LUẬN VĂN:
Chương trình Dân tộc và Miền núi trên
sóng Đài Truyền hình Việt Nam MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nước Việt Nam, hiện có 53/63 tỉnh, thành có dân tộc thiểu số cư trú, với hơn mười
triệu người, sống rải rác ở 3/4 lãnh thổ, lại ở vào những vị trí chiến lược quan trọng trong
quốc phòng và phát triển kinh tế. Nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số nhất là:
Vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, miền Trung. Đây là những vùng thiếu thông
tin trong thời đại bùng nổ thông tin và hiện đang bị tranh chấp thông tin.
Thực tế cho thấy, trên mạng internet hiện có rất nhiều các trang web phản động
nước nói chung và đồng bào các dân tộc miền núi nói riêng trong thời kỳ mới, tạo tư tưởng
xuyên suốt trong nhân dân về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ hội nhập kinh tế
quốc tế; đồng thời làm cho cán bộ đảng viên, nhân dân, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc
thiểu số thấy rõ được những cơ hội và thách thức, âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế
lực thù địch trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Báo chí đã góp phần thúc đẩy thu hút đầu
tư, quảng bá những tiềm năng, thế mạnh của vùng dân tộc và miền núi.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về
công tác dân tộc nêu mục tiêu cụ thể đến năm 2010:
Phấn đấu 90% đồng bào được xem truyền hình; 100% được nghe đài
phát thanh; các giá trị bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc thiểu số
sẽ được bảo tồn và phát triển.
Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình phủ sóng phát thanh
truyền hình: tăng thời lượng và nâng cao chất lượng các chương trình phát
thanh truyền hình bằng các tiếng dân tộc thiểu số…[ ].
Thực hiện nhiệm vụ trên, Đài Truyền hình Việt Nam không ngừng mở rộng, tăng
cường đầu tư phương tiện kỹ thuật, nhân lực, thời lượng phát sóng, đổi mới nâng cao chất lượng chương trình truyền hình phục vụ đồng bào dân tộc miền núi là việc làm cần thiết và
luôn có tính thời sự.
2. Lý do lựa chọn đề tài
Trước bối cảnh hội nhập và phát triển chung của đất nước, thu hẹp khoảng cách
giàu nghèo giữa các vùng miền và bình đẳng trong thụ hưởng văn hóa và thông tin… là
một trong những mục tiêu mà Đảng và Nhà nước ta phấn đấu. Tuy nhiên, việc thông tin
tuyên truyền chưa đáp ứng được đòi hỏi của nhiệm vụ.
Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn có những khó khăn về địa hình,
về điều kiện kinh tế, về trình độ nhận thức… Các thế lực thù địch luôn tìm cách lợi dụng
những khó khăn, hạn chế của đồng bào, những yếu kém, sai sót của các cấp, các ngành
trong nhận thức và tổ chức thực hiện công tác dân tộc ở vùng dân tộc, miền núi để kích
động chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội…
về đọc các báo cáo tham luận, tổng kết của những đại diện cơ quan báo chí. Hội thảo chưa
đi sâu bàn bạc, kiếm tìm giải pháp tăng cường đổi mới nội dung, hình thức, chất lượng của
đơn vị mình.
Năm 2007, Ủy ban Dân tộc đã tổ chức sơ kết đánh giá tiến độ thực hiện Quyết
định 975/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc cấp một số báo, tạp chí cho đồng bào
dân tộc thiểu số. Nhưng hội nghị mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá mặt tốt, còn hạn chế về
nội dung và hình thức tuyên truyền, công tác phát hành đến đồng bào các dân tộc thiểu số.
3.2. Các luận văn Thạc sĩ
Năm 2001, Nguyễn Xuân An Việt có đề tài nghiên cứu luận án thạc sĩ: "Thông tin
về dân tộc miền núi trên VTV1- Đài Truyền hình Việt Nam". Luận văn đã khảo sát chương
trình về đề tài dân tộc miền núi của Đài Truyền hình Việt Nam trong 3 năm 1999-2001. Ở
công trình này, tác giả đưa ra các giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng chương trình, nhằm
tăng cường hiệu quả thông tin về vấn đề dân tộc miền núi của Đài Truyền hình Việt Nam. Năm 2005, Phạm Ngọc Bách có đề tài nghiên cứu luận án thạc sĩ: "Chương trình Dân
tộc và Miền núi trên sóng VTV1- Đài Truyền hình Việt Nam". Tác giả đã khảo sát các
chương trình dân tộc và miền núi từ tháng 1/2004 đến tháng 6/2005; đồng thời đưa ra các
giải pháp nâng cao chất lượng chương trình.
Kế thừa kết quả của các tác giả nghiên cứu đi trước, luận văn này sẽ đi sâu nghiên
cứu những vấn đề cơ bản của thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trên
cơ sở đó có cái nhìn tổng quát về chương trình Dân tộc và miền núi của Đài Truyền hình Việt
Nam; làm rõ những ưu điểm và nhược điểm; đề xuất những giải pháp nâng cao hơn nữa chất
lượng của công tác thông tin phục vụ đồng bào, nơi còn nhiều khó khăn, nơi mà Đảng và Nhà
nước ta đã và đang quan tâm đầu tư lớn để đồng bào ngày càng có cuộc sống tốt đẹp hơn.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận báo chí và thực tiễn sản xuất, phát sóng các sản phẩm của
chương trình Dân tộc và Miền núi trên sóng Đài Truyền hình Việt Nam, luận văn để xuất
giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc tuyên truyền đối với
đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước đối với vấn đề dân tộc và miền núi;
cũng như quan điểm của Đảng về vai trò của báo chí trong đời sống văn hóa xã hội để làm
căn cứ trong quá trình nghiên cứu.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp khảo sát thực tế, khảo sát chương trình Tạp chí Dân tộc và phát triển
trên sóng VTV1 - Đài Truyền hình Việt Nam.
Phương pháp điều tra xã hội học: (phương pháp này dự kiến thực hiện đối với
đồng bào dân tộc thiểu số ở 4 tỉnh là: Hà Giang, Điện biên, Cần Thơ và Gia Lai). Phương pháp thống kê, phân loại nhằm tổng hợp, phân tích vấn đề một cách cụ
thể, khách quan. Qua đó, tìm ra những điểm nổi bật về nội dung, hình thức, thế mạnh của
chương trình phát trên sóng Đài Truyền hình Việt Nam phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số
và miền núi.
Phương pháp phỏng vấn sâu những người am hiểu, quan tâm đến chương trình,
cùng ý kiến của các đồng nghiệp, của nội bộ lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên Ban
truyền hình Tiếng Dân tộc; cũng như lãnh đạo Đài Truyền hình Việt Nam.
Phương pháp đối chiếu, so sánh: để rút ra những ưu nhược điểm của chương trình
so với yêu cầu và nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Từ đó, xác định rõ vai trò, đặc điểm của
thông tin phục vụ đồng bào trong hệ thống báo chí.
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
Luận văn hoàn thành sẽ góp phần vào việc tổng kết thực tiễn và lý luận về thông
tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là việc nâng cao chất lượng và
hiệu quả thông tin phục vụ đồng bào. Đồng thời, luận văn cũng có thể là tài liệu để cán bộ,
phóng viên trực tiếp làm công tác thông tin về lĩnh vực này tham khảo, vận dụng. Luận văn
còn có thể là tài liệu cho các cơ quan chức năng, các cơ sở giáo dục - đào tạo, những ai quan
tâm tham khảo.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung
của luận văn gồm 3 chương:
người… Cộng đồng này có thể là bộ phận chủ thể hay thiểu số của một dân tộc
(nation) sinh sống ở nhiều quốc gia dân tộc khác nhau được liên kết với nhau
bằng những đặc điểm ngôn ngữ, văn hóa và nhất là ý thức tự giác tộc [63, tr.
655].
Từ điển Tiếng Việt nêu định nghĩa dân tộc như sau: 1. Cộng đồng người hình thành trong lịch sử có chung một lãnh thổ, các
quan hệ kinh tế, một ngôn ngữ văn học và một số đặc trưng văn hóa và tính
cách…
2. Tên gọi chung những cộng đồng người cùng chung một ngôn ngữ,
lãnh thổ, đời sống kinh tế và văn hóa, hình thành trong lịch sử từ sau bộ lạc…
3. Cộng đồng người ổn định làm thành nhân dân một nước, có ý thức về
sự thống nhất của mình, gắn bó với nhau bởi quyền lợi chính trị, kinh tế, truyền
thống văn hóa và truyền thống đấu tranh chung [62, tr. 255].
Và định nghĩa dân tộc thiểu số như sau: "Dân tộc chiếm số ít so với dân tộc chiếm
số đông nhất trong một nước có nhiều dân tộc".
Giáo trình triết học Mác - Lênin, do Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo
trình quốc gia các bộ sách khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh xuất bản, nói về
khái niệm dân tộc như sau:
Khái niệm dân tộc thông thường được dùng để chỉ hầu như tất cả các
hình thức cộng đồng người (bộ lạc, bộ tộc, dân tộc). Cần phân biệt "dân tộc"
theo nghĩa rộng trên đây với "dân tộc" theo nghĩa khoa học: đó là hình thức
cộng đồng người cao hơn các hình thức cộng đồng trước đó, kể cả bộ tộc.
Cũng như bộ tộc, dân tộc là hình thức cộng đồng người gắn liền với xã
hội có giai cấp, có nhà nước và các thể chế chính trị. Dân tộc có thể từ một bộ tộc
phát triển lên, song, đa số trường hợp được hình thành trên cơ sở nhiều bộ tộc
và tộc người hợp nhất lại. Từ hình thức cộng đồng trước dân tộc phát triển lên
dân tộc là một quá trình vừa có tính liên tục vừa là bước nhảy vọt lớn [42, tr.
475-476].
chính tìm thấy từ Tây Á tới khu vực Thái Bình Dương. Nhiều nhóm dân tộc đã tồn tại rất
lâu đời và thậm chí trước cả khi người Việt tới định cư; một số khác thì mới nhập cư gần
đây. Dân tộc thiểu số và miền núi đông nhất là người Tày, với gần 1,5 triệu người. Trong khi dân tộc thiểu số nhỏ nhất là người Ơ Đu với con số vừa vặn 300 người. Nhiều dân tộc
cùng có chung ngôn ngữ và lịch sử với các dân tộc ở các quốc gia khác (ví dụ người Tày,
được biết tới như người Choang ở Trung Quốc, họ là dân tộc thiểu số lớn nhất nước), trong
khi một số dân tộc khác lại chỉ thấy tồn tại trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam.
Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số có khoảng
trên 10 triệu người trong tổng số hơn 86 triệu dân cả nước. Đồng bào dân tộc thiểu số sinh
sống tại khoảng 170 huyện của 42 tỉnh trải dài trong cả nước.
Các dân tộc thiểu số và miền núi có một vài đặc điểm chung: 75% dân số là người
dân tộc thiểu số ở Việt Nam sống ở hai vùng: miền núi phía Bắc giáp với Trung Quốc và
vùng Tây Nguyên giáp Lào và Cam-pu-chia. Hầu hết các dân tộc thiểu số đều sống ở vùng
nông thôn. Các vùng khác cũng có người dân tộc thiểu số sinh sống, ví dụ như: người
Khơ-me, người Hoa và người Chăm có thấy ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
Các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên nhìn chung là những tỉnh nghèo, kinh
tế chậm phát triển, đời sống vật chất, văn hóa, xã hội còn nhiều khó khăn. Các tỉnh này
cũng là nơi tập trung chủ yếu đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Theo thống kê, số hộ
nghèo ở vùng núi và trung du phía Bắc là 48,5% và ở Tây Nguyên hơn 48,4%.
Có đến gần một nửa số tỉnh của Việt Nam, trải trên khắp đất nước, có người dân
tộc thiểu số sinh sống. Nhiều dân tộc thiểu số không sinh sống ở những khu vực địa lý
riêng biệt tách biệt với người Kinh hoặc các dân tộc khác. Có đến hơn một nửa số huyện ở
khu vực miền núi phía Bắc có 10 dân tộc hoặc hơn đại diện và tất cả các dân tộc này sinh
sống bên cạnh nhau hoặc thậm chí sống cùng nhau trong từng thôn bản. Mỗi dân tộc cá thể
có những thành viên nằm rải rác ở hàng trăm và thậm chí hàng nghìn xã khác nhau trên
khắp đất nước. Tính đa dạng sắc tộc này ở Việt Nam đã tồn tại lâu đời ở một số vùng miền
(khu vực miền núi phía Bắc) trong khi lại chỉ mới xuất hiện gần đây ở một số nơi khác
(khu vực Tây Nguyên).
dục bậc mầm non. Kết quả là tỷ lệ mù chữ và không thông thạo tiếng Việt ở người dân tộc
thiểu số cao, từ đó cản trở khả năng tương tác của họ. Nhiều người dân tộc thiểu số, đặc
biệt là người nghèo và phụ nữ, không biết đọc biết viết, thậm chí không biết nói tiếng Việt. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận và chia sẻ thông tin; đồng thời là trở ngại nghiêm
trọng tới năng lực của họ trong suốt cả cuộc đời.
- Rào cản khác ngăn cản khả năng mở rộng năng lực là việc thiếu tính di chuyển
và ít kinh nghiệm hòa nhập về một thế giới rộng lớn. Các dân tộc thiểu số và miền núi ít di
chuyển hơn so với người Kinh. Điều đó hạn chế tới khả năng quan sát, học hỏi các ý tưởng
và công nghệ mới của họ.
- Khả năng hành động cũng có thể bị hạn chế bởi yếu tố văn hóa. Nhiều người dân
tộc thiểu số cho biết có nhiều khác biệt về văn hóa giữa người Kinh và người dân tộc thiểu
số thể hiện trong các hoạt động giao dịch mua bán ở chợ, ở trường học hay ở các hoạt
động khác.
* Sự khác biệt về ngôn ngữ:
- Trong "các cuộc thảo luận nhóm tập trung trên khắp cả nước, các nhóm dân tộc
thiểu số thường bày tỏ rằng họ "không tự tin" và "e ngại" khi lui tới các khu chợ, đòi giá
cao hơn cho hàng hóa của mình, đòi hỏi các dịch vụ của Chính phủ mà họ được quyền
hưởng lợi" [48, tr. 13]. Sự e ngại này được liên hệ lại với các yếu tố được đề cập trước đó:
thiếu tiếp cận giáo dục ở người dân tộc thiểu số đã làm họ cảm thấy bị hạn chế về khả năng
ngôn ngữ. Cùng với đó, việc thiếu tính di chuyển cũng khiến cho họ ít kinh nghiệm và ít
sẵn sàng tiếp cận với thế giới xung quanh hơn.
Một rào cản nữa có tính khách quan định kiến ngăn cản việc tăng tiếng nói và
quyền tự quyết của các dân tộc thiểu số là lối suy nghĩ rập khuôn phổ biến hiển thị về sự
kém cỏi của người dân tộc thiểu số trong con mắt của những người khác. Lối suy nghĩ rập
khuôn này có thể dẫn tới những hậu quả xấu, đặc biệt là ảnh hưởng nghiêm trọng đến lòng
tự trọng và sự tự tin của người dân tộc thiểu số trong việc sử dụng tiếng nói và quyền lực
riêng của họ. Thay đổi nhận thức của số đông về người dân tộc thiểu số đòi hỏi phải chú ý
đến sự đại diện của các dân tộc thiểu số trong những công trình nhân học, đặc biệt trong
quốc phòng. Từ yêu cầu thực tế trên, ngày 31 tháng 12 năm 2001, Thủ tướng chính phủ đã ký
Quyết định số 1637/QĐ-TTg về việc cấp một số loại báo, tạp chí của 17 tòa soạn báo được
Chính phủ cấp kinh phí xuất bản để phát ngôn không thu tiền đến với đồng bào dân tộc thiểu
số và miền núi. Ngày 20 tháng 7 năm 2006, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số
975/QĐ-TTg thay thế Quyết định 1637 nhưng nội dung không thay đổi. Đến nay, các báo,
tạp chí phục vụ riêng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thuộc diện thụ hưởng của
Quyết định 975 đang phát huy hiệu quả tuyên truyền, được đồng bào đón nhận.
Có thể nói, thông tin nói chung và thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và
miền núi nói riêng luôn được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cơ quan báo chí và sự
hưởng ứng của đông đảo nhân dân. Từ khi đất nước còn đang trong thời kỳ chiến tranh và
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày nay, thông tin về lĩnh vực này luôn được coi
trọng và góp phần vào sự thành công chung của cả nước. Thông tin đã góp phần rút ngắn
khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi. Thông tin giúp đồng bào nắm bắt được chủ
trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; giúp đồng bào nhanh
chóng xóa đói, giảm nghèo, từng bước vươn lên làm giàu,…
Vai trò
Sau khi thành lập, Đảng ta trên cơ sở nguyên lý của chủ nghĩa Mác -Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh đã coi trọng vấn đề dân tộc, coi công tác dân tộc là một bộ phận quan
trọng của sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm coi
công tác dân tộc thiểu số là một phần hữu cơ, có vai trò quan trọng của cách mạng Việt
Nam.
Nghị quyết hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX (2003)
đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong mọi đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước ta về
dân tộc miền núi. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng xác định: "Vấn
đề dân tộc và đoàn kết dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng. Thực
hiện tốt chính sách các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau cùng phát triển"
còn xá đặc biệt khó khăn. Nâng cao trình độ dân trí, chăm sóc sức khỏe, nâng cao mức hưởng thụ
văn hóa của đồng bào: hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở; nâng cao
chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo; đẩy mạnh việc dạy và học tiếng dân
tộc. Hầu hết đồng bào nghèo vùng sâu, vùng xa được tiếp cận dịch vụ chăm sóc
sức khỏe; tiếp tục khống chế, tiến tới loại bỏ dịch bệnh ở vùng dân tộc. Phấn
đấu 90% đồng bào được xem truyền hình; 100% được nghe đài phát thanh; các
giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số được bảo
tồn và phát triển [34].
Thực hiện mục tiêu trên, Nghị quyết nêu nhiệm vụ:
Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình phủ sóng phát thanh,
truyền hình, tăng cường các hoát động văn hóa, thông tin tuyên truyền hướng về
cơ sở; tăng thời lượng và nâng cao chất lượng các chương trình phát thanh,
truyền hình bằng các tiếng dân tộc thiểu số; làm tốt công tác nghiên cứu, sưu
tầm, giữ gìn và phát huy các giá trị, truyền thống tốt đẹp trong văn hóa các dân
tộc [34].
Một trong những giải pháp được Nghị quyết đưa ra là:
Tiếp tục thực hiện tốt chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc
và miền núi; rà soát, điều chỉnh, bổ sung để hoàn chỉnh những chính sách đã có
và nghiên cứu ban hành những chính sách mới, để đáp ứng yêu cầu phát triển
của các vùng dân tộc và nhiệm vụ công tác dân tộc trong giai đoạn mới …
Đổi mới nội dung và phương pháp công tác dân vận ở vùng đồng bào
dân tộc; quán triệt phương châm: chân thành, tích cực, thận trọng, kiên trì, tế
nhị, vững chắc; sử dụng nhiều phương thức phù hợp với đặc thù của từng dân
tộc, từng địa phương. Cán bộ công tác dân tộc ở vùng dân tộc và miền núi phải
quán triệt và thực hiện thật tốt phong cách công tác dân vận: "Trọng dân, gần
dân, hiểu dân, học dân, có trách nhiệm với dân".
ta là tập trung sức phấn đấu nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát
huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra
khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng để năm 2020, nước ta cơ bản trở thành một
nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Nhiệm vụ đó là rất nặng nề, đòi hỏi toàn Đảng,
toàn dân, toàn quân ta phải đoàn kết, nhất trí, tập trung cao độ sức người sức của, khai thác
tích cực nhất tiềm năng, trí tuệ và sức sáng tạo để thực hiện thành công. Báo chí với những
khả năng to lớn của mình phải là một trong những lực lượng quan trọng nhất đi đầu trong
việc giải quyết những yêu cầu, nhiệm vụ mới của cách mạng…Báo chí phải tác động tích
cực và có hiệu quả vào việc hình thành bản lĩnh, trí tuệ, tâm hồn, khí phách con người Việt
Nam trong thì kỳ mới, hình thành dư luận xã hội lành mạnh góp phần cổ vũ sức mạnh toàn
dân tộc thực hiện các nhiệm vụ cách mạng… Làm cho báo chí thực sự trở thành một diễn
đàn rộng rãi, giữ vững và phát huy truyền thống đoàn kết, tự cường, những giá trị văn hóa
tiến bộ, hiện đại, giàu bản sắc dân tộc, nâng cao trình độ dân trí, động viên, cổ vũ, tổ chức
cho các tầng lớp nhân dân tham gia tích cực vào việc thực hiện tháng lợi nhiệm vụ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bàn về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới, Nghị quyết Hội
nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa X, nêu rõ:
Báo chí phải nắm vững và tuyên truyền sâu rộng, kịp thời, có hiệu quả
đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, bám sát
nhiệm vụ công tác tư tưởng, tích cực tuyên truyền, cổ vũ thành tựu của công
cuộc đổi mới. Coi trọng đúng việc phát hiện, biểu dương các nhân tố mới, điển
hình tiên tiến; tích cực đấu tranh góp phần ngăn chặn và từng bước đẩy lùi tham
nhũng, lãng phí, quan liêu, các tiêu cực và tệ nạn xã hội; phản bác có hiệu quả
những thông tin, quan điểm sai trái, phản động, thù địch, bảo vệ vững chắc trận
địa tư tưởng của Đảng… Đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao
hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí [36].
Cùng với việc tuyên truyền về phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc, chúng ta
thấy xuyên suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc
tổ chức thực hiện chính sách dân tộc và miền núi của Đảng và Nhà nước; đồng thời đưa ra
các quan điểm, chủ trương, đường lối cho việc phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc và
miền núi, đánh dấu một mốc quan trọng trong việc thực hiện chính sách dân tộc của Đảng.
Thể chế hóa nghị quyết 22 của Bộ Chính trị và Quyết định 72 của Hội đồng Bộ
trưởng, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ thị 525/CT-TTg "Về một số chủ trương, biện pháp
tiếp tục phát triển kinh tế-xã hội miền núi" nhằm thúc đẩy việc thực hiện Nghị quyết 22,
Quyết định 72 và quán triệt tinh thần Nghị quyết Trung ương lần thứ 5 (khóa VII) về "Đổi
mới và phát triển kinh tế - xã hội nông thôn".
Khẳng định những nội dung cơ bản của chính sách dân tộc, miền núi trong sự
nghiệp đổi mới, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, IX tiếp tục coi vấn đề
dân tộc có vị trí chiến lược lớn. Thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc
trong sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước…bằng nhiều biện pháp
tích cực và vững chắc. Thực hiện cho được ba mục tiêu là xóa đói giảm nghèo, ổn định và
cải thiện cuộc sống, sức khỏe đồng bào các dân tộc, đồng bào vùng cao, vùng biên giới;
xóa được mù chữ, nâng cao dân trí, tôn trọng và phát huy được bản sắc văn hóa tốt đẹp của
các dân tộc, xây dựng cơ sở chính trị, đội ngũ cán bộ, đảng viên của các dân tộc ở các
vùng, các cấp trong sạch và vững mạnh.
Thực hiện các định hướng phát triển vùng của chiến lược 10 năm 2001-2010 và
các Nghị quyết của Bộ Chính trị khóa IX về phát triển các vùng, Nghị quyết Đại hội X nêu
rõ:
Có chính sách trợ giúp nhiều hơn về nguồn lực để phát triển các vùng
khó khăn, nhất là các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân
tộc thiểu số. Bổ sung chính sách khuyến khích các doanh nghiệp thuộc mọi
thành phần kinh tế và doanh nghiệp nước ngoài đến đầu tư, kinh doanh ở vùng
khó khăn [35].
Về chủ trương xóa đói giảm nghèo, tại Đại hội X, Đảng ta tiếp tục khẳng định: Nhà nước tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội và
trợ giúp về điều kiện sản xuất, nâng cao kiến thức để người nghèo, hộ nghèo
đề này được khẳng định rõ trong Nghị quyết Đại hội thứ IX của Đảng:
Phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng. Báo chí,
xuất bản…làm tốt chức năng tuyên truyền, thực hiện đường lối, chủ trương,
chính sách của Đảng và Nhà nước; phát hiện những nhân tố mới, cái hay, cái
đẹp trong xã hội; giới thiệu gương người tốt việc tốt, những điển hình tiên tiến,
phê phán những hiện tượng tiêu cực, uốn nắn những nhận thức lệch lạc, đấu
tranh với những quan điểm sai trái; coi trọng, nâng cao tính chân thật, tính giáo
dục và tính chiến đấu của thông tin [33].
Từ mục tiêu trên, yêu cầu đặt ra của thông tin phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số
cần đáp ứng những nội dung sau:
- Đảm bảo đúng quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng.
- Đảm bảo tính chính xác kịp thời.
- Phát huy thế mạnh tổng hợp trên hai lĩnh vực: Thông tin nhanh nhạy, chính xác
và phương tiện thông tin phong phú: báo in, báo nói, báo hình.
- Đáp ứng nhu cầu của đồng bào: giản dị, ngắn gọn, dễ hiểu.
- Thông tin về chính sách của Đảng và Nhà nước, tình hình chung cho đối tượng là
đồng bào các dân tộc thiểu số và đồng bào ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa.
- Thông tin về dân tộc và miền núi cho khán giả trong và ngoài nước.
Theo đó, báo chí cần có định hướng rõ ràng, xác định nội dung cần phản ánh, đúng
thời điểm, đúng thời lượng, nhằm đạt hiệu quả cao khi thông tin về dân tộc thiểu số và
miền núi. Và như vậy, trong thời điểm hiện nay nội dung thông tin phục vụ đồng bào cần
làm tốt một số yêu cầu cụ thể:
Copyright: Tài liệu đại học ©