ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
TRẦN THỊ HẰNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NAM PHÙ CỪ
TỈNH HƯNG YÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2015
1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
TRẦN THỊ HẰNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NAM PHÙ CỪ
TỈNH HƯNG YÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Đặng Xuân Hải
3
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BGH
Ban giám hiệu
CBQL
Cán bộ quản lý
CNTT
Công nghệ thông tin
CSVC
Cơ sở vật chất
CTGD
Chương trình giảng dạy
GAĐT
Giáo án điện tử
Phương pháp dạy học
QLGD
Quản lí giáo dục
SKKN
Sáng kiến kinh nghiệm
TBDH
Thiết bị dạy học
TCM
Tổ chuyên môn
THPT
Trung học phổ thông
TTCM
Tổ trường chuyên môn
UBND
Ủy ban nhân dân
7
1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề .................................................
7
1.2. Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cúu.....................................
9
1.2.1. Quản lý… .......................................................................................
9
1.2.2. Nhà trường, quản lý nhà trường ......................................................
12
1.2.3. Hoạt động dạy - học .. ........................................................................................ 15
1.2.4. Quản lý hoạt động dạy học trong trường THPT ………………………..
19
1.3. Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở trường THPT .....................
21
1.3.1. Vị trí, mục tiêu của môn Tiếng Anh trong trường THPT……….....
34
2.2.2. Thực trạng hoạt động dạy môn Tiếng Anh của giáo viên ..............
36
2.2.3. Thực trạng hoạt động học môn Tiếng Anh của học sinh................
43
2.2.4. Thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn Tiếng Anh ........... 47
2.3. Thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường
THPT Nam Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên .........................................................
2.3.1.Thực trạng quản lý hoạt động dạy môn Tiếng Anh của giáo viên ....
48
48
2.3.2. Thực trạng quản lý hoạt động học môn Tiếng Anh của học sinh............. 61
2.3.3. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học môn Tiếng Anh......... 63
2.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Anh ở trường THPT Nam Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên ........................
Tiểu kết chương 2 ....................................................................................
64
66
Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC MÔN TIẾNG ANH TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG NAM PHÙ CỪ, TỈNH HƯNG YÊN ......................................
71
3.2.3. Các biện pháp quản lý hoạt động học môn Tiếng Anh của HS...... ..
79
3.2.4. Các biện pháp bồi dưỡng giáo viên Tiếng Anh ...............................
86
3.2.5. Các biện pháp quản lý việc kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học
6
môn Tiếng Anh ........................................................................................
91
3.2.6. Các biện pháp quản lý CSVC, thiết bị dạy học môn Tiếng Anh ... ..
95
3.3. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp quản lý ..................................
96
3.4.Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý .......
Kết quả khảo sát hoạt động dạy của giáo viên môn tiếng
Anh, trường THPT Nam Phù Cừ.......................................
Bảng 2.4.
39
40
Kết quả khảo sát mức độ thực hiện các hoạt động học
môn tiếng Anh của học sinh trường THPT Nam Phù
Cừ.......................................................................................
Bảng 2.5.
45
Đánh giá của giáo viên về mức độ thực hiện các hoạt
động học môn tiếng Anh của học sinh trường THPT
Nam Phù Cừ.......................................................................
Bảng 2.6.
Hiện trạng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học môn tiếng
Anh của trường THPT Nam Phù Cừ.................................
Bảng 2.7.
51
Thực trạng quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của
Bảng 2.12. Thực trạng quản lý hoạt động học môn tiếng Anh của HS
61
Bảng 2.13. Thực trạng quản lý CSVC - TBDH môn tiếng Anh..........
63
Bảng 3.1.
Mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý
hoạt động dạy học môn Tiếng Anh....................................
8
98
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ 2.1.
Kết quả khảo sát thời gian học tiếng Anh tại nhà hằng
ngày của học sinh trường THPT Nam Phù Cừ.................. 44
Sơ đồ 1.1.
Hoạt động dạy học............................................................. 18
9
các cơ sở giáo dục hiện nay. Ngày 30/9/2008, thủ tướng chính phủ đã ra
10
Quyết định số 1400/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Dạy học ngoại ngữ trong hệ
thống giáo dục quốc dân, giai đoạn 2008-2020" quy định Đề án thực hiện 7
nhiệm vụ quan trọng nhằm đạt được mục tiêu chung là: Đổi mới toàn diện
việc dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương
trình dạy học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm
2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ
của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên; đến năm 2020 đa
số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng
lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong
môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế
mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước.
Ngoài ra, trong đề án "đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" của bộ GD&ĐT,
sau năm 2015, số môn học và hoạt động giáo dục của HS sẽ giảm xuống. Tuy
nhiên, ngoại ngữ - tiếng Anh vẫn là một trong số các môn bắt buộc ở cấp phổ
thông.
Tuy nhiên, việc triển khai đề án ngoại ngữ và đề án cải cách giáo dục
còn gặp nhiều khó khăn và chưa đồng đều ở các địa phương. Hiện nay, việc
triển khai các hoạt động dạy học và chất lượng dạy- học môn Tiếng Anh ở các
trường THPT nói chung và trường THPT Nam Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên nói
riêng tuy đã được quan tâm nhưng chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu của
ngành đề ra. Đa số HS không thích học tiếng Anh và mặc nhiên quan niệm đó
là môn học rất khó. Phần lớn các em HS học tiếng Anh bởi đó là một trong số
độ thờ ơ với việc dạy, nhiều HS tỏ ý coi thường môn tiếng Anh vì không thi
tốt nghiệp và thi đại học thì không cần phải học nữa. Do đó, việc quản lí tốt
hoạt động dạy học môn tiếng Anh là một vấn đề cấp bách hiện nay.
Xuất pháp từ những lý do trên đây tác giả đã đã lựa chọn nghiên cứu đề
tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường trung học phổ
thông Nam Phù Cừ - tỉnh Hưng Yên” với mong muốn: thông qua việc
nghiên cứu các lí luận về khoa học quản lí để đề xuất những giải pháp thiết
12
thực trong quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh phù hợp với đặc điểm, điều
kiện của trường THPT Nam Phù Cừ; từng bước nâng cao chất lượng dạy học
môn Tiếng Anh nhằm đáp ứng được mục tiêu giáo dục, góp phần thực hiện
thắng lợi đề án ngoại ngữ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự
nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và quá trình hội nhập quốc tế.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý
hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Nam Phù Cừ, tỉnh Hưng
Yên.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Nam Phù Cừ, tỉnh
Hưng Yên.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Nam Phù
Cừ, tỉnh Hưng Yên.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học, quản lý
hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong nhà trường THPT.
này cũng cung cấp cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu khoa học quản lý giáo
dục.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn:
- Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các trường THPT khác
trong cả nước.
- Kết quả nghiên cứu cũng có giá trị tham khảo cho các nhà QLGD
9. Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu tác giả sử dụng phối hợp các
phương pháp nghiên cứu sau:
9.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lí luận
14
+ Phương pháp hệ thống hoá lí thuyết
9.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
+ Phương pháp phỏng vấn
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lí giáo dục
+ Phương pháp hỏi ý kiến các chuyên gia
9.3. Nhóm các phương pháp dùng các thuật toán, thống kê
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở
trường trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường
trường Trung học phổ thông Nam Phù Cừ, huyện Phù Cừ, tỉnh
Hưng Yên.
Ở Việt nam, nhiều nhà khoa học cũng tiến hành các công trình nghiên
cứu về lĩnh vực quản lý nói chung và giảng dạy bộ môn tiếng Anh nói riêng.
Có thể đề cập đến các công trình nghiên cứu sau: Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Đặng
Quốc Bảo - Nguyễn Trọng Hậu - Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Sĩ Thư, Quản
lý giáo dục, Một số vấn đề lí luận và thực tiễn, NXB Đại học quốc gia Hà
Nội, 2012; Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Đại cương khoa học quản lý,
16
2010; Đặng Xuân Hải. Quản lí sự thay đổi, Tài liệu cho học viên cao học
quản lý giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2014; Đặng Xuân Hải.
Quản lí hệ thống giáo dục quốc dân và quản lý nhà trường, Tài liệu cho học
viên cao học quản lý giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2013;
Tuyển tập các bài báo khoa học Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ,
1995-2005; “Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ” , NXB ĐHQG Hà
Nội, 2005....
Có nhiều đề tài luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục nghiên cứu về các
biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường THPT nói chung và
hoạt động dạy học môn tiếng Anh nói riêng. Liên quan trực tiếp đến đề tài tác
giả đang nghiên cứu có một số công trình sau đây: Nguyễn Thị Thu Phương.
Các biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Anh tại
các trường trung học phổ thông thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sỹ QLGD,
2007; Nguyễn Thị Bình. Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng
Anh ở các trường trung học phổ thông quận Lê Chân thành phố Hải Phòng,
Luân văn thạc sỹ QLGD, 2009; Phạm Hồng Mai. Biện pháp quản lý hoạt
động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông Thủy Sơn,
thành phố Hải Phòng, Luận Văn thạc sỹ QLGD, 2010.
Các luận văn của các tác giả trên đều đã đạt được những thành tựu nhất
định về lý luận và thực tiễn. Tuy nhiên, việc áp dụng kết quả nghiên cứu phụ
Tại Việt Nam, trong những năm qua, nhiều nhà khoa học quản lý đã
tiến hành các nghiên cứu về lĩnh vực quản lý và đã đưa ra nhiều khái niệm
khác nhau về quản lý.
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục
đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói
chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”
[18, tr.35].
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Hoạt
động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý
18
(người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức
nhằm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9, tr. 9].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, "Bản chất của hoạt động quản lý nhằm
làm cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có
tính chất lượng mới" [5, tr.2].
Tuy được trình bày theo nhiều cách khác nhau, bản chất chung của quá
trình quản lý là:
- Quản lý là một thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình lao động
xã hội. Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người
tồn tại, vận hành và phát triển.
- Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của hoạt động quản lý.
- Quản lý là một hoạt động được tiến hành trong một tổ chức hay một
nhóm xã hội.
- Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật chính vì vậy
trong hoạt động quản lý người quản lý phải hết sức sáng tạo, linh hoạt, mềm
dẻo để chỉ đạo hoạt động của tổ chức đi tới đích.
Các định nghĩa được nhìn nhận từ nhiều góc độ, nhưng tất cả các tác
được mục tiêu của tốt chức. Trong chỉ đạo chú ý sự kích thích động viên,
thông tin hai chiều đảm bảo sự hợp tác trong thực tế.
+ Kiểm tra: là một chức năng quản lý mà thông qua đó, một cá nhân,
một nhóm hoặc là một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động và
tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết. Đó là quá trình tự
điều chỉnh diễn ra có tính chu kỳ như sau:
- Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động
- Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với chuẩn
mực đã đặt ra.
- Người quản lý tiến hành điều chỉnh những sai lệch
- Người quản lý hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần.
Quá trình quản lý nói chung, quá trình QLGD nói riêng là một thể thống
nhất trọn vẹn. Sự phân chia thành các giai đoạn chỉ có tính chất tương đối
giúp cho người quản lý định hướng thao tác trong hoạt động của mình. Trong
20
thực tế, các giai đoạn diễn ra không tách bạch rõ ràng, thậm chí có chức năng
diễn ra cả ở một số giai đoạn khác nhau trong quá trình đó.
1.2.2. Nhà trường và quản lí nhà trường
1.2.2.1. Nhà trường
Nhà trường của hệ thống giáo dục quốc dân gắn với cấp học, bậc học
và loại hình giáo dục. Nếu phân chia theo chủ sở hữu, ta có trường công lập,
trường ngoài công lập và trường của các tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội. Nếu
phân theo tính chất nhà trường, ta có trường truyền thống, trường chuyên biệt.
Nhà trường gắn với cấp học, bậc học sẽ có nhóm trẻ, mẫu giáo của trường của
giáo dục mầm non; trường tiểu học, trung học cơ sở, THPT của bậc học phổ
thông; trường nghề, trung cấp chuyên nghiệp, Cao đẳng nghề, công nghệ...của
bậc giáo dục nghề nghiệp và các trường cao đẳng, đại học của bậc GD đại
nhà nước; là quản lý hệ thống các nhà trường của các cấp QLGD, dưới góc
nhìn đó là quản lý vĩ mô. Quản lý bao gồm 3 yếu tố: Chủ thể quản lý; Khách
thể / đối tượng quản lý và mục tiêu quản lý. Chủ thể quản lý hệ thống giáo
dục là toàn bộ bộ máy QLGD; cao nhất là chính phủ với bộ GD & ĐT là cơ
quan thường trực; dưới Bộ GD & ĐT là hệ thống sở, phòng GD & ĐT của
Tỉnh và Huyện (mặc dù quyền quản lí nhà nước về giáo dục thuộc UBND
nhưng Sở, Phòng là “cơ quan thường trực” QLGD của địa phương).
Quản lý nhà trường theo quan điểm vi mô thực chất là quản lý quá trình
dạy học (hoạt động chủ yếu) ở một cơ sở giáo dục. Đối với bất kỳ tổ chức
nào, khách thể / đối tượng quản lí đều là Người - Việc - Vật. Đối với một cơ
sở GD & ĐT nói chung và nhà trường nói riêng “Việc” chủ yếu là hoạt động
thực hiện nhiệm vụ GD & ĐT con người và hoạt động dạy học là nội dung
hoạt động quan trọng nhất của một nhà trường và cơ sở giáo dục.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý nhà trường là tập hợp
những tác động tối ưu (cộng tá, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can
thiệp) của chủ thể quản lý đến tập thể cán bộ, GV và HS nhằm tận dụng
nguồn lực dự trữ do nhà nước đầu tư, các lực lượng xã hội đóng góp, và do
lao động xây dựng vốn tự có, hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của
22
nhà trường, và tiêu điểm hội tụ là đào tạo thế hệ trẻ, thực hiện có chất lượng
mục tiêu và kế hoạch đào đưa nhà trường tiến lên một trạng thái mới" [18,
tr.43]
Thông thường nói quản lý nhà trường là nói đến quản lí quá trình dạy
học. Thực tế chỉ ra rằng có những vấn đề các hiệu trưởng phải đối mặt và
thường gặp khó khăn sau:
- Vấn đề kiểm tra, theo dõi nắm tình hình soạn giảng, kiểm tra hồ sơ
duyệt giáo án; việc thực hiện chương trình, đánh giá kết quả giảng dạy của
nhà trường (Quản lý quá trình DH)
- Phát triển mối quan hệ nhà trường, gia đình, xã hội và phối hợp
các lực lượng GD để thực hiện sứ mạng của nhà trường: Nhà trường chỉ
có thể phát triển trong mối quan hệ với cộng đồng (địa phương) và có sự tham
gia của các lực lượng liên quan ( Gia đình, Hội cha mẹ HS...). Phối hợp hoạt
động các lực lượng để thực hiện sứ mạng của nhà trường là một trong các nội
dung quản lí nhà trường
- vv....
1.2.3. Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động thống nhất biên chứng, hoạt
động dạy của GV và hoạt động học của HS. Dạy học, theo quan điểm hiện
đại, được tạo ra bởi sự tương tác trực tiếp giữa thày với trò, giữa các người
học với nhau, giữa dạy học với xã hội; là sự thống nhất chặt chẽ giữa hoạt
động dạy và hoạt động học. Thày và trò vừa là chủ thể, vừa là đối tác trong
dạy học. Hơn nữa, trong dạy học, ngoài sự tương tác giữa các chủ thể hoạt
động, bản thân nó còn chịu sự tương tác của nhiều tác nhân cùng lúc như tác
nhân nhận thức, tác nhân văn hóa, tâm lý, xã hội ...
Theo tác giả Phạm Viết Vượng “ Nói đến dạy học là nói đến hoạt động
dạy và học của thầy và trò trong nhà trường, với mục tiêu là giúp HS nắm
vững ”hệ thống kiến thức khoa học, hình thành hệ thống kỹ năng, kỹ xảo và
thái độ tích cực đối với học tập và cuộc sống” [22, tr.110].
Theo tác giả Phạm Minh Hạc, "Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm
truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích luỹ được, nhằm
24
biến kiến thức, kinh nghiệm xã hội thành phẩm chất và năng lực cá nhân" [12,
tr.18].
Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm chi phối tất cả các hoạt động
Copyright: Tài liệu đại học ©