corinthien: mảnh mai như Ionic nhưng trang trí nhiều hơn bằng hình
ảnh thực vật hoa lá cách điệu (lấy ý tưởng từ hình ảnh vòng hoa trên mộ người
yêu).
-Thức Cariatride: hình cô gái dâng hoa.
+Kiến tạo:
-Dùng hệ dầm, tường, cột với tường cột đá, vì kèo gỗ, ngói đá. (do có nhiều
đá). Kết cấu này bắt nguồn từ kết cấu gỗ truyền thống.
2.
ngồi phía dưới.
-Phần biểu diễn: gồm phần phục vụ diễn và phần sân diễn. Sân diễn
ngoài trời, hình tròn và không có mái che. Ịch sĩ dùng mặt nạ để biểu lộ
cảm xúc.
+Hình dáng: hình rẽ quạt, khán đài chiếm hơn ½ vòng tròn, diễn viên, khán
giả và thiên nhiên hòa hợp với nhau.
+Công trình tiêu biểu:
-Kịch trường Epidaures, có đường kính nhà hát là 56m.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
c. Công trình hành chính-Nghị trường: gồm 3 loại
+Ecclesiasterion: phòng họp rộng, là nơi diễn ra bầu cử. Là một phòng lớn
có nhiều cột, MB hình chữ nhật.
+Bouleuterion: nơi họp của những người trúng cử.
+Pnyx: nơi họp cho công chúng và người trúng cử. Là những bậc cấp xây
theo sườn đồi, sức chứa lên tới 18.000 người. Bán kính 120m, diễn đàn
10mx10m.
d. Công trình thể dục thể thao:
+Stadium (sân vận động): có đường chạy và khán đài (thi điền kinh như
chạy, phóng lao, ném đĩa). Khán đài thường có hình móng ngựa dài. Tiêu biểu
là Stadium Olimpia dài 180m.
+Hippodrome: trường đua ngựa, dài hơn stadium.
+Palestra: trường dạy võ.
+Gymnasium: trường dạy thể dục thể thao.
e. Nhà ở và cung điện:
+Cung điện thời này ít được chú ý do thể chế dân chủ. Người Hy Lạp chủ
yếu sinh hoạt tại nơi công cộng và các đền đài nên nhà ở không to lớn.
+MB nhà ở theo kiểu các phòng tập trung quanh một sân trong, có thể có hai
tầng.
Thiên Chúa giáo được Lã Mã chấp nhận và thành quốc đạo thời Hoàng
đế Constantine.
5. Xã hội-Lịch sử:
Chia thành 3 giai cấp chính: quý tộc LM, bình dân, nô lệ.
Lịch sử:
-Thời kỳ Etruria: Roma do Romulus thành lập (giai thoại về sói
thần). Chính quyền chuyên chế có vua (được đề cử). Vua nắm quyền cai
trị nhưng không cần đặc quyền mà chỉ vì quyền lợi chung.
-Thời kỳ Cộng hòa chiếm hữu nô lệ: do sự đấu tranh của bình
dân, cũng nhờ áp dụng thành tựu HL, chế độ cộng hòa được thành lập,
quyền hành trong tay Viện Nguyên lão. VNL đề cử hai Chấp chính quan
(Consul) lãnh đạo đất nước.
-Thời kỳ đế quốc La Mã:
+Năm 47 TCN, Julius Ceasar (consul) đánh bại Pompei (consul),
thủ tiêu nền công hòa và thành lập nền độc tài do Hoàng đế nắm quyền.
Củng cố phát triển đế quốc LM.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
+Đế quốc LM đạt độ cực thịnh, mở rộng lãnh thổ, giao thương với
Ấn Độ, TQ… Roma và các đô thị của đế chế được xd xa hoa lộng lẫy.
Các thành phố của đế chế LM thường có khải hoàn môn, đấu trường,
cung điện, cầu dẫn nước…
+Sau khi Thiên Chúa giáo được Roma chấp nhận, các hoàng đế
cải đạo Thiên Chúa, tới tk 4 SCN phân chia thành Đông La Mã
(Byzantium) và Tây La Mã (đóng tại Roma).
+Tk 5 SCN, Tây La Mã suy tàn, Roma bị rợ Goth từ miền Bắc
tràn xuống cướp phá hủy diệt (rợ German bị người Hung nô xua đuổi).
Đông La Mã (Constantinopolis) phát triển rực rỡ (theo Chính thống
giáo) ảnh hưởng tới Nga và Thổ Nhĩ Kỳ sau này. Tới tk 13 Đông LM bị
hủy diệt.
6. Các giai đoạn kiến trúc:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
Copyright: Tài liệu đại học ©