1

SỰ RA ĐỜI CỦA CÁC PHƯƠNG TIỆN
TRUYỀN THÔNG Mối quan hệ giữa giới truyền thông truyền thống và công chúng đang thay đổi,
một xu hướng mà những chuyên gia về thông tin này gọi là “We Media” (Chúng ta
– Giới truyền thông). Tiến trình báo chí đang xuất hiện này cho phép mạng lưới xã
hội trên các trang Web sản xuất, phân tích và truyền bá những tin tức và thông tin
tới công chúng được liên kết với nhau bằng công nghệ, mà không bị hạn chế bởi
khoảng cách địa lý.

Dale Peskin và Andrew Nachison là Đồng Giám đốc và Giám đốc Trung tâm
Truyền thông Reston, bang Virginia. Trung tâm bao gồm một nhóm chuyên gia về
truyền thông hoạt động phi lợi nhuận, cam kết xây dựng một xã hội thông tin tốt
hơn trong một thế giới được gắn kết lẫn nhau. Trung tâm là một phân hệ thuộc
Viện Báo chí Hoa Kỳ.
2
Những đổi mới trong công nghệ thông tin đã đưa thế giới đến với một kỷ nguyên
của các phương tiện truyền thông dân chủ, trong đó hầu như tất cả mọi người đều
được tiếp cận tin tức và thông tin, và trở thành những người sáng tạo và đóng góp
cho ngành công nghiệp báo chí. Nhờ đó, ngày nay, tin tức được truyền đi theo
những cách thức phi truyền thống với những hệ quả không thể đoán trước được.

Những kiến thức về phương tiện truyền thông kỹ thuật số được chia sẻ, ảnh hưởng
như thế nào tới những gì chúng ta biết và cách thức chúng ta biết? Những người
viết và những người kiểm soát nội dung các câu chuyện sẽ xử sự ra sao khi bất kỳ

quan điểm của những người dân
bình thường: những con người
thực trong những tình huống và
nền văn hóa cụ thể kể chuyện
bằng tiếng nói của chính họ. Vì
vậy, tính hấp dẫn chính là sức
mạnh của chúng mà các trang tin
Internet, chẳng hạn như
http://technorati.com được tạo lập để theo dõi hơn 25 triệu câu chuyện viết trên
Internet - chiếm khoảng ¼ số những tờ báo điện tử thuộc hệ thống báo điện tử toàn
cầu.

Biểu hiện thứ ba là sự gia tăng của các kênh truyền hình vệ tinh quốc tế. Sự dân
chủ hóa các phương tiện truyền thông đã làm cho sóng radio được mở mang tới
mọi nơi. Với công nghệ kỹ thuật số chi phí thấp và việc phát sóng nhờ vệ tinh, hơn
70 kênh phát sóng quốc tế đã vượt qua các biên giới để đưa tin tức với đủ mọi quan
điểm tới mọi nơi trên thế giới. Đài BBC do chính phủ cung cấp tài chính, đã tạo
dựng được một Đế chế Anh mới, với hàng trăm kênh và các địa chỉ trên Internet,
vươn tới 100 triệu người trên khắp thế giới, và được dịch sang 43 ngôn ngữ. Đài
Al-Jazeera bảo vệ sự tự do truyền thông và gây ảnh hưởng đến suy nghĩ của người
A-rập tại một khu vực đầy bất ổn và hỗn loạn. Nhằm mở rộng ảnh hưởng của mình
sau này, trong năm 2006 Al-Jazeera đã đưa ra chương trình tin tức bằng tiếng Anh
24 giờ/ngày.

We Media cũng bao gồm sự xuất hiện khắp nơi của các phương tiện truyền thông
cá nhân, kích thích sự kết nối thông tin hi
ệu quả nhất - lời nói. Tính đến cuối năm
2005, hơn 2 tỉ người, gần 1/3 dân số thế giới – đã có điện thoại di động. Gần 800
triệu điện thoại di động được bán ra mỗi năm trên khắp thế giới. Đến năm 2008,
ước tính có khoảng 600 triệu người có thể ngay lập tức có được thông tin của các

tượng không thể bỏ qua. Các cộng đồng, giới kinh doanh, các cơ quan chính phủ,
các học giả, nhà báo độc lập, nhà bình luận, các trường dạy về báo chí và thậm chí
cả những tổ chức truyền thông nữa cũng đang tham gia vào hiện tượng này. Nhiều
dự án đã xuất hiện trong truyền thông chủ đạo. Chúng xuất phát từ
kinh nghiệm
đáng ngạc nhiên của Oh My News (http://english.ohmynews.com/) tại Hàn Quốc,
nơi tổ chức hàng chục ngàn người đưa tin là công dân vào một hội, nơi mà chỉ một
vấn đề cũng thường chiếm ưu thế trong các cuộc tranh luận chính trị. Ba năm sau
khi được phát động, Oh My News được thừa nhận là đã lật đổ một chính phủ và
làm suy yếu quyền lực của những ông trùm truyền thông của Hàn Quốc.

5

Nghề báo chí đáng tôn trọng cảm thấy
mình đang ở trong một thời điểm
hiếm có trong lịch sử, khi mà lần đầu
tiên sự độc quyền của nó như là người
canh giữ tin tức bị đe dọa bởi công
nghệ và những đối thủ cạnh tranh mới
và bởi chính độc giả mà nó phục vụ.

Những xu hướng này đã làm bùng lên
cuộc tranh luận về những giá trị quan
trọng của báo chí. Rõ ràng là, báo chí đang trong quá trình tự xác định lại mình, tự
điều chỉnh trước những lực lượng gây rối. Điểm chính của cuộc thảo luận là những
vấn đề gây nhiều tranh cãi về việc kiểm soát, độ tin cậy và khả năng sinh lời.

Liệu mọi người dân đều có thể là một phóng viên? Nhiều nhà báo truyền thống
không công nhận vai trò của các nhà báo là những đối tượng tham gia như trên và
mô tả họ, đặc biệt là những người viết trên các trang tin Internet, là những kẻ

quảng cáo. Nó coi trọng cách thức tổ chức công việc chặt chẽ, khả năng sinh lợi và
sự vẹn toàn. Những cộng đồng được
liên kết qua mạng coi trọng đối thoại,
sự cộng tác và chủ nghĩa bình quân về
khả năng sinh lời, tạo lập ra nền báo
chí có sự tham gia của mọi người. Nền
báo chí này không cần đến một nhà
báo được đào tạo theo lối cổ điển làm
người dàn xếp. Nhiều trang tin, diễn
đàn và cộng đồng trực tuyến hoạt động
hiệu quả mà không cần đến một người
như vậy.

Có người coi sự phá vỡ các hình mẫu truyền tải và tiêu thụ thông tin truyền thống
của các phương tiện truyền thông kỹ thuật số chỉ như việc loại bỏ đối thủ cạnh
tranh kinh tế, thông qua việc hủy diệt những công ty truyền thông và tạo ra những
cơ hội kinh doanh mới cho thế hệ tiếp theo những người khổng lồ trong lĩnh vực
truyền thông. Theo kị
ch bản này, những công ty như Google, MSN và Yahoo! thay
thế những tờ báo, đài truyền hình, phát thanh, và những nhà xuất bản tạp chí địa
phương như là người canh giữ mang tính thống trị những kiến thức về truyền thông
của chúng ta.

Tuy nhiên, khái niệm thống trị cũng trở nên lỗi thời trong xã hội được kết nối. Các
cá nhân có được khả năng chưa từng có, đó là cách thức và thời điểm họ tiếp cận
thông tin và quyết định việc chia sẻ thông tin với ai. Như vậy, các phương tiện
truyền thông kỹ thuật số sẽ cản trở lợi ích của bất kỳ tổ chức nào muốn có quyền
7

lực và sự kiểm soát. Điều chúng ta biết là những thông tin mà chúng ta có thể tiếp