LUẬN VĂN:

Tăng cường quản lý nh nước bằng pháp
luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở
Việt Nam hiện nay

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhà nước ta là "Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân
dân, vì nhân dân". Tính ưu việt của Nhà nước ta không chỉ được xác định bản chất giai
cấp tiền phong, cách mạng và khoa học của giai cấp công nhân Việt Nam mà còn phụ
thuộc vào phương thức quản lý khoa học và hiện đại, được coi là biện pháp đảm bảo
vững chắc lâu dài cho Nhà nước trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của
mình. Điều 12 Hiến pháp năm 1992 quy định: "Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp
luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa ". Như vậy, khi thực hiện
quản lý bất kỳ lĩnh vực xã hội cụ thể nào Nhà nước đều phải dùng pháp luật như một

(CNH, HĐH).
Thực tế được mọi người thừa nhận rằng: GTĐB luôn chứa đựng “nguồn nguy hiểm
cao độ” hay phát sinh những rủi ro bất lợi cho xã hội như ùn tắc giao thông, ô nhiễm
môi trường, dễ xảy ra tai nạn GTĐB So với các nước trên thế giới và khu vực,
GTĐB ở nước ta luôn xảy ra tình trạng lộn xộn, mất trật tự kết cấu hạ tầng giao thông
yếu kém, sự gia tăng các phương tiện GTĐB, ý thức chấp hành pháp luật GTĐB của
người tham GTĐB còn hạn chế Hậu quả là số người chết mỗi ngày trong cả nước lên
đến trên 30 người. Ngoài ra, số người bị thương, tổn thất về tài sản là rất lớn. Rõ ràng
tình trạng vi phạm pháp luật GTĐB xảy ra khá phổ biến, việc xử lý vi phạm pháp luật
GTĐB chưa nghiêm minh, triệt để, chưa kịp thời. Hơn nữa, sự phân cấp QLNN trong
lĩnh vực GTĐB chưa rõ ràng; thiếu chiến lược phát triển GTĐB lâu dài, bền vững; bộ
máy và đội ngũ cán bộ, công chức đảm nhiệm chức năng QLNN trong lĩnh vực GTĐB
còn nhiều hạn chế, bất cập. Đặc biệt pháp luật GTĐB chưa thực sự tỏ rõ là công cụ
hữu hiệu để QLNN trong lĩnh vực GTĐB. Pháp luật GTĐB nước ta chắc chắn còn
phải tiếp tục hoàn thiện để theo kịp những thay đổi và phát triển của GTĐB.
Với những lý do trên, trên phương diện lý luận chung về Nhà nước và pháp luật
tôi chọn đề tài “Tăng cường quản lý nh nước bằng pháp luật trong lĩnh vực giao
thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp cao học Luật.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Giao thông vận tải nói chung và GTĐB nói riêng từ lâu đã được các nhà khoa
học quan tâm nghiên cứu.

Ở Việt Nam, trong những năm gần đây có một số công trình nghiên cứu liên
quan đến lĩnh vực GTĐB, có thể kể ra như sau:
- Nguyễn Huy Bằng: Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực
giao thông đường bộ ở nước ta hiện nay, Luật văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị
quốc gia Hồ Chí Minh năm 2001. Luận văn đã làm rõ những vấn đề như: Lịch sử phát
triển tư tưởng pháp chế; khái niệm pháp chế, quan niệm về pháp chế trong lĩnh vực
GTĐB; tính tất yếu của việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa (XHCN) trong lĩnh
vực GTĐB; thực trạng, phương hướng và giải pháp tăng cường pháp chế trong lĩnh

này chỉ đề cập sơ lược đến một khía cạnh trong QLNN trong lĩnh vực GTĐB ở Việt
Nam hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
- Về mục đích, luận văn góp phần làm sáng tỏ hơn nữa cở sở lý luận chung về
QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB. Trên cở sở nghiên cứu thực trạng QLNN
bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB ở Việt Nam hiện nay, luận văn đề ra các giải
pháp nhằm tăng cường QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB trong thời gian
tới.
- Về nhiệm vụ, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:
+ Phân tích cở sở lý luận của QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB.
+ Phân tích vai trò của QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB.
+ Đánh giá thực trạng, phân tích nguyên nhân hạn chế hiệu lực, hiệu quả của
QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB Việt Nam từ năm 1995 đến đến nay.
+ Luận chứng sự cần thiết phải tăng cường QLNN bằng pháp luật trong lĩnh
vực GTĐB Việt Nam hiện nay.
+ Xác định các phương hướng và đề xuất các giải pháp tăng cường QLNN bằng
pháp luật trong lĩnh vực GTĐB ở Việt Nam hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Trên phương diện lý luận chung về Nhà nước và pháp luật ở một luận văn thạc
sĩ Luật học, đối tượng nghiên cứu ở đề tài này là nghiên cứu tổng quát hoạt động
QLNN bằng pháp luật trong lĩnh luật GTĐB trên các mặt về xây dựng, hoàn thiện
pháp luật; thực hiện pháp luật; xử lý vi phạm pháp luật GTĐB từ năm 1995 đến nay
nhằm góp phần bảo đảm trật tự an toàn GTĐB ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và
những năm tiếp theo.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Luận văn được nghiên cứu dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; bám sát chủ trương đường lối của Đảng về tăng
cường QLNN bằng pháp luật; phát triển GTĐB trong thời kỳ CNH, HĐN đất nước; về cải
cách tư pháp đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN.

LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

1.1. KHÁI NIỆM VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT NÓI
CHUNG VÀ KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, NỘI DUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ
NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
1.1.1 Khái niệm, nguyên tắc quản lý nhà nước bằng pháp luật
Thuật ngữ “quản lý” có nhiều nghĩa khác nhau. Theo Từ điển Tiếng Việt “quản
lý” được hiểu dưới hai khía cạnh: “1. Trông coi và gìn giữ theo những yêu cầu nhất
định; 2. Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [43,
tr.772]. Còn theo sách Gốc và nghĩa từ Việt thông dụng quản lý được khái niệm là
“trông nôm, sửa sang, sắp đặt công việc” [47,tr.695]. Ở phương Tây từ “quản lý
(mannagement) có nguồn gốc Italia “managgiare” và từ này lại được rút ra từ chữ La
tinh là “manus” nghĩa là bàn tay” [28,tr.597].
Như vậy, thuật ngữ “quản lý” có nhiều cách diễn đạt khác nhau tuỳ theo gốc độ
tiếp cận. Quan điểm chung nhất về quản lý do các nhà điều khiển học đưa ra; theo đó,
"quản lý là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tự hóa nó
và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định” [58,tr.83]. Trong khái
niệm này, “sự tác động có định hướng" được hiểu là sự tác động có tính kế hoạch của
người quản lý vào bất kỳ một thời điểm nào đó, hướng đến đối tượng là “một hệ thống
nào đó”. Hệ thống được xác định là “tập hợp nhiều yếu tố, đơn vị cùng loại hoặc cùng
chức năng có quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm thành một thể thống nhất
[43, tr. 418].
Như đã nói ở trên do tính kế hoạch của người quản lý nên sự tác động được xác
định mục đích rõ ràng là “nhằm trật tự hóa” một hệ thống bất kỳ nào đó. Do đó, có thể
thấy rằng trước khi có tác động quản lý thì “các yếu tố” các đơn vị ” của một hệ thống
đang ở trạng thái tự nhiên, tự phát, chưa được sắp đặt thứ bậc. Nhưng dưới tác động của
người quản lý thì “các yếu tố” “đơn vị” được đặt vào một vòng trật tự theo ý chí của

người quản lý. Vị trí, vai trò của người quản lý thể hiện rất rõ qua việc có “trật tự hoá”
được hệ thống đó hay không. Ngoài ra, người quản lý còn phải biết hướng hệ thống đó

một cách ngắn gọn đó là "trật tự xã hội". Bởi mong muốn, mục đích cần đạt được của
chủ thể quản lý xã hội là làm sao cho hành vi hoạt động và không hoạt động của đối
tượng bị quản lý phải thực hiện theo ý chí của chủ thể quản lý.
Mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng bị quản lý được thể hiện thông
qua quan hệ “quyền uy-phục tùng”. Trong mối quan hệ này, chủ thể quản lý mang
quyền uy. Theo Ăngghen, quyền uy là sự trói buộc, áp đặt ý chí của kẻ này đối với kẻ
khác, buộc họ phải phục tùng. Đối tượng bị quản lý phải phục tùng mệnh lệnh của chủ
thể quản lý đưa ra. Đây chính là quan hệ bất bình đẳng giữa chủ thể quản lý và đối
tượng quản lý. Quyền uy là phương tiện hữu hiệu để chủ thể quản lý tiến hành hoạt
động quản lý. Không có quyền uy thì hoạt động quản lý sẽ không đạt được mục đích
đề ra. Quyền uy và phục tùng tạo thành nội dung của quyền lực quản lý. Quyền lực là
"sức mạnh" của chủ thể quản lý và cũng chính yếu tố quyền lực làm cho ý chí của chủ
thể quản lý trở thành ý chí thống trị buộc đối tượng quản lý phải phục tùng.
Từ khi xuất hiện Nhà Nước “một lực lượng nảy sinh từ xã hội”, một lực lượng
“tựa hồ như đứng trên xã hội” có nhiệm vụ làm dịu bớt sự xung đột và giữ cho sự xung
đột đó nằm trong vòng trật tự [10, tr.260] thì phần quản lý xã hội quan trọng nhất do
Nhà Nước đảm nhiệm. Đó là QLNN. Quản lý phần công việc còn lại của xã hội vẫn
được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau như các tổ chức xã hội, chính đảng, giai cấp,
gia đình, các tổ chức tư nhân trong nhiều lĩnh vực Như vậy, quản lý xã hội là một khái
niệm rất rộng bao hàm QLNN và quản lý phần công việc còn lại của xã hội.
Theo Ăngghen thì QLNN là quản lý xã hội do giai cấp nắm quyền thống trị xã hội
thực hiện thông qua Nhà nước của nó. Nhà nước quản lý xã hội bằng cách phân chia dân cư
theo “địa vực”, trên cơ sở thiết lập một “quyền lực công cộng” tách rời khỏi dân cư và bằng
việc đặt ra pháp luật, bắt buộc mọi tổ chức, mọi thành viên của xã hội phải thi hành [11,
tr.251, 253- 254]. Luận điểm trên của Ăngghen cho thấy rằng: để thực hiện quyền lực, để
quản lý xã hội, Nhà nước phải có một loại người đặc biệt chuyên làm nhiệm vụ quản
lý. Loại người này được tổ chức thành các cơ quan nhà nước và hình thành một bộ
máy đại diện cho quyền lực chính trị có sức mạnh cưỡng chế để duy trì địa vị của giai
cấp thống trị, buộc các giai cấp khác phải phục tùng ý chí của giai cấp thống trị.
Hiện nay, vấn đề đã được khẳng định là vai trò quản lý của Nhà nước đối với xã

quyền, một Nhà nước quản lý xã hội, quản lý đất nước bằng pháp luật, mọi hoạt động của
Nhà nước và mọi chủ thể khác trong xã hội đều đặt dưới Hiến pháp và pháp luật. Do đó
“Ở Người, đi tìm con đường giải phóng dân tộc, cứu nước, cứu dân đồng thời là quá trình

nhận thức khẳng định vai trò, giá trị của pháp luật trong giành lại nước, dựng nước và giữ
nước” [27, tr.19]. Phải nói rằng: Vấn đề xây dựng một Nhà nước pháp quyền XHCN của
dân, do dân, vì dân, đề cao pháp luật, pháp chế trong hoạt động QLNN là một trong
những nội dung chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật.
Quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà và pháp luật, Đại hội Đại biểu
toàn quốc lần thứ VI của Đảng khẳng định “Quản lý đất nước bằng pháp luật, chứ
không phải bằng đạo lý” [17, tr.120]. Như vậy, pháp luật được đặt lên vị trí hàng đầu
trong hệ thống các công cụ quản lý đất nước. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII
của Đảng tiếp tục khẳng định “Quản lý xã hội bằng pháp luật dưới sự lãnh đạo của
Đảng” [18, tr.94]. Hội nghị giữa nhiệm kỳ Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII
tiếp tục quán triệt mục tiêu: “Xây dựng và từng bước hoàn thiện Nhà nước pháp quyền
Việt Nam. Đó là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, quản lý mọi mặt
của đời sống xã hội bằng pháp luật” [19, tr.56]. Để QLNN bằng pháp luật đạt hiệu quả
cao trên các lĩnh vực, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đưa ra yêu cầu:
“Quản lý xã hội bằng pháp luật đồng thời coi trọng việc giáo dục, nâng cao đạo đức” [20,
tr.129]. “Giáo dục đạo đức, nâng cao đạo đức” phải song hành vời quản lý xã hội bằng
pháp luật thì mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân
dân vì nhân dân mới trở thành hiện thực.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng lại tiếp tục đề cao vai trò của pháp
luật trong hệ thống các công cụ quản lý xã hội: “Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật.
Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ,công chức, mọi công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp
và pháp luật” [21, tr.132].
Như vậy, xuyên suốt từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đến Đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng thì mục tiêu quản lý xã hội bằng pháp luật,
xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân là
mục tiêu nhất quán. Quan điểm, tư tưởng trên của Đảng được thể chế hoá trong Hiến

mang tính quyền lực nhà nước của các chủ thể QLNN. Thông qua những hoạt động
này, chủ trương của Đảng sẽ được thấm sâu vào các lĩnh vực QLNN.
Thứ hai, Đảng lãnh đạo QLNN thông qua công tác cán bộ. Đảng đào tạo, lựa
chọn, giới thiệu cán bộ cho cơ quan QLNN. Chính vì vậy, Điều 4 pháp lệnh cán bộ,
công chức quy định: “công tác cán bộ, công chức đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của
Đảng Cộng sản Việt Nam…” [42, tr.9].

Thứ ba, Đảng lãnh đạo QLNN thông qua hình thức kiểm tra. Đây là sự kiểm tra
việc thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng. Việc kiểm tra này nhằm
đánh giá tính hiệu quả, tính thực tế của những chủ trương, đường lối, chính sách mà
Đảng đề ra. Trên cơ sở đó phát huy mặt tích cực, khắc phục mặt hạn chế trong công
tác lãnh đạo QLNN.
Ngoài ra, sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động QLNN còn thực hiện thông
qua uy tín, vai trò của các tổ chức đảng, đảng viên. Việc nghiêm chỉnh chấp hành pháp
luật được coi là kỷ luật của tổ chức Đảng.
Hai là: Nguyên tắc tập trung dân chủ trong QLNN.
Tập trung-dân chủ là nguyên tắc trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước ta
cho nên hoạt động QLNN tất nhiên cũng phải tuân thủ nguyên tắc này. Điều 6 Hiến
pháp năm 1992 quy định: “ Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác của
Nhà nước đều tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ”. Nguyên tắc
này bảo đảm mối quan hệ chặt chẽ và tối ưu giữa tập trung và dân chủ.
Vừa đảm bảo sự tập trung trên cơ sở dân chủ, vừa đảm bảo mở rộng
dân chủ dưới sự lãnh đạo của tập trung. Tập trung là thâu tóm quyền lực
nhà nước vào chủ thể quản lý để điều hành, chỉ đạo việc thực hiện pháp
luật. Dân chủ là việc mở rộng quyền cho đối tượng quản lý nhằm phát huy
trí tuệ tập thể trong hoạt động quản lý, phát huy khả năng tiềm tàng của đối
tượng quản lý trong quá trình thực hiện pháp luật [16,tr.72].
Như vậy, nếu chỉ lãnh đạo tập trung trong QLNN mà không mở rộng dân chủ
thì dễ dẫn đến vi phạm quyền của công dân, quan liêu, hách dịch tham nhũng, cửa
quyền có điều kiện để phát triển. Ngược lại,nếu không lãnh đạo tập trung thống nhất

vũ trang, cán bộ, công chức nhà nước và mọi công dân” [25, tr.293]. QLNN là một công
việc phức tạp diễn ra ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Để đảm bảo thực hiện nguyên tắc
pháp chế XHCN trong QLNN có nghĩa là phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu đối với
từng lĩnh vực hoạt động khác nhau. Đây là điều kiện không thể thiếu để đảm bảo hiệu
quả QLNN.
1.1.2. Khái niệm, đặc điểm và nội dung quản lý nhà nước bằng pháp luật
trong lĩnh vực giao thông đường bộ
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, việc phát triển
và đảm bảo an toàn GTĐB có ý nghĩa quan trọng trong việc đẩy mạnh CNH, HĐH đất

nước. Đây là một lĩnh vực hoạt động tất yếu, rộng lớn, phức tạp. GTĐB là đối tượng
quản lý của mọi nhà nước.
Từ những vấn đề lý luận về QLNN bằng pháp luật đã nêu trên sẽ được cụ thể
hóa trong QLNN trong lĩnh vực GTĐB.
1.1.2.1.Khái niệm quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực giao
thông đường bộ
a. Giao thông và GTĐB
Khi nói đến giao thông là nói đến “việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của người
và phương tiện chuyên chở” [43, tr.378].
Giao thông là đòi hỏi có tính tất yếu, cần thiết của quá trình phát triển đời sống
xã hội ở mỗi thời đại và mỗi quốc gia. Sự phát triển của giao thông mang tính lịch sử
và phụ thuộc vào trình độ phát triển của kinh tế, khoa học - công nghệ nhất định.
Lịch sử phát triển của xã hội loài người có thể nói từ khi còn sơ khai đến xã hội
văn minh ngày nay đều gắn bó chặt chẽ với hoạt động giao thông mà trước hết là GTĐB,
sau đó phát triển các loại hình giao thông khác như giao thông đường thuỷ, giao thông
đường sắt, giao thông đường không.
Theo Từ điển Tiếng Việt thì đường bộ được hiểu là “đường đi trên đất liền dùng
cho người đi bộ và xe cộ (nói khái quát)” [43, tr.346]. Luật Giao thông đường bộ năm
2001 thì định nghĩa “đường bộ gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà
đường bộ”. Như vậy, GTĐB có thể được hiểu là việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của

Vấn đề thứ nhất đặt ra là: tại sao Nhà nước phải quản lý? Vấn đề này đã được
phân tích ởmục "khái niệm về quản lý nhà nước". Hoạt động QLNN nói chung và
QLNN trong một lĩnh vực cụ thể nào đó có thể bằng nhiều phương pháp, cách thức
khác nhau. Phổ biến là quản lý bằng phương pháp hành chính, phương pháp kế hoạch
chính sách, phương pháp kinh tế và phương pháp tư tưởng. Nhưng tựu chung Nhà
nước nào cũng dùng pháp luật như một công cụ đồng thời là phương pháp chủ yếu để
quản lý xã hội. Vậy pháp luật GTĐB là gì? Có thể hiểu một cách cô đọng nhất: Pháp
luật GTĐB là Luật GTĐB năm 2001. Nhưng với tư cách là công cụ để Nhà nước quản
lý GTĐB thì pháp luật GTĐB có nguồn rất rộng. Đó là các QPPL về đất đai, các
QPPL dân sự, các QPPL về kinh doanh vận tải của các thành phần kinh tế, các QPPL
hành chính và tư pháp hành chính, các tội phạm trong lĩnh vực GTĐB quy định trong
Bộ luật hình sự Trong điều kiện hội nhập khu vực và thế giới hiện nay pháp luật
GTĐB còn là các điều ước quốc tế do nước ta tham gia hoặc ký kết.

Có thể hiểu khái quát: pháp luật GTĐB được hiểu là tổng thể các quy phạm pháp
luật (QPPL) do Nhà nước ban hành có nội dung điều chỉnh các quan hệ xã hội phát
sinh trong lĩnh vực GTĐB. Như vậy, để hoạt động QLNN trong lĩnh vực GTĐB diễn
ra thường xuyên, liên tục đảm bảo hiệu lực và hiệu quả thì không thể không sử dụng
pháp luật GTĐB. Dưới tác động điều chỉnh của những QPPL GTĐB thì các quan hệ xã
hội phát sinh trong lĩnh vực GTĐB được đặt vào một “vòng trật tự” theo ý chí của Nhà
nước. Từ đó, Nhà nước mới kiểm tra, kiểm soát một cách chặt chẽ các hoạt động GTĐB
diễn ra trên quy mô toàn quốc, từng địa bàn, từng khu vực.
Từ nhận thức trên, có thể đưa ra khái niệm QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực
GTĐB như sau: QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB là việc Nhà nước thông
qua các hoạt động xây dựng, hoàn thiện pháp luật GTĐB; tổ chức thực hiện pháp luật
GTĐB; xử lý vi phạm pháp luật GTĐB thực hiện sự tác động mang tính quyền lực nhà
nước lên các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực GTĐB, định hướng cho xử sự
của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật trong lĩnh vực GTĐB phù hợp với yêu cầu
của pháp luật GTĐB nhằm đảm bảo trật tự an toàn GTĐB, phục vụ đắc lực cho sự
nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, củng cố an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội,

Tuy vậy, hoạt động QLNN trong lĩnh vực GTĐB không chỉ mang tính quyền lực
nhà nước mà hoạt động đó còn đảm bảo phục vụ hoạt động xã hội và hoạt động kinh tế
đáp ứng các nhu cầu của nền kinh tế và xã hội. GTĐB thông suốt, tiện lợi là tiền đề
quan trọng để thúc đẩy sản xuất phát triển, hàng hoá đỡ khan hiếm, đắc đỏ, nguyên -
nhiên vật liệu được cung cấp đầy đủ, giao lưu kinh tế giữa các vùng được đẩy mạnh…
nhu cầu đi lại, giao lưu văn hoá, giáo dục, y tế sẽ sôi động hơn.
Thứ ba, việc thực thi QLNN trong lĩnh vực GTĐBchủ yếu do các cơ quan hành
chính nhà nước và do cán bộ công chức, viên chức hành chính tiến hành các hoạt
động áp dụng pháp luật
Các cơ quan nhà nước, công chức, viên chức hành chính nhà nước căn cứ vào
thẩm quyền, trình tự, thủ tục đã được pháp luật quy định mà tổ chức cho các chủ thể bị
quản lý thực hiện những quy định pháp luật hoặc tự mình căn cứ vào những quy định
pháp luật để ban hành các quyết định, hoặc chấp nhận hay bãi bỏ yêu cầu của những
đối tượng bị quản lý. Trong hoạt động áp dụng pháp luật thì chủ thể quản lý chỉ được
làm những gì khi pháp luật quy định, phải đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, tránh
tình trạng cửa quyền, lạm quyền, sách nhiễu các chủ thể tham gia GTĐB.

Thứ tư, QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB thể hiện và quy định người
tham gia giao thông không được làm những gì mà pháp luật cấm và được làm tất cả
những gì pháp luật không cấm, nhưng với những điều kiện rất khắt khe do pháp luật
quy định đó là hàng loạt các điều kiện đảm bảo an toàn GTĐB.
Để đảm bảo trật tự an toàn GTĐB, tránh ùn tắc GTĐB, tai nạn GTĐB và tổn thất
do tai nạn GTĐB gây ra, pháp luật GTĐB quy định người tham gia GTĐB không được
làm những gì mà pháp luật cấm, hoặc nghiêm cấm. Chẳng hạn cấm vượt xe trên cầu
hẹp có một làn xe, dưới gầm cầu vượt, đường vòng, đường dốc, nơi đường giao nhau,
đường bộ giao cắt đường sắt… hoặc những hành vi bị nghiêm cấm như phá hoại công
trình đường bộ, sử dụng lòng đường, hè phố trái phép; đua xe, tổ chức đua xe trái
phép, lái xe mà sử dụng chất ma tuý, lái xe chạy quá tốc độ quy định, gây tai nạn rồi
bỏ trốn để trốn trách nhiệm…
Tuy vậy, người tham gia giao thông được làm tất cả những gì pháp luật không

kiệm được các cước phí vận chuyển, thời gian trên đường
+ Đảm bảo được yêu cầu mỹ quan giao thông đô thị, chống ô nhiễm môi
trường.
Thứ sáu, QLNN trong lĩnh vực GTĐB khi xử lý các vi phạm pháp luật đều dựa
trên cơ sở pháp luật, theo pháp luật
Việc xử lý các vi phạm pháp luật dù ở mức độ xử lý vi phạm hành chính hay truy
cứu trách nhiệm hình sự đều phải được tiến hành trên cơ sở pháp luật, theo pháp luật.
Có như thế mới đảm bảo tính pháp chế trong xử lý vi phạm pháp luật GTĐB, góp phần
giữ vững trật tự, kỷ cương trong hoạt động GTĐB, khắc phục được tình trạng tuỳ tiện,
lạm quyền, đùn đẩy, né tránh bỏ sót vi phạm trong xử lý.
1.1.2.3. Nội dung quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực giao thông
đường bộ
Pháp luật là công cụ quan trọng để Nhà nước tổ chức và quản lý xã hội, nhất là
khi xây dựng một chế độ xã hội mới. Cho nên, Nhà nước phải thực hiện các hoạt động
xây dựng và hoàn thiện pháp luật; tổ chức thực hiện pháp luật; xử lý vi phạm pháp luật.
Đây là ba khâu quan trọng của quy trình QLNN bằng pháp luật. QLNN bằng pháp luật sẽ
không thực hiện được nếu thiếu đi một trong ba khâu đó. Cho nên, giữa ba khâu đó tồn tại
mối quan hệ khăng khít không thể tách rời, nó cấu thành nội dung của QLNN bằng pháp
luật. QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực GTĐB cũng vậy, nội dung của nó được cấu

thành từ ba khâu là xây dựng và hoàn thiện pháp luật GTĐB; tổ chức thực hiện pháp luật
GTĐB; xử lý vi phạm pháp luật GTĐB.
Thứ nhất: Xây dựng và hoàn thiện pháp luật GTĐB.
Để QLNN bằng pháp luật, trước hết phải có pháp luật. QLNN bằng pháp luật
trong lĩnh vực GTĐB đòi hỏi Nhà nước phải ban hành hệ thống văn bản QPPL để điều
chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực GTĐB. Xây dựng pháp luật GTĐB
là kết quả của quá trình nhận thức sự vận động, phát triển của các quan hệ GTĐB
trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Đây là sự ghi nhận về mặt Nhà nước
nhu cầu điều chỉnh bằng pháp luật đối với các quan hệ GTĐB trong thực tiễn quản lý.
Từ đó xây dựng các thể chế quản lý phù hợp, tạo lập những hành lang pháp lý cho

nhưng cùng với xây dựng pháp luật GTĐB là việc hoàn thiện pháp luật GTĐB. Cũng
như các lĩnh vực khác, trong lĩnh vực GTĐB thì các quan hệ GTĐB luôn luôn vận động
và phát triển. Cho nên, các QPPL GTĐB luôn tỏ ra lạc hậu, không theo kịp sự vận động,
phát triển đó. Chính vì vậy, một yêu cầu đặt ra là phải không ngừng hoàn thiện pháp luật
GTĐB.
Pháp luật GTĐB hoàn thiện mới có khả năng tạo lập được các cơ sở pháp lý
vững chắc cho toàn bộ sự vận động phát triển của các quan hệ GTĐB. Lý luận chung
về Nhà nước và pháp luật đã chỉ ra bốn tiêu chí để đánh giá mức độ hoàn thiện của
một hệ thống pháp luật, đó là tính toàn diện, tính đồng bộ, tính phù hợp, có kỹ thuật
pháp lý cao.Pháp luật GTĐB muốn hoàn thiện cũng phải dựa trên những tiêu chí này.
Tính toàn diện của pháp luật GTĐB đòi hỏi pháp luật GTĐB phải có đầy đủ các
chế định,các QPPL điều chỉnh một cách bao quát toàn bộ các quan hệ GTĐB. Quan hệ
GTĐB rất đa dạng, phong phú nên để điều chỉnh được một một cách bao quát và toàn
bộ đòi hỏi pháp luật GTĐB phải có nhiều chế định, nhiều QPPL để đảm bảo sự tương
ứng với sự đa dạng, phong phú của quan hệ GTĐB. Tuy vậy, không phải có nhiều chế
định, nhiều quy phạm thì điều chỉnh có hiệu quả quan hệ GTĐB mà còn đòi hỏi những
chế định đó, những quy phạm đó phải đảm bảo chất lượng điều chỉnh. Chất lượng điều
chỉnh làm nên tính phù hợp của những chế định, những QPPL GTĐB. Tính phù hợp ở
đây là phù hợp với sự vận động và phát triển của các quan hệ GTĐB Việt Nam cũng
như xu thế phát triển chung của GTĐB trong khu vực và trên thế giới. Cho nên, pháp
luật GTĐB không thể cao hơn hay thấp hơn trạng thái vận động và phát triển của quan
hệ GTĐB. Muốn vậy, pháp luật GTĐB phải xuất phát từ thực tiễn hoạt động GTĐB

của Việt Nam cũng như sự đòi hỏi của tiến trình mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế về
GTĐB.
Ngoài tính toàn diện, tính phù hợp, pháp luật GTĐB phải đảm bảo tính đồng bộ.
Tính đồng bộ của pháp luật GTĐB thể hiện ở hai cấp độ. Cấp độ thứ nhất của sự đồng bộ
là cấp độ nội tại. Ở cấp độ này sự đồng bộ thể hiện trong sự thống nhất, không mâu thuẫn
nhau, không “vênh” nhau của các chế định, QPPL GTĐB cùng tập trung điều chỉnh một
cách có hiệu quả các quan hệ GTĐB. Cấp độ thứ hai của sự đồng bộ là đồng bộ ra bên

các cán bộ, công chức có thẩm quyền trong lĩnh vực GTĐB tổ chức cho các chủ thể có
tham gia hoạt động GTĐB thực hiện những quy định của pháp luật GTĐB, hoặc tự
mình căn cứ vào các quy định pháp luật GTĐB để tạo ra các quyết định làm phát sinh,
thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứt những quan hệ pháp luật cụ thể trong lĩnh vực
GTĐB.
Với nội dung trên, hoạt động áp dụng pháp luật GTĐB là sự tác động quản lý
bằng quyền lực nhà nước của các cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực GTĐB và một
số cơ quan khác của Nhà nước được uỷ quyền để thi hành pháp luật GTĐB. Đây là
yếu tố quyết định sự tuân thủ nghiêm chỉnh các QPPL GTĐB, tăng cường và nâng cao
hiệu lực, hiệu quả thực tế của QLNN trong lĩnh vực GTĐB. Có thể thấy đó là các hoạt
động áp dụng pháp luật như: đào tạo lái xe (cấp giấy phép lái xe), chứng thực, chứng
nhận; cho phép (giao đất xây dựng công trình giao thông, quyết định và cấp phép các
dự án giao thông, xây dựng cầu đường, bến xe, bãi đỗ xe, xuất nhập các phương tiện
giao thông, kinh doanh vận tải đường bộ); bãi bỏ các quyết định sai trái; ban hành các
quyết định; thanh tra, kiểm tra, giám sát, cưỡng chế.
Thứ ba: Xử lý vi phạm pháp luật GTĐB
Vi phạm pháp luật GTĐB có thể phát sinh các loại vi phạm pháp luật sau đây:
- Vi phạm pháp luật dân sự.
- Vi phạm pháp luật hành chính.
- Vi phạm kỷ luật nhà nước (chủ yếu đối với cán bộ, công chức, viên chức hành
chính trực tiếp hoạt động QLNN trong lĩnh vực GTĐB).
- Vi phạm pháp luật đất đai.
- Vi phạm pháp luật hình sự.
Như vậy, bảo vệ pháp luật GTĐB có thể chia ra hai loại (hay hai lĩnh vực cơ
bản) là: Tư pháp hành chính và tư pháp. Tư pháp nói ở đây là hoạt động bảo vệ pháp
luật của các cơ quan điều tra, công tố và xét xử (Công an, Viện Kiểm sát và Tòa án).

Ngoài ra, bảo vệ pháp luật còn là các hoạt động giám sát hành chính của các cơ quan
quyền lực nhà nước đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Thí dụ Chính phủ
hoặc Bộ Giao thông vận tải phải báo cáo các hoạt động quản lý GTĐB trước Quốc hội,