Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

ĐẠ I HỌ C THÁ I NGUYÊN
TRƢỜ NG ĐẠ I HỌ C SƢ PHẠ M NGUYỄ N THẾ GIANG THIẾ T KẾ TIẾ N TRÌ NH HOẠ T ĐỘ NG DẠ Y HỌ C CÁ C
KIẾ N THƢ́ C PHẦ N “SƢ̣ CHUYỂ N THỂ CỦ A CÁ C CHẤ T”
(SGK VẬ T LÍ 10 CƠ BẢ N) THEO HƢỚ NG PHÁ T HUY TÍ NH
TCH CC, TƢ̣ LƢ̣ C NHẬ N THƢ́ C CỦ A HỌ C SINH

LUẬ N VĂN THẠ C SĨ KHOA HỌ C GIÁ O DỤ C

KIẾ N THƢ́ C PHẦ N “SƢ̣ CHUYỂ N THỂ CỦ A CÁ C CHẤ T”
(SGK VẬ T LÍ 10 CƠ BẢ N) THEO HƢỚ NG PHÁ T HUY TÍ NH
TCH CC, TƢ̣ LƢ̣ C NHẬ N THƢ́ C CỦ A HỌ C SINH
Chuyên ngà nh: L lun v phƣơng php dy hc Vậ t lí
M số : 60.14.10 LUẬ N VĂN THẠ C SĨ KHOA HỌ C GIÁ O DỤ C NGƢỜ I HƢỚ NG DẪ N KHOA HỌ C: PGS.TS. Đ HƢƠNG TR
THI NGUYÊN – 2010
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

LỜ I CẢ M ƠN

1.2. Bn cht hot đng dy hc 8
1.2.1. Bn cht hot đng dy 8
1.2.2. Bn cht hot đng hc 9
1.2.2.1. Đc đim ca hot đng hc 9
1.2.2.2. Cấ u trú c củ a hoạ t độ ng họ c 10
1.2.3. Sƣ̣ tƣơng tá c trong hệ dạ y họ c 11
1.2.4. Tnh tch cc, tƣ̣ lƣ̣ c nhậ n thƣ́ c 12
1.2.4.1. Tnh tch cc nhn thc 12
1.2.4.2. Tnh t lc nhn thc 15
1.2.5. Biệ n phá p phá t huy tính tí ch cƣ̣ c , tƣ̣ lƣ̣ c 15
1.2.5.1. Cc bin php pht huy tnh tch cc 15
1.2.5.2. Cc bin php pht huy tnh t lc 17
1.3. Tổ chƣ́ c tình huố ng vấ n đề trong dạ y họ c 19
1.3.1. Khi nim “Vn đ” v “Tình huố ng vấ n đề ” 19
1.3.2. Điề u kiệ n cầ n củ a việ c tạ o tình huố ng vấ n đề và việ c định hƣớ ng hà nh
độ ng tì m tò i giả i quyế t vấ n đề 21
1.3.3. Tiế n trì nh dạ y họ c giả i quyế t vấ n đề 22
1.4. Tổ chƣ́ c dạ y họ c giả i quyế t vấ n đề bằ ng phƣơng phá p dạ y họ c gó c 24
1.4.1. Khi nim dy hc theo gc 25
1.4.2. Quy trình dạ y họ c theo gó c 28
1.4.2.1. Chn ni dung, không gian lớ p họ c phù hợ p 28
1.4.2.2. Thiế t kế kế hoạ ch bà i họ c 28
1.4.2.3. Tổ chƣ́ c dạ y họ c theo gó c 30
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

1.5. Thiế t kế tiế n trình hoạ t độ ng dạ y họ c vậ t lí 33
KẾ T LUẬ N CHƢƠNG 1 37

3.2. Nhiệ m vụ và thờ i điể m thƣ̣ c nghiệ m sƣ phạ m 100
3.3. Đi tƣng thc nghim sƣ phm 101
3.4. Phƣơng phá p thƣ̣ c nghiệ m sƣ phạ m 101
3.5. Tiế n hà nh thƣ̣ c nghiệ m sƣ phạ m 102
3.6. Kế t quả thƣ̣ c nghiệ m sƣ phạ m 102
3.6.1. Tnh kh thi ca tin trnh dy hc đ son tho 102
3.6.1.1. Bi: Sƣ̣ chuyể n thể củ a cá c chấ t (tiế t 1) 102
3.6.1.2. Bi: Sƣ̣ chuyể n thể củ a cá c chấ t (tiế t 2) 105
3.6.1.3. Bi: Đ m ca không kh 107
3.6.2. Hiệ u quả củ a tiế n trì nh dạ y họ c đố i vớ i việ c phá t huy tí nh tích cƣ̣ c , tƣ̣
lƣ̣ c nhậ n thƣ́ c củ a họ c sinh 109
3.6.3. Sơ bộ đá nh giá hiệ u quả củ a tiế n trì nh đã soạ n thả o vớ i việ c nắ m vƣ̃ ng
kiế n thƣ́ c củ a họ c sinh 111
3.6.3.1. Cch đnh gi, xế p loạ i 111
3.6.3.2. Kế t quả đị nh lƣợ ng 113
KẾ T LUẬ N CHƢƠNG 3 122
KẾ T LUẬ N VÀ KIẾ N NGHỊ 124
TI LIU THAM KHO 126
PH LC 128
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

DANH MỤ C CÁ C CHƢ̃ VIẾ T TẮ T

Chƣ̃ vit tt
Nộ i dung
ĐC
Đi chng

đƣợc với th giới thì vic giáo dc và đi mới giáo dc vẫn luôn là quc sách
hàng đu mà Đng và Nhà nƣớc ta đ xác đnh. Lut giáo dc sƣ̉ a đổ i ngày 14
tháng 6 năm 2005 ca nƣớc Cng hoà xã hi ch nghĩa Vit Nam đ xác
đnh: “Mục tiêu giáo dục phổ thông là giú p họ c sinh phát triển toàn diện về
đạo đức, trí thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và cá c kĩ năng cơ bả n , phát triển năng
lự c cá nhân , tính năng đng và sáng tạo , hnh thành nhân cách con ngưi
Việ t Nam xã hộ i chủ nghĩ a, xây dự ng tư cá ch và trá ch nhiệ m công dân; chuẩ n
b cho học sinh tiế p tụ c họ c lên hoặ c đi và o cuộ c số ng lao độ ng , tham gia xây
dự ng và bả o vệ Tổ quố c” [10].
Trong thông báo kt lun ca B chính tr v tip tc thc hin Ngh
quyt TW II (khoá VIII), phƣơng hƣớ ng phá t triể n giá o dụ c đế n năm 2020,
ngày 15 tháng 4 năm 2009 cũng đ chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới phương pháp
dạy và học, khắc phục cơ bản lối truyền thụ mt chiều. Phát huy phương pháp
dạy học tích cực, sáng tạo, hợp tác; giảm thi gian giảng giải lý thuyết, tăng
thi gian tự học, tự tm hiểu cho học sinh…” [14].
Với tình hình hin ti và yêu cu cp thit đ thì ngành giáo dc nƣớc ta
đ có những đi mới v mc tiêu giáo dc, v chƣơng trình SGK và đc bit
là v PPDH thông qua vic thit k, t chc các hot đng dy hc và những
đi mới đ đ mang li hiu qu nht đnh trong vic thc hin mc tiêu giáo
dc đ đ ra. Tuy nhiên, từ thc t nghiên cu cho thy vic đi mới PPDH
vẫn chƣa đƣợc áp dng mt cách trit đ và còn nhiu hn ch. Nguyên nhân
do SGK vừa đƣợc thay mới, giáo viên chƣa có nhiu thời gian đ làm quen
nên vẫn còn nhiu lúng túng trong thit k, t chc tin trình hot đng dy
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

2
hc; nhiu GV vẫn còn đang quen với các phƣơng pháp dy hc truyn thng,
nên vic thc hin đi mới phƣơng pháp cho phù hợp với ni dung kin thc

chuyển thể ca các cht ” (SGK Vật lí 10 cơ bản) theo hƣớng phát huy
tính tích cực, tự lực nhận thức ca học sinh”.
2. MC ĐCH NGHIÊN CU
Nghiên cu thit k tin trình hot đng dy hc các kin thc phn “S
chuyn th ca cc cht ” (SGK Vt l 10 cơ bn) theo hƣớng phát huy tính
tích cc, t lc nhn thc ca hc sinh.
3. ĐI TƢNG V PHM VI NGHIÊN CU
Hot đng dy ca GV và hot đng hc ca HS ở mt s trƣờng THPT
Tỉnh Ha Bnh trong tin trình dy hc mộ t số kin thc phn “S chuyn th
ca cc cht” theo chƣơng trình SGK Vt l 10 cơ bn.
4. GI THUYT KHOA HC
Nu vn dng cơ sở l lun dy hc v t chc hot đng nhn thc ca
hc sinh trong tiế n trì nh gii quyt vn đ th sẽ thit k đƣợc tin trnh dy
hc ni dung kin thc phn “S chuyn th ca cc cht ” theo hƣớng pht
huy tnh tch cc, t lc nhn thc ca hc sinh trong hc tp.
5. NHIỆ M VỤ NGHIÊN CƢ́ U
- Nghiên cu cơ sở l lun v hot đng dy hc theo quan đim hin đi.
- Nghiên cu cơ sở lí lun v hot đng nhn thc và tính tích cc, t lc
nhn thc ca hc sinh.
- Nghiên cu cơ sở lí lun v tiế n trì nh dy hc gii quyt vn đ.
- Nghiên cu cơ sở lí lun v thit k tin trình hot đng dy hc.
- Điu tra thc trng dy hc các kin thc phn “S chuyn th ca cc
chấ t” theo chƣơng trình SGK Vt l 10 cơ bn.
- Phân tích ni dung kin thc và thit k tin trình dy hc các kin thc
phn “S chuyn th ca cc cht ” theo chƣơng trình SGK Vt l 10 cơ bn
theo phƣơng án ca đ tài.
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên



5
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬ N
1.1. TỔ NG QUAN
Trong thờ i đạ i mà khoa họ c kĩ thuậ t , tri thƣ́ c củ a nhân loạ i phá t triể n nhƣ
vũ bo, đ c th hi nhp th con ngƣời phi đƣợc trang b đy đ những tri
thƣ́ c, kĩ năng cn thit . Vậ y nên, nề n mó ng củ a nó là giá o dụ c và hiệ n đạ i hó a
gio dc luôn luôn l tâm đim , thu hú t sƣ̣ chú ý , quan tâm củ a toà n nhân loạ i,
đặ c biệ t là sƣ̣ quan tâm củ a cá c nhà giá o dụ c . Vớ i nề n giá o dụ c củ a Việ t Nam
ta cũ ng không phả i là mộ t ngoạ i lệ , trên con đƣờ ng hiệ n đạ i hó a giá o dụ c , đã
c nhiu quan đim đi mới phƣơng php dy hc , song có thể nó i sƣ̣ định
hƣớ ng chung cho việ c đổ i mớ i phƣơng phá p dạ y họ c là : PPDH phả i phá t huy
tính tích cực , tự giá c, ch đng, tư duy sá ng tạ o củ a ngườ i họ c ; bồ i dưỡ ng
cho ngườ i họ c năng lự c tự họ c, khả năng thực hành, lng say mê họ c tậ p và ý
chí vươn lên [10].
Suy cho cù ng , việ c đổ i mớ i PPDH cũ ng là để thƣ̣ c hiệ n nhiệ m vụ , mc
tiêu dạ y họ c . Mc tiêu ca dy hc hin đi không chỉ dừng li ở vic truyn
th cho hc sinh những kin thc , kĩ năng, kinh nghiệ m mà loà i ngƣờ i đã tích
lũy đƣợc , m phi to ra những con ngƣời Vit Nam pht trin ton din ,
nhƣ̃ ng con ngƣờ i lao độ ng mớ i có trí tuệ , c nhân cch, năng độ ng sá ng tạ o và
sƣ̣ cầ n thiế t là cầ n quan tâm đ n vic bồi dƣng cho hc sinh phƣơng php
mớ i, cch gii quyt vn đ mới ph hợp với thc tin , bồ i dƣỡ ng cho họ
năng lƣ̣ c sá ng tạ o . Dy hc Vt l cũng l đ gp phn thc hin mc tiêu ni
trên.
Mặ t khá c, quan điể m củ a dạ y họ c hiệ n đạ i không chỉ quan tâm đế n nộ i
dung kiế n thƣ́ c , đn kt qu hc sinh cn đt đƣợc sau khi hc , m cn quan
tâm, chú trng đn c qu trnh hot đng hc tp .  đây, mc tiêu ca dy
hc hin đi cn q uan tâm đế n ý thƣ́ c , thi đ, sƣ̣ tí ch cƣ̣ c, ch đng sng to
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

hiệ n tƣợ ng luậ n và cơ chế vi mô . Đó là phầ n kiế n thƣ́ c hay và khó , c nhiu
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

7
ng dng trong khoa hc , trong sả n xuấ t và trong thƣ̣ c tiễ n cuộ c số ng . Song
phầ n cá c kiế n thƣ́ c về “Sƣ̣ chuyể n thể củ a cá c chấ t” vẫ n chƣa nhậ n đƣợ c
nhiề u sƣ̣ quan tâm củ a cá c giá o viên trong việ c nghiên cƣ́ u , tm hiu v ni
dung, cũng nhƣ vic đi mớ i phƣơng phá p , xây dƣ̣ ng tiế n trì nh hoạ t độ ng dạ y
hc theo đnh hƣớng ca l lun dy hc hin đi . Tuy nhiên, cũng đ c mt
số đề tà i khoa họ c nghiên cƣ́ u về vấ n đề nà y , c th k đn nhƣ:
“Nguyễ n Thị Phƣơng Dung (2009), Tổ chứ c dạ y họ c dự á n mộ t số kiế n
thứ c chương “Chấ t rắ n và chấ t lỏ ng . Sự chuyể n thể ” SGK Vậ t lí 10 cơ bả n,
Luậ n văn thạ c sĩ khoa họ c giá o dụ c , Đạ i họ c Sƣ phạ m Hà Nộ i” .
“Nguyễ n Diệ u Linh (2004), Soạn thảo hệ thống bài tp thí nghiệm và bài
tậ p đồ thị nhằ m ôn tậ p, cng cố và kiểm tra – đá nh giá kiế n thứ c họ c sinh khi
học phn “Sự chuyển trạng thái” ở lớp 10 THPT thí điể m , Luậ n văn thạ c sĩ
khoa họ c giá o dụ c, Đạ i họ c Sƣ phạ m Hà Nộ i”.
“Đồ ng Thị Hoa (2007), Vậ n dụ ng lí thuyế t kiế n tạ o trong dạ y họ c mộ t số
kiế n thứ c về “Chấ t lỏ ng” và “Sự chuyể n thể ” nhằ m nâng cao chấ t lượ ng nắ m
vữ ng kiế n thứ c củ a họ c sinh cá c trườ ng PTDTNT , Luậ n văn thạ c sĩ khoa họ c
gio dc, Đạ i họ c Sƣ phạ m Thá i Nguyên” .
Cc công trnh k trên đ c những thnh công nht đnh trong vic đi
mớ i PPDH , cũng nhƣ vic tch cc ha hot đng nhn thc ca HS , gp
phầ n hệ thố ng hó a cơ sở củ a lí luậ n d y hc hin đi . Tuy nhiên , cc công
trnh ny mới chỉ nghiên cu mt phn , mộ t mặ t kiế n thƣ́ c nà o đó trong nộ i
dung cá c kiế n thƣ́ c về “Sƣ̣ chuyể n thể củ a cá c chấ t” để vậ n dụ ng và o việ c
hiệ n đạ i hó a cá c PPDH . Cn c rt í t cá c đề tà i quan tâm , nghiên cƣ́ u về việ c
thiế t kế tiế n trình hoạ t độ ng dạ y họ c cá c kiế n thƣ́ c về “Sƣ̣ chuyể n thể củ a cá c

Dy vt lí không phi là ging gii, minh ha cho hc sinh hiu ý nghĩa
ca những khái nim, đnh lut vt lí, un nắn h thc hin đúng những kĩ
năng ca nhà nghiên cu vt lí, nhồi nhét vào đu hc sinh những kinh
nghim xã hi đ đƣợc đúc kt hoàn chỉnh, nhƣ quan nim c truyn v dy
hc. Theo quan đim hin đi, dy vt lí l t chc, hƣớng dẫn cho hc sinh
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

9
thc hin các hành đng nhn thc vt lí nhƣ đ nói ở trên, đ h tái to
đƣợc kin thc, kinh nghim xã hi và bin chúng thành vn ling ca
mình, đồng thời làm bin đi bn thân hc sinh, hình thành và phát trin
những phm cht năng lc ca h.
1.2.2. BN CHT HOT ĐNG HC
1.2.2.1. Đc đim ca hot đng hc
Hot đng hc là mt hot đng đc thù ca con ngƣời nhằm tip
thu những tri thc, kĩ năng, kinh nghim mà loài ngƣời đ tích lũy đƣợc,
đồng thời pht triể n những phm cht năng lc ca ngƣời hc.
Vic tip thu những tri thc, kĩ năng, kinh nghim nhằm sử dng chúng
trong hot đng thc tin ca mình. Cách tt nht đ hiu là làm. Cách tt
nht đ nắm vững đƣợc (hiu và sử dng đƣợc) những tri thc, kĩ năng,
kinh nghim là ngƣời hc tái to ra chúng. Nhƣ vy, ngƣời hc không
phi là tip thu kiế n thƣ́ c mt cách th đng, dƣới dng đ đúc kt mt cách
cô đng, chuyn trc tip từ GV, từ sách vở, tài liu vào óc mình mà phi
thông qua hot đng t lc ca bn thân mà ngƣờ i họ c tái to li chúng,
chim lĩnh chúng.
Hot đng hc lm bin đi chnh bn thân ch th l ngƣời hc . Nhờ
c hot đng hc m xy ra s bin đi trong bn thân hc sinh , sn phm
ca hot đng hc l nhƣ̃ ng biế n đổ i trong chính bả n thân chủ thể trong quá

đƣợ c củ ng c  v pht trin , c hiu qu bn vững l s kch thch bên trong
bằ ng mâu thuẫ n nhậ n thƣ́ c , mâu thuẫ n giƣ̃ a nhiệ m vụ mớ i cầ n giả i quyế t và

Hnh 1.1: Cấ u trú c tâm lí củ a hoạ t độ ng [4]
Đng cơ
Mc đch
Điề u kiệ n,
phƣơng tiệ n
Hnh đng
Thao tá c
Hot đng
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

11
kh năng hn ch hin c ca hc sinh , cầ n có mộ t sƣ̣ cố gắ ng vƣơn lên tìm
kiế m mộ t giả i phá p mớ i , xây dƣ̣ ng mộ t kiế n thƣ́ c mớ i : độ ng cơ tƣ̣ hoà n thiệ n
mnh.
1.2.3. SƢ̣ TƢƠNG TÁ C TRONG HỆ DẠ Y HỌ C
Sƣ̣ tƣơng tá c trong h dy hc bao gồ m ngƣờ i dạ y (gio viên), ngƣờ i họ c

giữa HS với nhau v qua đ đồng thời cn đnh hƣớng với c s cung cp
những thông tin liên h ngƣợc từ pha hc sinh cho gio viên. Đ l thông tin
cn thit cho s t chc v đnh hƣớng ca gio viên đi với hnh đng ca
hc sinh.
Hnh đng ca hc sinh với tƣ liu hot đng dy hc l s thch ng
ca hc sinh với tnh hung hc tp, đồng thời l hnh đng chim lĩnh, xây
dng tri thc cho bn thân mnh. S tƣơng tc đ ca hc sinh với tƣ liu đem
li cho gio viên những thông tin liên h ngƣợc cn thit cho s chỉ đo ca
GV với HS.
Tƣơng tc trc tip giữa cc HS với nhau, v giữa HS với GV l s trao
đi tranh lun giữa cc c nhân với nhau, nhờ đ từng c nhân HS tranh th
s h trợ x hi từ pha GV v tp th HS trong qu trnh chim lĩnh, xây
dng tri thc.
Nhƣ vy, hot đng dy hc gồm hot đng dy v hot đng hc liên h
mt thit bin chng với nhau, hot đng ca thy v tr l hai mt ca mt
hot đng.
Hot đng dy hc chỉ c th đt đƣợc hiu qu cao , đ đt đƣợc mc
tiêu dạ y họ c đề ra , th vn đ quan trng trong qu trnh dy hc l phi lm
thế nà o để tí ch cƣ̣ c hó a hoạ t độ ng nhậ n thƣ́ c củ a HS . Trong quá trì nh dạ y họ c
việ c là m cho HS tí ch cƣ̣ c , tƣ̣ lƣ̣ c chiế m lĩ nh , xây dƣ̣ ng kiế n thƣ́ c là mộ t trong
nhƣ̃ ng nhiệ m vụ chủ yế u củ a ngƣờ i thầ y và n luôn l tâm đim ca l lun v
thƣ̣ c tiễ n dạ y họ c.
1.2.4. TNH TCH CC, TƢ̣ LƢ̣ C NHẬ N THƢ́ C
1.2.4.1. Tnh tch cc nhn thc
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

13
Tch cc nhn thc l trng thi hot đng nhn thc ca HS đc trƣng ở

hiệ n ở sƣ̣ tích cƣ̣ c bên ng oi, m không phi l tch cc trong tƣ duy . Đó là
điề u cầ n lƣu ý khi đá nh giá tí nh tích cƣ̣ c nhậ n thƣ́ c củ a HS .
* Nhƣ̃ ng biể u hiệ n củ a tính tích cƣ̣ c:
Để giú p GV phá t hiệ n đƣợ c cá c em có tích cƣ̣ c hay không , cầ n dƣ̣ a và o
mộ t số dấ u hiệ u sau đây:
- Cc em c chú ý hc tp hay không ?
- C hăng hi tham gia vo mi hnh thc ca hot đng hc tp hay
không? (thể hiệ n ở chỗ giơ tay phá t biể u ý kiế n , ghi ché p…).
- C hon thnh những nhim v đ ƣợc giao hay không?
- C ghi nhớ tt những điu đ hc hay không ?
- C hiu bi không ? C th trnh by li ni dung bi hc theo ngôn ngữ
ca mnh không ?
- C vn dng đƣợc những kin thc đ hc vo thc tin không ?
- C đọ c thêm, lm thêm cc bi tp khc không ?
- Tố c độ họ c tậ p có nhanh không?
- C hng thú trong hc tp không hay v mt tc đng bên ngoi no đ
m phi hc?
- C quyt tâm, c ý tr vƣợt kh khăn trong hc tp không ?
- C sng to trong hc tp không ?
* Về mƣ́ c độ tí ch cƣ̣ c củ a HS , c th nhn bit da vo mt s du
hiệ u sau [18]:
- C t gic trong hc tp không hay b bắt buc bởi những tc đng bên
ngoi (gia đình, bn b, x hi…).
- Thƣ̣ c hiệ n nhiệ m vụ củ a thầ y giá o theo yêu cầ u tố i thiể u hay tố i đa ;
- Tch cc tc thời hay thƣờng xuyên , liên tụ c;
- Tch cc ngy cng tăng hay gim dn ;
- C kiên tr, vƣợ t khó hay không?
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

16
c k hoch t chc cht chẽ trong đ HS pht huy đ n mƣ́ c tố i đa tí nh tích
cƣ̣ c, sng to dƣới s điu khin ca GV .
Để phá t huy đƣợ c tính tích cƣ̣ c nhậ n thƣ́ c củ a HS có thể đƣa ra mộ t
số biệ n phá p nhƣ sau:
- Nêu ý nghĩ a lí thuyế t và thƣ̣ c tiễ n , tầ m quan trọ ng củ a vấ n đề nghiên
cƣ́ u.
- Nộ i dung dạ y họ c phả i mớ i , nhƣ̃ ng cá i mớ i ở đây không phả i quá xa lạ
đố i vớ i họ c sinh , ci mới phi liên h v pht trin ci cũ . Kiế n thƣ́ c phả i có
tnh thc tin , gầ n gũ i vớ i sinh hoạ t , vớ i suy nghĩ hà ng ngy, thỏa mn nhu
cầ u nhậ n thƣ́ c củ a cá c em.
- Cầ n dng cc phƣơng php , biệ n phá p dạ y họ c đa dạ ng: nêu vấ n đề ,
th nghim, thƣ̣ c hà nh, so sá nh, lm vic đc lp v phi hợp chúng với nhau .
Kiế n thƣ́ c phả i trì nh bà y tro ng dạ ng độ ng , pht triể n. To ra n hƣ̃ ng vấ n đề
quan trọ ng , cc hin tƣợ ng then chố t mt cch đt ngt , bấ t ngờ và có thể
mâu thuẫ n vớ i kiế n thƣ́ c vố n có củ a họ c sinh .
- Sƣ̉ dụ ng cá c phƣơng tiệ n dạ y họ c , đặ c biệ t ở cá c cp nhỏ, dng c trc
quan có tá c dụ ng tố t trong việ c kí ch thí ch hƣ́ ng thú củ a trẻ .
- Sƣ̉ dụ ng cá c hì nh thƣ́ c tổ chƣ́ c dạ y họ c khá c nhau : c nhân, nhm, tậ p
thể , tham quan, lm vic trong vƣờn trƣờng trong phng th nghim…
- Cầ n độ ng viên , khen thƣở ng tƣ̀ phí a GV và HS khá c khi họ c sinh c
thnh tch hc tp tt.
- Luyệ n tậ p dƣớ i cá c hì nh thƣ́ c khá c , vậ n dụ ng kiế n thƣ́ c và o thƣ̣ c tiễ n
vo cc tnh hung mới .
- Kch thch tnh tch cc qua th i đ, cch ng xử giữa thy gio v HS .
- Pht trin kinh nghim sng ca HS trong hc tp .
Tuy nhiên để phá t huy đƣợ c tí nh tí ch cƣ̣ c th HS cn phi c nhng

thứ c như sau : Trong chương trì nh dự bá o thờ i tiế t hà ng ngà y thườ ng nhắ c
đến mt đặ c điể m củ a thờ i tiế t là “Độ ẩm ca không khí” . Ví dụ: Ngày 3
tháng 3 năm 2010, đ ẩm không khí ở Hò a Bình là 85%. Vậ y độ ẩ m không
Lun văn thc sĩ Nguyễn Thế Giang

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

18
khí 85% là g? Đo độ ẩ m không khí đó như thế nà o? Đ ẩm không khí có vai
tr và ý ngha g đối với cuc sống ? Việ c đặ t vấ n đề nà y nhằ m lôi cuố n sƣ̣
chú ý ca HS, lm cho HS thy hng thú v mong mun gii quyt đƣợc vn
đ ca bi hc.
b) Tạo môi trưng sư phạm thun lợi
Giáo viên cn phi bit chờ đợi, đng viên, giúp đ và lãnh đo lớp hc
sao cho HS mnh dn tham gia tho lun, phát biu ý kin riêng ca mình,
nêu thắc mắc, lt ngƣợc vn đ, ch không phi chờ đợi s phán xét ca GV.
Đc bit chú ý khắc phc tâm lý sợ mt nhiu thời gia n.Cn phi kiên
quyt dành nhiu thời gian cho HS tho lun, phát biu, dn dn tc đ suy
nghĩ và phát biu sẽ nhanh lên.
* To điu kin đ HS c th gii quyt thnh công nhng nhim v
đƣợ c giao
a) Lựa chọn mt lôgic ni dung bài học thích hợp
Phân chia bài hc thành những vn đ nhỏ, vừa với trình đ xut phát
ca hc sinh sao cho h có th t lc gii quyt đƣợc với s c gắng vƣa phi.
Cầ n phả i có sƣ̣ lƣ̣ a chọ n kĩ lƣỡ ng mộ t số vấ n đề vƣ̀ a sƣ́ c và xá c đị nh mƣ́ c
độ mà HS c th tham gia trong vic gii quyt từng vn đ c th .
b) Rèn luyện cho học sinh kỹ năng thực hiện mt số thao tác cơ bản bao
gồm thao tác tay chân và thao tác tư duy
Thao tác tay chân ph bin là: Quan sát, sử dng các thit b đo lƣờng
mt s đi lƣợng cơ bn, láp ráp thí nghim…